Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις
Γένεσις 43-44 — με το Καθολικό Σχόλιο του Χέιδοκ
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Καλώς ήρθατε σε αυτό το καθημερινό μάθημα που αντλείται από το Καθολικό Οικογενειακό Σχόλιο της Αγίας Γραφής του Χέιδοκ. Καθώς στρεφόμαστε στα κεφάλαια 43 και 44 της Γενέσεως, η συλλογή του Χέιδοκ συγκεντρώνει τις γνώσεις παλαιότερων καθολικών ερμηνευτών για να φωτίσει την επανένωση του Ιωσήφ με τους αδελφούς του. Το σχόλιο τονίζει τόσο την κυριολεκτική έννοια της αρχαίας αφήγησης όσο και τις πνευματικές της αντηχήσεις για τους πιστούς. Μέσα από προσεκτικές σημειώσεις στίχο προς στίχο, ο Χέιδοκ μας καλεί να δούμε την πρόνοια του Θεού να εργάζεται ακόμη και στα κρυφά κίνητρα και τις δοκιμασίες των πατριαρχών. Ας εμβαθύνει αυτή η μελέτη την ευλάβειά σας για την Ιερά Γραφή και την ζωντανή παράδοσή της εντός της Εκκλησίας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Πάρτε την Αγία Γραφή σας και διαβάστε τα κεφάλαια 43 και 44 της Γενέσεως αργά και προσευχητικά. Προσέξτε την ένταση που χτίζεται καθώς οι αδελφοί επιστρέφουν στην Αίγυπτο με τον Βενιαμίν, την απροσδόκητη τιμή που δείχνεται στο τραπέζι του Ιωσήφ και την ξαφνική κατηγορία που απειλεί να συντρίψει την εύθραυστη ελπίδα τους. Αφήστε την αρχαία ιστορία να μιλήσει στις δικές σας εμπειρίες δοκιμασίας, ελέους και οικογενειακής συμφιλίωσης. Κάντε παύση μετά από κάθε κεφάλαιο για να αφήσετε τις λέξεις να εγκατασταθούν στην καρδιά σας πριν προχωρήσετε στο σχόλιο.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Χέιδοκ ξεκινά περιγράφοντας λεπτομερώς τις προμήθειες που στάλθηκαν από τη Χαναάν.
Καλύτεροι καρποί: Εβραϊκά κυριολεκτικά, «της δόξας, ή του άσματος της γης»· ή εκείνων των πραγμάτων για τα οποία η χώρα είναι πιο φημισμένη, και τα οποία δεν βρίσκονται στην Αίγυπτο. (Ωριγένης) --- Βάλσαμο. Κυριολεκτικά, ρητίνη, resinæ· αλλά εδώ με αυτό το όνομα εννοείται το βάλσαμο. (Χάλλονερ) Βλέπε κεφ. λζ΄ 25. --- Μέλι, ή παντός είδους γλυκών καρπών. --- Στύραξ: Εβδομήκοντα, «θυμίαμα», ή αρώματα. Είναι σαν βάλσαμο· παχύ, αρωματικό, και φαρμακευτικό. --- Σμύρνα, (stactes)· Εβραϊκά Λωτ. Υγρό σφραγισμένο από φρέσκια σμύρνα ξεφλουδισμένη, με λίγο νερό. (Καλμέτ) --- Μερικές φορές μεταφράζεται Γκούττα, σταγόνα. (Ψαλμός μδ΄ 9.) (Μενοχίους) --- Τερεβινθίνη. Ο άγιος Ιερώνυμος και οι Εβδομήκοντα φαίνεται να έχουν διαβάσει Βοθμίν αντί του παρόντος Εβραϊκού Βατενίμ, το οποίο μερικοί μεταφράζουν, «καρύδια του φιστικιού», (Μποσάρτ)· που κρέμονται σε συστάδες, και είναι επιμήκους σχήματος. Ο Βιτέλλιος τα έφερε πρώτος από τη Συρία. (Πλίνιος, Φυσική Ιστορία ιε΄ 22.) --- Αμύγδαλα· Εβδομήκοντα καρύδια, από τα οποία τα αμύγδαλα είναι ένα είδος. (Μενοχίους)Κατά το μεσημεριανό γεύμα, το σχόλιο σημειώνει τις συνήθεις πρακτικές.
Θύματα: το αίμα των οποίων προσφερόταν πρώτα στον Θεό, όπως είχε ορίσει, (κεφ. ιη΄ 1· Λευιτικό ιζ΄ 5.) και η σάρκα φερόταν στο τραπέζι. Αν η ειδωλολατρία ήταν τότε κοινή στην Αίγυπτο, όπως υποθέτει ο Καλμέτ, σε αντίθεση με τον Γκρότιο, ο Ιωσήφ δεν συμμετείχε τουλάχιστον σε αυτή την ασεβή πράξη. --- Το μεσημέρι. Αυτή ήταν η ώρα για το κύριο γεύμα στην Αίγυπτο. Οι Εβραίοι συνήθως έπαιρναν κάτι αυτή την ώρα, και πάλι το βράδυ. Το να τρώει κανείς πριν το μεσημέρι θεωρούνταν σημάδι ακρασίας. (Εκκλησιαστής ι΄ 16· Πράξεις β΄ 15.) Ο Πλάτων θεωρούσε ότι οι κάτοικοι της Ιταλίας, που έτρωγαν δύο πλήρη γεύματα την ημέρα, δεν θα γίνονταν ποτέ διακεκριμένοι για σοφία ή για φρόνηση. (Αθήναιος δ΄ 10.) (Καλμέτ)Ο Χέιδοκ εξετάζει στη συνέχεια τη διάταξη των καθισμάτων στο συμπόσιο.
Κάθισαν. Αυτή η στάση είναι αρχαιότερη από εκείνη του ξαπλώματος στο τραπέζι. Οι Εβραίοι υιοθέτησαν την τελευταία, από τους Πέρσες, κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας, Εσθήρ α΄ 6, και ζ΄ 8. --- Δεν έχουμε τουλάχιστον κανένα παλαιότερο ίχνος αυτού του εθίμου στην Αγία Γραφή. (Καλμέτ) --- Πολύ: καθώς τοποθετήθηκαν με αυτή τη σειρά από τον επιστάτη. Δεν ήξεραν πώς μπορούσε να ανακαλύψει τόσο ακριβώς ποιος γεννήθηκε πρώτος, καθώς υπήρχε τόσο μικρό διάστημα μεταξύ των γεννήσεων πολλών από αυτούς. (Χέιδοκ)Το σχόλιο στη συνέχεια αναφέρεται στις μερίδες που διανεμήθηκαν στους προσκεκλημένους.
Απ’ αυτόν. Ο Ιωσήφ, ο οικοδεσπότης του συμποσίου, στέλνει μια μερίδα σε κάθε έναν από τους προσκεκλημένους του, σύμφωνα με το αρχαίο έθιμο. (Πλούτ.[Πλούταρχος,?] Συμπόσ. β΄.) --- Πέντε μερίδες: για να διακρίνει περισσότερο τον Βενιαμίν. Έτσι ο Έκτωρ κατηγορεί τον Διομήδη ότι φεύγει μπροστά του, αν και τοποθετήθηκε στην υψηλότερη θέση στο τραπέζι μεταξύ των Ελλήνων, και είχε τη μεγαλύτερη μερίδα τόσο από κρέας όσο και από ποτό. --- Ευθυμούντες. Inebriati sunt, μερικές φορές σημαίνει μεθυσμένοι: αλλά δεν είναι καθόλου πιθανό ότι οι αδελφοί του Ιωσήφ θα επιδίδονταν σε τέτοια υπερβολή, ενώ δεν τον γνώριζαν, (Καλμέτ) και βρίσκονταν υπό τις εντυπώσεις φόβου και θαυμασμού. Πήραν ό,τι ήταν αρκετό, και μάλιστα ευπρεπώς άφθονο, με ευγνωμοσύνη για τόσο απροσδόκητη τιμή. (Χέιδοκ) --- Η λέξη λαμβάνεται συχνά με αυτή την έννοια, όπως στο συμπόσιο της Κανά, όπου ο Ιησούς δεν θα είχε ποτέ προσφέρει τέτοια αφθονία οίνου για ανθρώπους ήδη μεθυσμένους. (Ιωάννης β΄ 10· Παροιμίαι ια΄ 24.) Τα συμπόσια του Ομήρου συνίστανται στο ότι κάθε άνθρωπος παίρνει ό,τι του αρέσει. (Καλμέτ)
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Χέιντοκ αναλογίζεται την αναφορά του Ιωσήφ στη μαντεία.
Προς το μαντεύειν. Αυτό ελέχθη υπό του Ιωσήφ προς τον οικονόμον αυτού εν παιδιά· αναφερόμενος εις την αντίληψιν των ανθρώπων, οίτινες εθεώρουν αυτόν μάντιν. (Τσαλόνερ) --- Ο άγιος Θωμάς Ακινάτης, [Σούμμα Θεολογίας] 2, 2, ερ. 195, α. 7. Το εβραϊκόν δύναται να μεταφρασθή άνευ προσοχής εις τα σημεία, «Μήπως δεν είναι τούτο το ποτήριον, εκ του οποίου πίνει ο κύριός μου· και αυτός εμαντεύθη, ή ανεκάλυψεν, δι’ αυτού το κακόν το οποίον διεπράξατε.» Ο Πλίνιος (Φυσική Ιστορία λ’ 2.) μνημονεύει μέθοδον μαντείας, διά μέσου ύδατος εν λεκανίδι. (Καλμέτ) --- Οι Αιγύπτιοι πιθανώς υπελάμβανον ότι ο Ιωσήφ μετεχειρίζετο τινα μέσα προς αποκάλυψιν των κρυπτών· και αυτός αναφέρεται, εν παιδιά, εις την ανόητον αντίληψιν αυτών. (Χέιντοκ) --- Είχεν δικαίωμα να θλίψη τους ενόχους αδελφούς αυτού· και ως προς τον Βενιαμίν, όστις ήτο αθώος, απέδωκεν εις αυτόν άφθονον ανταπόδοσιν διά τον παροδικόν τούτον τρόμον. Τινές νομίζουν ότι ο οικονόμος είπεν, εν τω οποίω συνήθως μαντεύει, άνευ εξουσιοδοτήσεως υπό του κυρίου αυτού. (Μενοχίους)Το σχόλιον ολοκληρώνεται διερευνών το νόημα του Σεόλ.
Μεθ’ ημών, δεν ευρίσκεται νυν εις το εβραϊκόν. Αλλ’ ευρίσκεται εις το σαμαρειτικόν, το των εβδομήκοντα, το συριακόν, και το χαλδαϊκόν. (Καλμέτ) --- Τας πολιάς αυτού. Τουτέστι το πρόσωπον αυτού, νυν προκεχωρηκυίας της ηλικίας. --- Μετ’ οδύνης εις τον άδην. Η εβραϊκή λέξις διά τον άδην είναι ενταύθα Σεόλ, η ελληνική άδης· δεν λαμβάνεται διά τον άδην των κατακεκριμένων· αλλά διά τον τόπον των ψυχών κάτωθι, όπου οι δούλοι του Θεού εφυλάττοντο προ της ελεύσεως του Χριστού. Ο οποίος τόπος, και εις την Γραφήν και εις το σύμβολον, ονομάζεται άδης. (Τσαλόνερ) --- Εν τω λόγω τούτω, ευρίσκομεν πολλάς λεπτομερείας μη μνημονευθείσας πρότερον· όθεν φαίνεται, ότι ο ιερός ιστορικός δεν καθορίζει πάντοτε πάσαν περίστασιν. Αλλά, διηγούμενος τον αυτόν λόγον, μεταχειρίζεται ποικίλας εκφράσεις προς τον αυτόν σκοπόν. (Καλμέτ)
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς η προθυμία των αδελφών να επιστρέψουν με τον Βενιαμίν αποκαλύπτει ανάπτυξη στον χαρακτήρα τους από την προηγούμενη προδοσία τους προς τον Ιωσήφ; Με ποιους τρόπους οι κρυφές δοκιμασίες που θέτει ο Ιωσήφ μπροστά στην οικογένειά του μπορεί να αντικατοπτρίζουν τις κρυφές δοκιμασίες που επιτρέπει ο Θεός στις δικές μας ζωές; Πού βλέπετε το έλεος του Θεού να προετοιμάζει σιωπηλά τη συμφιλίωση ακόμη και όταν ο φόβος και η υποψία κυριαρχούν ακόμη στη σκηνή;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε Ἰησοῦ, ὁ ἐν τῇ κρυπτῇ σου προνοίᾳ συμφιλιώσας τὸν Ἰωσὴφ μετὰ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ διὰ δοκιμασιῶν αἱ ἐδοκίμασαν τὰς καρδίας αὐτῶν καὶ ἀποκατέστησας τοὺς δεσμοὺς αὐτῶν, ἔκχεον τὸ ἔλεός σου ἐπὶ τὰς οἰκογενείας ἡμῶν καὶ ἴασαι τὰ τραύματα τὰ ἐπιμένοντα ἐν ἡμῖν. Χάρισαι ἡμῖν χάριν ἵνα ἐμπιστευώμεθα τὸ κυρίαρχον σχέδιόν σου ἐν πάσῃ λύπῃ καὶ ἵνα βαστάζωμεν ἀλλήλων τὰ βάρη μετὰ ὑπομονετικῆς ἀγάπης, καθὼς σὺ μετατρέπεις τὴν διαίρεσιν εἰς ἑνότητα. Διὰ πρεσβειῶν τοῦ Ἁγίου Ἰωσὴφ καὶ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἐνίσχυσον τὴν πίστιν ἡμῶν ὅτι ἡ ἀγάπη σου πάντοτε φέρει ἐπανένωσιν καὶ εἰρήνην. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →