← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Μακκαβαίων

Β΄ Μακκαβαίων 5-6 — Αιωνόσπορος (Καθολικός με δευτεροκανόνια)

Β' Μακκαβαίων 5-6Eterniseed Original — Φωνή Καθολική22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα πέμπτο και έκτο κεφάλαια του Β' Μακκαβαίων εκθέτουν την καταστροφή που είχε προετοιμάσει η ιερατική διαφθορά του προηγούμενου κεφαλαίου. Ο Αντίοχος Δ' Επιφανής, επιστρέφοντας από τη δεύτερη αιγυπτιακή εκστρατεία του και ενημερωμένος από τον Μενέλαο για την αναταραχή στην Ιερουσαλήμ, επιτίθεται στην πόλη, σφάζει χιλιάδες, λεηλατεί τον ναό από τα ιερά σκεύη και εγκαινιάζει την συστηματική καταστολή της ιουδαϊκής θρησκείας. Η αφιέρωση του ναού στον Ολύμπιο Δία, η παύση της καθημερινής θυσίας, η απαγόρευση της περιτομής και της τήρησης του Σαββάτου, το κάψιμο των βιβλίων του νόμου — όλα τα στοιχεία που το Α' Μακκαβαίων κατέγραψε με νηφάλια χρονικογραφία, το Β' Μακκαβαίων παρουσιάζει με θεολογική έμφαση. Το έκτο κεφάλαιο αφηγείται στη συνέχεια το μαρτύριο του γραμματέα Ελεάζαρ, του πρώτου από τους μεγάλους μάρτυρες των Μακκαβαίων του οποίου η μαρτυρία η Εκκλησία έχει διαφυλάξει στο μαρτυρολόγιό της. Η Εκκλησία δέχεται αυτή την αφήγηση ως την άμεση προϋπόθεση για τους επτά γιους και τη μητέρα τους στο επόμενο κεφάλαιο, και ως τη θεμελιώδη γραφική μαρτυρία για την ακλόνητη ομολογία που προτιμά τον θάνατο από την αποστασία.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τα κεφάλαια 5 και 6 του Β' Μακκαβαίων με προσοχή στην καταστροφή και το πρώτο μαρτύριο. Στο πέμπτο κεφάλαιο, προσέξτε τις οπτασίες στους ουρανούς που προηγήθηκαν της καταστροφής — ιππείς που ιππεύουν στον αέρα, στρατεύματα παραταγμένα σε μάχιμη διάταξη, κραδαίνοντας όπλα· η ψευδής φήμη για τον θάνατο του Αντίοχου που ώθησε τον Ιάσονα να επιτεθεί στην Ιερουσαλήμ σε απόπειρα ανάκτησης της αρχιερωσύνης· η επιστροφή του Αντίοχου από την Αίγυπτο με οργή· η σφαγή σαράντα χιλιάδων σε τρεις ημέρες, η πώληση σαράντα χιλιάδων σε δουλεία· η λεηλασία του ναού από τα ιερά σκεύη· η αποστολή του Απολλωνίου με είκοσι δύο χιλιάδες στρατιώτες που σφάξαν τους άοπλους το Σάββατο. Στο έκτο κεφάλαιο, προσέξτε το διάταγμα του βασιλιά για την αφιέρωση του ναού στον Ολύμπιο Δία, την απαγόρευση κάθε ιουδαϊκής θρησκευτικής πρακτικής, την αναγκαστική αποστασία στο γενέθλιο συμπόσιο του βασιλιά, τη εθνική μόλυνση του ναού, και το μαρτύριο του γραμματέα Ελεάζαρ σε ηλικία ενενήντα ετών, ο οποίος αρνήθηκε ακόμη και να προσποιηθεί ότι τρώει τα ακάθαρτα κρέατα και παρέδωσε τη ζωή του σε πρόθυμη ομολογία.
Μελετήστε

Μελέτη

Κεφάλαιο πέντε ανοίγει με ένα εντυπωσιακό απόσπασμα οπτασιών στους ουρανούς — ιππείς που ιππεύουν στον αέρα για σαράντα ημέρες με χρυσά χαλινάρια, στρατεύματα σε παράταξη μάχης, κίνηση όπλων, σύρσιμο ξιφών. Το κείμενο περιγράφει αυτό ως θείο σημείο που προηγείται της καταστροφής που επρόκειτο να πέσει επάνω στην Ιερουσαλήμ. Η Καθολική παράδοση έχει ερμηνεύσει τέτοια ουράνια προμηνύματα στο Β΄ Μακκαβαίων και σε παρόμοια αποσπάσματα του Δανιήλ και της Αποκαλύψεως ως ανήκοντα στην ευρύτερη κατηγορία της θεοφανικής προειδοποίησης με την οποία η θεία πρόνοια προετοιμάζει τον λαό του Θεού να δεχθεί τις δοκιμασίες που πρόκειται να έλθουν. Ο άγιος Αυγουστίνος στην Πολιτεία του Θεού Βιβλίο ΧΧΙΙ πραγματεύθηκε το ζήτημα των θαυματουργών σημείων και τον προνοιακό χαρακτήρα τους. Το κεφάλαιο στη συνέχεια αφηγείται τον πολιτικό λανθασμένο υπολογισμό του Ιάσονα και την καταστροφική αντίδραση του Αντιόχου. Ο Ιάσων, ο καθαιρεθείς αρχιερέας, ακούγοντας την ψευδή φήμη του θανάτου του Αντιόχου, επιχείρησε να ανακτήσει την αρχιερωσύνη με τη βία· ο Αντίοχος, επιστρέφοντας ζωντανός και με οργή από την αιγυπτιακή απογοήτευσή του, ερμήνευσε την αναταραχή ως ιουδαϊκή επανάσταση και εξαπέλυσε σφαγή που το κείμενο περιγράφει με θεολογική ακρίβεια: σαράντα χιλιάδες σκοτώθηκαν, σαράντα χιλιάδες πουλήθηκαν σε δουλεία, όλα σε τρεις ημέρες. Η λεηλασία του ναού — τα χίλια οκτακόσια τάλαντα σε άργυρο και χρυσό που ο Αντίοχος απήγαγε, τα ιερά σκεύη του αγιαστηρίου, ο χρυσός θυσιαστήριο του θυμιάματος, η λυχνία, η τράπεζα των άρτων της παρουσίας, τα ποτήρια και τα σκεύη — ήταν η βαθύτερη βεβήλωση που είχε υποστεί ακόμη ο δεύτερος ναός, και η Εκκλησία το ερμηνεύει ως την άμεση αφορμή του θρησκευτικού διωγμού που ακολούθησε. Το διάταγμα του κεφαλαίου έκτου που απαγόρευε την ιουδαϊκή θρησκευτική πρακτική και αφιέρωνε τον ναό στον Ολύμπιο Δία είναι η κορυφαία πράξη του αυτοκρατορικού προγράμματος της βίαιης θρησκευτικής αφομοίωσης. Το κείμενο περιγράφει με οδυνηρή λεπτομέρεια τις βεβηλώσεις: το εθνικό θυσιαστήριο που στήθηκε επάνω στο θυσιαστήριο των ολοκαυτωμάτων, χοίροι που προσφέρθηκαν επάνω σε αυτό, πόρνες που εισήχθησαν στους ιερούς χώρους, η φθινοπωρινή εορτή της Σκηνοπηγίας που αναγκάστηκε να εορτασθεί ως τα ελληνικά Βακχικά, γυναίκες που κάηκαν ζωντανές με τα περιτετμημένα βρέφη τους κρεμασμένα από τον λαιμό τους, οικογένειες που σφαγιάσθηκαν επειδή τηρούσαν το Σάββατο σε σπήλαια. Η Καθολική παράδοση έχει ερμηνεύσει αυτά τα κεφάλαια ως την θεμελιώδη αφήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τον αυτοκρατορικό θρησκευτικό διωγμό, το πρότυπο με το οποίο θα αντιστοιχούσαν αργότερα οι ρωμαϊκοί διωγμοί της Χριστιανικής Εκκλησίας και εναντίον του οποίου οι χριστιανοί μάρτυρες της πατερικής εποχής θα αντλούσαν το θάρρος τους. Το μαρτύριο του Ελεάζαρ του γραμματέως στο κεφάλαιο έκτο είναι μεταξύ των θεολογικά πυκνότερων μαρτυρικών αποσπασμάτων σε ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη. Το κείμενο παρουσιάζει τον Ελεάζαρ ως έναν από τους κυρίους γραμματείς, άνδρα προχωρημένης ηλικίας (ενενήντα ετών) και ευγενούς όψεως, ο οποίος αναγκαζόταν να ανοίξει το στόμα του για να φάει χοιρινό κρέας. Όταν οι φίλοι του, έχοντας οίκτο για την ηλικία του, πρόσφεραν να αντικαταστήσουν νόμιμο κρέας που θα μπορούσε να προσποιηθεί ότι τρώει σαν να ήταν το χοιρινό κρέας της θυσίας, ο Ελεάζαρ αρνήθηκε με λόγια που η Εκκλησία έχει διαφυλάξει στο μαρτυρολόγιό της: τέτοια προσποίηση δεν θα ταίριαζε στην προχωρημένη ηλικία μου, θα οδηγούσε τους νέους σε αποστασία, θα με καθιστούσε σκάνδαλο για τους ζωντανούς και υποκρισία στον θάνατο. Έφτυσε το χοιρινό κρέας που του επιβλήθηκε στο στόμα, προχώρησε οικειοθελώς στο ράφι και τη στιγμή του θανάτου είπε δυνατά: Ο Κύριος, που έχει την αγία γνώση, φανερά γνωρίζει ότι ενώ θα μπορούσα να απελευθερωθώ από τον θάνατο, υποφέρω οδυνηρούς πόνους στο σώμα δεχόμενος ξυλοδαρμό, αλλά στην ψυχή είμαι ευχαριστημένος να υποφέρω αυτά τα πράγματα επειδή τον φοβούμαι. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στις ομιλίες του για τους Μακκαβαίους μάρτυρες, τις οποίες η Καθολική παράδοση έχει διαφυλάξει ως θεμελιώδες κείμενο της θεολογίας του μαρτυρίου, έδωσε διαρκή προσοχή στο πρόσωπο του Ελεάζαρ. Ο Χρυσόστομος τόνισε ότι η άρνηση του Ελεάζαρ για το προσποιητό κρέας δεν ήταν σχολαστική σχολαστικότητα αλλά βαθιά ποιμαντική σοφία: ο πρεσβύτερος της κοινότητας οφείλει στην κοινότητα το παράδειγμα αδιάσπαστης ακεραιότητας, επειδή οι νέοι θα ακολουθήσουν αυτό που ο πρεσβύτερος φαίνεται να κάνει, και αν ο πρεσβύτερος φαίνεται να τρώει αυτό που φαίνεται ακάθαρτο κρέας, οι νέοι δεν θα αντιληφθούν την αντικατάσταση και θα συμπεράνουν ότι ο πρεσβύτερος έχει αποστατήσει. Η Καθολική Εκκλησία έχει από καιρό δεχθεί τους Μακκαβαίους μάρτυρες στο μαρτυρολόγιό της — το Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο και άλλα λειτουργικά βιβλία διαφυλάττουν την μνήμη τους την 1η Αυγούστου, και οι πρώιμες χριστιανικές εκκλησίες στην Αντιόχεια και την Κωνσταντινούπολη κατείχαν λείψανα των επτά αδελφών και της μητέρας τους και του ιερέα Ελεάζαρ που προσέλκυαν μεγάλο προσκύνημα. Ο άγιος Αυγουστίνος κήρυξε τουλάχιστον δύο ομιλίες για τους Μακκαβαίους μάρτυρες· ο άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός συνέθεσε ομιλία για την εορτή τους που έχει διασωθεί· ο άγιος Αμβρόσιος άντλησε από τη μαρτυρία τους στις πραγματείες του περί παρθενίας και στις παρηγορίες του προς την διωκόμενη χριστιανική κοινότητα στο Μιλάνο. Η Καθολική θεολογία του μαρτυρίου — η διδασκαλία ότι ο θάνατος του μάρτυρα είναι ο ίδιος βάπτισμα (βάπτισμα αίματος) επαρκές για σωτηρία ακόμη και χωρίς το μυστηριακό βάπτισμα του ύδατος, ότι ο μάρτυρας εισέρχεται αμέσως στην μακαρία θέα χωρίς ενδιάμεσο καθαρτήριο, ότι το αίμα του μάρτυρα είναι ο σπόρος της Εκκλησίας κατά την περίφημη φράση του Τερτυλλιανού — είναι μεταξύ των διδασκαλιών των οποίων το θεμέλιο στην Παλαιά Διαθήκη στηρίζεται ακριβώς στο υλικό των Μακκαβαίων που το κεφάλαιο έκτο του Β΄ Μακκαβαίων αρχίζει.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Στοχαστείτε τον γραμματέα Ελεάζαρ ως τον θεμελιώδη μάρτυρα της Παλαιάς Διαθήκης για την αρχή ότι ο πρεσβύτερος οφείλει στην κοινότητα το παράδειγμα ακλόνητης ακεραιότητας. Η καθολική παράδοση υπήρξε σταθερή σε αυτό: πρόσωπα σε θέσεις δημόσιας θρησκευτικής ευθύνης — επίσκοποι, ιερείς, θρησκευτικοί προϊστάμενοι, γονείς, ανάδοχοι, διδάσκαλοι της πίστης — φέρουν ιδιαίτερη υποχρέωση για την ορατότητα της πιστότητάς τους ακριβώς επειδή οι νέοι θα ακολουθήσουν αυτό που βλέπουν να κάνουν. Σε ποια δική σας θέση ευθύνης (γονέας, ανάδοχος, μέντορας, ενορίτης, εργοδότης, γείτονας δημόσιας ορατότητας) έχετε πειραχθεί προς το υποκατάστατο κρέας — την προσποίηση πιστότητας που ιδιωτικά γνωρίζετε ότι είναι υποκατάσταση; Στοχαστείτε επίσης την προσφορά των φίλων του Ελεάζαρ. Πρότειναν υποκατάσταση από οίκτο για την ηλικία του, όχι από κακία· ο πειρασμός προς αποστατική προσαρμογή έρχεται συχνά ακριβώς από εκείνους που μας αγαπούν. Η καθολική παράδοση έχει καλλιεργήσει την πειθαρχία της διάκρισης οίκτου που υποστηρίζει την ακεραιότητα από οίκτο που τη διαβρώνει, και η διάκριση είναι μεταξύ των ουσιαστικών έργων κάθε χριστιανικής ζωής. Ποιανού οικτίρμονα συμβουλή έχετε δεχθεί που έτεινε προς υποκατάσταση αντί για υποστήριξη; Στοχαστείτε τέλος τη θεολογία του μαρτυρίου. Οι μάρτυρες των Μακκαβαίων εισήλθαν στην κοινωνία των αγίων αιώνες πριν από την Ενσάρκωση, και η Εκκλησία δέχεται τη μαρτυρία τους ως μέρος της αδιάσπαστης συντροφιάς που οι δικοί της μάρτυρες θα συμπλήρωναν αργότερα. Οι ομιλίες του Αγίου Αυγουστίνου για τους Μακκαβαίους τονίζουν ακριβώς αυτό το σημείο: η μαρτυρία στον νόμο του Θεού που κοστίζει τη ζωή είναι η ίδια μαρτυρία είτε φέρεται υπό τη λατρεία του Αντίοχου, τη λατρεία του Διοκλητιανού, τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του εικοστού αιώνα, είτε τις ήπιες διώξεις του παρόντος. Έχετε καλλιεργήσει την πνευματική πειθαρχία της υποδοχής της μαρτυρίας των Μακκαβαίων ως ουσιαστικό θεμέλιο της δικής σας προετοιμασίας για όποια δημόσια ομολογία μπορεί να απαιτήσει ακόμη ο δικός σας καιρός;
Απαντήστε

Απόκριση

Αναγνώστε αυτή την εβδομάδα τη σύντομη αφήγηση των μαρτύρων των Μακκαβαίων στο Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο της 1ης Αυγούστου, ή την πατερική ομιλία του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου ή του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού για τους μάρτυρες των Μακκαβαίων (διαθέσιμη σε τυπικές συλλογές των Πατέρων της Εκκλησίας). Αφιερώστε δέκα λεπτά σε σιωπηρό στοχασμό για τη μαρτυρία που προσέφερε ο Ελεάζαρ σε ηλικία ενενήντα ετών, και ζητήστε από τους αγίους μάρτυρες να σας αποκτήσουν τη χάρη της ακεραιότητας στις μικρές ορατές αποφάσεις μέσω των οποίων η μεγαλύτερη ομολογία προετοιμάζεται καθημερινά.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Παντοδύναμε και αιώνιε Θεέ, ο οποίος στις ημέρες που ο Αντίοχος είχε βεβηλώσει τον άγιο ναό σου και απαγόρευσε την τήρηση της διαθήκης σου δεν άφησες τον λαό σου χωρίς τη μαρτυρία των αγίων μαρτύρων, δώσε μας με τη μεσιτεία του γραμματέα Ελεάζαρ και των επτά αδελφών και της μητέρας τους των οποίων το μαρτύριο αυτό το βιβλίο θα αφηγηθεί την ίδια ακεραιότητα στις μικρές ορατές αποφάσεις μέσω των οποίων η μεγαλύτερη ομολογία προετοιμάζεται καθημερινά. Με τις προσευχές του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου των οποίων οι ομιλίες για τους μάρτυρες των Μακκαβαίων η Εκκλησία έχει διαφυλάξει, και μέσω των προσευχών της Μακαρίας Παρθένου Μαρίας, βασίλισσας όλων των μαρτύρων, στήριξε σε εμάς τη σοφία του πρεσβύτερου που αρνείται ακόμη και την φαινομενική υποκατάσταση και την υπομονή του διωκόμενου που φέρει στο σώμα αυτό που δεν μπορεί να φερθεί στην ψυχή. Διά Χριστού του Κυρίου ημών, ο οποίος ζει και βασιλεύει μαζί σου στην ενότητα του Αγίου Πνεύματος, ένας Θεός, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Eterniseed Original — Φωνή Καθολική · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.