← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Βασιλείς

Το Άρμα του Πυρός και η Διπλή Μερίδα: Η Ανάληψη του Ηλία και η Παράδοση του Πνεύματος

Β' Βασιλείς 1-2Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)23 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Αυτά τα δύο κεφάλαια μας μεταφέρουν από την ανοησία ενός ειδωλολάτρη βασιλιά σε ένα από τα πιο λαμπρά θαύματα σε όλες τις Γραφές: τον μεγάλο Ηλία που αρπάζεται στον ουρανό με άρμα πυρός, και τον μαθητή του Ελισσαίο που λαμβάνει διπλή μερίδα του πνεύματός του. Ο Μακάριος Θεοδώρητος Κύρου — ο νηφάλιος Αντιοχέας που διαβάζει την ιστορία με προσοχή αλλά τη βλέπει να ανοίγεται προς τον Χριστό — απαντά στα δύσκολα σημεία κατά μήκος του δρόμου. Όταν ο Οχοζίας, πεσμένος και άρρωστος, στέλνει να ρωτήσει τον θεό της μύγας της Εκρών αντί του ζωντανού Θεού, ο Θεοδώρητος θρηνεί για τον παραλογισμό της ασεβείας που θεοποιεί ακόμη και τα πιο άχρηστα πλάσματα. Όταν πυρ πέφτει από τον ουρανό στους αρχηγούς που ήρθαν να συλλάβουν τον προφήτη, προειδοποιεί να μην κατηγορείται ο Ηλίας: ο ίδιος ο Θεός έστειλε το πυρ, και το να αγανακτεί κανείς για τις θεϊκές οικονομίες είναι υπερβολικά τολμηρό. Έπειτα το ίδιο το θαύμα. Ο Ηλίας αναλαμβάνεται, και ο Ελισσαίος, που ζήτησε δύσκολο πράγμα, λαμβάνει το μανδύα και τη διπλή μερίδα της χάριτος, χωρίζει τον Ιορδάνη και γίνεται κληρονόμος του πνεύματος του διδασκάλου του. Η Εκκλησία από παλιά διαβάζει την πύρινη ανάληψη του Ηλία ως προτύπωση της ιδίας της Αναλήψεως του Κυρίου, και τον μανδύα που παραδίδεται — τη διπλή μερίδα του Πνεύματος που αναπαύεται στον μαθητή — ως τύπο της Πεντηκοστής και της χάριτος που παραδίδεται από διδάσκαλο σε μαθητή στην αποστολική διαδοχή της Εκκλησίας.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Δ' Βασιλειών 1–2. Ο Οχοζίας, πεσμένος μέσα από το δικτυωτό του υπερώου και βαριά τραυματισμένος, στέλνει αγγελιαφόρους να ρωτήσουν τον Βααλζεβούβ, τον θεό της Εκρών· αλλά ο άγγελος του Κυρίου στέλνει τον Ηλία να τους συναντήσει: 'Μήπως επειδή δεν υπάρχει Θεός στον Ισραήλ, πηγαίνετε να ρωτήσετε τον Βααλζεβούβ;' Δύο φορές πυρ πέφτει από τον ουρανό σε αρχηγό πενήντα και τους άνδρες του· ο τρίτος αρχηγός έρχεται ταπεινά, πέφτει στα γόνατα και σώζεται. Έπειτα έρχεται η μεγάλη ημέρα: 'Και συνέβη, καθώς προχωρούσαν και μιλούσαν, ιδού, εμφανίστηκε άρμα πυρός και ίπποι πυρός… και ο Ηλίας ανέβηκε με ανεμοστρόβιλο στον ουρανό.' Ο Ελισσαίος φωνάζει: 'Πατέρα μου, πατέρα μου, το άρμα του Ισραήλ και οι ιππείς του!' και παίρνει τον μανδύα που έπεσε από αυτόν. Επιστρέφει στον Ιορδάνη, χτυπά το νερό με τον μανδύα και φωνάζει: 'Πού είναι ο Κύριος ο Θεός του Ηλία;' — και τα νερά χωρίζονται, και περνά. Οι υιοί των προφητών, βλέποντας, λένε: 'Το πνεύμα του Ηλία αναπαύεται στον Ελισσαίο.' Και τα νερά της Ιεριχώ, πικρά και άγονα, τα θεραπεύει με αλάτι, ώστε η γη να μην είναι πλέον άγονη.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοδώρητος πρώτα υπερασπίζεται τη δικαιοσύνη του Θεού εναντίον εκείνων που θα κατηγορούσαν τον προφήτη για το πυρ. Οι αρχηγοί και οι άνδρες τους, επιμένει, χάθηκαν όχι από τη σκληρότητα του Ηλία αλλά από την ίδια την αποστολή του Θεού, και το να γογγύζει κανείς γι' αυτό είναι να γογγύζει κατά της θείας πρόνοιας: Είναι, λοιπόν, υπερβολικά τολμηρό να αγανακτεί κανείς για τις θεϊκές οικονομίες. Διότι όλο το σχήμα της πρόνοιας είναι δίκαιο — τιμωρεί τους πεισματάρηδες, ανταμείβει τους πιστούς — και ο Θεοδώρητος διαβάζει ακόμη και αυτό στον τρίτο αρχηγό, που ήρθε με πραότητα και σώθηκε: Διότι πρέπει να γνωρίζει κανείς τη δικαιοσύνη της θείας πρόνοιας, και πώς τιμωρεί δικαίως τους αμαρτωλούς και ωφελεί εκείνους που τον υπηρετούν. Έπειτα στρέφεται στην ίδια την ανάληψη και στο αίτημα του Ελισσαίου. Όταν ο μαθητής ζητά διπλή μερίδα, και ο Ηλίας απαντά ότι ζήτησε δύσκολο πράγμα, ο Θεοδώρητος το διαβάζει όχι ως φθόνο αλλά ως πρόνοια: ο κληρονόμος διπλής χάριτος πρέπει να εργαστεί διπλά θαύματα, και να φέρει επίσης το βάρος διπλής πείνας. ήταν αναγκαίο για εκείνον που κληρονομούσε διπλή μερίδα χάριτος να εργαστεί διπλά τα θαύματα. Έτσι η διπλή μερίδα δεν είναι άσκοπη τιμή αλλά διπλός κόπος, χάρις δοθείσα για χάρη των άλλων, ώστε το προφητικό αξίωμα να μην εκλείψει με την αναχώρηση του διδασκάλου αλλά να ανανεωθεί και να αυξηθεί στον μαθητή.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Το άρμα του πυρός που ανέβασε τον Ηλία υπήρξε για την Εκκλησία, από παλιά, παράθυρο στην Ανάληψη του Κυρίου. Ο Ηλίας αρπάχθηκε, όμως μόνο ως δούλος που λαμβάνεται από τη δύναμη του Θεού· ο Χριστός ανήλθε με τη δική του θεϊκή δύναμη, ο Δεσπότης που εισέρχεται στον ίδιο του τον ουρανό. Και υπάρχει βαθύτερη συμμετρία. Ο Θεοδώρητος, διαβάζοντας γιατί ο Ελισσαίος αποκάλεσε τον διδάσκαλό του 'το άρμα του Ισραήλ και τον ιππέα του', διδάσκει ότι ο τίτλος του ανήκε επειδή οι προσευχές και η παρουσία του ήταν η αληθινή άμυνα του λαού: αποκάλεσε τον μεγάλο Ηλία το άρμα του Ισραήλ και τον ιππέα του, ως μόνος ικανός να καταστρέψει τους εχθρούς τους και να χαρίσει νίκη στους συγγενείς του. Όταν ο Ηλίας αναλαμβάνεται, δεν αφήνει τον Ισραήλ ανυπεράσπιστο — αφήνει το πνεύμα του, διπλασιασμένο, στον μαθητή του. Εδώ οι Πατέρες βλέπουν τον τύπο της Πεντηκοστής: ο Κύριος αναλαμβάνεται, και μακριά από το να αφήσει την Εκκλησία του ορφανή, στέλνει το Πνεύμα, τη 'διπλή μερίδα' που χύνεται στους αποστόλους, οι οποίοι χωρίζουν τα νερά των εθνών και οδηγούν τον νέο Ισραήλ. Ο μανδύας που πέφτει από τον αναλαμβανόμενο προφήτη και αναπαύεται σε αυτόν που μένει είναι η χάρις που παραδίδεται — η αποστολική διαδοχή με την οποία το Πνεύμα δίδεται από χέρι σε χέρι, από διδάσκαλο σε μαθητή, ώστε τα ίδια θαύματα, η ίδια δύναμη, ο ίδιος Θεός, συνεχίζονται στην Εκκλησία. Όμως ο ίδιος ο μανδύας δεν είναι τίποτα χωρίς τον ζωντανό Θεό. Ο Θεοδώρητος διαβάζει με προσοχή τη διάβαση του Ιορδάνη από τον Ελισσαίο: ο μαθητής πρώτα χτύπησε το νερό σιωπηλά, νομίζοντας ότι το ύφασμα αρκεί, και μόνο όταν δεν υπάκουσε κάλεσε τον Θεό του διδασκάλου του: νομίζοντας ότι ο μανδύας αρκούσε για την τέλεση θαυμάτων. Αλλά όταν η φύση των υδάτων δεν υπάκουσε, κάλεσε τον Θεό του διδασκάλου του, τον Αόρατο και απρόσιτο στους ανθρώπους. Έτσι η Εκκλησία δεν τελεί θαύμα μόνο με κληρονομημένο αξίωμα, αλλά τα πάντα με το Πνεύμα που χύθηκε όταν ο Κύριος ανήλθε.
Απαντήστε

Απόκριση

Μάθετε, πρώτα, να μην γογγύζετε στους τρόπους του Θεού. Ο Θεοδώρητος προειδοποιεί ότι το να αγανακτεί κανείς για τις θεϊκές οικονομίες είναι υπερβολικά τολμηρό· όταν η πρόνοια φαίνεται αυστηρή, θυμηθείτε ότι ο Κριτής όλων των πραγμάτων τιμωρεί δικαίως τους πεισματάρηδες και ωφελεί εκείνους που τον υπηρετούν. Στρέψτε την καρδιά σας, όπως ο τρίτος αρχηγός, στην πραότητα και την πίστη αντί στην αλαζονεία που κάλεσε το πυρ. Έπειτα σηκώστε τα μάτια σας στον αναλαμβανόμενο προφήτη, και δι' αυτού στον αναληφθέντα Κύριο. Ο Χριστός ανήλθε — αλλά δεν σας άφησε ορφανούς. Έχει χύσει το Πνεύμα του, την αληθινή διπλή μερίδα, ώστε η ίδια χάρις που ήταν σε αυτόν να αναπαυθεί στην Εκκλησία του και σε εσάς. Μην φαντάζεστε ότι τα δώρα του Θεού κερδίζονται με αξίωμα, ή κληρονομιά, ή οποιονδήποτε μανδύα που κρατιέται στο χέρι· ο Ελισσαίος έμαθε στον Ιορδάνη ότι το ύφασμα δεν ήταν τίποτα χωρίς 'τον Θεό του διδασκάλου του'. Έτσι στη δική σας ζωή, πιάστε όχι το εξωτερικό σημείο αλλά τον ζωντανό Θεό που δίνει τη δύναμη. Πάρτε τον μανδύα που σας προσφέρεται — την πίστη που παραδίδεται, το Πνεύμα που παραδίδεται — και αφήστε τον να σας μεταφέρει μέσα από τα νερά που στέκονται στο δρόμο σας, καλώντας όχι στη δική σας δύναμη αλλά στον Θεό όλων των προφητών και αποστόλων, τον Αόρατο και απρόσιτο, που χωρίζει τον ποταμό και φέρνει τον λαό του πέρα.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ του Ηλία και του Ελισσαίου, που ανέλαβες τον προφήτη σου με το άρμα του πυρός και όμως άφησες το πνεύμα του διπλασιασμένο στον κληρονόμο του, ώστε ο Ισραήλ να μην μείνει χωρίς άμυνα: Σε ευλογώ που ποτέ δεν εγκαταλείπεις τον λαό σου. Δίδαξέ με να μην αγανακτώ για τις θεϊκές οικονομίες σου, αλλά να εμπιστεύομαι τη δικαιοσύνη της πρόνοιάς σου, που τιμωρεί τους πεισματάρηδες και ωφελεί εκείνους που σε υπηρετούν. Καθώς ο δούλος σου έμαθε στον Ιορδάνη ότι ο μανδύας δεν ωφέλησε τίποτα χωρίς τον Θεό του διδασκάλου του, έτσι ας πιάσω όχι εξωτερικά σημεία αλλά εσένα, τον Αόρατο και απρόσιτο, που μόνος τελείς θαύματα. Εσύ, ω Χριστέ, ανήλθες εν δόξα πολύ πάνω από τους ουρανούς, και δεν μας άφησες ορφανούς, αλλά έχυσες στην Εκκλησία σου τη διπλή μερίδα του Πνεύματός σου στην Πεντηκοστή· χύσε την ίδια αυτή χάρη επάνω μου, ώστε να περπατήσω μέσα από τα νερά που φράζουν τον δρόμο μου και να σε υπηρετήσω με τη δύναμη που είναι δική σου και όχι δική μου. Σε εσένα, ω Χριστέ ο Θεός μας, που ανήλθες εν δόξα και έστειλες το Πνεύμα επάνω μας, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →