Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις
Λογισθείς Δίκαιος Εκ Πίστεως: Η Διαθήκη και η Άγαρ — Γένεση 15 και 16
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Η Γένεση 15 είναι το κεφάλαιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί κάποτε ολόκληρο το Ευαγγέλιο. Ο Θεός οδηγεί τον άτεκνο Αβραάμ έξω κάτω από τον νυχτερινό ουρανό και τον προστάζει να αριθμήσει τα άστρα, αν μπορεί. Και τότε έρχεται η πρόταση που ο Απόστολος Παύλος θα παραθέτει μέχρι το τέλος της ζωής του — ότι ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό, και λογίσθηκε σ’ αυτόν για δικαιοσύνη. Εδώ, στην γυμνή εμπιστοσύνη του πατριάρχη σε μια υπόσχεση που η φύση έλεγε αδύνατη, ολόκληρη η αδιαίρετη Εκκλησία, Ανατολή και Δύση, έχει διαβάσει την αρχή της κοινωνίας μας με τον Θεό. Οδηγός μας σε αυτά τα κεφάλαια είναι ο Μακάριος Αυγουστίνος Ιππώνος (354–430), ο μέγας Πατήρ της Δύσεως τον οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ως Μακάριο· είναι η φωνή εδώ επειδή οι σχολιαστές της χριστιανικής Ανατολής για τη Γένεση — ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος — σώζονται κυρίως σε σύγχρονες μεταφράσεις που παραμένουν υπό πνευματικά δικαιώματα, ενώ ο Μακάριος Αυγουστίνος διαβάζει τη Γένεση με τρόπο που ολόκληρη η Εκκλησία έχει δεχθεί. Ασχολείται με αυτή τη σκηνή με θαυμασμό, και με τη σκοτεινή θυσία της διαθήκης που ακολουθεί, και με την οδυνηρή ανθρώπινη ιστορία του κεφαλαίου 16, όπου η Σάρρα δίνει την Άγαρ στον Αβραάμ και η ατεκνία μετατρέπεται σε ζήλεια. Τα κεφάλαια μετακινούνται από τα ύψη της υπόσχεσης στην ταπεινότητα ενός νοικοκυριού σε πόνο, και ο Μακάριος Αυγουστίνος αρνείται να αποφύγει οτιδήποτε από τα δύο. Και η χριστιανική Ανατολή ακούει την πίστη του Αβραάμ όχι πρώτα ως νομική απόφαση αλλά ως άνοιγμα μιας ζωής με τον Θεό: η εμπιστοσύνη είναι η πόρτα προς την κοινωνία, και η κοινωνία είναι ο δρόμος προς εκείνη την ομοίωση με τον Θεό — τη θέωση — στην οποία ολόκληρο το Ευαγγέλιο μας καλεί (Β' Πέτρου 1:4).
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε Γένεση 15–16 — τον λόγο του Κυρίου προς τον Αβραάμ σε όραμα, «Μη φοβού, Αβραάμ· εγώ είμαι η ασπίδα σου, και η υπερβολικά μεγάλη ανταμοιβή σου»· ο θρήνος του Αβραάμ ότι είναι άτεκνος και ο Ελιέζερ ο Δαμασκηνός είναι ο κληρονόμος του· ο Κύριος τον βγάζει έξω για να αριθμήσει τα άστρα, «έτσι θα είναι το σπέρμα σου»· ο μεγάλος στίχος, «Και πίστεψε στον Κύριο· και λογίσθηκε σ’ αυτόν για δικαιοσύνη»· η θυσία της διαθήκης της δαμάλεως, της αίγας, του κριού, της τρυγόνας και του περιστεριού, η φρίκη του μεγάλου σκότους, και ο καπνίζων κλίβανος και η φλεγόμενη λαμπάδα που περνούν ανάμεσα στα κομμάτια· και έπειτα το κεφάλαιο 16 — η Σάρρα άτεκνη, δίνοντας την δούλη της Άγαρ στον Αβραάμ· η εγκυμοσύνη της Άγαρ και η περιφρόνηση, η ζήλεια της Σάρρας, η φυγή της Άγαρ, και ο άγγελος του Κυρίου στην πηγή που ονομάζει το παιδί Ισμαήλ.
Μελετήστε
Μελέτη
Όταν η υπόσχεση ανανεώνεται, η σύγκριση μετατοπίζεται από τη σκόνη της γης στα άστρα του ουρανού, και ο Μακάριος Αυγουστίνος ακούει σ’ αυτό μια βαθύτερη νότα από απλή πολυπληθία — μια απογονικότητα υψωμένη σε δόξα:
που μάλλον μου φαίνεται υπόσχεση απογονικότητας υψωμένης σε ουράνια μακαριότητα. Αλλά η καρδιά του κεφαλαίου είναι η γραμμή που ο Απόστολος έκανε ακρογωνιαίο λίθο του Ευαγγελίου, και ο Μακάριος Αυγουστίνος εστιάζει ακριβώς στον σκανδαλοποιό σκοπό της — ότι η χάρη δόθηκε πριν από τον νόμο, πριν από το σημείο της διαθήκης, για να μην καυχηθεί κανείς: αυτός ο λόγος καταγράφεται
μήπως η περιτομή καυχηθεί, και μη θελήσει να δεχθεί τα απεριτμήτα έθνη στην πίστη του Χριστού. Και οδηγεί το σημείο στο τέλος με την γυμνή χρονολογία, την οποία κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει:
Διότι την εποχή που πίστεψε, και η πίστη του λογίσθηκε σ’ αυτόν για δικαιοσύνη, ο Αβραάμ δεν είχε ακόμη περιτμηθεί. Ο πατέρας των πιστών ευαρέστησε τον Θεό ως πιστεύων άνθρωπος, όχι ως σημαδεμένος — και οι Πατέρες, Ανατολή και Δύση, ακούν σ’ αυτό όχι απλώς μια απόφαση που εκδόθηκε γι’ αυτόν αλλά την αρχή της κοινωνίας του με τον Θεό. Η χάρη και η ελεύθερη συγκατάθεσή του κινούνται μαζί, σε συνέργεια· η πίστη του είναι το πρώτο βήμα μιας ζωής περπατημένης με τον Θεό, και έτσι η πόρτα που ανοίγει παραμένει ανοιχτή σε όλα τα έθνη, που εμβολιάζονται στο ένα ελαιόδεντρο της υποσχέσεώς του (Ρωμ 11).
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Η διαθήκη σφραγίζεται με μια παράξενη και τρομακτική τελετή — τα διαιρεμένα ζώα, το σκότος, η φωτιά που περνά ανάμεσά τους. Ο Μακάριος Αυγουστίνος ομολογεί ότι δεν μπορεί να εξαντλήσει το νόημά της, όμως είναι βέβαιος ότι δεν είναι κενή τελετουργία αλλά κάτι βαρύ με την πρόθεση του Πνεύματος:
ακόμη δεν έχω καμία αμφιβολία ότι πνευματικά πράγματα προτυπώθηκαν από αυτά καθώς και από την τρυγόνα και το περιστέρι. Διαβάζει τον πατριάρχη να κάθεται άγρυπνος ανάμεσα στα πτώματα ως σημείο επιμονής μέχρι το τέλος του αιώνος —
Αλλά το ότι ο Αβραάμ κάθισε μαζί τους, σημαίνει ότι ακόμη και μέσα σε αυτές τις διαιρέσεις των σαρκικών, οι αληθινοί πιστοί θα επιμείνουν μέχρι τέλους. Και όταν η ιστορία κατέρχεται στο οδυνηρό νοικοκυριό του κεφαλαίου 16, αρνείται την εύκολη συκοφαντία κατά του πατριάρχη, ζυγίζοντας το κίνητρό του με προσοχή: ο Αβραάμ πήρε την Άγαρ
διότι την χρησιμοποίησε για την γέννηση απογόνων, όχι για την ικανοποίηση της επιθυμίας. Ολόκληρη η διευθέτηση, επιμένει ο Μακάριος Αυγουστίνος, ήταν προσανατολισμένη προς τα παιδιά και όχι προς την όρεξη —
Η δούλη παραδίδεται στον άνδρα από τη γυναίκα για χάρη απογόνων, και γίνεται δεκτή από τον άνδρα για χάρη απογόνων, ο καθένας ζητώντας, όχι ένοχη υπερβολή, αλλά φυσικό καρπό.
Απαντήστε
Ανταπόκριση
Πού προσπαθείτε να κερδίσετε αυτό που ο Θεός σκοπεύει να δώσει; Ο Αβραάμ δεν λογάριασε τίποτε δικό του — ούτε έργο, ούτε αξία, ούτε καν το σημείο που αργότερα θα σημάδευε τη σάρκα του — και ο Θεός λογάριασε την πίστη του για δικαιοσύνη. Η πίστη όπως αυτή δεν είναι το κλείσιμο ενός λογιστηρίου αλλά το άνοιγμα μιας πόρτας: η αρχή της κοινωνίας με τον Θεό, ο οποίος δίνει τον Εαυτό Του σε όσους Τον εμπιστεύονται και τους εισάγει στην ίδια Του την ομοίωση. Αυτό που ζητά ο ουρανός δεν είναι πρώτα το αρχείο που έχετε χτίσει, αλλά την εμπιστοσύνη που αφήνει τον Θεό να αρχίσει τη ζωή Του μέσα σας. Προσέξτε επίσης πώς το κεφάλαιο κρατά μαζί τα ύψη και τα βάθη. Ο ίδιος Αβραάμ που πίστεψε στον Θεό κάτω από τα άστρα σκοντάφτει στον μπερδεμένο πόνο ενός ανυπόμονου νοικοκυριού, όπου το σχέδιο της Σάρρας γεννά ζήλεια και τη φυγή της Άγαρ. Η πίστη δεν μας βγάζει από το χάος της συνηθισμένης ζωής μονομιάς· μας μεταφέρει μέσα από αυτό. Όταν δεν μπορείτε ακόμη να δείτε πώς θα τηρηθεί η υπόσχεση, κάντε ό,τι έκανε ο Αβραάμ — καθίστε πιστά ανάμεσα στα πράγματα που σας τρομάζουν, και επιμείνετε μέχρι τέλους. Ο Θεός που πέρασε ως φωτιά ανάμεσα στα κομμάτια τηρεί τη διαθήκη Του ακόμη και μέσα από το μακρύ σκότος.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Θεέ του Αβραάμ, που οδήγησες τον δούλο Σου έξω κάτω από τα άστρα και λογάριασες την πίστη του σ’ αυτόν για δικαιοσύνη: δίδαξέ με να Σου φέρνω άδεια χέρια και πιστεύουσα καρδιά, και όχι το καύχημα των δικών μου έργων. Άφησέ με να δεχθώ τη χάρη που έδωσες πριν από οποιοδήποτε σημείο ή νόμο, ώστε να γίνω παιδί της πίστεως του Αβραάμ και αδελφός σε κάθε έθνος που κάλεσες. Όταν πέφτει η νύχτα του μεγάλου σκότους και δεν μπορώ να ιχνηλατήσω την υπόσχεσή Σου, δώσε μου να καθίσω πιστά ανάμεσα στους φόβους μου και να επιμείνω μέχρι τέλους, εμπιστευόμενος τη φωτιά της παρουσίας Σου που περνά μέσα από το σκότος. Σε Σένα, τον Πατέρα, με τον Υιό Σου τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό και το πανάγιο Πνεύμα Σου, δόξα και προσκύνηση, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →