← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις

Γένεσις 17-18 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Γένεσις 17-18Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Σήμερα στρεφόμαστε στον Ιωάννη Καλβίνο για να αντλήσουμε φως σχετικά με τη διαθήκη που ο Θεός συνάπτει με τον Αβραάμ. Η προσεκτική ερμηνεία του Καλβίνου στίχο προς στίχο στη Γένεση 17 και 18 αποκαλύπτει πώς ο πατριάρχης λαμβάνει τόσο υπόσχεση όσο και εντολή. Το υπόμνημά του τονίζει την πιστότητα του Θεού δια μέσου των γενεών ενώ παράλληλα καλεί τους αναγνώστες σε ειλικρινή υπακοή. Καθώς ακολουθούμε τον Καλβίνο μέσα από αυτά τα κεφάλαια, ανακαλύπτουμε νέους λόγους να εμπιστευόμαστε τον Παντοδύναμο που τηρεί τον λόγο του. Ας καθοδηγήσουν οι στοχασμοί του τον διαλογισμό μας πάνω στην αρχαία αλλά ζωντανή διαθήκη.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανοίξτε τη Βίβλο σας στα κεφάλαια 17 και 18 της Γενέσεως. Διαβάστε αργά, παρατηρώντας τις υποσχέσεις που λέγονται στον Αβραάμ, την εντολή της περιτομής και την επίσκεψη των τριών ανδρών στις βελανιδιές της Μαμβρή. Αφήστε την αφήγηση να ξεδιπλωθεί χωρίς βιασύνη. Επιστρέψτε σε οποιονδήποτε στίχο που συγκινεί την καρδιά σας πριν προχωρήσετε στο υπόμνημα του Καλβίνου.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος αρχίζει σημειώνοντας τα δεκατρία χρόνια που ο Μωυσής παραλείπει πριν από τον επόμενο θείο λόγο. 1. Όταν ο Άβραμ ήταν ενενήντα εννέα ετών ο Μωυσής παραλείπει δεκατρία χρόνια από τη ζωή του Άβραμ, όχι επειδή τίποτε άξιο μνήμης δεν είχε συμβεί στο μεταξύ, αλλά επειδή το Πνεύμα του Θεού, κατά τη δική του θέληση, επιλέγει εκείνα τα πράγματα που είναι πιο αναγκαία να γίνουν γνωστά. Δείχνει σκόπιμα το μήκος του χρόνου που πέρασε από τη γέννηση του Ισμαήλ μέχρι την περίοδο που υποσχέθηκε ο Ισαάκ, για να μας διδάξει ότι ο Άβραμ έμεινε για πολύ καιρό ικανοποιημένος με εκείνον τον γιο που τελικά θα απορριπτόταν και ότι ήταν σαν να είχε παραπλανηθεί από μια ψεύτικη εμφάνιση. Εν τω μεταξύ βλέπουμε με ποιον κυκλικό τρόπο τον οδήγησε ο Κύριος. Ήταν δυνατόν να έφερε ο ίδιος αυτή την καθυστέρηση με δικό του σφάλμα, επειδή συνήψε βιαστικά δεύτερο γάμο, όμως επειδή ο Μωυσής δεν δηλώνει κάτι τέτοιο, το αφήνω αδιευκρίνιστο. Αρκεί να δεχθούμε ό,τι είναι βέβαιο, δηλαδή ότι ο Άβραμ, αρκούμενος στον μοναδικό του γιο, έπαψε να επιθυμεί άλλο σπέρμα. Η έλλειψη απογόνων τον είχε προηγουμένως διεγείρει σε συνεχείς προσευχές και στεναγμούς, διότι η υπόσχεση του Θεού ήταν τόσο σταθερή στο νου του, ώστε τον έφερε με ζήλο να ζητά την εκπλήρωσή της. Και τώρα, νομίζοντας ψευδώς ότι είχε λάβει την επιθυμία του, παρασύρεται από την παρουσία του γιου του κατά σάρκα μακριά από την προσδοκία πνευματικού σπέρματος. Πάλι η θαυμαστή αγαθότητα του Θεού δείχνεται, διότι ο ίδιος ο Άβραμ υψώνεται, πέρα από τη δική του προσδοκία και επιθυμία, σε νέα ελπίδα, και ακούει ξαφνικά ότι ό,τι ποτέ δεν ήρθε στο νου του να ζητήσει, του δίνεται. Αν προσέφερε καθημερινά επίμονες προσευχές για αυτή την ευλογία, δεν θα βλέπαμε τόσο καθαρά ότι του δόθηκε με τη δωρεάν χάρη του Θεού, όπως όταν του δίνεται χωρίς ούτε να το σκέφτεται ούτε να το επιθυμεί. Πριν όμως μιλήσουμε για τον Ισαάκ, θα ανταμείψει τον κόπο μας να παρατηρήσουμε τη σειρά και τη σύνδεση των λέξεων. Στη δήλωση ότι ο Θεός είναι ο Παντοδύναμος, ο Καλβίνος γράφει: Εγώ είμαι ο Θεός ο Παντοδύναμος. Το εβραϊκό ουσιαστικό Ελ, που προέρχεται από τη δύναμη, χρησιμοποιείται εδώ για τον Θεό. Το ίδιο ισχύει και για τη συνοδευτική λέξη σντύ (σαδάι), σαν ο Θεός να διακηρύττει ότι έχει επαρκή δύναμη για την προστασία του Άβραμ, επειδή η πίστη μας μπορεί να σταθεί σταθερά μόνο όταν είμαστε βέβαιοι ότι η υπεράσπιση του Θεού είναι αρκετή για εμάς και μπορούμε ειλικρινά να περιφρονήσουμε οτιδήποτε στον κόσμο είναι αντίθετο προς τη σωτηρία μας. Ο Θεός, λοιπόν, δεν καυχάται για εκείνη τη δύναμη που κρύβεται μέσα του, αλλά για εκείνη που φανερώνει προς τα τέκνα του, και το κάνει ώστε ο Άβραμ να αντλήσει από εδώ υλικό για εμπιστοσύνη. Έτσι, σε αυτές τις λέξεις περιλαμβάνεται μια υπόσχεση. Ο Καλβίνος εξηγεί στη συνέχεια την εκτεταμένη υπόσχεση ότι ο Αβραάμ θα γίνει πατέρας πολλών εθνών. Και θα γίνεις πατέρας πολλών εθνών. Ζητείται τι είναι αυτό το πλήθος των εθνών. Φαίνεται προφανώς ότι διαφορετικά έθνη είχαν την καταγωγή τους από τον άγιο Πατριάρχη, διότι ο Ισμαήλ μεγάλωσε σε μεγάλο λαό, οι Ιδουμαίοι από άλλο κλάδο απλώθηκαν μακριά και πλατιά, και μεγάλες οικογένειες προήλθαν επίσης από άλλους γιους που απέκτησε με την Κετούρα. Αλλά ο Μωυσής κοίταξε ακόμη πιο πέρα, επειδή πράγματι τα έθνη επρόκειτο να εισαχθούν με την πίστη στο γένος του Άβραμ, αν και δεν κατάγονταν από αυτόν κατά σάρκα, γεγονός για το οποίο ο Παύλος είναι για εμάς πιστός ερμηνευτής και μάρτυρας. Διότι δεν συγκεντρώνει τους Άραβες, τους Ιδουμαίους και άλλους για να κάνει τον Άβραμ πατέρα πολλών εθνών, αλλά επεκτείνει το όνομα του πατέρα έτσι ώστε να ισχύει για όλο τον κόσμο, ώστε τα έθνη, που κατά τα άλλα είναι ξένα και χωρισμένα μεταξύ τους, να ενωθούν από όλες τις πλευρές σε μία οικογένεια του Άβραμ. Παραδέχομαι, βεβαίως, ότι για ένα διάστημα οι δώδεκα φυλές ήταν σαν τόσα έθνη, αλλά μόνο για να αποτελέσουν προοίμιο εκείνου του απέραντου πλήθους που τελικά συγκεντρώνεται ως η μία οικογένεια του Άβραμ. Και ότι ο Μωυσής μιλά για εκείνους τους γιους που, αναγεννημένοι με την πίστη, αποκτούν το όνομα και περνούν στο γένος του Άβραμ, αποδεικνύεται επαρκώς από αυτή τη μία σκέψη. Διότι η κατά σάρκα γενιά του Άβραμ δεν μπορούσε να διαιρεθεί σε διαφορετικά έθνη χωρίς να κάνει εκείνους που είχαν απομακρυνθεί από την ενότητα να λογίζονται αμέσως ξένοι. Έτσι η Εκκλησία απέρριψε τους Ισμαηλίτες, τους Ιδουμαίους και άλλους και τους θεωρούσε ξένους. Ο Άβραμ, λοιπόν, δεν ονομάστηκε πατέρας πολλών εθνών επειδή το σπέρμα του επρόκειτο να διαιρεθεί σε πολλά έθνη, αλλά μάλλον επειδή πολλά έθνη επρόκειτο να συγκεντρωθούν σε αυτόν. Προστίθεται επίσης αλλαγή του ονόματός του ως σημείο. Διότι αρχίζει να ονομάζεται Αβραάμ, ώστε το ίδιο το όνομα να τον διδάξει ότι δεν θα είναι πατέρας μόνο μιας οικογένειας, αλλά ότι θα αναστηθεί σε αυτόν απόγονος από απέραντο πλήθος, πέρα από τη συνήθη πορεία της φύσης. Για αυτόν τον λόγο ο Κύριος ανανεώνει τόσο συχνά αυτή την υπόσχεση, επειδή η ίδια η επανάληψή της δείχνει ότι δεν υποσχέθηκε κοινή ευλογία.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Καλβίνος συνδέει την υπόσχεση της διαθήκης με την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Να είμαι Θεός σου. Με αυτή τη μοναδική λέξη διδασκόμαστε καθαρά ότι αυτή ήταν πνευματική διαθήκη, που δεν επιβεβαιώθηκε μόνο σε σχέση με την παρούσα ζωή, αλλά μία από την οποία ο Αβραάμ μπορούσε να συλλάβει την ελπίδα αιώνιας σωτηρίας, ώστε, υψωμένος ακόμη και στον ουρανό, να αρπάξει στερεά και τέλεια μακαριότητα. Διότι εκείνους που ο Θεός υιοθετεί για τον εαυτό του από έναν λαό — αφού τους κάνει μετόχους της δικαιοσύνης του και όλων των αγαθών — τους καθιστά επίσης κληρονόμους της ουράνιας ζωής. Ας σημειώσουμε λοιπόν αυτό ως το κύριο μέρος της διαθήκης, ότι Αυτός που είναι ο Θεός των ζώντων, όχι των νεκρών, υπόσχεται να είναι Θεός στα τέκνα του Αβραάμ. Ακολουθεί έπειτα, κατά τρόπο αύξησης της δωρεάς, ότι υποσχέθηκε να τους δώσει τη γη. Ομολογώ, βεβαίως, ότι κάτι μεγαλύτερο και εξοχότερο από τον εαυτό της σκιαγραφήθηκε από τη γη της Χαναάν, όμως αυτό δεν έρχεται σε αντίθεση με τη δήλωση ότι η υπόσχεση που δόθηκε τώρα ήταν προσθήκη σε εκείνη την πρωταρχική, «Θα είμαι Θεός σου». Τώρα, αν και ο Θεός πάλι βεβαιώνει, όπως προηγουμένως, ότι θα δώσει τη γη στον ίδιο τον Αβραάμ, εμείς παρ’ όλα αυτά γνωρίζουμε ότι ο Αβραάμ ποτέ δεν κατείχε κυριαρχία πάνω της, αλλά ο άγιος άνθρωπος αρκέστηκε μόνο στον τίτλο του πάνω της, αν και η κατοχή της δεν του δόθηκε, και γι’ αυτό πέρασε ήρεμα από την επίγεια προσκυνητική του πορεία στον ουρανό. Ο Θεός επαναλαμβάνει πάλι ότι θα είναι Θεός στους απογόνους του Αβραάμ, ώστε να μην εγκατασταθούν στη γη, αλλά να θεωρούν τον εαυτό τους εκπαιδευμένο για ανώτερα πράγματα. Δείχνει περαιτέρω πώς η περιτομή λειτουργεί ως ορατή σφραγίδα της διαθήκης. 9. Θα φυλάξεις τη διαθήκη μου. Όπως παλαιότερα οι διαθήκες δεν ανατίθεντο μόνο σε δημόσια αρχεία, αλλά επίσης χαράσσονταν σε χαλκό ή σκαλίζονταν σε πέτρες, ώστε η μνήμη τους να καταγράφεται πληρέστερα και να εορτάζεται υψηλότερα, έτσι και στην παρούσα περίπτωση ο Θεός εγγράφει τη διαθήκη του στη σάρκα του Αβραάμ. Διότι η περιτομή ήταν σαν επίσημο μνημόσυνο εκείνης της υιοθεσίας, με την οποία η οικογένεια του Αβραάμ είχε εκλεγεί να είναι ο ιδιαίτερος λαός του Θεού. Οι ευσεβείς είχαν προηγουμένως άλλες τελετές που επιβεβαίωναν σε αυτούς τη βεβαιότητα της χάρης του Θεού, αλλά τώρα ο Κύριος μαρτυρεί τη νέα διαθήκη με νέο είδος συμβόλου. Αλλά ο λόγος για τον οποίο επέτρεψε στο ανθρώπινο γένος να στερείται αυτή τη μαρτυρία της χάρης του επί τόσες γενιές είναι κρυμμένος από εμάς, εκτός από το ότι βλέπουμε ότι θεσπίστηκε όταν επέλεξε ένα ορισμένο έθνος για τον εαυτό του, πράγμα που εξαρτάται από τη μυστική του βουλή. Επιπλέον, αν και θα ήταν ίσως πιο κατάλληλο για τον σκοπό της διδασκαλίας να δώσουμε μια σύνοψη εκείνων που πρέπει να λεχθούν σχετικά με την περιτομή, θα ακολουθήσω όμως τη σειρά του κειμένου, που νομίζω πιο κατάλληλη για το έργο του ερμηνευτή. Πρώτον, αφού η περιτομή ονομάζεται από τον Μωυσή διαθήκη του Θεού, συμπεραίνουμε από εκεί ότι η υπόσχεση της χάρης περιλαμβανόταν σε αυτήν. Διότι αν ήταν μόνο σημείο ή σύμβολο εξωτερικής ομολογίας μεταξύ ανθρώπων, το όνομα διαθήκη δεν θα ήταν καθόλου κατάλληλο, επειδή μια διαθήκη δεν επιβεβαιώνεται διαφορετικά παρά μόνο όταν η πίστη της αντιστοιχεί. Και είναι κοινό σε όλα τα μυστήρια να έχουν τον λόγο του Θεού προσαρτημένο σε αυτά, με τον οποίο μαρτυρεί ότι είναι ελεήμων προς εμάς και μας καλεί στην ελπίδα της σωτηρίας, ναι, ένα μυστήριο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας ορατός λόγος, ή γλυπτό και εικόνα εκείνης της χάρης του Θεού, την οποία ο λόγος απεικονίζει πληρέστερα. Αν, λοιπόν, υπάρχει αμοιβαία σχέση μεταξύ του λόγου και της πίστης, έπεται ότι ο προτεινόμενος σκοπός και η χρήση των μυστηρίων είναι να βοηθούν, να προάγουν και να επιβεβαιώνουν την πίστη. Αλλά εκείνοι που αρνούνται ότι τα μυστήρια είναι στηρίγματα για την πίστη, ή ότι βοηθούν τον λόγο στην ενίσχυση της πίστης, πρέπει αναγκαστικά να διαγράψουν το όνομα διαθήκη, επειδή είτε ο Θεός προσφέρει εκεί τον εαυτό του ως Υποσχετή σε χλευασμό και ψευδώς, είτε η πίστη βρίσκει εκεί εκείνο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί και από το οποίο μπορεί να επιβεβαιώσει τη δική της βεβαιότητα. Και αν και πρέπει να διατηρήσουμε τη διάκριση μεταξύ του λόγου και του σημείου, ας γνωρίζουμε όμως ότι μόλις το ίδιο το σημείο συναντήσει τα μάτια μας, ο λόγος πρέπει να ηχεί στα αυτιά μας. Επομένως, ενώ σε αυτό το μέρος ο Αβραάμ διατάσσεται να φυλάξει τη διαθήκη, ο Θεός δεν του επιβάλλει την απλή χρήση της τελετής, αλλά σχεδιάζει κυρίως να προσέχει το τέλος, και βεβαίως, αφού η υπόσχεση είναι η ίδια η ψυχή του σημείου, όποτε αποσπάται από το σημείο, δεν μένει τίποτε παρά ένα άψυχο και μάταιο φάντασμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο λέμε ότι τα μυστήρια καταργούνται από τους Παπικούς, επειδή, όταν η φωνή του Θεού έγινε άφωνη, δεν μένει τίποτε σε αυτούς εκτός από το υπόλειμμα άλαλων μορφών. Πραγματικά ελαφρά είναι η καύχησή τους ότι οι μαγικές τους εξορκισμοί στέκονται στη θέση του λόγου. Διότι τίποτε δεν μπορεί να ονομαστεί διαθήκη παρά ό,τι γίνεται αντιληπτό από εμάς ότι αποκαλύπτεται καθαρά, ώστε να οικοδομεί την πίστη μας, αυτοί οι ηθοποιοί που με χειρονομία μόνο, ή με συγκεχυμένο μουρμούρισμα, παίζουν σαν σε αυλούς, δεν έχουν τίποτε παρόμοιο.
Απαντήστε

Απόκριση

Πού στη δική σας ζωή έχετε γίνει ικανοποιημένος με μικρότερες υποσχέσεις αντί να περιμένετε τον πληρέστερο λόγο του Θεού; Πώς η κλήση να περπατάτε ενώπιον του Θεού αμφισβητεί οποιαδήποτε κρυμμένη υποκρισία στην καρδιά σας; Με ποιους τρόπους μπορείτε να μεταχειρίζεστε τα σημεία της διαθήκης που ο Θεός έχει δώσει ως ζωντανές ενεχύρες αντί για κενές τελετουργίες;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Κύριε ὁ Θεός, ὁ ὁμόσας καθ’ ἑαυτοῦ τῷ Ἀβραὰμ ὅτι ἔσῃ Θεὸς αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ’ αὐτόν, βεβαίωσον ἡμῖν τὴν διαθήκην τῆς χάριτος τὴν ἐσφραγισμένην ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐπηγγελμένου Σπέρματος. Διὰ τοῦ Ἁγίου σου Πνεύματος ἐνίσχυσον τὴν πίστιν ἡμῶν ὥστε νὰ ἀναπαυόμεθα ἐν τῇ κυριαρχικῇ σου δυνάμει, νὰ δεχώμεθα πᾶν σημεῖον τῆς πιστότητός σου μετὰ εἰλικρινῶν καρδιῶν, καὶ νὰ περιπατῶμεν ἀμέμπτως ἐνώπιόν σου μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ κληρονομήσωμεν τὸ πλήρωμα τῆς ὑποσχέσεώς σου. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →