← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ως Απογαλακτισμένο Παιδί και η Κιβωτός της Ισχύος Του: Ψαλμοί 131 και 132

Ψαλμοί 131-132Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Οι Ψαλμοί 131 και 132 είναι τα δύο άσματα της ψυχής που πλησιάζει το αγιαστήριο — και η αλυσίδα τους τους ενώνει, ο πρώτος προετοιμάζει την καρδιά, ο δεύτερος την φέρνει στο σπίτι της Κιβωτού του Θεού. Ο Ψαλμός 131 είναι ο συντομότερος και πιο παιδικός των Αναβαθμών: 'Κύριε, δεν είμαι υψηλόφρων, δεν έχω υπερήφανα βλέμματα… Αλλά συγκρατώ την ψυχή μου και την κρατώ ταπεινή, όπως παιδί που απογαλακτίστηκε από τη μητέρα του: ναι, η ψυχή μου είναι ακόμη ως απογαλακτισμένο παιδί.' Είναι η πνοή της σιωπηλής ευλάβειας που αντλεί ο προσκυνητής καθώς ο Ναός έρχεται στο οπτικό πεδίο. Ο Ψαλμός 132 τότε υψώνει τα μάτια στην ίδια την Κιβωτό, ανακαλώντας τον όρκο του Δαβίδ να βρει τόπο αναπαύσεως για τον Κύριο, και τη μεγάλη κραυγή της αφιερώσεως: 'Ανάστα, Κύριε, εις τον τόπον της αναπαύσεώς σου, συ και η κιβωτός της ισχύος σου.' Η Χριστιανική Ανατολή διαβάζει εκείνη την Κιβωτό πάνω απ' όλα ως τύπο της Θεοτόκου — της ζώσας Κιβωτού που εβάστασε τον Δημιουργό της στην κοιλία της, η οποία κατά την κοίμησή της 'αναπαύεται εν τω ναώ του Κυρίου αχειροποιήτω.' Δύο άσματα, μία ανάβαση: από την ταπείνωση του απογαλακτισμένου παιδιού στη Μητέρα που είναι η Κιβωτός του Θεού, και από τον Δαβίδ στον Χριστό της γενεάς του Δαβίδ εν τω οποίω 'το κέρας του Δαβίδ θα ανθήσει.'
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε και τους δύο Ψαλμούς, τον μικρό και τον μεγάλο, ως μία ενιαία προσέγγιση προς τον Θεό. Ο Ψαλμός 131 είναι σύντομος και πλήρης: 'Κύριε, δεν είμαι υψηλόφρων: δεν έχω υπερήφανα βλέμματα. Δεν ασχολούμαι με μεγάλα πράγματα: τα οποία είναι υπερβολικά υψηλά για εμένα. Αλλά συγκρατώ την ψυχή μου και την κρατώ ταπεινή, όπως παιδί που απογαλακτίστηκε από τη μητέρα του: ναι, η ψυχή μου είναι ακόμη ως απογαλακτισμένο παιδί. Ω Ισραήλ, ελπίζετε στον Κύριο: από του νυν και εις τον αιώνα.' Ο Ψαλμός 132 τότε ξεδιπλώνει τη μακρά ιστορία της Κιβωτού και του Ναού: 'Κύριε, μνήσθητι του Δαβίδ και πάσης της θλίψεως αυτού· πώς ώμοσεν εις τον Κύριον και ηυχήθη εις τον Θεόν του Ιακώβ: Ου μη εισέλθω εις την σκηνήν του οίκου μου… έως ου εύρω τόπον τω ναώ του Κυρίου, κατοικίαν τω Θεώ του Ιακώβ. Ιδού, ηκούσαμεν αυτήν εν Εφραθά, και εύρομεν αυτήν εν τω δρυμώ. Εισελευσόμεθα εις την σκηνήν αυτού, και προσκυνήσομεν επί το υποπόδιον των ποδών αυτού. Ανάστα, Κύριε, εις τον τόπον της αναπαύσεώς σου, συ και η κιβωτός της ισχύος σου. Οι ιερείς σου ενδύσονται δικαιοσύνην, και οι όσιοί σου αγαλλιάσονται.' Και τελειώνει με την υπόσχεση της γενεάς του Δαβίδ: 'Ο Κύριος ώμοσεν αλήθειαν τω Δαβίδ… Εκ του καρπού της κοιλίας σου θήσω επί τον θρόνον σου… Εκεί ποιήσω το κέρας του Δαβίδ ανθήσαι: ητοίμασα λύχνον τω χριστώ μου.'
Μελετήστε

Μελέτη

'Δεν ασχολούμαι με μεγάλα πράγματα, τα οποία είναι υπερβολικά υψηλά για εμένα.' Ο στίχος μπορεί να ακούγεται ως άρνηση αναζητήσεως σοφίας — και ο Άγιος Ιλάριος αισθάνεται τον κίνδυνο έντονα, διότι τα ίδια τα λόγια του Θεού είναι μεγάλα και Αυτός είναι θαυμαστός εν τοις υψίστοις. Αλλά ο Ιλάριος το επιλύει προσέχοντας τη μοναδική λέξη 'υπεράνω' — διότι, λέγει, αι λέξεις υπεράνω μου δείχνουν πώς πρέπει να το εννοήσωμεν, και αι εντολαί του Θεού δεν είναι πέραν της κατανοήσεώς μας. Ο Ψαλμωδός δεν περιφρονεί τα θαυμαστά πράγματα του Θεού, αλλά μόνο τα υπερήφανα πράγματα υπεράνω της ιδίας του θέσεως. Η ταπεινή ψυχή δεν περιπατεί εν πράγμασιν υπερβολικά υψηλοίς δι' αυτήν — όπως ο Πιλάτος καυχώμενος περί της εξουσίας του, ή ο Σίμων ο Μάγος εμπορευόμενος το δώρον του Πνεύματος — αλλά αναπαύεται 'ως απογαλακτισμένο παιδί', επαναφερόμενη να στηριχθεί στον Θεό εν απολύτω εμπιστοσύνη ακόμη και αφού εκείνο που ηγάπα αφαιρέθηκε. Ούτω και αυτό το Αρνίον του Θεού, 'όταν αι θηλαί των θείων παρηγοριών απεσύρθησαν απ' Αυτού επί του Σταυρού', μετά μίαν κραυγήν αγωνίας 'ανεκλίθη υπομονητικώς επί του στήθους του Θεού, λέγων, Πάτερ, εις χείρας σου παρατίθημι το πνεύμα μου.' Τότε ο Ψαλμός 132 αναβαίνει προς την Κιβωτό, και ο Θεοδώρητος διδάσκει την Εκκλησία την τολμηροτέραν ικεσίαν της. Εάν ο Ιουδαίος του παρελθόντος ηδύνατο να επικαλεσθεί τον Θεόν ένεκεν εκείνου του ποιμενικού νεανίσκου τον οποίον προήγαγε εις την Βασιλείαν, τότε πολύ περισσότερον, λέγει ο Θεοδώρητος, δικαίως ικετεύομεν την υπόθεσίν μας εν ονόματι του Υιού του Δαβίδ — ικετεύοντες όλην την θλίψιν εκείνου του μεγαλυτέρου Δαβίδ, όλας τας λύπας της γεννήσεως Αυτού, της διακονίας Αυτού και του Πάθους Αυτού.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

'Ανάστα, Κύριε, εις τον τόπον της αναπαύσεώς σου, συ και η κιβωτός της ισχύος σου.' Λεχθείς πρώτον κατά την ανάβασιν της Κιβωτού εις τον Ναόν του Σολομώντος, οι Πατέρες δίδουν εις τον στίχον ευγενεστέραν εφαρμογήν υπό την Καινήν Διαθήκην — προσφώνησιν προς τον Κύριον καθώς κείται εν τω τάφω, να αναστή και να αναβή εις την ανάπαυσίν Του, 'όπου ο θάνατος ουκέτι κυριεύει επ' Αυτού', και να σύρη την Εκκλησίαν Του, την νέαν Κιβωτόν της ισχύος Του, ανωτέρω μετ' Αυτού. Και η Ανατολή ευαρεστείται να λάβη ταύτα τα λόγια εις έτι μίαν έννοιαν — της κοιμήσεως του καθαρωτάτου σκηνώματος του Κυρίου, της ιδίας Μητρός Του, 'ίνα εξυπνήση εν ουρανώ.' Επί της εορτής της Κοιμήσεως αυτής, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, τον οποίον ο Νήλ ονομάζει τον τελευταίον μέγαν Διδάσκαλον της Ανατολικής Εκκλησίας, κηρύττει αυτήν ως την εκπληρωθείσαν Κιβωτόν — την ιεράν και έμψυχον Κιβωτόν του Ζώντος Θεού, η οποία συνέλαβε τον Δημιουργόν αυτής εν τη κοιλία αυτής, η οποία νυν αναπαύεται εν τω ναώ του Κυρίου αχειροποιήτω. Αύτη είναι ο Παράδεισος αποκατασταθείς, ο τόπος ένθα η κατάρα ελύθη: Ο Εδέμ δέχεται σήμερον τον ζώντα Παράδεισον του νέου Αδάμ, ένθα η κατάκρισις ελύθη, ένθα το Δένδρον της Ζωής εφυτεύθη, ένθα η γύμνωσις ημών εκαλύφθη. Και η τελευταία υπόσχεσις του Ψαλμού — 'Εκεί ποιήσω το κέρας του Δαβίδ ανθήσαι· ητοίμασα λύχνον τω χριστώ μου' — οι Πατέρες ανέγνωσαν περί του Χριστού της γενεάς του Δαβίδ, περί του οποίου ο Ζαχαρίας προεφήτευσε, 'Ήγειρεν κέρας σωτηρίας ημίν, εν οίκω Δαβίδ του παιδός αυτού', και περί του οποίου ο αγαπητός μαθητής λέγει, 'το φως εν τη σκοτία φαίνει.' Το κέρας που ανθεί είναι η ανθρωπότης Αυτού υψωθείσα· ο λύχνος που ουδέποτε αποτυγχάνει είναι η αδιάσπαστος γραμμή των αγίων οι οποίοι λάμπουν ενώπιον των ανθρώπων διά του ιδίου φωτός εντός αυτών.
Απαντήστε

Απόκριση

Ο Ψαλμός 131 σας ζητεί να γίνετε μικροί. Εξετάσατε τα υπερήφανα βλέμματά σας και την όρεξίν σας δι' 'μεγάλα πράγματα υπερβολικά υψηλά' δι' εσάς — την δόξαν, την τάξιν, την επιρροήν ζητουμένην προς ικανοποίησιν υπερηφανείας — και αποθέσατε αυτά. Αλλά η ταπείνωσις αυτού δεν είναι σκοτεινότης· είναι η ανάπαυσις απογαλακτισμένου παιδιού επί του στήθους της μητρός του, το οποίο έκλαυσε δι' ό,τι αφαιρέθη απ' αυτού και όμως 'αναπαύεται εν εμπίστω αγάπη', βέβαιον ότι δύναται να εμπιστευθή εις Αυτόν ακριβώς ο οποίος ηρνήθη εις αυτό ό,τι επεθύμει. Αφήσατε τας απογοητεύσεις σας να επιτελέσουν το έργον τούτο εν υμίν: αφήσατε αυτάς να σας επαναφέρουν να στηριχθήτε επί του Θεού, ως παιδί ησυχασθέν μετά δακρύων. Τότε ο Ψαλμός 132 σας ζητεί να ετοιμάσετε τόπον αναπαύσεως διά τον Κύριον, ως ο Δαβίδ ηυχήθη να εύρη τόπον διά την Κιβωτόν — μόνιμον κατοικίαν διά τον Θεόν εν τη ιδία υμών καρδία, μη διδόντες εις εαυτούς ανάπαυσιν εν τω κόσμω τούτω 'έως ου υψώσητε τόπον εν τη ιδία υμών καρδία δι' Αυτόν να κατοική.' Και σας ζητεί να τιμήσετε την ζώσαν Κιβωτόν την οποίαν η Ανατολή σέβεται: την Θεοτόκον η οποία εβάστασε τον Δημιουργόν εν τη κοιλία αυτής και είναι νυν ο Παράδεισος του νέου Αδάμ. Αναβήτε, ως οι ποιμένες ανέβησαν εις Εφραθά, και προσκυνήσατε επί του υποποδίου των ποδών Αυτού· ελπίζετε εις τον Κύριον από του νυν και εις τον αιώνα, διότι το κέρας του Δαβίδ ανθεί και ο λύχνος του Χριστού ουδέποτε θα σβεσθή.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε, δεν είμεθα υψηλόφρονες, ουδέ τα βλέμματά μας υπερήφανα· δεν περιπατούμεν εν μεγάλοις πράγμασιν υπερβολικά υψηλοίς δι' ημάς, αλλά συγκρατούμεν τας ψυχάς ημών και τας κρατούμεν ταπεινάς, όπως παιδίον απογαλακτισθέν επί της μητρός αυτού. Όταν αφαιρείς αφ' ημών ό,τι κυρίως εβλέπομεν προς παρηγορίαν, επανάφερε ημάς να στηριχθώμεν επί Σού εν απολύτω εμπιστοσύνη, και μετά πάσαν κραυγήν αγωνίας δίδαξον ημάς να είπωμεν μετά του Υιού Σου, 'Πάτερ, εις χείρας σου παρατίθημι το πνεύμα μου.' Ανάστα, Κύριε, εις τον τόπον της αναπαύσεώς Σου, Συ και η Κιβωτός της ισχύος Σου· και ως ανέστησας την Μητέρα Σου, την ιεράν και έμψυχον Κιβωτόν η οποία συνέλαβε τον Δημιουργόν αυτής εν τη κοιλία αυτής, να αναπαυθή εν τω ναώ αχειροποιήτω, ούτω ετοίμασον τόπον αναπαύσεως δι' Εαυτόν εντός εκάστης των καρδιών ημών. Ικετεύομεν την υπόθεσίν ημών εν ονόματι του Υιού του Δαβίδ· μνήσθητι του Δαβίδ και πάσης της θλίψεως αυτού, και ποίησον το κέρας του Δαβίδ να ανθήση εν ημίν, και ο λύχνος τον οποίον ητοίμασας διά τον Χριστόν Σου μηδέποτε σβεσθήτω. Ένδυσον τους ιερείς Σου δικαιοσύνην, και ας αγάλλωνται οι όσιοί Σου, νυν εκ της κοιλάδος του κλαυθμώνος και τέλος εν τη ατελευτήτω ημέρα. Εις Σε, Χριστέ, τον καρπόν της κοιλίας της Παρθένου και τον Υιόν του Δαβίδ, μετά του απροσδιορίστου Πατρός Σου και του παναγίου και ζωοποιού Πνεύματός Σου, δόξα, τιμή και προσκύνησις, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →