Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Μακκαβαίων
Α΄ Μακκαβαίων 7-8 — Αιωνιοσπόρος (Καθολική με δευτεροκανόνια)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Τα έβδομο και όγδοο κεφάλαια των Μακκαβαίων Α΄ μεταφέρουν τον αναγνώστη από το τέλος του θρησκευτικού διωγμού στη μακρά σκιά του δυναστικού αγώνα για τον θρόνο των Σελευκιδών και την πρώτη επίσημη επαφή μεταξύ του μακκαβαϊκού κράτους και της ανερχόμενης δύναμης της Ρώμης. Το βιβλίο εδώ αλλάζει τόνο από πόλεμο συνειδήσεως σε πόλεμο πολιτικής, και η Εκκλησία δέχεται αυτά τα κεφάλαια ως σχολείο της συνετής διακυβέρνησης που ακολουθεί την κερδισμένη θρησκευτική ελευθερία. Ο Δημήτριος ο Πρώτος Σωτήρ, ο νόμιμος διεκδικητής των Σελευκιδών, δραπετεύει από τη Ρώμη και καταλαμβάνει τον θρόνο· το εξελληνισμένο αρχιερατικό κόμμα στην Ιερουσαλήμ απευθύνεται σε αυτόν μέσω του εκπροσώπου του Άλκιμου· ο Σύρος στρατηγός Βακχίδης και έπειτα ο Νικάνωρ αποστέλλονται εναντίον του Ιούδα· και ο Νικάνωρ πέφτει στη μάχη της Αδάσα, το σώμα του βεβηλώνεται όπως αυτός είχε βεβηλώσει τους ιερείς στον ναό, και το κεφάλι και το δεξί του χέρι κρεμιούνται στην Ιερουσαλήμ ως δημόσιο σημείο της ημέρας που ονομάζεται Ημέρα του Νικάνορα, η δέκατη τρίτη του Αδάρ, καθιερωμένη από τη μακκαβαϊκή κοινότητα ως ετήσια ανάμνηση. Το όγδοο κεφάλαιο στη συνέχεια εκθέτει λεπτομερώς την πρεσβεία του Ιούδα στη Ρώμη και τη συνθήκη φιλίας και στρατιωτικής συμμαχίας που η ρωμαϊκή σύγκλητος χορήγησε στο εβραϊκό έθνος. Η Εκκλησία διαβάζει αυτή την εξέλιξη με προσοχή στην ειρωνεία που μόνο αργότερα έγινε ορατή: η Ρώμη που δέχθηκε την πρεσβεία του Ιούδα με φιλία θα γινόταν μέσα σε εκατό χρόνια η αυτοκρατορική δύναμη που, αφού κατέστρεψε τον δεύτερο ναό και διέσπειρε τους Ιουδαίους, θα έφερε η ίδια το χριστιανικό ευαγγέλιο στα πέρατα της γης.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε τα κεφάλαια 7 και 8 των Μακκαβαίων Α΄ με προσοχή στις πολιτικές υφές και τα μακρύτερα ιστορικά τόξα. Στο έβδομο κεφάλαιο, προσέξτε τη δραπέτευση του Δημητρίου Σωτήρος από τη Ρώμη και την κατάληψη του θρόνου των Σελευκιδών· την πρεσβεία του Άλκιμου και των αποστατών προς τον βασιλέα· τον διορισμό του Άλκιμου ως αρχιερέα· την ψευδή συνθήκη με την οποία ο Άλκιμος πρώτα καθησύχασε τους Ασιδαίους και έπειτα τους πρόδωσε, σκοτώνοντας εξήντα ευσεβείς Ιουδαίους σε μία μόνο ημέρα· την αποστολή του Βακχίδη· την επακόλουθη αποστολή του Νικάνορα και την αλαζονική καύχησή του κατά του ναού· τη συγκέντρωση του στρατού του Ιούδα στην Αδάσα· τον θάνατο του Νικάνορα στη μάχη· τη βεβήλωση του πτώματός του όπως αυτός είχε βεβηλώσει τους ιερείς· και την καθιέρωση της Ημέρας του Νικάνορα τη δέκατη τρίτη του Αδάρ ως ετήσιας εορτής. Στο όγδοο κεφάλαιο, προσέξτε τη φήμη της Ρώμης μεταξύ των εθνών όπως την είχε ακούσει ο Ιούδας· τον κατάλογο των ρωμαϊκών αρετών και επιτευγμάτων όπως τους παρουσιάζει ο εμπνευσμένος συγγραφέας· την πρεσβεία που ο Ιούδας έστειλε υπό τον Ευπόλεμο γιο του Ιωάννη, γιο του Ακκώς, και τον Ιάσονα γιο του Ελεάζαρ στη Ρώμη· και την επίσημη ρωμαϊκή συνθήκη φιλίας και στρατιωτικής συμμαχίας, το κείμενο της οποίας ο εμπνευσμένος συγγραφέας διατηρεί στο βιβλίο του.
Μελετήστε
Μελέτη
Το έβδομο κεφάλαιο των Μακκαβαίων Α΄ αξίζει προσοχής όχι μόνο για την πολεμική αφήγηση της ήττας του Νικάνωρος αλλά και για το νηφάλιο πορτρέτο του επίμονου κινδύνου της ενδοϊουδαϊκής διχόνοιας που η θρησκευτική δίωξη είχε σε μεγάλο βαθμό συγκαλύψει. Με τον Αντίοχο Επιφανή ο εχθρός ήταν σαφώς εξωτερικός· με τον Δημήτριο και τον Άλκιμο ο εχθρός είναι ο ίδιος ο αποστάτης Ιουδαίος, το ελληνίζον αρχιερατικό κόμμα που ζητούσε πολιτική νομιμότητα από τον θρόνο των Σελευκιδών. Ο Άλκιμος παρουσιάζεται με αξιοσημείωτη θεολογική σοβαρότητα· περιγράφεται ότι είχε μολυνθεί κατά τον χρόνο της διώξεως, ότι είχε επιδιώξει το αξίωμα της αρχιερωσύνης μέσω της επιρροής ξένου βασιλέως και ότι είχε ορκισθεί ψευδώς προς τους Ασιδαίους ότι δεν θα τους έβλαπτε μόνο και μόνο για να παραβιάσει τον όρκο του και να θανατώσει εξήντα ευσεβείς άνδρες σε μία μόνο ημέρα. Οι Πατέρες από τον άγιο Κυπριανό και εξής έχουν ερμηνεύσει το πρόσωπο του Αλκίμου ως αέναο τύπο του επισκόπου ή ιερέως ο οποίος, αφού συμβιβάσθηκε σε καιρό δοκιμασίας, ζητά αποκατάσταση μέσω πολιτικής ευθυγράμμισης με την διώκουσα εξουσία, και του οποίου η επακόλουθη παραβίαση όρκου αποκαλύπτει την ηθική διαταραχή που ο συμβιβασμός είχε εισαγάγει στην ψυχή του. Η καθολική ηθική παράδοση υπήρξε αυστηρή σχετικά με την παράβαση πανηγυρικών όρκων που δόθηκαν υπό θρησκευτικό τύπο· ο άγιος Θωμάς Ακινάτης στη Σούμμα αφιερώνει την εκτενή πραγματεία περί της αρετής της θρησκείας στις ερωτήσεις ογδόντα έως εκατό του δευτέρου μέρους του δευτέρου μέρους στη φύση και τη δεσμευτική ισχύ του τάγματος, του όρκου και της επικλήσεως, και η παραβίαση από τον Άλκιμο της ορκισμένης υποσχέσεώς του προς τους Ασιδαίους εμπίπτει ακριβώς στο είδος της επιορκίας που ο Ακινάτης θεωρεί ως τη βαρύτερη μορφή. Το πρόσωπο του Νικάνωρος αντιθέτως παρουσιάζεται ως ο υπερήφανος εθνικός αξιωματούχος του οποίου η αλαζονεία κατά του ναού προηγείται της πτώσεώς του. Το κείμενο καταγράφει την έκταση του χεριού του με υπερηφάνεια προς το αγιαστήριο και τον βέβηλο όρκο του ότι θα το έκαιγε μέχρι εδάφους· έπειτα καταγράφει τον θάνατό του στην Αδασά, τον αποκεφαλισμό του και την αποκοπή του δεξιού χεριού — του χεριού που είχε εκτείνει — και την ανάρτησή τους στη δημόσια Ιερουσαλήμ. Η μακκαβαϊκή κοινότητα καθιέρωσε την τρισκαιδεκάτη του Αδάρ ως Ημέρα του Νικάνωρος, ετήσια ανάμνηση, και η ραβινική παράδοση διατήρησε την τήρησή της μέχρι την ταλμουδική περίοδο. Η Εκκλησία δεν υιοθέτησε την Ημέρα του Νικάνωρος στο δικό της λειτουργικό ημερολόγιο, αλλά η αρχή της λειτουργικής μνήμης των σωτηριών που δόθηκαν στον λαό του Θεού σε συγκεκριμένες ιστορικές κρίσεις είναι μία που έχει διαφυλάξει και επεκτείνει — κάθε ενοριακή πανήγυρις, κάθε ανάμνηση της διασώσεως μιας πόλεως από λοιμό ή εισβολή, κάθε Τε Ντέουμ που ψάλλεται ευχαριστηρίως για μία συγκεκριμένη χάρη, είναι ο πνευματικός απόγονος του μακκαβαϊκού ενστίκτου να συνδέσει την ιστορική σωτηρία με το λειτουργικό έτος. Το όγδοο κεφάλαιο περί της Ρώμης είναι ένα από τα πιο συγκινητικά χωρία της Παλαιάς Διαθήκης για τον χριστιανό αναγνώστη. Ο θεόπνευστος συγγραφεύς, γράφοντας στα τέλη του δευτέρου αιώνος προ Χριστού, παρουσιάζει τη Ρώμη στο ιουδαϊκό ακροατήριό του με θαυμασμό· καταγράφει τις ρωμαϊκές νίκες κατά των Γαλατών, την κατάκτηση της Ισπανίας, τις εκστρατείες του Σκιπίωνος του Αφρικανού κατά της Καρχηδόνος, την ήττα του Αντιόχου του Τρίτου του Μεγάλου στη Μαγνησία, τη διαχείριση του βασιλείου της Μακεδονίας και τη προσεκτική ρωμαϊκή πρακτική της απονομής βασιλείων σε συμμάχους βασιλείς χωρίς οι ίδιοι να φορούν στέμματα. Επαινεί τον ρωμαϊκό πολιτικό τύπο — τη σύγκλητο των τριακοσίων είκοσι μελών, τον μοναδικό ετήσιο ανώτατο άρχοντα, την απουσία φθόνου και αντιζηλίας μεταξύ των ηγετών. Καταγράφει την διπλωματική πρεσβεία του Ιούδα υπό τον Ευπόλεμο και τον Ιάσονα και την επίσημη συνθήκη φιλίας και στρατιωτικής συμμαχίας που η σύγκλητος συνήψε με το ιουδαϊκό έθνος. Η Εκκλησία αναγινώσκει αυτό το κεφάλαιο με μία ειρωνεία που ο θεόπνευστος συγγραφεύς δεν μπορούσε να προβλέψει· εντός εκατό ετών οι ρωμαϊκές στρατιές υπό τον Πομπήιο θα εισέρχονταν στον ναό της Ιερουσαλήμ και εντός διακοσίων τριάντα ετών οι στρατιές του Τίτου θα τον έκαιγαν μέχρι εδάφους. Εντός τριακοσίων ετών η ίδια ρωμαϊκή εξουσία θα θανατώνει τον ίδιο τον Μεσσία που είχε υποσχεθεί στον ιουδαϊκό λαό, και εντός τετρακοσίων ετών οι διωγμοί των ρωμαίων αυτοκρατόρων θα είχαν παραγάγει τους χριστιανούς μάρτυρες των οποίων το αίμα θα έσπερνε τη μεταστροφή της αυτοκρατορίας. Η ίδια η Ρώμη που ο Ιούδας αγκάλιασε με φιλία θα γινόταν ο μέγας εχθρός και έπειτα ο μέγας προσήλυτος και έπειτα η μεγάλη μητέρα της Εκκλησίας που φέρει το όνομα του αγίου Πέτρου. Οι Πατέρες από τον άγιο Αυγουστίνο και εξής έχουν διαλογισθεί επί αυτής της μεταμορφώσεως ως ιδιαίτερη περίπτωση του μακρού προνοιακού προτύπου κατά το οποίο οι δυνάμεις του κόσμου τούτου πρώτα γίνονται δεκτές από τον λαό του Θεού με φιλία, έπειτα υφίστανται ως εχθροί, και έπειτα εντάσσονται στην ευρύτερη κοινωνία της καθολικής Εκκλησίας.
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Σκέψου τον Ἀλκίμο τον ἀποστάτη ἀρχιερέα ως τον αιώνιο τύπο της συμβιβασμένης θρησκευτικής εξουσίας. Η Καθολική παράδοση υπήρξε σταθερή σχετικά με τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει ο επίσκοπος ή ο ιερέας ο οποίος, αφού συμβιβάστηκε σε μια προηγούμενη δοκιμασία, επιδιώκει αποκατάσταση μέσω πολιτικής ευθυγράμμισης με την διώκουσα εξουσία. Αυτός ο πειρασμός δεν είναι ο πειρασμός των λαϊκών αλλά ο ιδιαίτερος πειρασμός της κληρικής τάξεως, και η Εκκλησία έχει διαφυλάξει κανονικές διαδικασίες μετανοίας και καθαιρέσεως ακριβώς για να αποτρέψει το είδος του ανεπίλυτου συμβιβασμού που παράγει τον Ἀλκίμο. Πού στην ανάγνωσή σου της πρόσφατης ιστορίας της Εκκλησίας βλέπεις ίχνη του ιδίου πειρασμού; Σκέψου επίσης την αλαζονεία του Νικάνορος και την Μακκαβαϊκή απάντηση της λειτουργικής μνήμης. Το ένστικτο να δεσμεύσει κανείς μια συγκεκριμένη απελευθέρωση μέσα στον λειτουργικό χρόνο είναι βαθύτατα Καθολικό. Διαφυλάσσει η ενορία σου ή η οικογένειά σου κάποια τέτοια ετήσια ανάμνηση — έναν Τε Ντέουμ σε συγκεκριμένη ημερομηνία για συγκεκριμένη χάρη που δόθηκε, μια Λειτουργία ευχαριστίας για μια θεραπεία ή μια επιστροφή, μια μνήμη μιας εισακουσμένης προσευχής; Το Μακκαβαϊκό ένστικτο δεν είναι νεκρό στην Εκκλησία· έχει μόνο μερικές φορές λησμονηθεί από μεμονωμένα νοικοκυριά. Σκέψου τέλος την πρεσβεία προς την Ρώμη και την μακρά προνοιακή ειρωνεία. Η ίδια η εξουσία που το Μακκαβαϊκό κράτος αγκάλιασε με φιλία θα κατέστρεφε μια ημέρα τον δεύτερο ναό και θα έφερνε το ευαγγέλιο έως τα πέρατα της γης. Πού στην ίδια σου τη ζωή αντιμετωπίζεις ως φίλο ή ως εχθρό μια εξουσία της οποίας τον βαθύτερο προνοιακό ρόλο δεν μπορείς ακόμη να δεις;
Απαντήστε
Απόκριση
Εντοπίστε μία σημαντική απελευθέρωση από τη δική σας ζωή — μια θεραπεία, μια συμφιλίωση, ένα επαγγελματικό άνοιγμα, έναν αποφευχθέντα κίνδυνο — και καθιερώστε για τον εαυτό σας ή το νοικοκυριό σας μια μικρή ετήσια ανάμνησή της. Μπορεί να είναι μια λειτουργία προσφερόμενη στην επέτειο, μια ειδική προσευχή στο οικογενειακό δείπνο εκείνη την ημέρα, μια ανανέωση ιδιαίτερης φιλανθρωπίας. Δεσμεύστε τη μνήμη της χάριτος στο έτος, σύμφωνα με το μακκαβαϊκό ένστικτο.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Παντοδύναμε και αιώνιε Θεέ, ο οποίος στις ημέρες του Ιούδα Μακκαβαίου απελευθέρωσες τον λαό σου από την αλαζονεία του Νικάνορα και τους έδωσες το ένστικτο να δεσμεύσουν αυτή την απελευθέρωση στην ετήσια ανάμνηση του έτους τους, δώσε στην Εκκλησία σου την ίδια λειτουργική μνήμη κάθε χάριτος που της έχεις δώσει. Όπου η συμβιβασμένη αυθεντία εντός της έχει ζητήσει αποκατάσταση μέσω πολιτικής ευθυγράμμισης με την διώκουσα εξουσία, αποκατάστησε την τάξη της μετανοίας και της μεταστροφής που απαιτεί το αξίωμα του επισκόπου και του ιερέα. Με τη μεσιτεία των μακκαβαϊκών μαρτύρων και κάθε αγίου που αντιστάθηκε στον πειρασμό του Άλκιμου, και μέσω των προσευχών της Μακαρίας Παρθένου Μαρίας, μητέρας της Εκκλησίας σε κάθε εποχή της δοκιμασίας της, διατήρησε σε εμάς το μακρό προνοιακό όραμα που βλέπει στις δυνάμεις αυτού του κόσμου τόσο την παρούσα εχθρότητά τους όσο και τη μελλοντική δυνατή μεταστροφή τους. Διά του Χριστού του Κυρίου μας, ο οποίος ζει και βασιλεύει μαζί σου στην ενότητα του Αγίου Πνεύματος, ένας Θεός, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.