Eterniseed › Μαθήματα › Έφηβος

Έφηβος · Εβδομάδα 38 · Τετάρτη

Η Κρίση για τον Άδικο Πλούτο

Στίχος απομνημόνευσης: James 5:4

Θέτοντας το σκηνικό

Η επιστολή του Ιακώβου γράφτηκε πιθανότατα σε διάσπαρτες ιουδαιοχριστιανικές κοινότητες του πρώτου αιώνα, κοινότητες που περιλάμβαναν τόσο φτωχούς ημερομίσθιους όσο και πλουσιότερους γαιοκτήμονες. Ο Ιάκωβος γράφει σε μια παράδοση βαθιά επηρεασμένη από τους Εβραίους προφήτες, και το κεφάλαιο 5 μοιάζει με τον Αμώς ξαναγραμμένο για νέο πλαίσιο. Στην αγροτική οικονομία του ρωμαϊκού κόσμου, οι εργάτες της σοδειάς πληρώνονταν συχνά καθημερινά επειδή δεν είχαν αποταμιεύσεις για να περιμένουν περισσότερο. Η παρακράτηση των μισθών τους, ακόμα και για μια νύχτα, μπορούσε να σημαίνει ότι μια οικογένεια έμενε χωρίς φαγητό. Ο Ιάκωβος ζωγραφίζει τους ίδιους τους μισθούς να φωνάζουν, και τις κραυγές να φτάνουν στα αυτιά του Κυρίου των δυνάμεων — έναν στρατιωτικό τίτλο για τον Θεό δανεισμένο απευθείας από τους προφήτες. Περιγράφει τον χρυσό και τον άργυρο που μαζεύονται να σκουριάζουν, τα ωραία ρούχα να τρώγονται από τον σκόρο, σαν η αδικία να προκαλεί ένα είδος φθοράς ενσωματωμένης στον ηθικό ιστό του σύμπαντος. Οι πλούσιοι που απευθύνεται εδώ δεν καταδικάζονται επειδή είναι πλούσιοι γενικά· καταδικάζονται για ένα συγκεκριμένο μοτίβο απόκτησης: εξαπάτηση εργατών και καταδίκη των δικαίων που δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Ο πλούτος που αποκτάται με αδικία φωνάζει

Ο Ιάκωβος εντείνει τη ηθική λογική που ξεκίνησε ο Αμώς. Επιμένει ότι το χρήμα δεν είναι ποτέ ηθικά ουδέτερο· κουβαλά την ιστορία του πώς αποκτήθηκε. Οι μισθοί που κλέβονται από έναν εργάτη δεν παύουν να υπάρχουν όταν ο εργάτης σταματά να παραπονιέται. Συσσωρεύονται και μιλούν. Η εικόνα των μισθών που φωνάζουν προσωποποιεί την αδικία σαν κάτι που δεν μένει θαμμένο. Υπάρχει ένας ενσωματωμένος έλεγχος. Ο Ιάκωβος ονομάζει επίσης μια εντυπωσιακή δυνατότητα: ότι η ευημερία μπορεί να είναι σαν ένα είδος αυτοπάχυνσης για σφαγή, όπου η άνεση μουδιάζει τη συνείδηση μέχρι να φτάσει η ημέρα της κρίσης. Το απόσπασμα αρνείται τη δημοφιλή υπόθεση ότι η οικονομική επιτυχία είναι αυτόματη απόδειξη θεϊκής εύνοιας. Αντίθετα, θέτει ένα πιο οξύ ερώτημα: ποιανού η εργασία, ποιανού η γη, ποιανού ο πόνος έκαναν αυτόν τον πλούτο δυνατό, και έχουν αποκατασταθεί;

Στον κόσμο σου

Σκέψου την απλή πράξη αγοράς ενός μπλουζιού των πέντε δολαρίων στο διαδίκτυο. Η τιμή είναι δυνατή μόνο επειδή δεκάδες άνθρωποι στην αλυσίδα εφοδιασμού — βαμβακοσυλλέκτες, εργάτες εργοστασίου, μεταφορείς, προσωπικό αποθήκης — κερδίζουν πολύ λίγα, μερικές φορές σε μη ασφαλείς συνθήκες. Κανείς τους δεν εμφανίζεται στην οθόνη ολοκλήρωσης αγοράς. Ο Ιάκωβος θα έλεγε ότι εμφανίζονται ενώπιον του Θεού. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αγορά είναι αμαρτία· σημαίνει ότι κάθε αγορά είναι μέρος μιας ιστορίας. Οι έφηβοι που μπαίνουν στην ενηλικίωση θα πάρουν σύντομα μεγαλύτερες αποφάσεις: πού να τραπεζάρουν, πού να επενδύσουν, σε ποιον εργοδότη να ενταχθούν, ποιες αιτίες να στηρίξουν. Οι συνήθειες ηθικής περιέργειας που σχηματίζονται τώρα θα διαμορφώσουν αυτές τις αποφάσεις αργότερα.

Σκέψου το

  • Πώς αποφασίζεις για τι είσαι υπεύθυνος σε ένα οικονομικό σύστημα που δεν σχεδίασες και δεν μπορείς να δεις πλήρως;
  • Πού στη ζωή σου ο πλούτος — δικός σου, της οικογένειάς σου ή της κοινότητάς σου — κουβαλά μια ιστορία που δεν έχεις ειλικρινά παρακολουθήσει;

Ας προσευχηθούμε μαζί

Κύριε των δυνάμεων, εσύ ακούς αυτά που εμείς μάθαμε να μην ακούμε. Ακούς τους μισθούς που κρατήσαμε, τους εργάτες που ποτέ δεν συναντήσαμε, την εργασία που έχτισε τις ανέσεις μας. Δεν είμαστε αθώοι και δεν είμαστε χωρίς ελπίδα. Δώσε μας το θάρρος να ανακαλύψουμε τις ιστορίες που λένε τα χρήματά μας, και να αλλάξουμε αυτές τις ιστορίες όπου μπορούμε. Ελευθέρωσέ μας από την νεκρωτική υπόθεση ότι η άνεση είναι το ίδιο με τη δικαιοσύνη. Δίδαξέ μας να είμαστε άνθρωποι των οποίων ο πλούτος, όσο μικρός ή μεγάλος κι αν είναι, δεν φωνάζει εναντίον μας. Αμήν.