Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Παροιμίες
Η Φιλόστοργος Δορκάς και το Μυρμήγκι του Οκνηρού: Πίε εκ του Ιδίου Σου Φρέατος
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Οι Παροιμίαι πέντε και έξι θέτουν δύο παγίδες ενώπιον της ψυχής και δύο σωτηρίες εναντίον αυτών. Η πρώτη παγίδα είναι η 'ξένη γυναίκα' της οποίας 'τα χείλη στάζουν ως κηρήθρα' αλλά το τέλος της είναι 'πικρόν ως χολή, οξύ ως μάχαιρα δίστομος'. Η αλυσίδα την ερμηνεύει, κατά την πνευματική έννοια των Ελλήνων Πατέρων, όχι μόνον ως γυναίκα αλλά ως τον άλογον έρωτα της αισθήσεως — την ηδονή που ρέει από την προσκόλληση στα αισθητά πράγματα, γλυκείαν επί ώραν και έπειτα πικράν, διότι 'το τέλος της αισθητικής ηδονής είναι πόνος'. Εναντίον αυτής το κεφάλαιον θέτει χαράν αγνήν: 'Πίε ύδατα εκ του ιδίου σου φρέατος… ευφραίνου μετά της γυναικός της νεότητός σου… έστω σοι ως δορκάς φιλόστοργος και πώλος χαριτωμένος'. Η αλυσίδα ερμηνεύει τα φρέατα από τα οποία πρέπει να πίνωμεν ως τας θεοπνεύστους Γραφάς και τον ιδικόν της ψυχής θεοδώρητον νουν, και τα ξένα φρέατα που πρέπει να αποφεύγωμεν ως τας θολάς πηγάς της ματαίας γνώμης· και την 'γυναίκα της νεότητός σου' ως την σοφίαν συνηνωμένην τω ανθρώπω από της πρώτης αυτού διαπλάσεως, όταν εποιήθη κατ' εικόνα Θεού. Η δευτέρα παγίς, εν τω έκτω κεφαλαίω, είναι η οκνηρία — η ψυχή η αναβάλλουσα την μετάνοιαν εις το 'αύριον' και κατακλινόμενη όταν πρέπει να εγείρεται. Εναντίον αυτής η αλυσίδα αποστέλλει τον οκνηρόν εις σχολήν μετά του μυρμήγκος: πλάσματος άνευ άρχοντος το οποίον όμως συναθροίζει την τροφήν του εν τω θέρει, διδάσκον την λογικήν ψυχήν να συναθροίζη και να αποθηκεύη τας αρετάς τώρα, 'εν όλω τω χρόνω της βιωτικής αυτής εργασίας', εναντίον της ημέρας καθ' ην θα αφήση το σώμα. Το κεφάλαιον λήγει με τα επτά πράγματα τα οποία μισεί ο Κύριος — το υπερήφανον βλέμμα, την ψευδή γλώσσαν, τας χείρας τας εκχέουσας αίμα αθώον — και προειδοποιεί ότι η καταστροφή του ανομου ανθρώπου έρχεται αιφνιδίως.
Διαβάστε
Ανάγνωσις
Ανάγνωθι Παροιμίας 5–6 — 'Μη πρόσεχε γυναικί φαύλη· μέλι γαρ αποστάζει από χειλέων γυναικός πόρνης, η προς καιρόν λιπαίνει σον φάρυγγα· ύστερον δε ευρήσεις αυτήν πικροτέραν χολής… Πίε ύδατα εκ των ιδίων σου αγγείων, και εκ των πηγών των ιδίων σου φρεάτων… Έστω σοι η πηγή του ύδατος ιδία· και ευφραίνου μετά της γυναικός της νεότητός σου. Έστω σοι δορκάς φιλόστοργος και πώλος χαριτωμένος ομιλών σοι… Αι γαρ οδοί ανθρώπου ενώπιον Θεού, και πάσας τας τροχιάς αυτού κατανοεί.' Έπειτα το έκτον κεφάλαιον: 'Ισχυρά παγίς ανθρώπω τα ίδια χείλη… Ίθι προς τον μύρμηκα, ω οκνηρέ, και ζήλωσον τας οδούς αυτού, και γίνου σοφώτερος αυτού… Ουκ ών υπ' άρχοντα, ετοιμάζει εν θέρει την τροφήν αυτού… Έως πότε, ω οκνηρέ, κατακείση; πότε δε εξαναστήση εκ του ύπνου σου;… Τότε παραγίνεται σοι πενία ως κακός οδοιπόρος… Άφρων και παράνομος άνθρωπος πορεύεται οδούς ουκ αγαθάς… Οφθαλμός υπερήφανος, γλώσσα άδικος, χείρες εκχέουσαι αίμα δίκαιον, καρδία τεκταινομένη λογισμούς κακούς, πόδες επισπεύδοντες κακοποιείν — ταύτα μισεί ο Κύριος.'
Μελετήστε
Μελέτη
Διατί το μέλι της πόρνης είναι τόσον πικρόν εν τω τέλει; Η αλυσίδα αποκρίνεται ότι η γλυκύτης αυτής είναι η ηδονή της αισθήσεως αποσπασθείσα από του λόγου, και ότι τοιαύτη ηδονή φέρει την ιδίαν αυτής τιμωρίαν, διότι λήγει εις πόνον και τιτρώσκει την συνείδησιν χείρον ή μάχαιρα: η παραδιδούσα εαυτήν εις τον έρωτα της ηδονής αφήνει την ψυχήν, λέγει,
πράγμα δυσάρεστον υπέρ πάσαν πικρίαν — επεί το τέλος της αισθητικής ηδονής πόνος εστί — και τιτρώσκειν την συνείδησιν σου μάλλον αρμόζον ή μάχαιραν επ' αμφότερα τα χείλη ηκονημένην. Εναντίον τούτου το κεφάλαιον προστάσσει καθαράν πόσιν, και η αλυσίδα ερμηνεύει τα 'φρέατα' ως τας θεοπνεύστους Γραφάς και τον θεοδώρητον νουν, ενώ τα ξένα φρέατα είναι αι μελέται αι παρέχουσαι μόνον ψευδείς γνώμας περί της πραγματικότητος. Πρέπει να αντλώμεν, λέγει,
εκ των θεοπνεύστων Γραφών δεδομένων προς βοήθειαν αυτών, εξ ων ως εκ φρεάτων ανεξαντλήτου βάθους η γνώσις της αληθείας χορηγείται. Και την 'γυναίκα της νεότητός σου', μετά της οποίας η ψυχή οφείλει να ευφραίνηται, η αλυσίδα ερμηνεύει ως την σοφίαν συνηνωμένην τω ανθρώπω εν τη δημιουργία αυτού, όταν εποιήθη λογικός και κατ' εικόνα και ομοίωσιν Θεού: ευφραίνου, λέγει,
μετά της σοφίας της συνηνωμένης σοι εξ αυτής της αρχής της πρώτης σου διαπλάσεως, συ ο τιμηθείς λόγω και ποιηθείς κατ' εικόνα και ομοίωσιν Θεού. Ούτω η αγνή χαρά του κεφαλαίου δεν είναι βαρύ καθήκον αλλά επιστροφή εις τον πρώτον έρωτα της ψυχής.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Το έκτον κεφάλαιον διαγιγνώσκει τον βαθύτερον εχθρόν υποκάτω των αμαρτιών της αισθήσεως: την οκνηρίαν, και το ψεύδος το λέγον 'αύριον'. Η αλυσίδα ερμηνεύει τους αρχικούς στίχους περί της ψυχής η υποσχόμενη τω Θεώ μετάνοιαν εις το αύριον ενώ τρέφει τα πάθη αυτής σήμερον — και ούτω παραδίδουσα την εξουσίαν αυτής εις τον εχθρόν. Εναντίον της αναβολής ταύτης το κεφάλαιον αποστέλλει τον οκνηρόν εις το μύρμηκα, και η αλυσίδα μετατρέπει το μικρόν πλάσμα εις διδάσκαλον του πνευματικού βίου. Το μύρμηξ δεν έχει επιστάτην και όμως προμηθεύεται εν θέρει· ούτω η λογική ψυχή, υπό τον αγαθόν ζυγόν των εντολών του Θεού, οφείλει να συναθροίζη αρετήν τώρα:
εν όλω τω χρόνω της βιωτικής σου εργασίας σπούδαζε συναθροίζειν τας αρετάς και θησαυρίζειν αυτάς εν τη ψυχή, ίνα όταν χωρισθή του σώματος τρέφηται υπ' αυτών ικανώς εν ελπίδι των μελλόντων αγαθών. Ο θερισμός δεν είναι μόνον διά την ζωήν ταύτην· είναι προμήθεια διά την πορείαν της ψυχής πέραν του θανάτου. Και η αλυσίδα ερμηνεύει την προειδοποίησιν του κεφαλαίου περί 'πενίας' ως πνευματικήν ένδειαν η καταλαμβάνουσα τον αμελή — την πλήρη έλλειψιν του πλούτου των αρετών, ελθούσαν να κατοικήση μετ' αυτών και να οδοιπορήση μετ' αυτών διά του βίου. Ούτω τα δύο κεφάλαια ομού αποτελούν εν σχολείον: φύγε το πικρόν μέλι της αισθήσεως πίνων εκ του ιδίου σου φρέατος, των Γραφών και της σοφίας συνηνωμένης σοι εν τη ποιήσει σου· και φύγε την πενίαν της οκνηρίας συναθροίζων αρετήν τώρα, ως το μύρμηξ, εναντίον του χειμώνος τον οποίον η ψυχή οφείλει κάποτε να εισέλθη.
Απαντήστε
Απόκρισις
Απίστει εις το μέλι το γλυκαινόμενον υπερβολικώς ταχέως. Η αλυσίδα προειδοποιεί ότι η ηδονή της αισθήσεως, αποσπασθείσα από του λόγου, λιπαίνει τον φάρυγγα επί καιρόν και έπειτα γίνεται πικρά ως χολή, τιτρώσκουσα την συνείδησιν χείρον ή μάχαιρα δίστομος — διότι το τέλος τοιαύτης ηδονής είναι πόνος. Όταν λοιπόν μία απόλαυσις υπόσχεται τα πάντα και ζητεί να λησμονήσης τον Θεόν επί ώραν, ενθυμού την επίγευσιν αυτής, και αρνήθητι αυτήν. Και πίε αντιθέτως εκ του ιδίου σου φρέατος. Μη πορεύου διψών προς τας ξένας πηγάς της ματαίας γνώμης και της κοσμικής ευφυΐας αι παρέχουσαι μόνον ψεύδος περί της πραγματικότητος· άντλει εκ των ανεξαντλήτων φρεάτων των θεοπνεύστων Γραφών και του νου ον ο Θεός σοι έδωκεν, ένθα το Πνεύμα χορηγεί την γνώσιν της αληθείας. Μάθε να ευφραίνησαι μετά της γυναικός της νεότητός σου — της σοφίας συνηνωμένης τη ψυχή σου εν αυτή τη ποιήσει σου, όταν εποιήθης κατ' εικόνα και ομοίωσιν Θεού· η αγνή χαρά εν αυτή δεν είναι φορτίον αλλά επιστροφή εις οίκον. Έπειτα αντιμετώπισον τον λεπτότερον εχθρόν: το 'αύριον' του οκνηρού. Μη υπόσχου τω Θεώ μετάνοιαν εις το αύριον ενώ τρέφης τα πάθη σου σήμερον· δεν κατέχεις το αύριον. Ίθι προς τον μύρμηκα: συναθροίζε αρετήν τώρα, εν όλω τω χρόνω της βιωτικής σου εργασίας, και θησαύριζε αυτήν ως θησαυρόν εν τη ψυχή σου, ίνα όταν οφείλης να αφήσης το σώμα έχη τροφήν ικανήν διά την πορείαν, εν ελπίδι των μελλόντων αγαθών. Αρνήθητι το πικρόν μέλι· πίε εκ του ιδίου σου φρέατος· συναθροίζε ενώ είναι θέρος.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε, ενώπιον του οποίου είναι πάσαι αι οδοί ανθρώπου, και ο κατανοών πάσας τας τροχιάς αυτού: φύλαξόν με από του μέλιτος της πόρνης, της ηδονής της αισθήσεως η λιπαίνουσα τον φάρυγγα επί καιρόν και λήγουσα εις την πικρίαν του πόνου και την τιτρώσιν της συνειδήσεως. Μη με αφήσης να πορευθώ διψών προς τα ξένα φρέατα της ματαίας γνώμης, αλλά δίδαξόν με να πίνω τα ύδατα του ιδίου μου φρέατος — των θεοπνεύστων Γραφών Σου και του νου ον μοι έδωκας — εξ ων ως εκ πηγών ανεξαντλήτου βάθους το Πνεύμα Σου χορηγεί την γνώσιν της αληθείας. Άφες με να ευφραίνωμαι μετά της σοφίας συνηνωμένης τη ψυχή μου εκ της πρώτης μου διαπλάσεως, όταν με ετίμησας λόγω και με εποίησας κατ' εικόνα και ομοίωσιν Σου. Και έγειρόν με, ω Κύριε, εκ του ύπνου του οκνηρού, ο υποσχόμενος σοι μετάνοιαν αύριον ενώ υπηρετεί τα πάθη αυτού σήμερον· μη με αφήσης να είπω 'αύριον', διότι δεν κατέχω αυτό. Ποίησόν με σοφόν ως τον μύρμηκα: εν όλω τω χρόνω της βιωτικής μου εργασίας άφες με να συναθροίζω τας αρετάς και να θησαυρίζω αυτάς ως θησαυρόν εν τη ψυχή μου, ίνα όταν χωρισθή του σώματος τρέφηται υπ' αυτών εν ελπίδι των μελλόντων αγαθών. Σοι, ω Χριστέ ο Θεός ημών, τη αληθινή και αγνή τέρψει της ψυχής, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →