Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις
Γένεσις 43-44 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Σήμερα καθόμαστε με τον Ιωάννη Καλβίνο καθώς ανοίγει την αρχαία ιστορία των γιων του Ιακώβ που επιστρέφουν στην Αίγυπτο εν μέσω λιμού και φόβου. Η προσεκτική προσοχή του Καλβίνου στίχο προς στίχο αποκαλύπτει πώς τα συνηθισμένα γεγονότα γίνονται αρένες για θεία δοκιμασία και κρυμμένο έλεος. Τα λόγια του μας προσκαλούν να παρακολουθήσουμε το άγχος των αδελφών, την καλυμμένη καλοσύνη του Ιωσήφ και την απρόθυμη παράδοση του πατέρα. Μέσα από αυτά τα κεφάλαια διακρίνουμε τη αργή αποκάλυψη των σκοπών του Θεού ακόμα και όταν οι συνθήκες πιέζουν σκληρά. Ο Καλβίνος μας βοηθά να δούμε ότι η πίστη δεν αφαιρεί τη δυσκολία αλλά σταθεροποιεί την καρδιά μέσα σε αυτήν. Ας καθοδηγήσει το σχόλιό του την ανάγνωσή μας ώστε ο ίδιος Θεός που καθοδήγησε το νοικοκυριό του Ιακώβ να μας ενδυναμώσει σήμερα.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αφιερώστε χρόνο τώρα για να διαβάσετε τα κεφάλαια 43 και 44 της Γενέσεως αργά και χωρίς βιασύνη. Προσέξτε τον επαναλαμβανόμενο τρόμο των αδελφών, τις προσεκτικές προετοιμασίες που κάνει ο Ιακώβ και την έκπληκτη τιμή που δείχνεται στο τραπέζι του Ιωσήφ. Δώστε προσοχή στη στιγμή που εμφανίζεται το ασημένιο ποτήρι και στον τρόπο που ο Ιούδας προχωρεί μπροστά. Επιτρέψτε στην ένταση της αφήγησης να μιλήσει πριν στραφείτε στους στοχασμούς του Καλβίνου πάνω στους ίδιους αυτούς στίχους.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ανοίγει με στοχασμό πάνω στη σφοδρότητα του λιμού και την επίδρασή του στο νοικοκυριό του Ιακώβ.
1. Και ο λιμός ήταν βαρύς στη γη. Σε αυτό το κεφάλαιο καταγράφεται το δεύτερο ταξίδι των γιων του Ιακώβ στην Αίγυπτο, όταν η προηγούμενη προμήθεια τροφίμων είχε εξαντληθεί. Μπορεί όμως να ερωτηθεί εδώ, πώς ο Ιακώβ μπορούσε να συντηρήσει την οικογένειά του, ακόμα και για λίγες ημέρες, με τόσο μικρή ποσότητα σιταριού: γιατί, ας υποτεθεί ότι αρκετοί όνοι οδηγούνταν από κάθε αδελφό, τι ήταν αυτό για να συντηρήσει τριακόσια πρόσωπα; [166] Διότι, αφού ο Αβραάμ είχε πολύ μεγαλύτερο αριθμό υπηρετών, και έχει γίνει μνεία παραπάνω για τους υπηρέτες του Ισαάκ, είναι απίστευτο ότι ο Ιακώβ ήταν τόσο εντελώς άπορος, ώστε να μην έχει μείνει κανένας υπηρέτης. Αν πούμε ότι, όντας ξένος, είχε αναγκαστεί να τους πουλήσει όλους, είναι μόνο μια αβέβαιη εικασία. Μου φαίνεται πιο πιθανό ότι ζούσαν με βελανίδια, χόρτα και ρίζες. Διότι γνωρίζουμε ότι οι ανατολίτες, ιδιαίτερα όταν κάποια ανάγκη πιέζει, αρκούνται σε λιτή και ξηρή τροφή, και θα δούμε σύντομα ότι, σε αυτή τη σπανιότητα σιταριού, υπήρχε προμήθεια άλλης τροφής. Υποθέτω λοιπόν ότι δεν είχε αγοραστεί περισσότερο σιτάρι από όσο θα αρκούσε για να παράσχει ένα λιτό και περιορισμένο μέτρο τροφής για τον ίδιο τον Ιακώβ, και για τα παιδιά και τα εγγόνια του: και ότι η τροφή των υπηρετών παρεχόταν διαφορετικά. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ολόκληρη η περιοχή είχε αναγκαστεί να καταφύγει σε βελανίδια και καρπούς αυτού του είδους για τροφή των υπηρετών, και ότι το ψωμί από σιτάρι ήταν πολυτέλεια που ανήκε στους πλουσίους. Αυτή ήταν πράγματι μια σκληρή δοκιμασία, ότι ο άγιος Ιακώβ, για τον οποίο ο Θεός είχε δεσμευτεί να φροντίζει, σχεδόν να χαθεί, με την οικογένειά του, από την πείνα, και ότι η γη της οποίας είχε κατασταθεί κύριος, ώστε να απολαμβάνει εκεί ευτυχώς την αφθονία όλων των πραγμάτων, να του αρνείται ακόμα και ψωμί ως ξένος. Διότι μπορούσε σοβαρά να αμφιβάλλει τι σήμαινε αυτή η αξιοσημείωτη υπόσχεση, Εγώ είμαι ο Θεός Παντοδύναμος, αύξανε και πληθύνου: θα σε ευλογήσω. Είναι ωφέλιμο για εμάς να γνωρίζουμε αυτές τις συγκρούσεις των αγίων πατέρων, ώστε, πολεμώντας με τα ίδια όπλα με τα οποία νίκησαν, να σταθούμε κι εμείς ακαταμάχητοι, ακόμα κι αν ο Θεός παρακρατήσει την παρούσα βοήθεια.Στον στίχο 11 ο Καλβίνος εξετάζει τις οδηγίες του Ισραήλ για την αποστολή δώρου.
11. Πάρτε από τους καλύτερους καρπούς [167] Αν και οι καρποί που απαριθμεί ο Μωυσής ήταν, ως επί το πλείστον, όχι πολύ πολύτιμοι, επειδή η κατάσταση του αγίου Ιακώβ δεν ήταν τέτοια ώστε να μπορεί να στείλει κάποιο βασιλικό δώρο, όμως, σύμφωνα με τη λιτή του ικανότητα, ήθελε να εξευμενίσει τον Ιωσήφ. Επιπλέον γνωρίζουμε ότι οι καρποί δεν εκτιμώνται πάντα σύμφωνα με το κόστος τους. Και τώρα, αφού διέταξε τους γιους του να κάνουν ό,τι θεωρούσε αναγκαίο, καταφεύγει στην προσευχή, ώστε ο Θεός να τους δώσει εύνοια με τον κυβερνήτη της Αιγύπτου. Πρέπει να προσέξουμε και τα δύο αυτά σημεία όποτε βρισκόμαστε σε αμηχανία σε οποιαδήποτε υπόθεση: γιατί δεν πρέπει να παραλείψουμε τίποτα από εκείνα που είναι σκόπιμα, ή που μπορεί να φαίνονται χρήσιμα· και όμως πρέπει να στηρίζουμε την ελπίδα μας στον Θεό. Διότι η ηρεμία της πίστης δεν έχει καμία συγγένεια με την οκνηρία: αλλά αυτός που περιμένει ευτυχή έκβαση των υποθέσεών του από τον Κύριο, θα κοιτάζει ταυτόχρονα προσεκτικά τα μέσα που βρίσκονται στη δύναμή του, και θα τα εφαρμόζει στην παρούσα χρήση. Εν τω μεταξύ, ας τηρούν οι πιστοί αυτή τη μετριοπάθεια, ότι όταν έχουν δοκιμάσει όλα τα μέσα, αποδίδουν ακόμα τίποτα στη δική τους επιμέλεια. Ταυτόχρονα, ας είναι βέβαια πεπεισμένοι ότι όλες οι προσπάθειές τους θα είναι μάταιες, εκτός αν ο Κύριος τις ευλογήσει. Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί, στη μορφή της ικεσίας του, ότι ο Ιακώβ θεωρεί τις καρδιές των ανθρώπων υποκείμενες στο θέλημα του Θεού. Όταν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους, πολύ συχνά παραμελούμε να κοιτάξουμε στον Κύριο, επειδή δεν αναγνωρίζουμε επαρκώς αυτόν ως τον μυστικό κυβερνήτη των καρδιών τους. Αλλά σε όποιο βαθμό και αν παρασυρθούν οι ανυπότακτοι άνθρωποι από τη βία, είναι όμως βέβαιο ότι τα πάθη τους στρέφονται από τον Θεό προς όποια κατεύθυνση αυτός ευαρεστείται, ώστε μπορεί να μετριάζει την αγριότητά τους όποτε βλέπει καλό· ή μπορεί να επιτρέπει σε εκείνους να γίνονται σκληροί, που προηγουμένως ήταν διατεθειμένοι προς την πραότητα. Έτσι ο Ιακώβ, αν και οι γιοι του είχαν βρει αυστηρή σκληρότητα στον Ιωσήφ, όμως εμπιστεύεται ότι η καρδιά του θα είναι τόσο στο χέρι του Θεού, ώστε θα διαπλαστεί ξαφνικά προς την ανθρωπιά. Επομένως, όπως πρέπει να ελπίζουμε στον Κύριο, όταν οι άνθρωποι φέρονται άδικα σε εμάς, και πρέπει να προσευχόμαστε να αλλάξουν προς το καλύτερο· έτσι, από την άλλη πλευρά, πρέπει να θυμόμαστε ότι, όταν φέρονται με σκληρότητα προς εμάς, δεν γίνεται χωρίς τη βουλή του Θεού.Ο Καλβίνος στη συνέχεια εξετάζει τον χωρισμό στο γεύμα που καταγράφεται στον στίχο 32.
32. Επειδή οι Αιγύπτιοι δεν μπορούσαν να φάνε, κ.λπ. [169] Ο Μωυσής λέει ότι δεν μπορούσαν να φάνε με τους Εβραίους, επειδή το απεχθάνονταν, ως παράνομο. Διότι βλέποντας ότι η θρησκεία τους το απαγόρευε, ήταν τόσο δεμένοι, ώστε δεν μπορούσαν να κάνουν ό,τι δεν τολμούσαν να κάνουν. Αυτό το χωρίο μας διδάσκει πόσο μεγάλη ήταν η υπερηφάνεια εκείνου του έθνους· γιατί, από πού προέκυψε ότι απεχθάνονταν τόσο απόλυτα τους Εβραίους, εκτός αν επειδή θεωρούσαν τους εαυτούς τους μόνους καθαρούς και αγίους στον κόσμο, και αποδεκτούς από τον Θεό; Ο Θεός, πράγματι, διατάζει τους προσκυνητές του να απέχουν από όλες τις μολύνσεις των εθνών. Αλλά πρέπει όποιος χωρίζεται από τους άλλους, να είναι ο ίδιος καθαρός και ευθύς. Επομένως οι δεισιδαίμονες μάταια προσπαθούν να διεκδικήσουν αυτό το προνόμιο για τον εαυτό τους, βλέποντας ότι φέρουν την ακαθαρσία τους μέσα τους, και στερούνται ειλικρίνειας. Η δεισιδαιμονία, επίσης, πάσχει από άλλη ασθένεια· δηλαδή, είναι γεμάτη υπερηφάνεια, ώστε περιφρονεί όλους τους ανθρώπους, με το πρόσχημα ότι είναι κακοί. Ερωτάται, όμως, αν οι Αιγύπτιοι χωρίστηκαν από τον Ιωσήφ, επειδή τον θεωρούσαν μολυσμένο: γιατί αυτό φαίνεται να υπονοούν τα λόγια του Μωυσή. Αν αυτή η ερμηνεία γίνει δεκτή, τότε εκτιμούσαν τη ψευδή θρησκεία τους τόσο πολύ, ώστε δεν δίσταζαν να φορτώσουν τον κυβερνήτη τους με μομφές. Μάλλον εικάζω ότι ο Ιωσήφ καθόταν χωριστά από αυτούς, για λόγους τιμής· αφού θα ήταν παράλογο αυτοί, που περιφρονούσαν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι μαζί του, να προσκληθούν ως καλεσμένοι του. Επομένως είναι πιθανό ότι αυτή η ξεχωριστή τάξη έγινε από τον ίδιο τον Ιωσήφ, ώστε να διατηρήσει τη δική του αξιοπρέπεια· και όμως οι γιοι του Ιακώβ δεν αναμίχθηκαν με τους Αιγυπτίους, επειδή οι πρώτοι ήταν βδέλυγμα για τους δεύτερους. Διότι αν και η καταγωγή του Ιωσήφ ήταν γνωστή, όμως είχε περάσει τόσο πολύ στους Αιγυπτίους, ώστε είχε γίνει σαν ένας από το σώμα τους. Για αυτόν τον λόγο, επίσης, ο βασιλιάς του είχε δώσει όνομα, όταν τον στόλισε με τα σύμβολα του αξιώματός του ως αρχιδιοικητή. Τώρα, όταν βλέπουμε ότι η εκκλησία του Θεού, εκείνη την εποχή, περιφρονούνταν τόσο υπερήφανα από βέβηλους ανθρώπους, δεν χρειάζεται να απορούμε ότι και εμείς, σήμερα, υποβαλλόμαστε σε παρόμοια μομφή. Εν τω μεταξύ, πρέπει να προσπαθήσουμε να κρατήσουμε τον εαυτό μας καθαρό από τη βρωμιά του κόσμου, για χάρη του Κυρίου· και όμως αυτή η επιθυμία πρέπει να είναι τόσο μετριασμένη, ώστε να αποξενωνόμαστε από τις κακίες, παρά από τα πρόσωπα των ανθρώπων. Διότι για αυτόν τον λόγο ο Θεός αγιάζει τα παιδιά του, ώστε να προφυλάσσονται από τις κακίες των απίστων ανάμεσα στους οποίους συναναστρέφονται· και όμως να προσελκύουν, όσους είναι θεραπεύσιμοι, σε συμμετοχή της ευσέβειάς τους. Δύο πράγματα πρέπει να προσέξουμε εδώ· πρώτον, να πεισθούμε πλήρως για την αυθεντικότητα της πίστης μας· δεύτερον, ότι η υπερβολική και άκαρπη σχολαστικότητά μας δεν αποξενώσει εντελώς πολλούς από τον Κύριο, που διαφορετικά θα μπορούσαν να κερδηθούν. Διότι δεν μας διατάσσεται ρητά να απεχθανόμαστε τους πονηρούς τόσο πολύ, ώστε να μην τρώμε μαζί τους· αλλά να αποφεύγουμε τέτοια συναναστροφή που μπορεί να μας υποβάλει στον ίδιο ζυγό. Επιπλέον, αυτό το χωρίο επιβεβαιώνει ό,τι έχω πει προηγουμένως, ότι οι Εβραίοι είχαν λάβει το όνομά τους, όχι από το πέρασμά τους από τον ποταμό· (όπως φαντάζονται ψευδώς κάποιοι,) αλλά από τον πρόγονό τους Έβερ. Ούτε η φήμη μιας μόνο μικρής και απομακρυσμένης οικογένειας ήταν αρκετά διακεκριμένη στην Αίγυπτο, ώστε να γίνει αιτία δημόσιας διχόνοιας.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Καλβίνος περαιτέρω αναστοχάζεται στους λόγους του επιστάτη στον στίχο 23 και στη μαρτυρία τους για την αληθινή λατρεία.
23. Ειρήνη σε εσάς. Επειδή το σλόμ (σαλόμ) μεταξύ των Εβραίων σημαίνει όχι μόνο ειρήνη αλλά κάθε ευημερούσα και επιθυμητή κατάσταση καθώς και κάθε χαρούμενο γεγονός το χωρίο αυτό μπορεί να ερμηνευθεί με δύο τρόπους είτε ότι ο άρχων του οίκου του Ιωσήφ διατάζει αυτούς να έχουν ειρηνικό και ασφαλές νου είτε ότι αναγγέλλει ότι είναι καλά και ευτυχισμένα μαζί τους. Το άθροισμα της απαντήσεώς του όμως ανέρχεται σε αυτό ότι δεν υπήρχε λόγος φόβου επειδή οι υποθέσεις τους ήταν σε ευημερούσα κατάσταση. Και αφού κατά τον τρόπο των ανθρώπων δεν ήταν δυνατόν αυτοί να έχουν πληρώσει τα χρήματα για το σιτάρι που βρέθηκε στους σάκκους τους αυτός το αποδίδει στην εύνοια του Θεού. Διότι μολονότι η αληθινή θρησκεία ήταν τότε σχεδόν εξαφανισμένη στον κόσμο ο Θεός παρ’ όλα αυτά προκάλεσε κάποια γνώση της αγαθότητός Του να παραμένει πάντοτε στις καρδιές των ανθρώπων η οποία θα τους καθιστούσε υπεύθυνους. Εξ αυτού συνέβη ότι ακολουθώντας τη φύση ως οδηγό τους οι άπιστοι ονόμασαν κάθε ιδιαιτέρως εξαίρετο δώρο Θεϊκό. Επιπλέον επειδή η διαφθορά ήταν τόσο διαδεδομένη ώστε κάθε έθνος θεωρούσε νόμιμο να λατρεύει διαφορετικούς θεούς ο άρχων του οίκου του Ιωσήφ διακρίνει τον Θεό που λατρεύεται από τους υιούς του Ιακώβ από τα αιγυπτιακά είδωλα. Η εικασία όμως είναι πιθανή ότι αυτός ο άνθρωπος είχε εμποτισθεί με κάποια αίσθηση θρησκείας. Γνωρίζουμε πόσο μεγάλη ήταν η αλαζονεία εκείνου του έθνους και ότι θεωρούσε ότι όλος ο κόσμος εκτός αυτού είχε απατηθεί στη λατρεία θεών. Επομένως εκτός αν είχε μάθει κάτι καλύτερο ποτέ δεν θα απέδιδε τόσο μεγάλη τιμή σε οποιουσδήποτε άλλους θεούς εκτός εκείνων της ιδίας του χώρας. Επιπλέον δεν αποδίδει το θαύμα στον Θεό της γης της Χαναάν αλλά στον ιδιαίτερο Θεό του πατρός τους. Εγώ λοιπόν δεν αμφιβάλλω ότι ο Ιωσήφ μολονότι δεν του επετράπη ανοιχτά να διορθώσει οτιδήποτε στις παραδεδεγμένες δεισιδαιμονίες προσπάθησε τουλάχιστον στον ίδιο του τον οίκο να εγκαθιδρύσει την αληθινή λατρεία του ενός Θεού και πάντοτε κράτησε στερεά τη διαθήκη σχετικά με την οποία ως παιδί είχε ακούσει τον πατέρα του να ομιλεί. Αυτό είναι περισσότερο να παρατηρηθεί επειδή ο άγιος άνθρωπος δεν μπορούσε να παρεκκλίνει ακόμη και στον ελάχιστο βαθμό από την κοινή πρακτική χωρίς να υποστεί το μίσος ενός έθνους τόσο υπερήφανου. Επομένως η εξοχότητα του Ιωσήφ επαινείται στο πρόσωπο του επιστάτη του επειδή χωρίς φόβο δημόσιου φθόνου αποδίδει τιμή εντός των ιδίων τειχών του στον αληθινό Θεό. Εάν κάποιος ρωτούσε από πού γνώριζε ότι ο Ιακώβ ήταν προσκυνητής του αληθινού Θεού η απάντηση είναι έτοιμη ότι ο Ιωσήφ παρά την υποτιθέμενη αυστηρότητά του είχε διατάξει ο Σίμων να αντιμετωπισθεί ήπια στη φυλακή. Μολονότι είχε αφεθεί ως όμηρος όμως εάν είχε θεωρηθεί κατάσκοπος ο φύλακας της φυλακής θα είχε συμπεριφερθεί πιο σκληρά σε αυτόν. Πρέπει επομένως να είχε δοθεί κάποια εντολή σχετικά με την ανθρώπινη ή μετριοπαθή μεταχείρισή του. Από εκεί εξάγεται η πιθανή εικασία ότι ο Ιωσήφ είχε εξηγήσει την υπόθεση στον επιστάτη του ο οποίος είχε γίνει δεκτός στα μυστικά του συμβούλια.
Απαντήστε
Απόκριση
Πού στις παρούσες συνθήκες σας αισθάνεστε την ίδια πίεση που ένιωσε ο Ιακώβ όταν κάθε επιλογή φαινόταν δαπανηρή; Πώς μπορεί η προσοχή του Καλβίνου στην κρυμμένη θεία διακυβέρνηση να αναδιαμορφώσει τον τρόπο που βλέπετε τις δύσκολες σχέσεις; Ποιο μοναδικό βήμα εμπιστοσύνης θα μπορούσατε να κάνετε σήμερα που αντηχεί την προθυμία του Ιούδα να σταθεί εγγυητής για τον αδελφό του;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε Πατέρα, συ ρυθμίζεις τὰ πάντα σύμφωνα μὲ τοὺς σκοποὺς τῆς διαθήκης σου, μετατρέποντας τὶς δοκιμασίες τῶν δούλων σου σὲ εὐκαιρίες μετανοίας καὶ συμφιλίωσης, ὅπως ἔκανες μὲ τὸν οἶκο τοῦ Ἰακώβ. Χάρισέ μας χάρη νὰ ἐμπιστευθοῦμε τοὺς ἀγαπημένους μας στὴν πιστή σου φροντίδα, νὰ ἀποβάλουμε τὴν ὑπερηφάνεια καὶ τὸν φόβο, καὶ νὰ περπατοῦμε ταπεινὰ ἐνώπιόν σου, ὁ ὁποῖος μόνος κρατᾶς τὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων. Διὰ τοῦ Πνεύματός σου διαμόρφωσε μέσα μας τὴν ἴδια ἑτοιμότητα νὰ ὑπομένουμε τὸν ὀνειδισμὸ καὶ νὰ ἀναπαυόμαστε στὸ ἔλεος τοῦ Χριστοῦ. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →