Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Ο Πρωτότοκος και η Διάσχιση της Θάλασσας: Ένα Ισχυρό Χέρι και τα Ύδατα που Έκριναν
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Καθώς ο Ισραήλ ελευθερώνεται, δύο θαύματα πλαισιώνουν την απελευθέρωσή του: η αφιέρωση των πρωτοτόκων και η διάσχιση της Ερυθράς Θάλασσας. Ο Μακάριος Θεοδώρητος Κύρου — ο νηφάλιος Αντιοχειανός ερμηνευτής που ωστόσο αναγάγει τον Νόμο προς τον Χριστό — απαντά στα 'δύσκολα σημεία' αυτών των κεφαλαίων με τη συνήθη φροντίδα του. Γιατί ο Θεός διεκδικεί κάθε πρωτότοκο; Όχι, επιμένει ο Θεοδώρητος, επειδή ο Δεσπότης Θεός χρειάζεται τα θύματα, αλλά προς όφελος του λαού: η προσφορά των πρωτοτόκων είναι ένα διαρκές μνημόσυνο ότι ο Κύριος, με ισχυρό χέρι, τους εξήγαγε από τον οίκο της δουλείας, θανατώνοντας τα πρωτότοκα της Αιγύπτου ενώ γλίτωσε τα πρωτότοκα του Ισραήλ. Έπειτα η ίδια η θάλασσα. Μερικοί, θυμούμενοι τον ψαλμό, θεωρούσαν ότι τα ύδατα διαιρέθηκαν σε δώδεκα μέρη, ένα για κάθε φυλή· ο Θεοδώρητος, ακολουθώντας τη σαφή διδασκαλία της Γραφής ότι 'το ύδωρ ήτο τείχος εις αυτούς εκ δεξιών αυτών και εξ αριστερών αυτών', κρίνει ότι η θάλασσα κόπηκε στα δύο και ανοίχθηκε ευρεία οδός, αρκετά πλατιά για το πλήθος. Δεν θα αφήσει το θαύμα να μειωθεί, διότι και οι δύο αναγνώσεις ομολογούν έργο θείας θαυματουργίας — όμως προσκολλάται στην αλήθεια της θείας Γραφής. Και βλέπει στον πνιγμό του Φαραώ τη δικαιοσύνη του Θεού: ο τύραννος που κατέστρεψε τα εβραϊκά βρέφη με νερό παραδόθηκε ο ίδιος στην καταστροφή από νερό. Η Εκκλησία αναγινώσκει αυτή τη θάλασσα ως την κολυμβήθρα του Αγίου Βαπτίσματος, στην οποία ο παλαιός Φαραώ — ο διάβολος — και όλη η στρατιά του πνίγονται, και ο λαός του Θεού διέρχεται ξηροπόδως προς την ελευθερία.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωση Έξοδος 13–14 — ο Κύριος διεκδικεί κάθε πρωτότοκο: 'Αγίασόν μοι πάντα πρωτότοκον… εμού εστιν.' Οι πατέρες οφείλουν να διδάσκουν στα τέκνα τους το νόημα της τελετής: 'Εν ισχυρά χειρί εξήγαγεν ημάς Κύριος εξ Αιγύπτου, εξ οίκου δουλείας… διά τούτο θυσιάζω τω Κυρίω πάν το διανοίγον μήτραν.' Ο Θεός δεν τους οδηγεί οδόν των Φιλισταίων αλλά δια της ερήμου προς την θάλασσαν, προπορευόμενος 'ημέρας εν στύλω νεφέλης… και νυκτός εν στύλω πυρός.' Ο Φαραώ καταδιώκει με τα άρματα· ο Ισραήλ κραυγάζει από φόβο· και ο Μωυσής αποκρίνεται: 'Μη φοβείσθε, στήτε και οράτε την σωτηρίαν Κυρίου.' Τότε 'εξέτεινε Μωυσής την χείρα αυτού επί την θάλασσαν· και απήγαγε Κύριος την θάλασσαν… και διεσχίσθη το ύδωρ. Και εισήλθοσαν οι υιοί Ισραήλ εις μέσον της θαλάσσης κατά την ξηράν· και το ύδωρ ήτο τείχος αυτοίς εκ δεξιών αυτών και εξ αριστερών αυτών.' Οι Αιγύπτιοι ακολουθούν και καταποντίζονται: 'Κύριος κατεπόντισε τους Αιγυπτίους εν μέσω της θαλάσσης… ου κατελείφθη ουδέ εις εξ αυτών.' Και ο Ισραήλ 'είδε το μέγα έργον ο εποίησε Κύριος επί τους Αιγυπτίους· και εφοβήθη ο λαός τον Κύριον, και επίστευσαν τω Κυρίω και Μωυσή τω θεράποντι αυτού.'
Μελετήστε
Μελέτη
Γιατί ο Θεός διεκδικεί τους πρωτοτόκους; Ο Θεοδώρητος απαντά ότι δεν είναι για καμία ανάγκη του Θεού, αλλά προς όφελος του λαού — μνημόσυνο της ιδίας τους σωτηρίας. Ο Δεσπότης Θεός που εθανάτωσε τα πρωτότοκα της Αιγύπτου και εφείσθη των πρωτοτόκων του Ισραήλ ζητά την προσφορά ως σημείο γραμμένο επί χειρός και καρδίας:
Αυτός ο ίδιος δεν είχε ανάγκη των θυμάτων, αλλά προξένησε το όφελος αυτών. Και για να μην νομίσει κανείς ότι ο Νόμος είναι φορτίο επιβληθέν για χάρη του Θεού, ο Θεοδώρητος διατυπώνει σαφώς την αρχή:
Έκαστον τούτων ουν εγένετο ουχ υπέρ της του Θεού χρείας αλλά υπέρ της του λαού ωφελείας. Στρέφεται έπειτα προς την θάλασσαν. Εναντίον εκείνων που πολλαπλασίασαν τις διαιρέσεις σε δώδεκα, ο Θεοδώρητος ακολουθεί το γράμμα της Γραφής, η οποία ομιλεί περί ενός και μόνου τείχους ύδατος εκατέρωθεν:
Εγώ δε νομίζω ότι η θάλασσα εσχίσθη εις δύο. Η οδός που ανοίχθηκε δεν ήταν στενή ατραπός αλλά μεγάλη οδός, ανάλογη προς το πλήθος που διήλθε:
Και η οδός εγένετο πλατεία, σύμμετρος τω πλήθει των διερχομένων. Όμως ο Θεοδώρητος δεν θα μετατρέψει τούτο εις φιλονικίαν κατά των ευλαβών, διότι παραδέχεται ότι και η άλλη ανάγνωσις ομολογεί τον αυτόν Θεόν:
Διότι και εκείνο και τούτο είναι έργον θείας θαυματουργίας.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Θεοδώρητος αναγινώσκει την καταστροφή του Φαραώ ως αυτήν την δικαιοσύνη του Θεού που μετριέται πίσω στον καταπιεστή. Ο βασιλεύς που εβύθισε τα βρέφη των Εβραίων εις τον Νείλον παρασύρεται ο ίδιος από την επιστρέφουσαν θάλασσαν:
Αλλά ο δικαιότατος Κριτής παρέδωκε τον Φαραώ μετά πάσης της στρατιάς αυτού εις παντελή απώλειαν διά του ύδατος, επειδή διά του ύδατος είχε καταστρέψει τα βρέφη των Εβραίων. Εδώ το Αντιοχειανό βλέμμα προς την απλή ιστορία ανοίγεται, χωρίς βία, εις το μυστήριον που ομολογεί ολόκληρη η Εκκλησία. Διότι ο Απόστολος διδάσκει ότι οι πατέρες 'πάντες εβαπτίσθησαν εις τον Μωυσήν εν τη νεφέλη και εν τη θαλάσση' (Α' Κορ 10:1–2). Η θάλασσα που κατέπνιξε τον τύραννον και την στρατιάν αυτού ενώ μετέφερε τον Ισραήλ ασφαλώς είναι τύπος της κολυμβήθρας: εν τω Αγίω Βαπτίσματι ο παλαιός Φαραώ — ο διάβολος — και πάσα η στρατιά των αμαρτιών πνίγονται εν τω σωτηρίω ύδατι, και ο νέος Ισραήλ διέρχεται ξηροπόδως εις την ελευθερίαν. Ο στύλος νεφέλης και πυρός που προεπορεύετο είναι η χάρις του Πνεύματος, ο πρωτότοκος που εφείσθη διά του αίματος είναι ο Χριστός η Πάσχα ημών ο οποίος ποιεί ημάς 'την εκκλησίαν των πρωτοτόκων' (Εβρ 12:23), και το ισχυρόν χείρ που εξήγαγε λαόν εκ του οίκου της δουλείας είναι η χείρ η εκταθείσα επί του Σταυρού, εξάγουσα ημάς εκ της δουλείας του θανάτου.
Απαντήστε
Απόκριση
Μάθε πρώτον την πραότητα κρυμμένην εν τω Νόμω. Ο Θεοδώρητος δεν θα σε αφήσει να νομίσεις ότι ο Θεός απαιτεί τους πρωτοτόκους εκ ανάγκης· πάν ό,τι ζητά είναι προς το ημέτερον όφελος — μνημόσυνον που διατηρεί ζωντανήν την σωτηρίαν εις την μνήμην του λαού Αυτού. Λάβε λοιπόν τας εντολάς του Θεού ουχί ως φόρον επιβληθέντα επί σού, αλλά ως έλεος: εκάστη δίδεται προς το αγαθόν σου, διά να σε διατηρεί ενθυμούμενον πόσον ισχυρόν χείρ σε ηλευθέρωσε. Έπειτα στήθι, ως ο Ισραήλ, ενώπιον της αδιαβάτου θαλάσσης. Όταν ο εχθρός πιέζει όπισθεν και δεν φαίνεται οδός εμπρός, άκουε τον Μωυσήν: 'Στήτε και οράτε την σωτηρίαν Κυρίου.' Ο Θεός που έσχισε την θάλασσαν εις δύο και εποίησε πλατείαν οδόν διά ολόκληρον έθνος δύναται να ανοίξει οδόν όπου ουδέν βλέπεις. Και ενθυμού ό,τι το ιδικόν σου Βάπτισμα ήδη εποίησε. Διήλθες διά του ύδατος· ο παλαιός Φαραώ και η στρατιά αυτού — ο διάβολος και αι αμαρτίαι που σε εδούλευον — επνίγησαν όπισθέν σου, και ανήλθες ελεύθερος. Μη επιστρέψης εν τη καρδία σου προς την Αίγυπτον. Βάδιζε την πλατείαν οδόν την οποίαν ο Θεός ηνέωξεν, ακολουθών τον στύλον του Πνεύματος Αυτού, και ας γίνουν εις σε τα ύδατα που έκκριναν τον καταπιεστήν μόνον πύλη ελευθερίας και αρχή της αίνου την οποίαν έψαλλεν ο Ισραήλ επί της απέναντι όχθης.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε Θεέ, ο οποίος με ισχυράν χείρα εξήγαγες τον λαόν σου εκ του οίκου της δουλείας, φεισθείς των πρωτοτόκων τα οποία ήσαν ιδικά Σου και διεκδικήσας αυτά ουχί διά την Σην ανάγκην αλλά διά το όφελος αυτών: ευλογώ Σε ότι πάσαι αι εντολαί Σου δίδονται προς το ημέτερον αγαθόν, ως μνημόσυνα τοσαύτης σωτηρίας. Συ έσχισας την θάλασσαν εις δύο και εποίησας πλατείαν οδόν διά του βυθού διά το πλήθος των λελυτρωμένων· άνοιξον οδόν εις εμέ όπου ουδέν βλέπω, και δίδαξόν με να στήσω και να θεάσωμαι την σωτηρίαν Σου όταν ο εχθρός πιέζει ισχυρώς όπισθεν. Καθώς παρέδωκας τον Φαραώ εις αυτά τα ύδατα δι' ων είχε καταστρέψει τα βρέφη, ούτως εβάπτισας εν τη κολυμβήθρα του Βαπτίσματος τον παλαιόν τύραννον και πάσαν την στρατιάν αυτού η οποία ποτέ με εδούλευεν· ας μη επιστρέψω ποτέ προς εκείνην την Αίγυπτον, αλλά βαδίζω ελεύθερος εν τη οδώ ην ήνοιξας, ακολουθών τον στύλον του Πνεύματός Σου. Εις Σε, ω Χριστέ ο Θεός ημών, η Πάσχα ημών και ο πρωτότοκος εκ των νεκρών, μετά του Πατρός και του Παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →