← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Άσμα Ασμάτων

Ας Με Φιλήσει: Η Ψυχή Αρραβωνιασμένη με τον Λόγο, Μαύρη αλλά Ωραία

Άσμα Ασμάτων 1-2Ομιλίαι επί του Εκκλησιαστού & επί του Άσματος Ασμάτων του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Το Άσμα Ασμάτων είναι, για τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης, τα άγια των αγίων της Γραφής — ένα βιβλίο που εισέρχεται μόνο από εκείνους που έχουν αποβάλει τον παλαιό άνθρωπο και έχουν πλύνει τα ενδύματα της καρδιάς. Οι λέξεις του για νύφη και νυμφίο, φίλημα και μύρο και οίνο, δεν είναι ό,τι φαίνονται στο σαρκικό αυτί· μέσω αυτών, διδάσκει ο Νύσσης, η ψυχή στολίζεται ως νύφη για την ασώματη, άυλη ένωση με τον Θεό. Τοποθετεί ολόκληρο το βιβλίο μέσα σε μια τάξη ανόδου: οι Παροιμίαι διδάσκουν την νηπιακή ψυχή, ο Εκκλησιαστής την απογαλακτίζει από τη ματαιότητα, και το Άσμα οδηγεί τον καθαρισμένο νου μέσα στον θείο νυμφώνα, όπου η ανθρώπινη ψυχή αναμιγνύεται με τον Λόγο. Η πρώτη κραυγή της Νύφης — «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του» — ο Νύσσης την ερμηνεύει ως την ψυχή που διψά να φέρει το δικό της στόμα στο στόμα που χύνει ζωή, διότι το φίλημα του Λόγου είναι κάθαρση από κάθε ρύπο και έλξη του Πνεύματος. «Το όνομά σου είναι ως μύρο εκχυθέν» διδάσκει ότι το ίδιο το μύρο της Θεότητας είναι υπεράνω κάθε ονόματος που μπορούμε να συλλάβουμε· συλλαμβάνουμε μόνο το παραμένον άρωμα. Και η εκπληκτική ομολογία της Νύφης — «Είμαι μαύρη και ωραία» — ο Νύσσης την καθιστά την καρδιά του Ευαγγελίου: η ψυχή μαυρισμένη από την αμαρτία γίνεται ωραία όχι από τη δική της αξία αλλά επειδή η ορθότητα την αγάπησε και της έδωσε τη δική του ωραιότητα σε αντάλλαγμα για την ντροπή της. Το δεύτερο κεφάλαιο την ανυψώνει ακόμη υψηλότερα: γίνεται κρίνος ανάμεσα σε ακάνθους, αδελφή του Κυρίου, αναψυγμένη υπό τη σκιά του Χριστού του μηλέας, πληγωμένη από το βέλος της αγάπης, και η ίδια γίνεται βέλος στα χέρια του Τοξότη.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Άσματος Ασμάτων 1–2 — «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του· διότι η αγάπη σου είναι καλύτερη από οίνο… το όνομά σου είναι ως μύρο εκχυθέν, γι’ αυτό σε αγαπούν οι παρθένες. Έλκυσόν με, θα τρέξουμε πίσω σου… ο βασιλεύς με εισήγαγε στους θαλάμους του.» «Είμαι μαύρη, αλλά ωραία, ω θυγατέρες Ιερουσαλήμ… Μη με βλέπετε ότι είμαι μαύρη, διότι ο ήλιος με κοίταξε: οι αδελφοί της μητέρας μου οργίστηκαν εναντίον μου· με έκαναν φύλακα των αμπελώνων· αλλά τον δικό μου αμπελώνα δεν τον φύλαξα. Είπέ μου, συ που αγαπά η ψυχή μου, πού βόσκεις.» Έπειτα το δεύτερο κεφάλαιο: «Είμαι το ρόδον του Σαρών, και ο κρίνος των κοιλάδων. Ως κρίνος ανάμεσα σε ακάνθους, έτσι είναι η αγαπητή μου ανάμεσα στις θυγατέρες. Ως μηλέα ανάμεσα στα δένδρα του δάσους, έτσι είναι ο αγαπητός μου ανάμεσα στους υιούς. Εκάθισα υπό τη σκιά του με μεγάλη ευφροσύνη, και ο καρπός του ήταν γλυκός στον ουρανίσκο μου. Με εισήγαγε στον οίκο του συμποσίου, και η σημαία του επάνω μου ήταν αγάπη. Στηρίξτε με με σταμνία, παρηγορήστε με με μήλα· διότι είμαι άρρωστη από αγάπη. Η αριστερά του είναι υπό την κεφαλήν μου, και η δεξιά του με εναγκαλίζεται.»
Μελετήστε

Μελέτη

Γιατί η Νύφη αρχίζει ζητώντας φίλημα; Διότι, λέγει ο Νύσσης, η ψυχή διψά στην ίδια την πηγή της ζωής, και το φίλημα του Λόγου είναι η κάθαρσή της: γι’ αυτό η ψυχή επιθυμεί να φέρει το δικό της στόμα στο στόμα που χύνει ζωή. Ο τρόπος αυτής της σωτηρίας δεν είναι ο φόβος της τιμωρίας ούτε η ελπίδα της ανταμοιβής, αλλά η αγάπη μόνη για τον ίδιο τον Δότη: αγαπά με όλη την καρδιά και την ψυχή και τη δύναμη, όχι κάποιο άλλο από τα πράγματα που προέρχονται από Αυτόν, αλλά Αυτόν τον Ίδιο που είναι η πηγή των αγαθών. Και όταν η Νύφη λέγει «το όνομά σου είναι ως μύρο εκχυθέν», ο Νύσσης ακούει την ομολογία ότι ο Θεός είναι υπεράνω κάθε ονόματος: ότι το ίδιο το μύρο της Θεότητας, ό,τι είναι κατά την ουσία, είναι υπεράνω κάθε ονόματος και εννοίας. Αλλά ο βαθύτερος λόγος είναι «Είμαι μαύρη και ωραία», και ο Νύσσης το καθιστά το ίδιο το πρότυπο της χάριτος — ωραιότητα δοθείσα σε αντάλλαγμα για την ντροπή: Διότι μεταφέροντας στον εαυτό του τη ρυπαρότητα των αμαρτιών μου, μου έδωσε από τη δική του καθαρότητα, κάνοντάς με μέτοχο της δικής του ωραιότητας, ο οποίος πρώτα με έκανε από μισητή ωραία, και έτσι αγάπησε. Η ψυχή δεν ήταν μαύρη εκ φύσεως, αλλά μαυρίστηκε από τον ήλιο της δοκιμασίας και της δικής της αμέλειας· όμως η αγάπη του Νυμφίου, που την αγάπησε ενώ ήταν ακόμη μαύρη, τη μεταμορφώνει στην ίδια την ωραιότητά Του.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Το δεύτερο κεφάλαιο ξεδιπλώνει το καταφύγιο της ψυχής και την πληγή της. Ο Χριστός γίνεται η μηλέα στο άγονο δάσος, του οποίου ο καρπός και η σκιά είναι η ευφροσύνη της, και ο Νύσσης ερμηνεύει την ανάπαυσή της κάτω από Αυτόν ως την ψυχή που προστατεύεται από τη θερμότητα του πειρασμού: οι αισθήσεις της ψυχής γλυκαίνονται αληθώς από τον Λόγο όταν η σκιά της μηλέας μας τειχίζει από τη φλόγα των πειρασμών. Μέσα στον οίκο του συμποσίου ζητά να «ταχθεί υπό την αγάπη», και ο Νύσσης ακούει σε αυτό ολόκληρο τον κανόνα της αγάπης ορθά ταγμένης προς τον Θεό, τον πλησίον, και ακόμη τον εχθρό. Έπειτα έρχεται το βέλος. Η Νύφη κραυγάζει «Είμαι άρρωστη από αγάπη», και ο Νύσσης αποκαλύπτει τον Τοξότη και το βέλος Του: Ο Τοξότης του βέλους είναι η αγάπη. Και μάθαμε από την Αγία Γραφή ότι ο Θεός είναι αγάπη, ο οποίος στέλνει το εκλεκτό Του βέλος, τον Μονογενή Υιό, επάνω σε εκείνους που σώζονται. Η πληγή γίνεται το καύχημά της και η χαρά της: Ω ωραία πληγή και γλυκύ κτύπημα, μέσω του οποίου η ζωή εισέρχεται στα ενδότατα μέρη. Και εδώ ο Νύσσης ανοίγει το μεγάλο του θέμα — ότι αυτή η αγάπη δεν έχει τόπο αναπαύσεως, ούτε χορτασμό, αλλά ανέρχεται αιωνίως. Η ψυχή που έχει ανέλθει τόσο ψηλά προστάζεται, ξανά και ξανά, να αναστηθεί: κάθε ύψος που επιτυγχάνεται γίνεται το κατώφλι ενός υψηλότερου, διότι Εκείνος που αγαπά είναι άπειρος, και η επιθυμία που γεμίζει μόνο γεννά μεγαλύτερη επιθυμία. Αυτή η ατέλειωτη έκταση προς τον Θεό είναι η ίδια η καρδιά της ερμηνείας του Νύσση για το Άσμα.
Απαντήστε

Απόκριση

Άκουσε πρώτα την παρηγοριά του «μαύρη αλλά ωραία». Αν κοιτάξεις πίσω στη ζωή σου και δεις μόνο το σκοτεινό σχήμα των αμαρτιών σου, μην απελπίζεσαι ότι θα γίνεις ωραία. Ο Νύσσης σου λέγει ότι η ψυχή δεν ήταν μαύρη εκ φύσεως, αλλά μαυρίστηκε από δοκιμασία και αμέλεια — και ότι ο Νυμφίος την αγάπησε ενώ ήταν ακόμη μαύρη, και την έκανε ωραία παίρνοντας τη ρυπαρότητά της επάνω Του και δίνοντάς της τη δική Του καθαρότητα σε αντάλλαγμα. Έτσι ο Χριστός δεν περιμένει να καθαριστείς πριν σε αγαπήσει· η αγάπη Του είναι η ίδια η κάθαρσή σου. Φέρε λοιπόν το στόμα σου στο στόμα που χύνει ζωή: επιθύμησε το φίλημα του Λόγου, που είναι η κάθαρση από κάθε ρύπο, και ας είναι η αγάπη σου γι’ Αυτόν μόνο — όχι από φόβο τιμωρίας, όχι από ελπίδα ανταμοιβής, αλλά γι’ Αυτόν τον Ίδιο, την πηγή κάθε αγαθού. Όταν ο πειρασμός καίει, κάθισε υπό τη σκιά του Χριστού της μηλέας, όπου η φλόγα δεν μπορεί να φθάσει, και τρέφου από τον γλυκύ καρπό Του. Και μην αποφύγεις το βέλος της αγάπης· λογάριασε την πληγή καύχημά σου, διότι μέσω αυτής η ζωή εισέρχεται στα ενδότατα μέρη. Αλλά πάνω απ’ όλα, μην φανταστείς ποτέ ότι έφθασες. Όσο ψηλά κι αν έχεις ανέλθει, άκουσε τον Λόγο να λέγει πάλι, «Ανάστηθι»· διότι ο Θεός που αγαπάς είναι χωρίς όριο, και η ψυχή που Τον αγαπά αληθώς δεν βρίσκει τόπο αναπαύσεως, αλλά εκτείνεται αιωνίως προς ό,τι βρίσκεται μπροστά — και όσο περισσότερο γεμίζει, τόσο περισσότερο ποθεί.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Χριστέ Νυμφίε μου, που με αγάπησες ενώ ήμουν ακόμη μαύρη από αμαρτία, και πήρες τη ρυπαρότητά μου επάνω Σου και μου έδωσες τη δική Σου καθαρότητα σε αντάλλαγμα, κάνοντάς με από μισητή ωραία: φέρνω το στόμα μου στο στόμα Σου που χύνει ζωή, και ικετεύω το φίλημα του Λόγου Σου, που με καθαρίζει από κάθε μολυσμό. Ας σε αγαπήσω με όλη την καρδιά και την ψυχή και τη δύναμη — όχι από φόβο τιμωρίας, ούτε από ελπίδα ανταμοιβής, αλλά Εσένα τον Ίδιο, την μόνη πηγή του αγαθού. Όταν ο ήλιος της δοκιμασίας θα με μαύριζε πάλι και η φλόγα του πειρασμού θα με έκαιγε, έλκυσέ με υπό τη σκιά της αγαθότητάς Σου, ώστε να αναπαυθώ εν Σοι και να τραφώ από την γλυκύτητα του καρπού Σου. Πλήγωσέ με με το εκλεκτό βέλος της αγάπης Σου, ω Τοξότα που είσαι ο Ίδιος η Αγάπη, και κάνε την πληγή χαρά μου, ώστε μέσω αυτής η ζωή Σου να εισέλθει στα ενδότατα μέρη μου. Και όποιο ύψος κι αν επιτύχω, ας μη σταθώ ποτέ ακίνητος, αλλά ακούγοντας Σε να λέγεις πάλι, Ανάστηθι, ας εκτείνομαι αιωνίως προς Εσένα που δεν έχεις όριο, η επιθυμία μου αυξανομένη με κάθε δώρο. Διότι το όνομά Σου είναι ως μύρο εκχυθέν, υπεράνω κάθε ονόματος και εννοίας· γι’ αυτό οι ψυχές που σε αγαπούν τρέχουν πίσω Σου. Σε Σένα, ω Χριστέ ο Θεός ημών, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ομιλίαι επί του Εκκλησιαστού & επί του Άσματος Ασμάτων του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →