Έφηβος · Εβδομάδα 49 · Δευτέρα
Το Είδος της Αντίστασης
Στίχος απομνημόνευσης: Revelation 1:9
Θέτοντας το σκηνικό
Η Αποκάλυψη γράφεται γύρω στο τέλος του πρώτου αιώνα, πιθανότατα στα μέσα της δεκαετίας του ’90, κατά τη βασιλεία του Δομιτιανού. Ο Ιωάννης γράφει από την Πάτμο, ένα μικρό νησί του Αιγαίου που χρησιμοποιούσε η Ρώμη για πολιτικούς εξόριστους. Το ακροατήριό του είναι επτά πραγματικές εκκλησίες στην ρωμαϊκή επαρχία της Ασίας, τη σημερινή δυτική Τουρκία. Οι εκκλησίες αυτές ήταν μικρές, κυρίως φτωχές και ζούσαν σε πόλεις όπου η καθημερινή ζωή περιλάμβανε λατρεία του αυτοκράτορα, τελετές συντεχνιών και δημόσιες θυσίες σε τοπικούς θεούς. Το να αρνηθεί κανείς τη συμμετοχή δεν ήταν μόνο θρησκευτική επιλογή· ήταν κοινωνική και οικονομική αυτοκτονία. Η αποκαλυπτική γραμματεία δεν εφευρέθηκε από τον Ιωάννη. Ήταν ένα αναγνωρισμένο εβραϊκό είδος που ξεκινούσε από τον Δανιήλ, τον Ιεζεκιήλ, μέρη του Ζαχαρία και μη κανονικά έργα όπως ο 1 Ενώχ. Το είδος έχει ξεχωριστά χαρακτηριστικά: έναν ουράνιο μεσολαβητή, συμβολικούς αριθμούς, κοσμικά οράματα, παράξενα πλάσματα και μια δυαλιστική παρουσίαση του σημερινού πόνου απέναντι στην τελική δικαίωση. Οι σύγχρονοι αναγνώστες συχνά διαβάζουν την Αποκάλυψη σαν κυριολεκτικό χρονοδιάγραμμα μελλοντικών γεγονότων. Οι πρώτοι ακροατές της θα την αναγνώριζαν αμέσως ως κάτι άλλο: πολιτικά κωδικοποιημένη λογοτεχνία αντίστασης γραμμένη για ανθρώπους χωρίς πολιτική δύναμη.
Η Αποκάλυψη ως κωδικοποιημένη αντίσταση
Η Αποκάλυψη δεν είναι κωδικοποιημένη πρόβλεψη των σημερινών γεγονότων. Είναι ένας κωδικοποιημένος οδηγός επιβίωσης για τις εκκλησίες που βρίσκονται κάτω από αυτοκρατορική πίεση. Το να διαβάζουμε σωστά το είδος του κειμένου είναι η πρώτη πράξη πιστότητας στο κείμενο. Ο Ιωάννης λέει στους αναγνώστες του ότι μοιράζεται μαζί τους τρία συγκεκριμένα πράγματα: πίεση, τη βασιλεία και το είδος της υπομονής που μένει σταθερή όταν και τα δύο έρχονται μαζί. Προσέξτε ότι αυτοαποκαλείται αδελφός και σύντροφος πριν διεκδικήσει οποιαδήποτε οραματική αυθεντία. Το βιβλίο στηρίζεται στην αλληλεγγύη, όχι στο θέαμα.
Στον κόσμο σου
Η λογοτεχνία αντίστασης λειτουργεί ακόμα έτσι. Σκεφτείτε τα πνευματικά τραγούδια που έψελναν οι σκλαβωμένοι Αφρικανοί στον αμερικανικό Νότο, όπου οι αναφορές στη διάβαση του Ιορδάνη και στον στρατό του Φαραώ είχαν διπλή σημασία που δεν καταλάβαιναν οι επιστάτες. Σκεφτείτε την ποίηση σαμιζντάτ που περνούσε από χέρι σε χέρι στη Σοβιετική Ένωση ή την τέχνη διαμαρτυρίας κάτω από σύγχρονα αυταρχικά καθεστώτα. Η κωδικοποιημένη γλώσσα δεν είναι απάτη. Είναι ο τρόπος που οι κοινότητες υπό παρακολούθηση λένε την αλήθεια και μένουν ζωντανές για να συνεχίσουν να τη λένε.
Σκέψου το
- Σε ποιο σημείο της ζωής σου νιώθεις τον πειρασμό να διαβάζεις την Αποκάλυψη σαν χάρτη των αυριανών ειδήσεων αντί για ένα γράμμα σε ανθρώπους που υπομένουν τη σημερινή πίεση;
- Τι αλλάζει για σένα το ότι ο Ιωάννης αυτοαποκαλείται σύντροφος στον πόνο πριν διεκδικήσει οποιαδήποτε αυθεντία ως προφήτης;
Ας προσευχηθούμε μαζί
Θεέ των εξόριστων και των νησιών, παραδεχόμαστε ότι συχνά θέλουμε αυτό το βιβλίο να μας πει πότε και πώς τελειώνουν τα πράγματα για να νιώθουμε ασφαλείς. Δίδαξέ μας να το διαβάζουμε αντ' αυτού όπως οι πρόγονοί μας, γονατιστοί και μέσα στον φόβο τους, βρίσκοντας κουράγιο αντί για ημερολόγια. Δώσε μας την υπομονή να καθίσουμε με παράξενες εικόνες μέχρι να αρχίσουν να μιλούν. Κάνε μας συνεργάτες με τους διωκόμενους, όχι θεατές της προφητείας. Αμήν.