← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ

Κρεμά τη Γη Πάνω στο Τίποτα: Η Μεγαλειότητα του Θεού

Ιώβ 25-26Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου21 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Ο Βιλδάδ ο Σουχίτης μιλά για τελευταία και συντομότερη φορά. Η ερώτησή του είναι η σωστή — «Πώς λοιπόν μπορεί ο άνθρωπος να δικαιωθεί ενώπιον του Θεού; ή πώς μπορεί να είναι καθαρός αυτός που γεννήθηκε από γυναίκα;» — αλλά την κάνει για να συνθλίψει έναν πάσχοντα αντί να ταπεινώσει τον εαυτό του. Ο Ιώβ δεν απαντά στη σκληρότητα του Βιλδάδ αλλά στον Θεό του Βιλδάδ, υψώνοντας τα μάτια του από τον σωρό των κοπριών στους ουρανούς: «Εκτείνει τον βορρά πάνω στον κενό τόπο, και κρεμά τη γη πάνω στο τίποτα.» Ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας, ο Διάλογος, τον οποίο η Χριστιανική Ανατολή τιμά στις δώδεκα Μαρτίου, διαβάζει όλη αυτή την ανταλλαγή ως το σχολείο της ψυχής στην αληθινή ταπείνωση. Για τον Γρηγόριο, ο Ιώβ είναι τύπος του Χριστού και του Σώματός Του, της πάσχουσας Εκκλησίας· και η μεγαλειότητα που ομολογεί ο Ιώβ — ο Θεός που δαμάζει τους υπερήφανους και θεμελιώνει την Εκκλησία Του πάνω στο τίποτα — είναι ακριβώς η μεγαλειότητα που κατέβηκε στη σάρκα μας και θα έρθει πάλι εν δόξα. Όπου ο Βιλδάδ βλέπει μόνο ένα σημείο συζήτησης, ο Γρηγόριος βλέπει το Ευαγγέλιο κρυμμένο στην τάξη της δημιουργίας.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Διαβάστε Ιώβ 25–26 — την σύντομη τρίτη ομιλία του Βιλδάδ: η κυριαρχία και ο φόβος είναι με τον Θεό, ο οποίος κάνει ειρήνη στους υψηλούς τόπους Του· μπορεί ένας άνθρωπος να δικαιωθεί συγκρινόμενος με τον Θεό, ή να είναι καθαρός αυτός που γεννήθηκε από γυναίκα; Έπειτα η απάντηση του Ιώβ, πιο οξεία επειδή είναι η τελευταία: «Από ποιον είσαι εσύ ο βοηθός;»· οι γίγαντες στενάζουν κάτω από τα νερά· «Εκτείνει τον βορρά πάνω στον κενό τόπο, και κρεμά τη γη πάνω στο τίποτα»· Δένει τα νερά στα πυκνά σύννεφά Του· οι στύλοι του ουρανού τρέμουν και εκπλήσσονται από την επίπληξή Του· με το Πνεύμα Του έχει στολίσει τους ουρανούς· και το κλείσιμο θαύμα — «Ιδού, αυτά είναι μέρη των οδών Του· αλλά πόσο μικρό μέρος ακούγεται από Αυτόν; αλλά τον κεραυνό της δυνάμεώς Του ποιος μπορεί να κατανοήσει;»
Μελετήστε

Μελέτη

Η ερώτηση του Βιλδάδ — μπορεί ένας άνθρωπος να δικαιωθεί ενώπιον του Θεού; — είναι αληθινή, αλλά ο Γρηγόριος δεν θα την αφήσει να σκληρύνει σε απόγνωση, γιατί η απάντηση είναι η χάρη, όχι η σύγκριση. Κανένα πλάσμα δεν είναι δίκαιο μετρώντας τον εαυτό του απέναντι στον Δημιουργό· είναι δίκαιο μόνο από το φως Του που χύνεται επάνω του: κάθε δίκαιος άνθρωπος είναι δίκαιος με φωτισμό από τον Θεό, όχι με σύγκριση προς τον Θεό. Το να τοποθετήσει κανείς το πλάσμα δίπλα στον Δημιουργό είναι ήδη πτώση, γιατί το χάσμα είναι άπειρο: Η δικαιοσύνη του ανθρώπου όταν συγκρίνεται με τον Ποιητή είναι αδικία. Έτσι η σωστή στάση ενώπιον αυτής της μεγαλειότητας δεν είναι η επιχειρηματολογία αλλά η προσκύνηση. Και εδώ ο Γρηγόριος ακούει το Ευαγγέλιο να διαπερνά την αστρονομία του Ιώβ. «Κρεμά τη γη πάνω στο τίποτα» — η γη είναι η Αγία Εκκλησία, και το «τίποτα» είναι ο εθνικός κόσμος — όχι ότι τα έθνη ήταν ποτέ άξια τίποτα, γιατί κάθε ψυχή φέρει την εικόνα του Θεού, αλλά ότι λογίζονταν ως τίποτα, κενά από τη γνώση Του, ένα κενό που Αυτός ποθούσε να γεμίσει — επάνω στο οποίο ο Θεός επέλεξε να οικοδομήσει: επί των εθνών ο Κύριος θεμελίωσε την Εκκλησία Του. Το ίδιο το κενό όπου βασίλευε κάποτε ο διάβολος ο Θεός το γέμισε με την αγάπη του Εαυτού Του: εκείνες οι καρδιές των εθνών έγιναν γεμάτες από την αγάπη του Θεού, οι οποίες προηγουμένως ήταν βεβαρημένες από νεκρότητα του διαβόλου.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Όταν ο Ιώβ ομολογεί ότι «η σοφία Του χτύπησε τον υπερήφανο», ο Γρηγόριος ξεδιπλώνει το βαθύτερο μυστήριο όλων: πώς ο Θεός ανέτρεψε τον αρχαίο εχθρό όχι με ωμή δύναμη αλλά με δικαιοσύνη. Ένα λογικό πλάσμα είχε αμαρτήσει· επομένως ένα λογικό θύμα έπρεπε να προσφερθεί — και αυτό το θύμα έπρεπε να είναι το ίδιο αναμάρτητο, αλλιώς δεν θα μπορούσε να καθαρίσει τίποτα. Επομένως για να είναι λογικό θύμα, Άνθρωπος έπρεπε να προσφερθεί, αλλά για να καθαρίσει τον άνθρωπο από τις αμαρτίες του, Άνθρωπος και αυτός ο Άνθρωπος χωρίς αμαρτία. Έτσι η Σοφία του Θεού έσκυψε στη μήτρα της Παρθένου, πήρε τη φύση μας αλλά όχι την αμαρτία μας, και άφησε τον εχθρό που δεν μπορούσε να Τον εξαπατήσει με πειρασμό να φανεί ότι Τον νίκησε με τον θάνατο — και σε αυτή την φαινομενική ήττα ο διάβολος έχασε την κυριαρχία του επάνω μας. Χτυπήθηκε «με σοφία, και όχι με δύναμη», και όχι με δύναμη, καθότι ενώ αφήνεται ελεύθερος για τον πειρασμό του Θεού, αποδεσμεύεται από την κατοχή του ανθρώπου. Και ο Ιώβ τελειώνει όχι με φόβο αλλά με δέος, γιατί ο Θεός που ήρθε μία φορά με ταπείνωση θα έρθει πάλι με ανυπόφορη Μεγαλειότητα: που έκανε θαυμαστά πράγματα όταν ήρθε με ταπείνωση, δεν μπορεί να θεαθεί με όλη την μεγάλη τρομερότητα με την οποία θα έρθει, όταν εμφανισθεί με το κράτος της Μεγαλειότητάς Του.
Απαντήστε

Απόκριση

Μην χρησιμοποιείτε τα αληθινά λόγια του Βιλδάδ για τον σκληρό σκοπό του Βιλδάδ. Είναι σωστό να ομολογήσετε ότι κανείς δεν δικαιώνεται με σύγκριση προς τον Θεό — αλλά πείτε το για να ταπεινώσετε τον εαυτό σας, όχι για να συνθλίψετε έναν αδελφό που είναι ήδη στον σωρό των κοπριών. Αφήστε την απάντηση του Ιώβ να υψώσει τα μάτια σας: ο ίδιος Θεός που «κρεμά τη γη πάνω στο τίποτα» πήρε το τίποτά σας — το κενό σας, την νεκρότητά σας κάτω από τον εχθρό — και επέλεξε να οικοδομήσει εκεί την Εκκλησία Του, γεμίζοντάς την με την ίδια Του την αγάπη. Αυτό είναι το σχήμα του Ευαγγελίου: ο Θεός κάνει το μεγαλύτερο έργο Του όπου υπάρχει το λιγότερο για να εργαστεί. Και αν μόλις που μπορούμε να ακούσουμε «ένα μικρό μέρος» των οδών Του στα θαύματα της πρώτης Του έλευσης, τι θα είναι να σταθούμε ενώπιον «του κεραυνού της δυνάμεώς Του»; Ζήστε τώρα με το δέος που οι υπερήφανοι δεν μπορούν να αισθανθούν — και βρείτε ότι η Μεγαλειότητα που κατέβαλε τον διάβολο με σοφία σκύβει, με την ίδια σοφία, για να σας κάνει δίκαιους.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ της ανεξερεύνητης Μεγαλειότητας, που κάνεις ειρήνη στους υψηλούς τόπους Σου και κρεμάς τη γη πάνω στο τίποτα: ταπείνωσέ με, ώστε να μην επικαλούμαι ποτέ τη δική μου δικαιοσύνη με σύγκριση προς Εσένα, αλλά να δικαιώνομαι μόνο από το φως που χύνεις από πάνω. Σε ευλογώ που πάνω στο τίποτα των εθνών θεμελίωσες την Εκκλησία Σου, και σε καρδιές που ήταν καιρό νεκρές κάτω από τον εχθρό έχυσες την αγάπη του Εαυτού Σου. Χτύπα κάτω την υπερηφάνειά μου όπως η Σοφία Σου χτύπησε τον υπερήφανο — όχι με δύναμη, αλλά με την ταπείνωση του Σταυρού — και κάνε με καθαρό από τον ένα Άνθρωπο που προσφέρθηκε χωρίς αμαρτία. Διατήρησέ με σε άγιο φόβο της ημέρας που θα έρθεις με τον κεραυνό της δυνάμεώς Σου, ώστε να μην ντραπώ ενώπιον της Μεγαλειότητας που τώρα προσκυνώ· δια του Χριστού του Κυρίου μας, με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →