← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος

Ένα Αγιαστήριο για να Κατοικήσει Ανάμεσά Τους: Η Κιβωτός, το Ιλαστήριο και τα Πράγματα Εντός του Καταπετάσματος

Έξοδος 25-26Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)26 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Στο όρος ο Θεός δίνει στον Μωυσή το πρότυπο μιας κατοικίας: «Ας μου φτιάξουν ένα αγιαστήριο, για να κατοικήσω ανάμεσά τους». Ο Μακάριος Θεοδώρητος Κύρου θέτει απευθείας το μεγάλο ερώτημα — γιατί ο Θεός πρόσταξε να γίνει η σκηνή; — και απαντά από το ίδιο το κείμενο. Επειδή ο Νόμος είχε δοθεί στο Σινά, και κάποιοι ίσως νόμιζαν ότι η θεία φύση περιορίζεται σε εκείνο το όρος, ο Θεός πρόσταξε ένα κινητό αγιαστήριο, ώστε με την επιφάνειά Του από μέσα του να διδάξει τον λαό την ευσέβεια όπου κι αν ταξίδευαν. Ικανοποίησε επίσης την ανάγκη τους, μετά το μοσχάρι: ένας λαός που είχε φωνάξει για θεούς να προπορεύονται δέχεται αντί αυτών μια ιερή σκηνή που οδηγεί όταν πορεύονται και σταματά όταν στρατοπεδεύουν, όπου οι ιερείς προσφέρουν τις ιερές τελετές. Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει όλη τη δομή ως εικόνα: το καταπέτασμα που χωρίζει τον Άγιο Τόπο από τα Άγια των Αγίων κατά τον τρόπο του στερεώματος που χωρίζει τα άνω από τα κάτω· τα χερουβίμ των ασώματων δυνάμεων· και στο μέσο η κιβωτός, που φυλάττει τις πλάκες του Νόμου, τον χρυσό σταμνί με το μάννα και τη ράβδο του Ααρών που βλάστησε, με το ιλαστήριο πάνω, επισκιαζόμενο από τα φτερά των χερουβίμ, όπου ο Θεός έκανε τη δική Του επιφάνεια. Επειδή η θεία ουσία είναι αόρατη και ακατάληπτη και δεν μπορεί να εικονιστεί, έθεσε μέσα τα σύμβολα των μεγαλύτερων δώρων Του — τον Νόμο, την ιερωσύνη, τον άρτο μη χειροποίητο και την προφητεία. Και ο Απόστολος, μας υπενθυμίζει ο Θεοδώρητος, δείχνει ότι αυτά τα πράγματα μέσα έφεραν τον τύπο των ουρανίων πραγματικοτήτων: διότι ο Χριστός δεν εισήλθε σε χειροποίητους αγίους τόπους αλλά στον ίδιο τον ουρανό, ο πρόδρομος που εισήλθε εντός του καταπετάσματος, ο Αρχιερέας μας για πάντα.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Έξοδος 25–26 — ο Κύριος ζητά ελεύθερη προσφορά και διακηρύττει τον σκοπό Του: «Και ας μου φτιάξουν ένα αγιαστήριο· για να κατοικήσω ανάμεσά τους. Σύμφωνα με όλα όσα σου δείχνω, κατά το πρότυπο της σκηνής… έτσι ακριβώς θα την φτιάξετε». Προστάζει την κιβωτό από ξύλο σιττίμ επικαλυμμένη με χρυσό: «Και θα βάλεις μέσα στην κιβωτό τη μαρτυρία που θα σου δώσω». Έπειτα το ιλαστήριο: «Και θα φτιάξεις ιλαστήριο από καθαρό χρυσό… Και θα φτιάξεις δύο χερουβίμ από χρυσό… Και τα χερουβίμ θα απλώσουν τα φτερά τους ψηλά, καλύπτοντας το ιλαστήριο με τα φτερά τους… Και εκεί θα συναντηθώ μαζί σου, και θα ομιλήσω μαζί σου από πάνω από το ιλαστήριο, ανάμεσα από τα δύο χερουβίμ». Διατάζει το τραπέζι για τους άρτους της προθέσεως, τη λυχνία από καθαρό χρυσό με τις επτά λάμπες της, και έπειτα την ίδια τη σκηνή — τις αυλαίες από λεπτό υφασμένο λινό, γαλάζιο και πορφυρό και κόκκινο, τις σανίδες από ξύλο σιττίμ επικαλυμμένες με χρυσό που στέκονται σε υποδοχές αργύρου, και «το καταπέτασμα» κρεμασμένο «ώστε το καταπέτασμα να χωρίζει για σας ανάμεσα στον άγιο τόπο και στα άγια των αγίων». «Και θα στήσεις τη σκηνή σύμφωνα με τον τρόπο της που σου δείχθηκε στο όρος».
Μελετήστε

Μελέτη

Γιατί μια σκηνή καθόλου; Ο Θεοδώρητος δεν θα μαντέψει· αφήνει τον ίδιο τον λόγο του Θεού να δώσει τον λόγο. Επειδή ο Νόμος είχε έρθει στο Σινά και ο λαός ίσως φανταζόταν τη Θεία φύση δεμένη σε έναν τόπο, μια σκηνή προστάχθηκε ώστε η επιφάνεια του Θεού από μέσα της να τους διδάξει ευλάβεια παντού: Πρόσταξε να κατασκευαστεί μια σκηνή, ώστε με την επιφάνειά Του από εκεί να διδάξει τον λαό στην ευσέβεια. Και η καρδιά του ζητήματος είναι ότι ο αόρατος Θεός δεν μπορεί να λαξευτεί σε εικόνα, γι’ αυτό έθεσε μέσα στη σκηνή όχι ομοίωμα του Εαυτού Του αλλά τα σύμβολα των δώρων Του: Επειδή η θεία φύση είναι άμορφη ή άσχημη, αόρατη και ακατάληπτη, και είναι εντελώς αδύνατο να πλάσει κανείς εικόνα τέτοιας ουσίας, πρόσταξε να τοποθετηθούν μέσα τα σύμβολα των μεγαλύτερων δώρων Του. Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει κάθε σύμβολο: οι πλάκες σημαίνουν τη δόση του Νόμου, η ράβδος την ιερωσύνη, και το μάννα την ουράνια τροφή, ενώ το ιλαστήριο είναι ο τόπος της προφητείας από τον οποίο προέρχονταν οι χρησμοί: το μάννα, η τροφή που δόθηκε στην έρημο και ο άρτος μη χειροποίητος· και το ιλαστήριο ήταν σύμβολο προφητείας, διότι από εκεί δίνονταν οι χρησμοί. Και το εσωτερικό αγιαστήριο, διδάσκει, δεν ήταν απλώς δωμάτιο αλλά η εικόνα του ίδιου του ουρανού: Τα πράγματα λοιπόν μέσα στη σκηνή έφεραν τον τύπο των ουρανίων πραγματικοτήτων.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Όλη η σκηνή, δείχνει ο Θεοδώρητος, είναι μια εικόνα που βρίσκει την αλήθεια της στον Χριστό. Ο Απόστολος προς Εβραίους, τον οποίο ο Θεοδώρητος παραθέτει, διακηρύττει ότι «ο Χριστός δεν εισήλθε στους αγίους τόπους χειροποίητους, τις εικόνες των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του Θεού για μας», και ότι η ελπίδα μας εισέρχεται «εις τα εντός του καταπετάσματος, όπου ο πρόδρομος εισήλθε για μας, ο Ιησούς, γενόμενος αρχιερέας για πάντα». Έτσι τα πράγματα εντός του καταπετάσματος είναι οι ουράνιες πραγματικότητες, και ο Αρχιερέας που μόνος μπορούσε να εισέλθει μία φορά τον χρόνο ήταν η σκιά του ενός Αρχιερέα που πέρασε δια μέσου των ουρανών για μας. Η κιβωτός που φύλαττε τον Νόμο, το μάννα και τη βλαστήσασα ράβδο ερμηνεύεται από την Εκκλησία ως εικόνα της Ενσάρκωσης: ο Λόγος που είναι ο αληθινός Δοτήρας του Νόμου, ο ζωντανός Άρτος του οποίου το μάννα ήταν τύπος, και η Ιερωσύνη που βλαστάνει σε Αυτόν για πάντα, όλα κατοικούν μέσα στο ιερό σκεύος — όπως το πλήρωμα της Θεότητας κατοίκησε σωματικά στη σάρκα που λήφθηκε από την Παρθένο, την αληθινή Κιβωτό επισκιασμένη από το Πνεύμα. Και το ιλαστήριο, όπου ο Θεός υποσχέθηκε «εκεί θα συναντηθώ μαζί σου», ερμηνεύεται για τον ίδιο τον Χριστό, «τον οποίο ο Θεός έθεσε ως ιλαστήριο» (Ρωμ 3:25) — το αληθινό Ιλαστήριο όπου ο ουρανός και η γη συμφιλιώνονται. Η νηφάλια ανάγνωση του Θεοδώρητου για το πρότυπο και το σύμβολο ανοίγεται έτσι στο βαθύτερο μυστήριο: ο Θεός έφτιαξε μια σκηνή για να κατοικήσει ανάμεσα στον λαό Του, και στον πλήρωμα του χρόνου έστησε τη σκηνή Του ανάμεσά μας στη σάρκα.
Απαντήστε

Απόκριση

Θαυμάστε την συγκατάβαση του Θεού. Αυτός που δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα όρος, που είναι αόρατος και ακατάληπτος και δεν μπορεί να εικονιστεί, θέλησε παρ’ όλα αυτά να κατοικήσει ανάμεσα στον λαό Του — πρώτα σε μια σκηνή από δέρματα και χρυσό, και τέλος στη σκηνή της δικής μας σάρκας. Ο Θεοδώρητος σας διδάσκει γιατί τα σύμβολα τέθηκαν μέσα στην κιβωτό: επειδή η θεία ουσία δεν μπορεί να πλαστεί σε εικόνα, ο Θεός έδωσε αντί αυτής τα σύμβολα των μεγαλύτερων δώρων Του. Μην αναζητάτε λοιπόν τον Θεό σε είδωλα δικής σας κατασκευής, ούτε προσπαθήστε να Τον συρρικνώσετε στο μέτρο της φαντασίας σας· δεχθείτε Τον όπου επέλεξε να σας συναντήσει — στο ιλαστήριο, που είναι ο Χριστός. Και μάθετε ευλάβεια από το καταπέτασμα. Τα Άγια των Αγίων ήταν ανέγγιχτα και απροσπέλαστα, εισερχόταν μία φορά τον χρόνο μόνο ο αρχιερέας· όμως με το αίμα του Χριστού, του προδρόμου που εισήλθε εντός του καταπετάσματος, ο δρόμος προς τα άγια είναι τώρα ανοιχτός για σας. Πλησιάστε λοιπόν, αλλά πλησιάστε με δέος, «με ευλάβεια και θεοσεβή φόβο». Όταν εισέρχεστε στην εκκλησία, όταν πλησιάζετε την αγία Τράπεζα, θυμηθείτε ότι στέκεστε εκεί όπου ο ουρανός αγγίζει τη γη, ενώπιον του αληθινού Ιλαστηρίου. Ας γίνει η δική σας ψυχή μια σκηνή: φυλάξτε μέσα της τον Νόμο του Θεού γραμμένο στην καρδιά, τον Άρτο του ουρανού που λαμβάνεται στα μυστήρια, και τη βλαστήσασα ράβδο μιας ιερατικής, προσευχητικής ζωής, ώστε ο Θεός που επιζήτησε να κατοικήσει ανάμεσα στον λαό Του να κατοικήσει και σε σας.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ, αόρατε και ακατάληπτε, άμορφε ή άσχημε, τον οποίο καμία εικόνα δεν μπορεί να χωρέσει, όμως που θέλησες να κατοικήσεις ανάμεσα στον λαό Σου και πρόσταξες να γίνει ένα αγιαστήριο ώστε με την επιφάνειά Σου από μέσα του να τους διδάξεις ευσέβεια: Σε ευλογώ για τόσο μεγάλη συγκατάβαση. Έθεσες μέσα στην ιερή κιβωτό τα σύμβολα των δώρων Σου — τον Νόμο, την ιερωσύνη και τον άρτο μη χειροποίητο — και πάνω της το ιλαστήριο όπου θα συναντιόσουν με τον δούλο Σου· και στον πλήρωμα του χρόνου έστησες τη σκηνή Σου ανάμεσά μας, τον Λόγο σαρκωμένο, την αληθινή Κιβωτό επισκιασμένη από το Πνεύμα, και τον ίδιο τον Χριστό το Ιλαστήριο της συμφιλίωσής μας. Κάνε την ψυχή μου σκηνή για Σένα: γράψε τον Νόμο Σου στην καρδιά μου, τρέφε με τον Άρτο του ουρανού, και ας βλαστήσει μέσα μου η ράβδος μιας προσευχητικής και ιερατικής ζωής. Και αφού ο πρόδρομός Σου, ο Ιησούς, εισήλθε για μας εντός του καταπετάσματος και έγινε Αρχιερέας για πάντα, δώσε μου τόλμη να πλησιάσω τα άγια, όμως με ευλάβεια και θεοσεβή φόβο. Σε Σένα, Χριστέ ο Θεός μας, που εισήλθες στον ίδιο τον ουρανό για να εμφανιστείς για μας, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →