← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ησαΐας

Κληθείς εκ της Μήτρας: Ο Δούλος, Φως εις τα Έθνη

Ησαΐας 49-50Υπόμνημα εις τον Ησαΐαν του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed)22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Εδώ το βιβλίο του Ησαΐα υψώνει τη φωνή του στα μεγάλα Άσματα του Δούλου — και η Χριστιανική Ανατολή πάντοτε άκουσε σε αυτά την ίδια τη φωνή του ενσαρκωμένου Λόγου. «Ακούσατέ μου, νήσοι», κραυγάζει ο Δούλος, «εκ κοιλίας μητρός μου εκάλεσε το όνομά μου». Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, ο μέγας Πατήρ της Αλεξανδρινής Εκκλησίας και ο κύριος υπερασπιστής της Παρθένου Θεοτόκου στην Έφεσο, ερμηνεύει όλη αυτή την κίνηση ως αυτοαποκάλυψη του Χριστού: ο Δούλος που κλήθηκε εκ της μήτρας είναι ο Θεός Λόγος γεννηθείς εν σαρκί από γυναίκα· το στόμα του που έγινε «μάχαιρα οξεία» είναι το ευαγγελικό κήρυγμα που κατακόπτει την τυραννία του διαβόλου· το εκλεκτό βέλος κρυμμένο στη φαρέτρα είναι ο Υιός προγνωσθείς προ καταβολής κόσμου και φανερωθείς εν τω πληρώματι του χρόνου. Και έπειτα ο λόγος που ανοίγει το ευαγγέλιο σε όλη τη γη: ο Δούλος είναι «τεθειμένος εις φως εθνών, του είναι σωτηρίαν έως εσχάτου της γης». Στο πεντηκοστό κεφάλαιο ο Δούλος ομιλεί πάλι, τώρα με τον τόνο του Πάθους του: «Τον νώτον μου έδωκα εις μάστιγας και τας σιαγόνας μου εις ραπίσματα». Ο Κύριλλος απομακρύνει κάθε κατηγορία ότι ο Θεός απέρριψε τον αρχαίο λαό του — κανένα γράμμα αποστάσεως δεν δόθηκε ποτέ· η μήτηρ των Ιουδαίων αποστάτησε εκουσίως — και δείχνει τον υπήκοο Δούλο ο οποίος, έχοντας γλώσσαν μαθήσεως, έθεσε το πρόσωπόν του ως στερεάν πέτραν και δεν κατησχύνθη.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώσατε Ησαΐαν 49–50 — «Ακούσατέ μου, νήσοι… Εκ κοιλίας μητρός μου εκάλεσε το όνομά μου· έθεσε το στόμα μου ως μάχαιραν οξείαν, και υπό την σκιάν της χειρός αυτού έκρυψέ με· έθεσέ με ως βέλος εκλεκτόν»· «Συ εί δούλος μου Ισραήλ, και εν σοι δοξασθήσομαι»· «Μέγα σοι εστι του κληθήναι σε δούλον μου… Ιδού τέθεικά σε εις φως εθνών, του είναι σωτηρίαν έως εσχάτου της γης»· «Μη επιλήσεται γυνή του βρέφους αυτής… Και εάν επιλάθηται γυνή ταύτα, αλλ’ εγώ ουκ επιλήσομαί σου»· «Ιδού επί τας χείρας μου εζωγράφησά σου τα τείχη, και ενώπιόν μου εί διαπαντός». Έπειτα το πεντηκοστό κεφάλαιο: «Τι το βιβλίον του αποστασίου της μητρός υμών, ω απεσταλάμην αυτήν;… Ιδού, δια τας αμαρτίας υμών επράθητε»· «Διατί ήλθον και ουκ ην άνθρωπος; εκάλεσα και ουκ ην ο ακούων;»· «Κύριος δέδωκέ μοι γλώσσαν μαθήσεως, του γνώναι πότε δει λαλήσαι λόγον»· «Τον νώτον μου έδωκα εις μάστιγας και τας σιαγόνας μου εις ραπίσματα, και το πρόσωπόν μου ουκ απέστρεψα από αισχύνης εμπτυσμάτων… Έθηκα το πρόσωπόν μου ως στερεάν πέτραν, και έγνων ότι ου μη καταισχυνθώ»· «Ιδού πάντες υμείς πυρ καίετε… πορεύεσθε τω φωτί του πυρός υμών και τη φλογί ην εξεκαύσατε».
Μελετήστε

Μελέτη

Διατί ο Δούλος λέγει ότι το όνομά του εκλήθη «εκ της μήτρας»; Διότι, αποκρίνεται ο Κύριλλος, ο αιώνιος Λόγος λαμβάνει το σωτήριον όνομα μόνον όταν γεννάται εκ της Παρθένου εν τη σαρκί ημών· προ της ενανθρωπήσεως τα ονόματά του είναι Θεός, Σοφία, Φως, Ζωή, Δύναμις, αλλά η κλήσις ανήκει τη οικονομία. Καθορίζει ακριβώς την στιγμήν: Ότε τοίνυν προήλθεν εκ της μήτρας της ιδίας μητρός — κατά σάρκα γαρ εξ αυτής εγεννήθη — τότε και το όνομα αυτού εκλήθη. Και τι είναι η «μάχαιρα οξεία» εις την οποίαν ετέθη το στόμα αυτού; Ουχί χάλυψ αλλά αυτό το ευαγγέλιον, ο λόγος ο αφοπλίζων τας δυνάμεις του σκότους — κατά τον Κύριλλον, το θείον και επουράνιον κήρυγμα λαλούμενον δια του στόματος του Χριστού εγένετο μάχαιρα οξεία και τομωτάτη κατά της τυραννίδος του διαβόλου, καταλύουσα τους κοσμοκράτορας του σκότους τούτου και τα πνευματικά της πονηρίας. Όμως ο Δούλος λαμβάνει όνομα που εκπλήσσει τον νουν — «δούλος» — αν και είναι ελεύθερος κατά φύσιν, ο Υιός ο εκ της ουσίας της βασιλευούσης επί πάντων. Ο Κύριλλος φυλάττει το μυστήριον: ο Λόγος λογίζεται δούλος ουχί κατά φύσιν αλλά κατά την οικονομίαν της σαρκός. Ούτως ο αυτός είναι συγχρόνως ελεύθερος Υιός και υπήκοος Δούλος — Θεός ο οποίος, εν τη καταστάσει ημών, λαλεί κατά τρόπον αρμόζοντα εις άνθρωπον.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Το κέντρον αυτής της ενότητος είναι ο Δούλος τεθειμένος «εις φως εθνών» — και εδώ ο Κύριλλος ακούει όλην την έκτασιν της σωτηρίας, την κατάλυσιν του ισχυρού και την συναγωγήν πάσης της γης. Όταν ο Δούλος δίδεται ως διαθήκη και οι αιχμάλωτοι προστάσσονται να εξέλθουν, είναι ο Χριστός εισερχόμενος εις τον οίκον του Σατανά δια να τον λεηλατήση· ο Κύριλλος ερωτά πώς η λεία ηδύνατο να ληφθή από γίγαντα, και αποκρίνεται με την ιδίαν φωνήν του Κυρίου — ο ισχυρός δεσμεύεται και τα αγαθά αυτού μεταβιβάζονται εις τον Νικητήν. Και εξάγει το θαύμα ότι η νίκη τότε παραδίδεται εις ημάς: επειδή ο Χριστός ενίκησε, παρέδωκε και την νίκην εις ημάς αυτούς — ουχί άνευ εαυτού. Εν τω πεντηκοστώ κεφαλαίω ο αυτός Δούλος στρέφεται προς το Πάθος αυτού, και ο Κύριλλος δεν επιτρέπει να νομίζωμεν ότι ο Θεός εγκατέλειψε πρώτον τον λαόν αυτού. Το σφάλμα ήτο ιδικόν των μόνον: Ουδείς δύναται αποδείξαι, φησί, ότι απεσταλάμην αυτήν και εμίσησα αυτήν· μάλλον κατηγορήσει αυτήν ως αυθαιρέτως προελομένην την αποστασίαν. Έπειτα έρχεται η μεγάλη προφητεία του πληγέντος Δούλου — «Τον νώτον μου έδωκα εις μάστιγας» — πληρωθείσα, λέγει ο Κύριλλος, όταν ο Πιλάτος εμαστίγωσεν αυτόν και οι στρατιώται ερράπισαν και ενέπτυσαν. Όμως ο Δούλος δεν συνετρίβη· διότι ήλθεν ουχί δια να ποιήση το ίδιον θέλημα αλλά του Πατρός. Ο Κύριλλος δίδει τον λόγον δια τον οποίον υπέμεινεν όλα: δια την εξασφάλισιν ζωής εις τους πιστεύοντας εις αυτόν, ουκ απέρριψεν ούτε ύβρεις ούτε μάστιγας ούτε την δοκιμασίαν του εμπτυσμού, αν και είναι Θεός κατά φύσιν και αληθής Κύριος.
Απαντήστε

Απόκριση

Άρχισον όπου τα Άσματα του Δούλου άρχονται — με την εκπληκτικήν εγγύτητα του Θεού ο οποίος «εκλήθη εκ της μήτρας». Ο Λόγος ο συνέχων τα πάντα συγκατένευσε να βασταχθή εν σώματι μητρός, να λάβη ανθρώπινον όνομα, να γεννηθή μικρός και ταπεινός. Προσκύνησον αυτόν ο οποίος εκλίνθη τόσον πολύ· και μηδέποτε αναγίνωσκε την δουλείαν αυτού ως ασθένειαν, διότι είναι το ελεύθερον δώρον του ελευθέρου Υιού. Έπειτα λάβε την μάχαιραν την οποίαν προτείνει — διότι το αυτό ευαγγέλιον το οποίον κατέκοψε την τυραννίαν του διαβόλου δίδεται εις σε «την μάχαιραν του Πνεύματος, ό εστι ρήμα Θεού». Μη αφής αυτήν εν τη θήκη· ας διαπεράση το κήρυγμα του Χριστού τας ιδίας σου απάτας και ας σε οπλίση κατά των δυνάμεων. Και ύψωσον τους οφθαλμούς σου εις τον Δούλον ο οποίος «έδωκε τον νώτον αυτού εις μάστιγας». Όταν πειράζεσαι να νομίζης ότι αι θλίψεις σου αποδεικνύουν ότι ο Θεός σε απέρριψε, άκουσον τον Κύριλλον: ουδέν γράμμα αποστάσεως εδόθη ποτέ — και εάν ο αρχαίος λαός επράθη, ήτο δια τας ιδίας αυτού αμαρτίας, ουχί δια τινα λήθην εκ μέρους του Θεού. Δεν δύναται να σε λησμονήση· εζωγράφησε τα τείχη σου επί των χειρών των καθηλωθεισών υπέρ σου. Προ πάντων, μη γίνου μεταξύ εκείνων οι οποίοι «καίουσι πυρ» εναντίον εαυτών δια μακράν απείθειαν. Ο Δούλος έθεσε το πρόσωπον αυτού ως στερεάν πέτραν δια να υπακούση· θέσε το ιδικόν σου, και ακολούθησον το φως το δοθέν εις τα έθνη έως εσχάτου της γης.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Χριστέ ο Θεός ημών, ο Δούλος κληθείς εκ της μήτρας της αγίας Παρθένου, ου το στόμα ετέθη μάχαιρα οξεία κατά της τυραννίδος του εχθρού και ου η έλευσις ετέθη εις φως εθνών: λάμψον επί εμέ τον καθήμενον εν σκότει, και συνάγαγέ με, μετά πασών των νήσων της θαλάσσης, εις την πολιτείαν την σοι φιλτάτην. Συ ο ελεύθερος Υιός κατά φύσιν, αλλ’ ένεκεν εμού λαβών μορφήν δούλου και δους τον νώτον σου εις μάστιγας, τας σιαγόνας σου εις ραπίσματα, και ουκ αποστρέψας το πρόσωπόν σου από της αισχύνης του εμπτυσμού — δίδαξόν με να θέσω το πρόσωπόν μου ως στερεάν πέτραν προς το θέλημά σου, ίνα μη καταισχυνθώ. Συ εζωγράφησας τα τείχη μου επί των τετραυματισμένων χειρών σου και φυλάττεις με διαπαντός ενώπιόν σου· μηδέποτε αφήσης με να νομίσω εμαυτόν λελησμένον, διότι εβάστασας τας αμαρτίας μου εν τω σώματί σου επί του ξύλου. Θες γλώσσαν μαθήσεως εν τω στόματί μου και την μάχαιραν του λόγου σου εν τη χειρί μου, ίνα σταθώ κατά των δυνάμεων του σκότους· και μηδέποτε άφης με να καύσω εναντίον εμαυτού το πυρ της απειθείας, αλλά περιπάτει εν τω φωτί σου πάσας τας ημέρας μου. Σοι, ω Δούλε και Κύριε, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, η δόξα νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα εις τον Ησαΐαν του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →