Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ
Η Διαθήκη με τα Μάτια· και ο Νεότερος Ελιού Αναδύεται
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Πιεζόμενος ταυτόχρονα από τις πληγές της ράβδου και τις κατηγορίες των φίλων του, ο μακάριος Ιώβ δεν καυχάται — σταθεροποιεί μια ψυχή που χαλαρώνει από την ελπίδα, θυμούμενος τις αρετές που του έδωσε ο Θεός. Στο κεφάλαιο τριάντα ένα εκθέτει την κρυφή του ζωή: τη διαθήκη που έκανε με τα μάτια του, τη φροντίδα του για τον πτωχό και τη χήρα, την άρνησή του να εμπιστευθεί στον χρυσό, τον φόβο του προς τον Θεό σαν κύματα που διογκώνονται πάνω του. Ο άγιος Γρηγόριος ο Μέγας, ο Διάλογος, το ερμηνεύει ως το σχολείο της εσωτερικής επαγρύπνησης της ψυχής — και ως παράθυρο στον Χριστό, τον Μεσίτη στον οποίο ζυγίζεται κάθε ζωή. Έπειτα μια τέταρτη φωνή εισβάλλει. Ο Ελιού, ο νεότερος, ανάβει από οργή. Ο Γρηγόριος τιμά τα αληθινά πράγματα που λέει ο Ελιού, όμως σημειώνει πώς ο νέος άνδρας παραμορφώνει την ορθή αλήθεια με υπερηφάνεια — ένα πορτρέτο, κατά την ερμηνεία του Γρηγορίου, του προικισμένου διδασκάλου που λέει το ορθό με λανθασμένη καρδιά.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε Ιώβ 31–32 — ο τελικός όρκος του Ιώβ: η διαθήκη του με τα μάτια του ώστε να μην σκεφθεί ούτε καν μια παρθένο· η φροντίδα του ώστε οι πτωχοί να μην απορριφθούν, ούτε τα μάτια της χήρας να περιμένουν, ούτε ο ορφανός να μείνει να φάει το μερίδιό του μόνος· η άρνησή του να κάνει τον χρυσό εμπιστοσύνη του ή να χαίρεται για τον μεγάλο πλούτο του· ο φόβος του προς τον Θεό ως ανασταλτική πλημμύρα. Έπειτα ο Ελιού ο γιος του Βαραχήλ του Βουζίτη, που είχε περιμένει επειδή οι πρεσβύτεροι μίλησαν πρώτοι, οργίζεται κατά του Ιώβ επειδή δικαιώνει τον εαυτό του και κατά των φίλων επειδή απέτυχαν να απαντήσουν, και χύνει τον μακρύ, διογκούμενο πρόλογό του.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Ιώβ αρχίζει με τα μάτια, επειδή η επιθυμία συλλαμβάνεται μέσω της πύλης της όρασης. Ο Γρηγόριος δείχνει τον άγιο άνδρα να κλείνει αυτή την πύλη πριν εισέλθει ο εχθρός:
ως επί υφισταμένων αξιωματούχων, βλέπει τα αδικήματα πριν έρθουν, και κλείνει τα παράθυρα του σώματος ως προς εχθρό που σχεδιάζει. Γνωρίζει πόσο σφοδρά τραβά η σάρκα την ψυχή προς τα κάτω μόλις μια εικόνα στερεωθεί στην καρδιά:
Διότι πολύ μεγάλη είναι η έλξη της σάρκας προς τα κάτω, και η εικόνα ενός σχήματος που δεσμεύθηκε στην καρδιά μέσω του οφθαλμού λύεται με δυσκολία από το χέρι μεγάλου αγώνα. Ωστόσο η σωφροσύνη του Ιώβ δεν είναι μεμονωμένη αρετή. Το μεγάλο θέμα του Γρηγορίου εδώ είναι ότι οι αρετές στέκονται μόνο μαζί:
μία αρετή χωρίς άλλη είναι είτε καθόλου είτε ατελής. Έτσι ο Ιώβ συνδέει τη σωφροσύνη με το έλεος και το έλεος με την ταπείνωση — και προς τον γυμνό προειδοποιεί ότι ο υπερήφανος δωρητής είναι φτωχότερος από τον άνθρωπο που ντύνει:
Διότι λιγότερο σε ανάγκη είναι αυτός που στερείται ενδύματος, παρά αυτός που στερείται ταπείνωσης.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Έπειτα ο Ιώβ ονομάζει τα πλούτη του, και τα αρνείται ως εμπιστοσύνη του — διότι η καρδιά που στηρίζεται σε ό,τι ρέει μακριά χάνει το δικό της έδαφος. Ο Γρηγόριος διδάσκει ότι καμία κτιστή αφθονία δεν μπορεί να γεμίσει την ψυχή:
τίποτε εκτός του Θεού δεν αρκεί στον νου που πραγματικά ζητά τον Θεό· και ότι οι κοσμικές μέριμνες, μακριά από το να μας σταθεροποιούν, μας βυθίζουν:
οι μέριμνες που καταπιέζουν σε αυτή τη ζωή, σύρουν τον νου στο βάθος. Τώρα ο Ελιού αναδύεται. Ο Γρηγόριος δεν τον απορρίπτει — τον διακρίνει. Η πίστη του νέου άνδρα και πολλές από τις ρήσεις του είναι ορθές· η καταστροφή του είναι ότι εκφέρει αλήθεια για να θαυμασθεί. Για αυτόν λέγει ο Γρηγόριος, με τη φωνή του ίδιου του Θεού:
Εγκρίνω ό,τι δηλώνεται σύμφωνα με την αλήθεια— και όμως ο ομιλητής απορρίπτεται, διότι
στις ίδιες τις αλήθειες που εκφέρει είναι φουσκωμένος. Ακόμη και έτσι, μία λέξη που λέγει ο Ελιού είναι καθαρός χρυσός, και ο Γρηγόριος δεν θα την χάσει: ότι ο μαστιγωμένος άνθρωπος, θεωρώντας ότι ο Θεός είναι μεγαλύτερος από τον εαυτό του, πρέπει να υποκύψει —
εκείνος ο άνθρωπος, όταν μαστιγώνεται, όμως θεωρώντας ότι ο Θεός είναι μεγαλύτερος από τον εαυτό του, μπορεί να υποταχθεί στην κρίση Εκείνου.
Απαντήστε
Απόκριση
Δύο εξετάσεις συναντώνται σε αυτό το κεφάλαιο, και εσείς στέκεστε ανάμεσά τους. Υπάρχει ο Ιώβ, που φύλαξε τις μικρές πύλες — το μάτι, το ανοιχτό χέρι, τη μυστική σκέψη — πολύ πριν οποιοσδήποτε νόμος του Ευαγγελίου το απαιτήσει, και έτσι διατήρησε την ψυχή του ακέραιη ως κτήμα του Θεού. Και υπάρχει ο Ελιού, προικισμένος και ορθόδοξος, που έχασε τη χάρη του να ζει καλά ενώ κυνηγούσε τη χάρη του να μιλά καλά. Ρωτήστε σε ποιον μοιάζετε. Κάνετε διαθήκη με τα μάτια σας, γνωρίζοντας πόσο δύσκολο είναι να λυθεί η εικόνα μόλις δεσμευθεί στην καρδιά; Ενώνετε το έλεός σας με την ταπείνωση, μήπως ο υπερήφανος ελεήμων είναι φτωχότερος από τον ζητιάνο που ντύνει; Και όταν έχετε δίκιο — αληθινά δίκιο — το λέτε για να θαυμασθείτε, ή για να υπηρετήσετε; Πάρτε την μία αληθινή λέξη του Ελιού και κρατήστε την εκεί όπου η υπερηφάνειά του δεν μπορούσε: όταν πέφτει η ράβδος και δεν μπορείτε να δείτε τον λόγο, υποταχθείτε στον Κριτή που είναι μεγαλύτερος από εσάς, και έχετε αρχίσει να γίνεστε δίκαιοι.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Θεέ, Δημιουργέ της καθαρότητας και της ταπείνωσης, που ζυγίζεις κάθε ζωή στον ίσιο ζυγό του Υιού Σου: κάνε μαζί μου μια διαθήκη για τα μάτια μου και μια φρουρά για την καρδιά μου, ώστε καμία εικόνα δεσμευμένη εκεί από απρόσεκτη όραση να μην σύρει την ψυχή μου προς τα κάτω. Σύνδεσε τις αρετές μου μαζί — τη σωφροσύνη με το έλεος, το έλεος με την ταπείνωση — ώστε καμία από αυτές να μην στέκεται μόνη και έτσι να έρχεται στο τίποτε. Ας μην στηρίξω την εμπιστοσύνη μου στα πλούτη που ρέουν μακριά, διότι τίποτε εκτός από Σένα δεν μπορεί να αρκέσει στην ψυχή που Σε ζητά. Και φύλαξέ με από την αμαρτία του Ελιού, που μίλησε την αλήθεια για να θαυμασθεί και έτσι απορρίφθηκε· δίδαξέ με μάλλον να υποκύψω κάτω από το χέρι Σου όταν δεν μπορώ να δω τον λόγο του, γνωρίζοντας ότι Εσύ είσαι μεγαλύτερος από εμένα. Σε Σένα η δόξα, με τον Υιό Σου και το Άγιο Πνεύμα Σου, τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →