Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Σοφία Σειράχ
Σειράχ 7-9 — βασισμένο στον Ακινάτη (Summa II-II q.47-56 πραγματεία περί φρονήσεως + πρακτική σοφία)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Η σοφιολογική γραμματεία του Σειράχ κατευθύνει την ψυχή προς την εύτακτη ζωή υπό τον θείο νόμο, όπου οι ανθρώπινες επιλογές εναρμονίζονται με τον αιώνιο λόγο. Στα κεφάλαια εφτά έως εννέα ο σοφός πραγματεύεται συμβουλές περί ταπεινότητας, αποφυγής της υπεροψίας και μετρημένης συμπεριφοράς μεταξύ των πλησίον, θέματα που συγκλίνουν με την αρετή διά της οποίας ο νους κυβερνά τις ενδεχόμενες πράξεις. Ο Άγιος Θωμάς διδάσκει ότι αυτή η αρετή τελειοποιεί τον πρακτικό νου ώστε να κρίνει ορθώς περί των πρακτέων. Το παρόν μάθημα λοιπόν τοποθετεί τα ρητά του Σειράχ εντός του ορίζοντος της φρονήσεως, δείχνοντας πώς ο φόβος του Κυρίου παρέχει την πρώτη αρχή από την οποία όλες οι επόμενες σκέψεις λαμβάνουν το μέτρο τους. Οι αναγνώστες καλούνται να εξετάσουν όχι μόνον εξωτερικές εντολές αλλά την εσωτερική ορθότητα που επιτρέπει σε ένα πρόσωπο να επιλέγει το αγαθό σε συγκεκριμένες περιστάσεις χωρίς απόκλιση προς την υπερβολή ή την έλλειψη.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Στραφείτε στα κεφάλαια εφτά, οκτώ και εννέα του Σειράχ στην Έκδοση Δουάι-Ρέιμς ή στην Καθολική Έκδοση Δημοσίου Τομέα. Παρατηρήστε την επαναλαμβανόμενη έμφαση στην ταπεινότητα ενώπιον του Θεού και ενώπιον εκείνων που κατέχουν εξουσία· σημειώστε τις προειδοποιήσεις κατά της βιαστικής ομιλίας, κατά του πολλαπλασιασμού λόγων με τους ισχυρούς και κατά της τοποθέτησης εμπιστοσύνης μόνο στη δική του συμβουλή. Προσέξτε επίσης τις συμβουλές σχετικά με τη φιλία, τους κινδύνους της συναναστροφής με τους υπερήφανους ή τους πονηρούς και την πρόσκληση για σκέψη πριν από την πράξη. Αυτά τα χωρία δεν προσφέρουν αφηρημένη θεωρία αλλά συγκεκριμένες οδηγίες για τη διακυβέρνηση των καθημερινών υποθέσεων.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Άγιος Θωμάς ορίζει τη φρόνηση ως ορθή λόγο των πρακτέων (II-II q.47). Στο πρώτο άρθρο του ιδίου ερωτήματος καθιερώνει ότι η φρόνηση είναι όντως αρετή διότι τελειοποιεί τον νου στο πρακτικό του έργο και κατ’ αυτόν τον τρόπο κατευθύνει τις ηθικές αρετές προς τους οικείους σκοπούς τους. Η διδασκαλία του Σειράχ περί ταπεινότητας παρέχει την απομακρυσμένη διάθεση για αυτή την αρετή: ο φοβούμενος τον Κύριον αναγνωρίζει ότι η δική του συμβουλή είναι περιορισμένη και επομένως υποτάσσει τις μερικές κρίσεις στον θείο νόμο που γίνεται γνωστός μέσω της αποκαλύψεως και του ορθού λόγου. Όταν ο σοφός απαγορεύει την πολλή ομιλία με τους ασόφους ή την αποκάλυψη της καρδιάς σε κάθε σύντροφο, απεικονίζει την πράξη της συμβουλής που ο Ακινάτης τοποθετεί εντός της φρονήσεως. Τα ίδια κεφάλαια προειδοποιούν κατά της υπεροψίας στα πλούτη ή στη δική του δύναμη· τέτοια υπεροψία θα συνιστούσε την κακία της προπετείας, το αντίθετο της προσεκτικής σκέψεως που απαιτείται για την φρόνιμη επιλογή. Έτσι ο Σειράχ δεν απαριθμεί απλώς απαγορεύσεις αλλά διαμορφώνει τις επιθυμίες ώστε ο πρακτικός νους να κρίνει χωρίς τη διαστρέβλωση της υπερηφάνειας ή της επιθυμίας. Η θωμιστική διδασκαλία περί φρονήσεως λαμβάνει λοιπόν συγκεκριμένη απεικόνιση στην επιμονή του σοφού ότι η αληθινή σοφία αρχίζει με την ευπειθία στις εντολές του Θεού και προχωρεί μέσω μετρημένης διαβουλεύσεως με τους φρόνιμους.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Η συμβουλή του Σειράχ περί αποφυγής της συναναστροφής με τους υπερήφανους και περί δοκιμασίας των φίλων πριν από την εμπιστοσύνη μυστικών προσκαλεί τον αναγνώστη να εξετάσει εάν οι παρούσες συναναστροφές ευνοούν ή εμποδίζουν τη διαμόρφωση φρόνιμης κρίσεως. Ο Ακινάτης σημειώνει ότι η φρόνηση απαιτεί τόσο την καθολική γνώση των ηθικών αρχών όσο και την μερική γνώση που αποκτάται μέσω της πείρας· επομένως η απομόνωση από τους σοφούς στερεί τον νου από αναγκαία δεδομένα. Αντιθέτως, οι επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις κατά της αυτοπεποίθησης υπογραμμίζουν ότι κανένας κτιστός νους δεν κατέχει εν εαυτώ το μέτρο των ιδίων πράξεών του. Η αρετή της φρονήσεως, ενώ εδρεύει στον πρακτικό νου, προϋποθέτει θέληση ορθωμένη προς τον έσχατο σκοπό. Ως εκ τούτου τα κεφάλαια περί ταπεινότητας προετοιμάζουν το έδαφος για φρόνιμη πράξη αφαιρώντας τα εμπόδια της κενοδοξίας και της προπετείας που διαφορετικά θα θόλωναν τις μερικές κρίσεις.
Απαντήστε
Απόκριση
Σε ποια συγκεκριμένη κατάσταση αυτή την εβδομάδα μπορεί ο φόβος του Κυρίου να σας ωθήσει να ζητήσετε συμβουλή αντί να βασισθείτε στην πρώτη σας κρίση; Ποια σχέση ή συνήθεια διακινδυνεύει περισσότερο να σας παρασύρει στην προπέτεια κατά της οποίας προειδοποιούν ομοίως ο Σειράχ και ο Άγιος Θωμάς;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε, που είσαι η αρχή και το τέλος πάσης συμβουλής, χάρισε να προσεγγίσουμε την ανάγνωση του Σειράχ με την ταπεινότητα που διαθέτει τον νου για φρόνιμη κρίση. Ας ριζώσει η διδασκαλία του Αγίου Θωμά περί της αρετής της φρονήσεως στις ψυχές μας, ώστε να σκεπτόμαστε ορθώς περί των πρακτέων και να επιλέγουμε πάντοτε σε συμφωνία με τον νόμο σου. Διά της μεσιτείας του Αγγελικού Διδασκάλου, λύτρωσέ μας από την προπέτεια και από τη συμβουλή των υπερηφάνων· στήριξε τις καρδιές μας στον φόβο του ονόματός σου, ώστε κάθε πράξη να κατευθύνεται προς τη δόξα σου και προς τη σωτηρία του πλησίον. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →