Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Αυτός Θεραπεύει τους Συντετριμμένους στην Καρδιά· Όλη η Δημιουργία Ας Τον Αινέσει: Ψαλμοί 147 και 148
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Ο Ψαλμός 148 αποτελεί την καρδιά των Ακολουθιών του Όρθρου. Στην Χριστιανική Ανατολή αυτοί οι ψαλμοί — 148, 149, 150 — ψάλλονται μαζί κάθε ημέρα στο αποκορύφωμα της πρωινής ακολουθίας, και από αυτούς οι Αίνοι παίρνουν το όνομά τους. Έτσι όταν τους διαβάζουμε, διαβάζουμε το καθημερινό άσμα της αυγής της Εκκλησίας, τη στιγμή που ολόκληρη η σύναξη στρέφεται για να καλέσει όλη τη δημιουργία σε αίνο. Ο Ψαλμός 147 προετοιμάζει τον δρόμο. 'Αινείτε τον Κύριον, διότι είναι καλόν να ψάλλετε αίνους εις τον Θεόν ημών.' Συνδέει δύο θαύματα: ο Θεός που τακτοποιεί τους ουρανούς — 'Αριθμεί τον αριθμόν των αστέρων, και καλεί αυτούς πάντας ονομαστί' — είναι ο ίδιος Θεός που σκύβει στην μικρότερη πληγή: 'Θεραπεύει τους συντετριμμένους την καρδίαν, και επιδέει τας πληγάς αυτών.' Ο Θεός που 'δίδει χιόνα ως μαλλίον' και τρέφει 'τα νεοσσά των κοράκων τα επικαλούμενα αυτόν' είναι ο Θεός που οικοδομεί την Ιερουσαλήμ και συναθροίζει τους εξόριστους του Ισραήλ. Τότε ο Ψαλμός 148 ανοίγει διάπλατα τις θύρες: 'Αινείτε τον Κύριον εκ των ουρανών... αινείτε αυτόν, πάντες οι άγγελοι αυτού... αινείτε αυτόν, ήλιε και σελήνη... αινείτε αυτόν, πάντα τα άστρα και το φως.' Άγγελοι και άστρα, θαλάσσια τέρατα και χιόνι, βασιλείς και παιδιά — κάθε τάξη όντων καλείται σε μία αντίφωνη δοξολογία, 'διότι το όνομα αυτού μόνον είναι υπερέχον, και η αίνεσις αυτού υπεράνω ουρανού και γης.'
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώσατε τον Ψαλμόν 147 ως ύφανση χάριτος και δημιουργίας. Ανοίγει με χαρά — 'Αινείτε τον Κύριον, διότι είναι καλόν να ψάλλετε αίνους εις τον Θεόν ημών· ναι, πράγμα χαρούμενον και ευάρεστον είναι το να ευχαριστήτε' — και αμέσως ενώνει τον Οικοδόμο και τον Θεραπευτή: 'Ο Κύριος οικοδομεί την Ιερουσαλήμ, και συνάγει τους εξόριστους του Ισραήλ. Θεραπεύει τους συντετριμμένους την καρδίαν, και επιδέει τας πληγάς αυτών.' Έπειτα υψώνει τα βλέμματα προς τα άστρα που αριθμεί και ονομάζει, και πάλι κάτω στην τρυφερότητά Του: 'Ο Κύριος ανυψώνει τους πραείς, και καταβιβάζει τους ασεβείς εις την γην.' Προχωρεί δια μέσου της τακτοποίησης του κόσμου — νεφών και βροχής, χλόης επί των ορέων, χορτονομής διά τα κτήνη, τροφής διά 'τα νεοσσά των κοράκων τα επικαλούμενα αυτόν' — και αναπαύει την ευφροσύνην του όχι εις την δύναμιν αλλά εις την εμπιστοσύνην: 'Αλλ' η ευαρέσκεια του Κυρίου είναι εις τους φοβουμένους αυτόν, και εις τους ελπίζοντας επί το έλεος αυτού.' Τότε 'Αινείτε τον Κύριον, Ιερουσαλήμ· αινείτε τον Θεόν σου, Σιών,' διότι 'εστερέωσε τας πύλας των πυλών σου... Δίδει χιόνα ως μαλλίον, και διασκορπίζει την πάχνην ως σποδόν... Εξαποστέλλει τον λόγον αυτού, και τήκει αυτά.' Τώρα ο Ψαλμός 148: 'Αινείτε τον Κύριον εκ των ουρανών· αινείτε αυτόν εν τοις υψίστοις. Αινείτε αυτόν, πάντες οι άγγελοι αυτού... Αινείτε αυτόν, ήλιε και σελήνη· αινείτε αυτόν, πάντα τα άστρα και το φως... Ας αινέσωσι το όνομα του Κυρίου· διότι αυτός είπε, και εγένοντο.' Κατέρχεται — 'Αινείτε τον Κύριον επί της γης, δράκοντες και πάσαι αι άβυσσοι· πυρ και χάλαζα, χιών και ατμός· άνεμος και καταιγίς, εκτελούντες τον λόγον αυτού' — δια μέσου ορέων και δένδρων, θηρίων και πτηνών, 'βασιλέων της γης και πάντων των λαών,' εις την τελικήν πρόσκλησιν: 'Πάντα τα έχοντα πνοήν αινείτωσαν τον Κύριον.'
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Ψαλμός 147 λέγει, 'Ο Κύριος ανυψώνει τους πραείς.' Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αντιλαμβάνεται ότι η λέξις είναι μεγαλυτέρα της απλής διασώσεως.
δεν σημαίνει απλώς βοηθεί, αλλά κάτι πολύ καλύτερον, ανυψώνει. Και τι είναι τούτο; Αναψύχει, περιθάλπει, βαστάζει. Ο Θεός δεν στηρίζει απλώς τους πραείς· τους συναθροίζει εις τους βραχίονάς Του.
Ο Ψαλμωδός ζωγραφίζει τον Θεόν ως τρυφερόν Πατέρα, ο οποίος εν τη ανεκδιηγήτω προνοία και αγάπη αυτούδιοικεί τα μικρά τέκνα Του και τα χαϊδεύει — ώστε, λέγει ο Χρυσόστομος,
Δεν υπάρχει φόβος βλάβης εις εκείνους που ευρίσκονται εις τον θείον κόλπον Αυτού. Όταν ο ψαλμός φθάνει εις 'Εστερέωσε τας πύλας των πυλών σου,' ο Χρυσόστομος ευρίσκει την αληθινήν πύλην που ασφαλίζει την Πόλιν του Θεού από πάσαν πλευράν:
είναι ο Σταυρός εις τον οποίον ο Ων η Θύρα προσηλώθη. Και όταν ο ψαλμός ονομάζει και την 'Ιερουσαλήμ' και την 'Σιών,' τας αναγινώσκει ως
Τα δύο ονόματα δηλούν μίαν Εκκλησίαν υπό δύο όψεις— την Θριαμβεύουσαν Εκκλησίαν εν ουρανοίς και την Στρατευομένην Εκκλησίαν επί της γης, αμφότερας με ένα έργον, τον αίνον του Θεού. Τότε αι χειμεριναί εικόνες του ψαλμού — χιών, πάχνη, πάγος — είναι ο τρόπος του Θεού να μαλάξει σκληράς καρδίας· και όταν λέγει, 'Εξαποστέλλει τον λόγον αυτού, και τήκει αυτά,' ο Άγιος Αθανάσιος ακούει την Ενσάρκωσιν και την Πεντηκοστήν:
Το φάρμακον διά την αμαρτίαν είναι πλησίον, η φυλακή του χειμώνος ανοίγεται υπό του λαμπρού ηλίου και των θερμών ανέμων, υπό της ελεύσεως του Ιησού και της αποστολής του Αγίου Πνεύματος.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Ψαλμός 148 καλεί κάθε τάξιν της δημιουργίας εις αίνον, και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει το θαύμα — και την ντροπήν — του ενός πλάσματος που σιωπά. 'Εστερέωσεν αυτά εις τον αιώνα του αιώνος· έθεσεν εις αυτά νόμον, ο οποίος δεν θέλει παραβιασθή.' Ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι ο Θεός
Απέδωκεν μεγάλην τιμήν εις τον άνθρωπον, ενώ ο άνθρωπος εδημιούργησεν εις εαυτόν μεγάλην δυστυχίαν. Τα κατώτερα πλάσματα τηρούν την τεταγμένην θέσιν των και ψάλλουν τον τεταγμένον αίνον των, και μόνον το ανώτατον λησμονεί:
Τα άστρα και τα στοιχεία υπηρετούν τον άνθρωπον, και όμως ο άνθρωπος δεν γνωρίζει τον Δημιουργόν αυτού. Ολόκληρος ο κόσμος υπακούει εις τον Θεόν, ενθυμείται τον νόμον Αυτού, ενώ ο άνθρωπος μόνος τον λησμονεί. Ο ήλιος ανατέλλει, αι εποχαί εναλλάσσονται, τα κοράκια κρώζουν και τρέφονται — όλα εν τελείᾳ υπακοή — και ο άνθρωπος, διά τον οποίον ετονίσθη ολόκληρος η χορωδία, αφήνει το μέρος του να σιωπήσει. Διά τούτο υπάρχουν ούτοι οι ψαλμοί: να επαναφέρουν το άσμα εις το στόμα που εποιήθη δι' αυτό. Οι άγγελοι, λέγουν οι Πατέρες, καλούνται πρώτοι να 'αινέσωσιν αυτόν εν τοις υψίστοις' όχι διότι ο Θεός έχει ανάγκην της φωνής των, αλλά διότι ο άνθρωπος 'δεν γνωρίζει πώς να αινή ως οφείλει, και έχει ανάγκην φωνής διά να δώση τον τόνον του Ψαλμού' — τα σεραφείμ ψάλλουν πρώτα ώστε ημείς να συλλάβωμεν την μελωδίαν. Και ολόκληρος η Ανατολική λειτουργία αποκρίνεται εις αυτά: εις την Κλημεντίαν Λειτουργίαν η Εκκλησία ονομάζει τον Χριστόν 'την Ζώσαν Σοφίαν, τον Πρωτότοκον πάσης κτίσεως, τον Άγγελον της μεγάλης βουλής Σου,' δι' ου ο Θεός 'ευδοκήσας εδημιούργησας τα πάντα,' και 'δι' Αυτού επίσης διοικείς την πρόνοιάν Σου επ' αυτών.' Ο Ψαλμός 148 είναι η δημιουργία που ευρίσκει την φωνήν της· οι καθημερινοί Αίνοι της Εκκλησίας είναι η φωνή αυτή που αναλαμβάνεται.
Απαντήστε
Απόκριση
Ας συναντήσει ο Ψαλμός 147 οπουδήποτε είσθε συντετριμμένος. Ο Θεός που 'αριθμεί τον αριθμόν των αστέρων' είναι ο ίδιος Θεός που 'θεραπεύει τους συντετριμμένους την καρδίαν, και επιδέει τας πληγάς αυτών' — και οι Πατέρες σημειώνουν ότι μόνον την καρδίαν που πρώτον συνετρίβη με μετάνοιαν δύναται να θεραπεύσει, διότι 'μόνον επί των συντετριμμένων την καρδίαν δύναται να ασκήσει την τέχνην Αυτού.' Μη κρύπτετε την πληγήν σας από τον Ιατρόν· προσκομίσατε αυτήν. Και ενθυμείσθε ότι το να ανυψωθήτε υπ' Αυτού δεν είναι απλώς να βοηθηθήτε αλλά να ανυψωθήτε, να αναψυχθήτε, να περιθαλφθήτε, να βασταχθήτε εις τον θείον κόλπον Αυτού όπου ουδεμία βλάβη δύναται να φθάσει. Τότε ας σας διευρύνει ο Ψαλμός 148 πέραν των ιδίων μικρών μεριμνών σας. Εξέλθετε από τον στενόν κύκλον του εαυτού και λάβετε την θέσιν σας εις την μεγάλην αντίφωνον — το μόνον πλάσμα που εδόθη φωνή και δεν πρέπει να σιωπήσει. Αινείτε Αυτόν το πρωί μετά των αγγέλων και του ηλίου· αινείτε Αυτόν εις το χιόνι και την καταιγίδα που εκτελούν τον λόγον Αυτού· αινείτε Αυτόν όταν είσθε βασιλεύς της ιδίας μικράς βασιλείας σας και όταν είσθε παιδίον. Διότι το όνομα Αυτού μόνον είναι υπερέχον, και εποιήθητε — μοναδικώς μεταξύ όλων των έργων Αυτού — διά να γνωρίζετε τον Δημιουργόν σας και να το λέγετε μεγαλοφώνως. Ενωθήτε εις τους καθημερινούς Αίνους· ας αινέσει τον Κύριον πάντα τα έχοντα πνοήν, αρχομένου από του ιδικού σας.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε ο Θεός ημών, ο αριθμών τον αριθμόν των αστέρων και καλών αυτά πάντα ονομαστί, και όμως σκύπτων να θεραπεύσης τους συντετριμμένους την καρδίαν: δέσον τας πληγάς ημών με το φάρμακον των αγίων Σου Μυστηρίων, και σύντριψον τας σκληράς καρδίας ημών με αληθινήν μετάνοιαν, ίνα δυνηθής να ασκήσης την θεραπευτικήν Σου τέχνην επ' ημών. Ανύψωσον ημάς ουχί απλώς με βοήθειαν αλλά με τους ιδίους Σου βραχίονας — αναψύχων, περιθάλπων, βαστάζων ημάς εις τον θείον Σου κόλπον, όπου ουδεμία βλάβη κακής τύχης δύναται να φθάσει. Εστερέωσας τας πύλας της Πόλεώς Σου με τον Σταυρόν εις τον οποίον η Θύρα της μάνδρας προσηλώθη· φύλαξον ημάς ασφαλείς εντός. Τήξον την χειμερινήν ψυχρότητα ημών με την θερμότητα της Ενσαρκώσεώς Σου και την πνοήν του Αγίου Σου Πνεύματος, ίνα τα παγωμένα ύδατα των καρδιών ημών ρέουν εις μετανοητικά δάκρυα. Και απόδος ημίν την φωνήν ημών εις το μέγα άσμα πάσης της δημιουργίας, ίνα ημείς οι μόνοι μεταξύ των έργων Σου δυνάμενοι να γνωρίζωμεν τον Δημιουργόν ημών μη σιωπώμεν πλέον, αλλά μετά αγγέλων και αστέρων, μετά χιόνος και καταιγίδος και πάσης ζώσης πνοής, αινώμεν το όνομά Σου εν τοις υψίστοις· διότι το όνομά Σου μόνον είναι υπερέχον, και η αίνεσίς Σου υπεράνω ουρανού και γης. Σοι πρέπει δόξα, μετά του Πατρός Σου και του παναγίου και ζωοποιού Σου Πνεύματος, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →