← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Βασιλείς

Οι Μισθοί της Αποστασίας και η Πίστη του Εζεκία: Η Σαμάρεια Πέφτει, το Φίδι Συντρίβεται

Β' Βασιλείς 17-18Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τώρα η μακρά αποστασία του βόρειου βασιλείου φτάνει στο τέλος της. Η Σαμάρεια πέφτει· οι δέκα φυλές μεταφέρονται αιχμάλωτες στην Ασσυρία, και ξένοι εγκαθίστανται στη θέση τους. Ο ιερός συγγραφέας σταματά για να καταγράψει τον λογαριασμό: γιατί αυτός ο λαός, που εξήχθη από την Αίγυπτο με ισχυρό χέρι, τελικά αποσπάστηκε από τη γη του — επειδή εγκατέλειψε τον Κύριο τον Θεό του και υπηρέτησε είδωλα σε κάθε ψηλό λόφο και κάτω από κάθε πράσινο δέντρο, και δεν ήθελε να ακούσει. Ο μακάριος Θεοδώρητος Κύρου ερμηνεύει αυτή την πτώση ως τους μισθούς της επίμονης ειδωλολατρίας, και φροντίζει να δείξει ότι ο Ιούδας δεν ήταν καλύτερος στην καρδιά, για να μην δικαιολογήσει κανείς τον βορρά λόγω της απόστασής του από την Ιερουσαλήμ. Αλλά ενάντια σε αυτό το σκοτεινό υπόβαθρο ο ιστορικός τοποθετεί μια λαμπρή αντίθεση: τον Εζεκία του Ιούδα, ο οποίος εμπιστεύτηκε τον Κύριο και προσκολλήθηκε σε Αυτόν όπως κανείς πριν από αυτόν, και ο οποίος πραγματοποίησε μια τόσο ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση ώστε έσπασε ακόμη και το χάλκινο φίδι που είχε φτιάξει ο Μωυσής — γιατί το άγιο πράγμα μιας εποχής είχε γίνει το είδωλο μιας άλλης. Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει το σπάσιμο του φιδιού με το βλέμμα της Εκκλησίας: ο Μωυσής το έφτιαξε όχι για να λατρευτεί αλλά για να προτυπώσει το σωτήριο Πάθος του Χριστού· και ο Εζεκίας, συντρίβοντας το είδωλο στο οποίο είχε μετατραπεί, δεν περιφρόνησε τον τύπο αλλά καθάρισε τη λατρεία του Θεού. Έτσι αυτά τα δύο κεφάλαια θέτουν ενώπιόν μας τους δύο δρόμους που βρίσκονται μπροστά σε κάθε λαό και κάθε ψυχή: τον δρόμο της επίμονης αποστασίας, που καταλήγει στην εξορία και την απώλεια· και τον δρόμο της ολόψυχης πίστης, που προσκολλάται στον Κύριο και σώζεται.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Δ' Βασιλειών 17–18. Στις ημέρες του Ωσηέ, ο βασιλιάς της Ασσυρίας ανεβαίνει εναντίον της Σαμάρειας, την πολιορκεί τρία χρόνια, την παίρνει, «και μετέφερε τον Ισραήλ στην Ασσυρία». Ο συγγραφέας δίνει τον λόγο: «οι υιοί Ισραήλ είχαν αμαρτήσει εναντίον του Κυρίου του Θεού τους… και φοβήθηκαν άλλους θεούς», χτίζοντας υψηλούς τόπους «από τον πύργο των φυλάκων μέχρι την οχυρωμένη πόλη», στήνοντας εικόνες και άλση σε κάθε ψηλό λόφο, «και υπηρέτησαν είδωλα, για τα οποία ο Κύριος τους είχε πει, Δεν θα κάνετε αυτό το πράγμα». Και για να μην δικαιολογηθεί ο Ιούδας, «ο Ιούδας δεν φύλαξε τις εντολές του Κυρίου του Θεού τους». Ξένοι εγκαθίστανται στη Σαμάρεια· ταραγμένοι από λιοντάρια, ζητούν ιερέα για να τους διδάξει «τον τρόπο του Θεού της γης», όμως «φοβήθηκαν τον Κύριο, και υπηρέτησαν τους δικούς τους θεούς». Τότε ο Εζεκίας του Ιούδα: «εμπιστεύτηκε στον Κύριο Θεό του Ισραήλ… προσκολλήθηκε στον Κύριο, και δεν απομακρύνθηκε από το να τον ακολουθεί». «Αφαίρεσε τους υψηλούς τόπους, και έσπασε τις εικόνες, και κατέκοψε τα άλση, και έσπασε σε κομμάτια το χάλκινο φίδι που είχε φτιάξει ο Μωυσής», το οποίο ο λαός είχε κάνει είδωλο· και ο Κύριος ήταν μαζί του.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει την πτώση της Σαμάρειας ως τους ώριμους μισθούς μιας ειδωλολατρίας που είχε εξαπλωθεί σε κάθε γωνιά της γης — όχι περιορισμένη στις πόλεις αλλά φτάνοντας ακόμη και στους μοναχικούς πύργους των δρόμων: έχτισε βωμούς στους δαίμονες, και όχι μόνο σε πόλεις και χωριά, αλλά και στους πύργους κατά μήκος του δρόμου. Και αρνείται να αφήσει το νότιο βασίλειο να κρυφτεί πίσω από το βόρειο, γιατί ο ιστορικός δείχνει σκόπιμα ότι ο Ιούδας επίσης είχε παραβεί τις εντολές και έτσι αφαιρεί κάθε δικαιολογία: απέδειξε αναγκαστικά την ασέβεια της φυλής του Ιούδα. Ωστόσο τα ίδια κεφάλαια που καταγράφουν την καταστροφή της αποστασίας υψώνουν κάποιον που πήρε τον άλλο δρόμο· και ο Θεοδώρητος σημειώνει πώς ο συγγραφέας στρέφεται από τους Σαμαρείτες για να επαινέσει τον βασιλιά που υπηρέτησε τον Θεό όπως ο Δαβίδ: θαύμασε τον Εζεκία επειδή υπηρέτησε τον Θεό των πάντων με τρόπο όμοιο με τον Δαβίδ. Έτσι η ετυμηγορία της ιστορίας είναι διπλή και ακριβής: η επίμονη ειδωλολατρία, βορράς και νότος μαζί, κερδίζει εξορία· η ολόψυχη πίστη, όπως του Δαβίδ, είναι ο δρόμος της ζωής.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Η καρδιά της μεταρρύθμισης του Εζεκία, για τον Θεοδώρητο, είναι το σπάσιμο του χάλκινου φιδιού — και εδώ η νηφάλια ανάγνωσή του ανεβαίνει στη βαθύτερη ευλάβεια της Εκκλησίας. Ο Εζεκίας έκανε αυτό που κανείς πριν από αυτόν δεν είχε τολμήσει: αφαίρεσε επίσης τους υψηλούς τόπους, που κανείς από τους προκατόχους του δεν είχε κάνει. Και συνέτριψε ακόμη και το χάλκινο φίδι, όχι για να ατιμάσει το έργο του Μωυσή αλλά επειδή ο λαός είχε μετατρέψει ένα άγιο σημείο σε είδωλο· ο Θεοδώρητος αποκαλύπτει γιατί ο Μωυσής το έφτιαξε εξαρχής: έσπασε επίσης σε κομμάτια το χάλκινο φίδι, το οποίο ο μέγας Μωυσής είχε φτιάξει, όχι για να λατρευτεί, αλλά για να προτυπώσει το σωτήριο Πάθος. Αυτή είναι ακριβώς η ερμηνεία που δίνει ο ίδιος ο Κύριος στο Ευαγγέλιο: «καθώς ο Μωυσής ύψωσε το φίδι στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου» (Ιωάννης 3:14). Το χάλκινο φίδι, υψωμένο στον στύλο, θεράπευε όσους το έβλεπαν από το δηλητήριο των φιδιών — τύπος του Χριστού υψωμένου στον Σταυρό, ο οποίος θεραπεύει όλους όσοι τον βλέπουν με πίστη από το δηλητήριο του αρχαίου Όφεως. Ο Εζεκίας, λοιπόν, συντρίβοντας το είδωλο στο οποίο είχε μετατραπεί το φίδι, δεν έσπασε την προφητεία αλλά την καθάρισε· γκρέμισε την ψευδή λατρεία που οι άνθρωποι είχαν σωρεύσει πάνω στο σημείο ώστε το αληθινό νόημα του σημείου — το σωτήριο Πάθος — να σταθεί καθαρό. Έτσι η αντίθεση αυτών των κεφαλαίων σφραγίζεται: ο αποστάτης βορράς λάτρεψε ό,τι απαγόρευσε ο Θεός και χάθηκε· ο πιστός Εζεκίας καθάρισε ακόμη και ένα σεβάσμιο πράγμα που είχε γλιστρήσει στην ειδωλολατρία, και προσκολλήθηκε στον Κύριο, και σώθηκε. Η κλήση είναι σε μια πίστη και ολόψυχη και διακριτική — προσκολλώμενη στον Θεό μόνο, και μην αφήνοντας ούτε τα καλά πράγματα να τεθούν στη θέση που ανήκει σε Αυτόν.
Απαντήστε

Απόκριση

Ακούστε στην πτώση της Σαμάρειας τους μισθούς μιας πίστης που αφέθηκε να γλιστρήσει λίγο λίγο. Ο Ισραήλ δεν έπεσε σε μια μέρα· οι βωμοί υψώθηκαν πρώτα στις πόλεις, έπειτα στα χωριά, έπειτα ακόμη και στους μοναχικούς πύργους των δρόμων, ώσπου η ειδωλολατρία γέμισε όλη τη γη και ο Κύριος αφαίρεσε τον λαό του από το πρόσωπό του. Έτσι παρακολουθήστε τις μικρές αρχές μέσα σας, γιατί η επίμονη απιστία, ανεκτή και δικαιολογημένη, καταλήγει σε εξορία από τον Θεό. Και μην πείτε, όπως κάποιοι δικαιολόγησαν τον Ισραήλ, ότι οι περιστάσεις σας φταίνε· ο Θεοδώρητος δεν θα αφήσει τον Ιούδα να κρυφτεί πίσω από τον βορρά, και εσείς δεν μπορείτε να κρυφτείτε πίσω από την κατάστασή σας. Αλλά θέστε ενώπιον των οφθαλμών σας την πίστη του Εζεκία, ο οποίος εμπιστεύτηκε τον Κύριο και προσκολλήθηκε σε Αυτόν και δεν απομακρύνθηκε από το να τον ακολουθεί. Γίνετε ολόψυχοι όπως εκείνος — και διακριτικοί όπως εκείνος, γιατί η αληθινή πίστη θα σπάσει ακόμη και ένα σεβάσμιο πράγμα όταν έχει εισχωρήσει στη θέση του Θεού. Το χάλκινο φίδι ήταν κάποτε άγιο, τύπος του σωτήριου Σταυρού· όμως όταν οι άνθρωποι άρχισαν να θυμιάζουν σε αυτό, ο Εζεκίας το συνέτριψε. Έτσι κοιτάξτε ειλικρινά τι έχετε αφήσει να παρασυρθεί στην ειδωλολατρία — ακόμη και καλά δώρα, ακόμη και άγια πράγματα κακώς χρησιμοποιημένα — και γκρεμίστε το, ώστε ο Θεός μόνο να έχει τη θέση που είναι δική του. Τότε προσκολληθείτε στον Κύριο που υψώθηκε για εσάς όπως το φίδι υψώθηκε στην έρημο, και κοιτάξτε προς Αυτόν με πίστη, και ζήστε.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε Θεέ του Ισραήλ, που υπέμεινες μακροθυμία με τον λαό σου, όμως τελικά επέτρεψες το αποστάτη βασίλειο να μεταφερθεί στην εξορία, ώστε οι μισθοί της επίμονης ειδωλολατρίας να σταθούν ως προειδοποίηση σε κάθε γενιά: φύλαξέ με από την αργή ολίσθηση που γέμισε μια ολόκληρη γη με βωμούς δαιμόνων, από τις πόλεις μέχρι τους μοναχικούς πύργους του δρόμου. Μην αφήσεις να δικαιολογήσω την απιστία μου από τις περιστάσεις μου, ούτε να κρυφτώ πίσω από την αμαρτία οποιουδήποτε άλλου. Δώσε μου μάλλον την πίστη του Εζεκία, ο οποίος εμπιστεύτηκε σε Σένα και προσκολλήθηκε σε Σένα και δεν απομακρύνθηκε από το να σε ακολουθεί, υπηρετώντας Σε όπως ο Δαβίδ με ολόκληρη καρδιά. Κάνε με διακριτικό όπως εκείνος, να γκρεμίζω ακόμη και το σεβάσμιο πράγμα που έχει εισχωρήσει στη θέση σου, όπως εκείνος έσπασε το χάλκινο φίδι που ο μέγας Μωυσής είχε φτιάξει για να προτυπώσει το σωτήριο Πάθος, όταν ο λαός το είχε κάνει είδωλο. Και όπως εκείνο το φίδι υψώθηκε στην έρημο για τη θεραπεία όλων όσοι το έβλεπαν, έτσι ας κοιτάξω με πίστη προς Εσένα, υψωμένο πάνω στον Σταυρό, και ας θεραπευτώ από το δηλητήριο του αρχαίου εχθρού. Σε Σένα, ω Χριστέ Θεέ μας, υψωμένε για τη σωτηρία μας, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →