Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Νωρίς θα σε αναζητήσω: Ψαλμοί 63 και 64
Άνοιγμα
Εισαγωγή
'Ω Θεέ, συ είσαι ο Θεός μου: νωρίς θα σε αναζητήσω. Η ψυχή μου διψά για σένα, η σάρκα μου επίσης ποθεί εσένα: σε άγονη και ξηρή γη, όπου δεν υπάρχει νερό.' Ο Ψαλμός 63 είναι ο μεγάλος πρωινός ψαλμός της Χριστιανικής Ανατολής, ψαλλόμενος καθημερινά στον Όρθρο, ο τρίτος ψαλμός του Εξαψάλμου στους Όρθρους. Από την βρεφική ηλικία της Εκκλησίας έχει αφιερωθεί για πρωινή χρήση· η καθημερινή απαγγελία του επιτάσσεται στις Αποστολικές Διαταγές και προτρέπεται από τον Άγιο Αθανάσιο και τον Άγιο Χρυσόστομο, και ποτέ δεν έλειψε, Ανατολή ή Δύση, σε όλους τους αιώνες από τότε. Ο Άγιος Χρυσόστομος βρίσκει στην επαναλαμβανόμενη διεκδίκηση του Ονόματος — 'συ είσαι ο Θεός μου' — βαθιά αγάπη και πρόθυμη πίεση προς τον Θεό με παραμέληση όλων των επίγειων πραγμάτων. Είναι η κραυγή της ψυχής που ξυπνά από το φως, διψώντας στην έρημο αυτού του κόσμου. Ο Ψαλμός 64 στέκεται δίπλα του ως ο ψαλμός του Πάθους της μυστικής καρδιάς: 'Άκουσε τη φωνή μου, ω Θεέ, στην προσευχή μου: φύλαξε τη ζωή μου από τον φόβο του εχθρού' — ψαλλόμενος για τον Χριστό, και για τους Μάρτυρες, εναντίον εκείνων 'που έχουν ακονίσει τη γλώσσα τους σαν σπαθί.' Τελειώνει όπου άρχισε ο Ψαλμός 63, με χαρά και εμπιστοσύνη: 'Οι δίκαιοι θα χαρούν στον Κύριο, και θα βάλουν την εμπιστοσύνη τους σε αυτόν: και όλοι όσοι είναι αληθινοί στην καρδιά θα ευφρανθούν.' Δύο πρωινοί ψαλμοί: η ψυχή που διψά για τον Θεό, και η ψυχή κρυμμένη στην βαθιά Καρδιά του Χριστού.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Διάβασε τον Ψαλμό 63 ως την πρώτη προσευχή του πρωινού, η ψυχή που φτάνει για τον Θεό πριν από όλα τα άλλα. 'Ω Θεέ, συ είσαι ο Θεός μου: νωρίς θα σε αναζητήσω. Η ψυχή μου διψά για σένα, η σάρκα μου επίσης ποθεί εσένα: σε άγονη και ξηρή γη, όπου δεν υπάρχει νερό. Έτσι σε αναζήτησα με αγιότητα: για να δω τη δύναμη και τη δόξα σου. Διότι η αγαθότητά σου είναι καλύτερη από την ίδια τη ζωή: τα χείλη μου θα σε αινέσουν.' Ανυψώνεται σε ικανοποιημένη χαρά: 'Η ψυχή μου θα χορτάσει, όπως με μυελό και πάχος: όταν το στόμα μου σε αινεί με χαρμόσυνα χείλη.' Θυμάται τον Θεό στις νυχτερινές φυλακές: 'Δεν σε θυμήθηκα στο κρεβάτι μου: και δεν συλλογίστηκα για σένα όταν ξυπνούσα; Επειδή συ υπήρξες ο βοηθός μου: γι' αυτό κάτω από τη σκιά των πτερύγων σου θα ευφρανθώ. Η ψυχή μου κρέμεται από σένα: το δεξί σου χέρι με στήριξε.' Κλείνει με τη χαρά του Βασιλιά: 'Αλλά ο Βασιλιάς θα χαρεί στον Θεό.' Έπειτα ο Ψαλμός 64, η προσευχή εναντίον μυστικών εχθρών: 'Άκουσε τη φωνή μου, ω Θεέ, στην προσευχή μου: φύλαξε τη ζωή μου από τον φόβο του εχθρού. Κρύψε με από τη συγκέντρωση των ασεβών… που έχουν ακονίσει τη γλώσσα τους σαν σπαθί, και ρίχνουν τα βέλη τους, ακόμη και πικρά λόγια.' Ωστόσο ο Θεός ανατρέπει την πλεκτάνη τους — 'Αλλά ο Θεός θα ρίξει ξαφνικά εναντίον τους με γρήγορο βέλος' — και τελειώνει με την ευφροσύνη των δικαίων: 'Οι δίκαιοι θα χαρούν στον Κύριο, και θα βάλουν την εμπιστοσύνη τους σε αυτόν: και όλοι όσοι είναι αληθινοί στην καρδιά θα ευφρανθούν.'
Μελετήστε
Μελέτη
'Νωρίς θα σε αναζητήσω' — και ο Μακάριος Αυγουστίνος προειδοποιεί αμέσως ότι υπάρχουν δύο είδη ύπνου, και μόνο ένα είναι ασφαλές. Υπάρχει ύπνος του σώματος, που είναι καλός, και ύπνος της ψυχής, που είναι θανατηφόρος:
Καλός είναι ο ύπνος του σώματος, με τον οποίο ανανεώνεται η υγεία του σώματος· αλλά ο ύπνος της ψυχής είναι να λησμονεί τον Θεό της. Ολόκληρος ο Ψαλμός είναι ένα ξύπνημα της ψυχής που δεν θα την αφήσει να κοιμηθεί, αλλά την στρέφει νωρίς προς τις πρώτες ακτίνες του φωτός. Τη 'άγονη και ξηρή γη, όπου δεν υπάρχει νερό', ο Αυγουστίνος την ερμηνεύει ως αυτόν τον παρόντα κόσμο — αδιάβατη επειδή δεν γνωρίζει τον Χριστό που είναι η Οδός, άνυδρη επειδή η Πηγή της χάριτος δεν βρίσκεται εκεί· όμως ο Θεός έχει ανοίξει Οδό σε αυτή την έρημο, ο Ίδιος, και έδωσε νερό σε αυτήν με τον ίδιο τον Λόγο και το Πνεύμα Του. Στον ένατο στίχο — στα ελληνικά, 'η ψυχή μου έχει κολληθεί πίσω σου' — ρωτά τι είναι αυτή η κόλλα, και απαντά:
η ίδια η κόλλα είναι η αγάπη, που μας στερεώνει πίσω από τον Θεό, ώστε να τον ακολουθούμε. Ο Άγιος Χρυσόστομος προωθεί την ίδια ένωση περαιτέρω, συγκρίνοντας την προσκόλληση της ψυχής στον Θεό με τα καρφιά του Σταυρού, και με την λαβή που έχουν οι ρίζες ενός δέντρου στη γη — τόσο βαθιά, τόσο στερεά, ώστε κανένας εχθρός δεν μπορεί να την αποσπάσει. Όταν ο Ψαλμός υπόσχεται, 'τα χείλη μου θα σε αινέσουν', η Χριστιανική Ανατολή ακούει αυτή την υπόσχεση να εκπληρώνεται τελειότερα στα χείλη των μαρτύρων, των οποίων ο αίνος ανέβαινε στον Θεό καθώς τα σώματά τους υπέφεραν. Έτσι ο Άγιος Πολύκαρπος Σμύρνης, δεμένος στον πάσσαλο, ευλόγησε τον Θεό που κρίθηκε άξιος να πεθάνει γι' Αυτόν —
που με αξίωσες αυτού του πάθους— και έκανε την τελευταία του πνοή μία ευχαριστία:
Γι' αυτό σε ευλογώ σε όλα, και καυχώμαι σε σένα. Η δίψα του πρωινού απαντάται από την κόλλα της αγάπης που στερεώνει την ψυχή στον Θεό της, και από τον αίνο που δεν αποτυγχάνει ούτε στη φωτιά.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Ψαλμός 64 προσεύχεται, 'Φύλαξε τη ζωή μου από τον φόβο του εχθρού' — και οι Πατέρες σημειώνουν προσεκτικά: όχι από τον ίδιο τον εχθρό, αλλά από τον φόβο αυτού. Ας κάνει το χειρότερο με το σώμα, αλλά ας παραμείνει η ψυχή ατρόμητη. Ολόκληρη η Εκκλησία έχει διαβάσει αυτόν τον Ψαλμό για τον Χριστό και τους Μάρτυρες· και το σχόλιο του Μακαρίου Αυγουστίνου γι' αυτόν εισήχθη στη Δυτική Ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής. Κοιτάζοντας τον Κύριο, την Κεφαλή όλων όσοι υποφέρουν, λέει:
τίποτε δεν λάμπει τόσο φωτεινά όσο η Κεφαλή των Μαρτύρων· και για ό,τι μπορούσαν να του κάνουν οι εχθροί:
Σκότωσαν το σώμα: την ψυχή δεν τη σκότωσαν. Όταν ο στίχος μιλά για τον άσπιλο στον οποίο ρίχνουν κρυφά, ο Αυγουστίνος θαυμάζει τον τέλειο στόχο: άλλοι στόχοι για τοξότες σημειώνονται με κηλίδες για να καθοδηγούν την στόχευση, αλλά αυτός δεν είχε ούτε τόση κηλίδα ώστε να διαπεραστεί με βέλος. Και για 'το βάθος της καρδιάς του', όπου το λατινικό διαβάζει, 'Ένας άνθρωπος θα έρθει, και βαθιά καρδιά', ο Αυγουστίνος βλέπει τον ίδιο τον Κύριο,
παρουσιάζοντας ενώπιον ανθρώπινων προσώπων Άνθρωπο, κρατώντας τον Θεό εντός. Ο Άγιος Ιλάριος εφαρμόζει τα μυστικά βέλη στις επιθέσεις πνευματικών εχθρών στους νεοβαπτισμένους — πλυμένους από τις κηλίδες της αμαρτίας, αλλά όχι ακόμη στερεοί στην πίστη, ούτε έμπειροι στην αντίσταση στον πειρασμό — και έτσι ο Ψαλμός γίνεται προσευχή για να φυλάξει τη νέα ζωή με αγάπη άγρυπνη και ατρόμητη.
Απαντήστε
Απόκριση
Ας θέσει ο Ψαλμός 63 το σχήμα των πρωινών σου. Πριν από την πρώτη επίγεια σκέψη της ημέρας, αναζήτησε τον Θεό: 'Ω Θεέ, συ είσαι ο Θεός μου: νωρίς θα σε αναζητήσω.' Μην αφήσεις την ψυχή σου να κοιμηθεί — ο σωματικός ύπνος αποκαθιστά το σώμα, αλλά ο ύπνος της ψυχής είναι να λησμονεί τον Θεό της. Ξύπνα την νωρίς, στρέψε την σαν λουλούδι προς τις πρώτες ακτίνες του φωτός, και ας είναι η δίψα της για τον ίδιο τον Θεό και όχι για κανένα δώρο σε αυτόν τον ξηρό και αδιάβατο κόσμο. Και ας είναι η αγάπη η κόλλα που σε στερεώνει πίσω του, ώστε να τον ακολουθείς όπου πηγαίνει, κρατημένος τόσο στερεά όσο οι ρίζες ενός δέντρου κρατούν τη γη. Έπειτα πάρε τον Ψαλμό 64 στους κινδύνους της ημέρας. Όταν οι γλώσσες των ασεβών ακονίζονται σαν σπαθιά εναντίον σου, και πικρά λόγια πετούν σαν βέλη, προσευχήσου όχι να γλιτώσεις από τον εχθρό αλλά να φυλαχθείς από τον φόβο αυτού: ας αγγίξει το σώμα, αλλά ποτέ να μην τρομάξει την ψυχή. Κρύψου στον Χριστό, την άσπιλη Κεφαλή όλων όσοι υποφέρουν, που κράτησε τον Θεό εντός ενώ υπέμεινε το χειρότερο που μπορούσαν να κάνουν οι άνθρωποι — και θα βρεις σε αυτόν καταφύγιο που κανένα βέλος δεν μπορεί να φτάσει. Τότε, όπως ο Άγιος Πολύκαρπος στον πάσσαλο, θα ευλογήσεις τον Θεό σε όλα ακόμη και στη φωτιά· διότι οι δίκαιοι θα χαρούν στον Κύριο, και όλοι όσοι είναι αληθινοί στην καρδιά θα ευφρανθούν.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Θεέ, συ είσαι ο Θεός μας· νωρίς θα σε αναζητήσουμε, διότι οι ψυχές μας διψούν για σένα και η σάρκα μας ποθεί εσένα σε αυτή την άγονη και ξηρή γη όπου δεν υπάρχει νερό. Μην επιτρέψεις στις ψυχές μας να κοιμηθούν και να σε λησμονήσουν, αλλά ξύπνα μας με το πρώτο φως για να αναζητήσουμε το πρόσωπό σου· κάνε την αγάπη την κόλλα που μας στερεώνει πίσω σου, ώστε να σε ακολουθούμε και ποτέ να μην αποσπαστούμε. Έχεις ανοίξει Οδό για μας στην έρημο — τον Ίδιο, τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό — και μας έδωσες νερό στην έρημο με το Άγιο Πνεύμα σου· χόρτασε τις ψυχές μας όπως με μυελό και πάχος, ώστε τα στόματά μας να σε αινέσουν με χαρμόσυνα χείλη. Και όταν ο εχθρός ακονίζει τη γλώσσα του σαν σπαθί εναντίον μας, και ρίχνει πικρά λόγια, φύλαξε τη ζωή μας όχι μόνο από τον εχθρό αλλά από κάθε φόβο αυτού· ας κάνει το χειρότερο με το σώμα, αλλά κράτα τις ψυχές μας ατρόμητες. Κρύψε μας στην βαθιά Καρδιά του Χριστού, την άσπιλη Κεφαλή των Μαρτύρων, που κράτησε τον Θεό εντός και ανέστη εν δόξα· ώστε εμείς, αληθινοί στην καρδιά, να χαρούμε στον Κύριο και να βάλουμε την εμπιστοσύνη μας σε αυτόν. Σε σένα, τον Θεό τον οποίο αναζητούμε νωρίς, με τον άναρχο Πατέρα σου και το ζωοποιό Πνεύμα σου, δόξα και προσκύνηση, τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →