Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Έξοδος 25-26 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Σε αυτό το μάθημα στρεφόμαστε στην προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου για τις οδηγίες της σκηνής του μαρτυρίου στην Έξοδο. Η ερμηνεία του Καλβίνου αποκαλύπτει πώς ο Θεός προσαρμόζει την παρουσία Του στον λαό Του μέσω ορατών σημείων, ενώ πάντοτε δείχνει πέρα από αυτά σε βαθύτερες πνευματικές πραγματικότητες. Οι γνώσεις του μας βοηθούν να δούμε την προσεκτική τάξη και τον σκοπό πίσω από κάθε λεπτομέρεια της κιβωτού, του ιλαστηρίου και του αγιαστηρίου. Καθώς μελετούμε, καλούμαστε να σκεφτούμε πώς αυτά τα αρχαία πρότυπα εξακολουθούν να διδάσκουν την Εκκλησία σήμερα. Η ποιμαντική και θεολογική ακρίβεια του Καλβίνου καθοδηγεί την ανάγνωσή μας αυτών των κεφαλαίων με ευλάβεια και σαφήνεια.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Προετοίμασε την καρδιά σου να ακούσεις τον λόγο του Θεού στην Έξοδο κεφάλαια 25 και 26. Αυτά τα χωρία περιγράφουν τα υλικά, τον σχεδιασμό και τον σκοπό της σκηνής του μαρτυρίου και των επίπλων της. Διάβασε αργά, παρατηρώντας την επαναλαμβανόμενη έμφαση στις οδηγίες του Θεού και την υπόσχεση της παρουσίας Του ανάμεσα στον λαό Του. Άφησε το κείμενο να αφυπνίσει τόσο δέος για την αγιότητα του Θεού όσο και ευγνωμοσύνη για την επιθυμία Του να κατοικήσει μαζί μας.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ανοίγει την πραγματεία του για το αγιαστήριο αντιμετωπίζοντας την κατασκευή του.
8 Και ας μου κατασκευάσουν αγιαστήριο. Θέτοντας πρώτα ενώπιόν τους ανεκτίμητη ανταπόδοση ο Θεός διεγείρει τον λαό να δωρίζει γενναιόδωρα διότι μολονότι η γενναιοδωρία επαινείται από όλους ως αρίστη αρετή εντούτοις ουδείς αποσπά ευχαρίστως από τα δικά του για να τα παραχωρήσει σε άλλους αφού όλοι νομίζουν ότι τόσο χάνεται για τους ίδιους εκτός αν έχουν κάποια ανταπόδοση ενώπιόν τους. Διά τούτο ώστε να δαπανούν με ευθυμία ο Θεός υπόσχεται ότι θα κατοικήσει μεταξύ αυτών πράγμα το οποίον ουδέν είναι επιθυμητότερον. Πλην πρέπει να προσέχουμε να μη φανταζόμαστε οτιδήποτε ασυμβίβαστο με την φύση του Θεού διότι Εκείνος ο οποίος κάθεται υπεράνω των ουρανών και του οποίου υποπόδιον είναι η γη δεν θα μπορούσε να εγκλεισθεί εντός της σκηνής αλλά επειδή κατά την συγκατάβασή Του προς τις ασθένειες αγνοούντος λαού ηθέλησε να μαρτυρήσει την παρουσία της χάριτος και της βοηθείας Του διά ορατού συμβόλου το επίγειο αγιαστήριο καλείται κατοικία Του μεταξύ ανθρώπων καθόσον εκεί δεν λατρευόταν ματαίως. Και οφείλουμε να έχουμε εν μνήμη ό,τι είδαμε προσφάτως ότι δεν ήτο η άπειρος ουσία του Θεού αλλά το όνομά Του ή η μνήμη του ονόματός Του που κατώκει εκεί. Αυτός ήτο ο σκοπός των εκφράσεων ότι οι Ισραηλίτες δεν έπρεπε να είναι βραδείς ή οκνηροί στην ανέγερση της σκηνής διότι διά τούτων θα αποκτούσαν για τον εαυτό τους ανεκτίμητο πλεονέκτημα. Ακολουθεί άλλη πρόταση ότι οι τεχνίτες έπρεπε να αντιγράψουν το υπόδειγμα που εδείχθη στον Μωυσή και να μη τολμούν να επινοήσουν οτιδήποτε αφού θα ήτο βεβήλωση να αναμιχθεί οτιδήποτε ανθρώπινο με τις εντολές του Θεού περί του οποίου θέματος θα πραγματευθούμε εκτενέστερον όταν ομιλήσουμε γενικώς περί των τύπων. Νυν περιγράφεται η μορφή της Κιβωτού και του καλύμματός της διότι η σύνθεση της σκηνής και τα διάφορα μέρη της τα οποία ο Μωυσής νυν μόνον ελαφρώς θίγει θα επαναληφθούν προσεχώς εκτενέστερον στο κεφάλαιο 32. Αλλά μολονότι η σκηνή εκαλείτο οίκος του Θεού εντούτοις υπήρχε σαφέστερη εικόνα της δόξης Του εντός της Κιβωτού της Διαθήκης διότι ο Νόμος διά του οποίου ο Θεός συνέδεσε τον λαό με τον Εαυτόν Του εναποτέθηκε εκεί. Το υλικό ήτο ξύλον σιττίμ επικαλυμμένο ή επενδεδυμένο με ελάσματα χρυσού. Ως προς το είδος του δένδρου ουδέ οι Εβραίοι συμφωνούν μεταξύ τους μολονότι δυνάμεθα να εικάσουμε ότι ήτο ωραίον και πολυτελές πλην ο Θεός ηθέλησε χρυσόν επί όλης της επιφανείας του και μάλιστα λάμποντα επί των φορείων του ώστε να αυξηθεί η αξιοπρέπεια του Νόμου. Αλλά εδώ δύναται να ανακύψει ζήτημα το οποίον εισάγει πολλά άλλα μετ’ αυτού πώς η πολυτελής λαμπρότητα τόσο της Κιβωτού όσο και της σκηνής και όλων των σκευών της συνέβαλλε στη λατρεία του Θεού διότι είναι βέβαιον ότι ο Θεός ουδέποτε θα λατρευόταν παρά συμφώνως προς τη φύση Του όθεν έπεται ότι η αληθής λατρεία Του ήτο πάντοτε πνευματική και επομένως ουδόλως περιλαμβανόταν σε εξωτερική πομπή.Περί του ιλαστηρίου και του καλύμματός του ο Καλβίνος γράφει
17 Και θα κατασκευάσεις ιλαστήριον. Η πρωταρχική ρίζα του ρήματος καφάρ από το οποίον παράγεται το ουσιαστικό τούτο χρησιμοποιείται για «να αλείψει τις με πίσσαν» αλλά στην συζυγία Χιφίλ σημαίνει είτε να εξιλεώσει είτε να καθαρίσει είτε να δεχθεί εις εύνοιαν όθεν κόφερ είναι εξιλέωσις όπως είδαμε αλλαχού και καφορέθ κάλυμμα ή πώμα. Πλην δεν αμφιβάλλω ότι ο Μωυσής αλληγορεί διά της λέξεως ταύτης διότι ο νόμος απαιτεί κάλυμμα προς απόκρυψη των παραβάσεών μας. Και είναι πιθανόν ότι όταν ο Παύλος καλεί τον Χριστόν ιλαστήριον (Ρωμαίους 3:25) και ο Ιωάννης ιλασμόν (Α΄ Ιωάννου 2:2) αμφότεροι αναφέρονται εις τούτον τον τύπον διότι ο Θεός εξιλεώθη προς τους πιστούς διά του καλύμματος του Νόμου ώστε να δειχθεί ευμενής προς αυτούς ακούων τας ευχάς και τας προσευχάς αυτών. Διότι εφ’ όσον ο νόμος παρίσταται ενώπιον του προσώπου του Θεού μας υποβάλλει εις την οργήν και την κατάραν Του και διά τούτο είναι αναγκαία η παρεμβολή της εξαλείψεως της ενοχής μας ώστε ο Θεός να συμφιλιωθεί με ημάς. Ουδέ τυχαίως ο Δαβίδ αναφωνεί αφού έχει κηρύξει την δικαιοσύνην του νόμου «Τις δύναται να εννοήσει τας παραβάσεις αυτού;» (Ψαλμός 19:12). Όθεν συμπεραίνομεν ότι άνευ εξιλεώσεως ο νόμος δεν μας προσεγγίζει προς τον Θεόν αλλά μας κατηγορεί ενώπιον Του. Και ασφαλώς όταν τα πάντα θεωρώ μου φαίνεται ήπια εξήγησις ότι ο Μωυσής ωμίλησε κυριολεκτικώς περί του καλύμματος όταν ηθέλησε τα Χερουβίμ να στρέφουν τα πρόσωπα αυτών προς αυτό και ο Θεός υπόσχεται ότι θα δίδει τας απαντήσεις Του εξ αυτού. Διά των τιμητικών τούτων διακρίσεων υψώνεται υπεράνω της Κιβωτού.Ο Καλβίνος έπειτα στρέφεται προς την υπόσχεση της θείας κοινωνίας υπεράνω της κιβωτού.
22. Και εκεί θα συναντηθώ μετά σου και θα ομιλήσω μετά σου άνωθεν του ιλαστηρίου μεταξύ των δύο χερουβίμ τα οποία είναι επί της κιβωτού του μαρτυρίου περί πάντων των οποίων θα σοι δώσω εντολήν προς τους υιούς Ισραήλ.
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Καλβίνος συνδέει τις εκούσιες προσφορές με την οικοδόμηση του πνευματικού ναού του Θεού.
Αλλά για να μην αντιτείνει κανείς ότι στηρίζομαι μόνο σε εικασίες ο ίδιος ο Μωυσής δείχνει ξεκάθαρα ότι πριν λάβει τις πλάκες ο Θεός του έδωσε οδηγίες σχετικά με την κατασκευή της σκηνής διότι δύο φορές στο κεφάλαιο είκοσι πέντε λέγεται θα βάλεις στην κιβωτό τη μαρτυρία που θα σου δώσω εγώ στίχοι δεκαέξι και είκοσι ένα από όπου είναι σαφές ότι οι πλάκες δεν είχαν δοθεί ακόμη όταν από την εντολή του Θεού περιέγραψε όλη τη δομή και από εκεί συμπεραίνουμε πάλι ότι όταν στήθηκε η σκηνή ανέβηκε στο όρος για να φέρει κάτω τις πλάκες που επρόκειτο να τοποθετηθούν στην κιβωτό αλλά πριν αρχίσει να πραγματεύεται την κατασκευή της σκηνής επιβάλλει φόρο στον λαό ώστε ο καθένας ανάλογα με τα μέσα του να συνεισφέρει υλικά τόσο για την ίδια τη σκηνή όσο και για όλο τον εξοπλισμό της η προσφορά ή θερουμά εδώ τίθεται απλώς για προσφορά και δεν διακρίνεται όπως σε άλλα χωρία από άλλο είδος θυσίας που ονομάζεται θενουφά αλλά οι Ισραηλίτες διατάσσονται απλώς να προσφέρουν από την αφθονία τους όσα αρκούν για τη λατρεία του Θεού είναι βέβαια βέβαιο ότι όλα όσα έχουμε είναι του Θεού και ότι όλα όσα μας δίνει αφθόνως είναι μολυσμένα εκτός αν τα αφιερώσουμε στη δόξα του ακόμη και με την επιείκειά του μας επιτρέπει την ελεύθερη χρήση όλων αρκεί μόνο να μαρτυρούμε ότι παραμένουν υπό την εξουσία του και είμαστε έτοιμοι να τα δαπανήσουμε όπως θα προστάξει έτσι προσφέρουμε δεόντως ελεημοσύνες ως θυσίες ευωδίας αν και ο πλούσιος δεν πρέπει να εξαντληθεί μέχρι τη φτώχεια αλλά ενώ ανακουφίζει τον πτωχό απολαμβάνει τα αγαθά που κατέχει εν συνόλω όποιο και αν προσφέρουμε στον Θεό είναι σαν τους πρωτόκαρπους με τους οποίους μαρτυρούμε ότι όλα όσα έχουμε είναι αφιερωμένα στη δόξα του τώρα αν και δεν απαιτούσε καμία βοήθεια από τον λαό για την οικοδόμηση και τον στολισμό της σκηνής του αφού αυτός ήταν που για τη συντήρηση όλων έβρεχε καθημερινά μάννα από τον ουρανό εντούτοις ήθελε ο καθένας από τον ελάχιστο μέχρι τον μέγιστο να συνεισφέρει σε μαρτυρία της ευσέβειάς του όσα ήταν αναγκαία για το ιερό έργο αλλά όσα τότε θα είχε δαπανήσει στο ορατό αγιαστήριο τώρα τα απαιτεί για την οικοδόμηση του πνευματικού ναού του κυρίως μιλώντας αυτός μόνος οικοδομεί την εκκλησία του όμως χρησιμοποιεί το έργο των ανθρώπων και θα έχει πολλούς οικοδόμους συνδεδεμένους μαζί του ώστε το οικοδόμημα της εκκλησίας του να ανασταίνεται κατά κάποιο μέτρο από τον μόχθο των ανθρώπων όπως επίσης αποδίδει σε αυτούς τον έπαινο της ευημερίας και της επιτυχίας του εν τω μεταξύ δεν προσφέρουμε τίποτε που ο ίδιος δεν έχει δωρίσει ακριβώς όπως οι Ισραηλίτες δεν έδωσαν τίποτε παρά όσα προέρχονταν μόνο από τη δωρεά του επομένως διανέμει τα χαρίσματα του πνεύματός του σε ορισμένα μέτρα ώστε καθώς ο καθένας έχει λάβει περισσότερο ή λιγότερο να τα χρησιμοποιεί στην οικοδόμηση της εκκλησίας αλλά αυτό πρέπει να είναι το καλύτερο κίνητρο για δράση ότι κανείς δεν είναι τόσο πτωχός ή ταπεινός ώστε η προσφορά του να μην είναι αποδεκτή και ευάρεστη όσο μικρή και αν είναι και σχεδόν άχρηστη στα μάτια των ανθρώπων επιπλέον πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο φόρος δεν απαιτείται αυταρχικά αλλά δηλώνεται ότι ο καθένας πρέπει να προσφέρει ελεύθερα όσα θέλει διότι από την αρχή ήταν αληθινός ο λόγος του Παύλου ότι ο Θεός αγαπά τον πρόθυμο δότη και όλη η γραφή μας διδάσκει ότι καμία υπακοή δεν είναι ευάρεστη στον Θεό εκτός από την εκούσια διότι αν και η λέξη γιντβένου αποδίδεται ποικιλοτρόπως από τους μεταφραστές το σύνολο καταλήγει σε αυτό ότι το δώρο του καθενός θα ήταν ευάρεστο στον Θεό ανάλογα με την πρόθυμη προθυμία του νου του ο παλαιός ερμηνευτής δηλαδή η βουλγάτα το έχει αυτός που προσφέρει εκουσίως αλλά αυτό είναι μάλλον παράφραση παρά κυριολεκτικό άλλοι διαφέρουν μεταξύ τους μερικοί κατανοούν το σχετικό ως αναφερόμενο στην προσφορά και το μεταφράζουν του οποίου η καρδιά θα την έχει δώσει εκουσίως άλλοι αυτός που θα έχει δείξει την καρδιά του γενναιόδωρη ή πρόθυμη η δεύτερη απόδοση είναι η ορθή.
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς διαμορφώνει η υπόσχεση του τόπου συνάντησης του Θεού την κατανόησή σου για τη λατρεία σήμερα; Με ποιους τρόπους μπορείς να προσφέρεις τα δικά σου χαρίσματα πιο ελεύθερα για την οικοδόμηση της Εκκλησίας; Πού βλέπεις τον Χριστό ως την αληθινή εκπλήρωση του ιλαστηρίου στην καθημερινή σου πορεία με τον Θεό;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Πάτερ φιλάνθρωπε, σὺ κυριαρχικῶς διέταξας τὴν σκηνὴν καὶ τὸ ἱλαστήριον, ἵνα ἡ δόξα σου κατοικῇ ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ τῆς διαθήκης σου. Διὰ τῆς χάριτός σου, στερέωσον τὰς καρδίας ἡμῶν ἐπὶ τὸν Χριστόν, τὸν ἀληθινὸν ἱλασμόν, ἵνα προσφέρωμεν τὰς προσφοράς ἡμῶν μετὰ χαρᾶς καὶ ἐμπιστευώμεθα οὐκ εἰς ἐξωτερικὰ σχήματα ἀλλ' εἰς τὸ τετελεσμένον ἔργον αὐτοῦ. Διὰ τοῦ Πνεύματός σου, οἰκοδόμησον ἡμᾶς ὁμοῦ ὡς ζῶντα ναόν, ἔνθα ἡ παρουσία σου διαμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →