Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις
Ο Πρεσβύτερος Θα Υπηρετήσει τον Νεότερο: Ησαύ, Ιακώβ και η Κλεμμένη Ευλογία (Γένεσις 25–26)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Δύο παιδιά παλεύουν στη μήτρα πριν γεννηθούν, και ο λόγος που έρχεται στη μητέρα τους θέτει το θέμα όλων όσων ακολουθούν: 'ο πρεσβύτερος θα υπηρετήσει τον νεότερο'. Ο Ησαύ γεννιέται πρώτος, κόκκινος και τριχωτός, άνθρωπος του αγρού· ο Ιακώβ έρχεται πιάνοντας τη φτέρνα του αδελφού του. Ο ένας πουλάει τα πρωτοτόκιά του για ένα πιάτο φαγητό· ο άλλος, τυλιγμένος σε δέρματα κατσικιών, λαμβάνει στη σκηνή του τυφλού πατέρα του την ευλογία που προοριζόταν για τον πρωτότοκο. Στο φυσικό μάτι αυτό μοιάζει με ιστορία ευνοιοκρατίας και απάτης. Αλλά η Εκκλησία, Ανατολή και Δύση, το διαβάζει ως μία από τις πιο τολμηρές προφητείες στη Γένεση. Ο οδηγός μας είναι πάλι ο Μακάριος Αυγουστίνος Ιππώνος (354–430), ο μεγάλος Πατέρας της Δύσης τον οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ως Μακάριο· ακούει στους δύο αδελφούς δύο λαούς, και στην παράξενη αντιστροφή — νεότερος πάνω από πρεσβύτερο, ο πιάνοντας τη φτέρνα στεφανωμένος — το μυστήριο της χάριτος, την ευλογία που φτάνει στα έθνη που ήρθαν τελευταία αλλά πιστεύουν. Αυτό δεν είναι τα έθνη που αντικαθιστούν τον Ισραήλ αλλά τα άγρια κλαδιά που εμβολιάζονται στο ένα αρχαίο ελαιόδεντρο της επαγγελίας (Ρωμ 11), ώστε τα έθνη να μοιράζονται τη ρίζα των πατριαρχών. Ακόμη και η τυφλή ευλογία του Ισαάκ, δοθείσα 'σε έναν αντί για τον άλλον', δεν είναι απλή πλάνη αλλά, όπως λέει ο Μακάριος Αυγουστίνος, κάτι που έγινε προφητικά.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε τη Γένεση 25–26 — τη γέννηση του Ησαύ και του Ιακώβ στη Ρεβέκκα μετά από μακρά στειρότητα, και τον χρησμό των δύο εθνών που παλεύουν μέσα της· την πώληση των πρωτοτοκίων του Ησαύ για ένα γεύμα φακής· τον θάνατο του Αβραάμ· έπειτα τον Ισαάκ στη γη, επαναλαμβάνοντας το μονοπάτι του πατέρα του — την πείνα, την παραμονή στη Γεράρα, την αποκάλεση της γυναίκας του αδελφή του, τον ανανεωμένο όρκο ότι στο σπέρμα του θα ευλογηθούν όλα τα έθνη, τα πηγάδια που σκάφτηκαν και αμφισβητήθηκαν και τελικά δόθηκαν εν ειρήνη, και τον λόγο του Θεού, 'Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου· μη φοβάσαι, διότι είμαι μαζί σου'.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο χρησμός προς τη Ρεβέκκα είναι, λέει ο Μακάριος Αυγουστίνος, αποκάλυψη καθαρής χάριτος:
Ο Απόστολος Παύλος θα ήθελε να κατανοήσουμε αυτό ως μεγάλο παράδειγμα χάριτος— διότι τα παιδιά, πριν ακόμη γεννηθούν, χωρίς να έχουν κάνει ούτε καλό ούτε κακό, εκλέγονται και απορρίπτονται πριν μπορέσει να ζυγιστεί οποιαδήποτε αξία. Και ο περίφημος λόγος 'ο πρεσβύτερος θα υπηρετήσει τον νεότερο' ο Μακάριος Αυγουστίνος τον διαβάζει ως προφητεία της κλήσης των εθνών:
ο πρεσβύτερος λαός, οι Ιουδαίοι, θα υπηρετήσει τον νεότερο λαό, τους Χριστιανούς. Τον ακούμε ήπια, στο φως της ίδιας της προειδοποίησης του Αποστόλου ότι τα έθνη δεν πρέπει 'να καυχώνται κατά των κλάδων' (Ρωμ 11): αυτό δεν είναι θρίαμβος ενός λαού επί άλλου, αλλά η διεύρυνση της μιας επαγγελίας για να συμπεριλάβει τα έθνη. Ο Μακάριος Αυγουστίνος παραδέχεται ότι ο λόγος εκπληρώθηκε εν μέρει στους Εδωμίτες, γεννημένους από τον Ησαύ και αργότερα υποταγμένους από τον Ισραήλ· όμως φτάνει πέρα από αυτή τη μικρή εκπλήρωση, επιμένοντας
ότι η προφητεία εννοούσε κάτι μεγαλύτερο— την κλήση των εθνών στην Εκκλησία. Έτσι τα δίδυμα που παλεύουν δεν είναι απλώς δύο αγόρια αλλά δύο πόλεις, δύο λαοί· και η προτεραιότητα που δίνεται στον νεότερο είναι το ευαγγέλιο κρυμμένο στη σκηνή του πατριάρχη: η χάρις δεν ακολουθεί την τάξη της φύσεως, αλλά την τάξη του ελεύθερου ελέους του Θεού, που υψώνει τους ταπεινούς χωρίς να απορρίπτει τη ρίζα που τους γέννησε.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Έπειτα έρχεται η ίδια η ευλογία, και εδώ η Ανατολή βλέπει τον Χριστό πιο καθαρά. Ο Ισαάκ, γέρος και τυφλός, βάζει τα χέρια του όχι στον τριχωτό πρεσβύτερο αλλά στον νεότερο γιο, που έρχεται
έχοντας σκεπαστεί με δέρματα κατσικιών, σαν να φέρει τις αμαρτίες άλλων. Αυτό δεν είναι απάτη, προειδοποιεί ο Μακάριος Αυγουστίνος, αλλά
βαθύ μυστήριο της αληθείας: αυτός που φέρει την ομοίωση άλλου για να λάβει την ευλογία προτυπώνει τον Αναμάρτητο που πήρε επάνω Του την ομοίωση των αμαρτωλών. Και τα λόγια της ευλογίας — ας σε υπηρετήσουν έθνη, γίνε κύριος των αδελφών σου — ξεχειλίζουν εντελώς από το μικρό πρόσωπο του Ιακώβ.
Η ευλογία του Ιακώβ είναι επομένως κήρυγμα του Χριστού σε όλα τα έθνη. Ο Μακάριος Αυγουστίνος το παρακολουθεί να εκπληρώνεται μπροστά στα μάτια του:
Ο κόσμος σαν αγρός γεμίζει από την οσμή του ονόματος του Χριστού· και για τον αληθινό Κληρονόμο λέει,
Αυτός είναι ο Κύριος των αδελφών Του, διότι ο λαός Του βασιλεύει επί των Ιουδαίων. Ακόμη και ο τυφλός Ισαάκ είναι σημείο —
Ο Ισαάκ είναι ο νόμος και η προφητεία— ευλογώντας τον Χριστό που δεν αναγνωρίζει, όπως οι ίδιες οι Γραφές Τον κηρύττουν ακόμη και από τα χείλη εκείνων που δεν καταλαβαίνουν. Έτσι ο Μακάριος Αυγουστίνος κραυγάζει για όλη τη σκηνή:
πράγματα που έγιναν, όμως έγιναν προφητικά· στη γη, όμως ουράνια· από ανθρώπους, όμως θεία.
Απαντήστε
Απόκριση
Είναι εύκολο να διαβάσει κανείς τη Γένεση 25–26 ως ιστορία για την επιβράβευση της εξυπνάδας, και να χάσει τον βαθύτερο λόγο: η ευλογία του Θεού δεν τρέχει κατά την τάξη της φύσεως, από το ποιος γεννήθηκε πρώτος ή ποιος την αξίζει, αλλά κατά το ελεύθερο έλεος που υψώνει τον ταπεινό και τον καθυστερημένο. Αν ποτέ αισθανθήκατε τον εαυτό σας τον νεότερο, τον δεύτερο, τον απίθανο — παραμελημένο από την κρίση του κόσμου — ακούστε το ευαγγέλιο κρυμμένο στη σκηνή του Ιακώβ: η χάρις εκλέγει πριν από την αξία, και οι τελευταίοι γίνονται πρώτοι. Αλλά ακούστε επίσης την προειδοποίηση στον Ησαύ, που 'για ένα μόνο κομμάτι κρέατος πούλησε τα πρωτοτόκιά του': μην ανταλλάξετε αιώνια κληρονομιά για την όρεξη μιας μόνο πεινασμένης ώρας. Και δείτε, πάνω απ' όλα, τον νεότερο γιο που ήρθε ντυμένος με δέρματα άλλου 'σαν να φέρει τις αμαρτίες άλλων' — και θυμηθείτε Εκείνον που πραγματικά τις έφερε, που πήρε την ομοίωση των αμαρτωλών ώστε η ευλογία να περάσει σε εμάς. Ο αγρός του κόσμου γεμίζει από το άρωμα του ονόματός Του. Ελάτε και λάβετε την ευλογία, όχι από τα πρωτοτόκιά σας, αλλά από τα δικά Του.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Θεέ του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, που εκλέγεις όχι κατά την τάξη της φύσεως αλλά κατά τον πλούτο της χάριτός Σου: ελέησέ με, τον νεότερο και ανάξιο, και ας αναπαυθεί επάνω μου η ευλογία του Χριστού Σου. Φύλαξέ με από την ανοησία του Ησαύ, που περιφρόνησε τα πρωτοτόκιά του για μια παροδική πείνα· δίδαξέ με να εκτιμώ την κληρονομιά που ετοίμασες πάνω από κάθε φευγαλέα όρεξη. Ευλογώ και προσκυνώ τον Υιό Σου, που ήρθε με την ομοίωση των αμαρτωλών και έφερε επάνω Του τις αμαρτίες άλλων, ώστε η ευλογία του Πατέρα να περάσει σε όλα τα έθνη. Γέμισε όλο τον αγρό του κόσμου με το άρωμα του ονόματός Του, και αρίθμησέ με μεταξύ των αδελφών Του επί των οποίων βασιλεύει εν ελέει. Σε Σένα, Ω Πάτερ, με τον Υιό που προφητεύθηκε στους πατριάρχες, και το Άγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →