← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος

Έξοδος 1-2 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Έξοδος 1-2Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα
Σε αυτό το καθημερινό μάθημα στρεφόμαστε στο σχόλιο του Ιωάννη Καλβίνου για τα κεφάλαια 1 και 2 της Εξόδου. Ο Καλβίνος παρακολουθεί προσεκτικά πώς η υπόσχεση που δόθηκε στον Αβραάμ συνέχισε να ξεδιπλώνεται ακόμη και καθώς ο Ισραήλ εισερχόταν σε περίοδο αυξανόμενης δυσκολίας στην Αίγυπτο. Η ερμηνεία του τονίζει την πιστότητα του Θεού εν μέσω ανθρώπινης λήθης και σκληρότητας. Μέσα από αυτούς τους αρχαίους στίχους ο Καλβίνος μας προσκαλεί να δούμε το σταθερό χέρι της πρόνοιας που εργάζεται. Θα ακούσουμε τα λόγια του, θα στοχαστούμε το νόημά τους και θα απαντήσουμε με προσευχή. Είθε αυτή η μελέτη να ενισχύσει την εμπιστοσύνη μας στον Θεό που τηρεί τη διαθήκη του από γενιά σε γενιά.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Σας προσκαλούμε να διαβάσετε τα κεφάλαια 1 και 2 της Εξόδου αργά και προσεκτικά. Προσέξτε την ταχεία αύξηση της οικογένειας του Ιακώβ, την άνοδο ενός νέου βασιλιά, τα βαριά βάρη που επιβλήθηκαν στον λαό και το ήσυχο θάρρος των μαμών. Παρατηρήστε επίσης τη γέννηση του Μωυσή και τις πρώτες νύξεις της απελευθέρωσης. Αφήστε το κείμενο να μιλήσει πριν στραφούμε στις γνώσεις του Καλβίνου.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ανοίγει περιγράφοντας την πρόθεση του Μωυσή στην αρχή του βιβλίου. 1. Αυτά είναι τα ονόματα Είναι η πρόθεση του Μωυσή να περιγράψει την θαυματουργική απελευθέρωση του λαού, (από όπου οι Έλληνες έδωσαν το όνομα στο βιβλίο·) αλλά, πριν φτάσει σε αυτό, μας υπενθυμίζει σύντομα ότι η υπόσχεση που δόθηκε στον Αβραάμ δεν ήταν αναποτελεσματική, ότι το σπέρμα του θα πολλαπλασιαζόταν Ο Καλβίνος προχωρεί στην εξέταση της εξαιρετικής καρποφορίας των Ισραηλιτών. 7. Και οι υιοί του Ισραήλ ήσαν καρποφόροι. [8] Σε ποια έκταση αυξήθηκαν ο Μωυσής αφηγείται στο 12ο κεφάλαιο, δηλαδή στον αριθμό των 600.000, εκτός γυναικών και παιδιών· το οποίο ήταν σίγουρα μια απίστευτη αύξηση για τόσο σύντομο χρόνο. Διότι, μολονότι 430 έτη μετρούνται από την ημερομηνία της διαθήκης με τον Αβραάμ μέχρι την αναχώρηση του λαού, είναι σαφές ότι το μισό από αυτά είχαν παρέλθει πριν ο Ιακώβ κατέβει στην Αίγυπτο· ώστε οι Ισραηλίτες παρέμειναν σε εκείνη τη χώρα μόνο 200 έτη, ή λίγο περισσότερο -- ας πούμε δέκα έτη περισσότερο. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να συμβεί ότι σε τόσο σύντομο χρόνο μια μοναδική οικογένεια θα μπορούσε να έχει αυξηθεί σε τόσες μυριάδες; Θα ήταν μια τεράστια και εξαιρετική αύξηση αν 10.000 είχαν προέλθει από κάθε φυλή· αλλά αυτό υπερτετραπλασιάζει εκείνον τον αριθμό. Γι' αυτό ορισμένοι σκεπτικιστές, αντιλαμβανόμενοι ότι η αφήγηση του Μωυσή υπερβαίνει τον συνήθη λόγο της ανθρώπινης αναπαραγωγής, και εκτιμώντας τη δύναμη του Θεού με τη δική τους αίσθηση και εμπειρία, αρνούνται εντελώς να το πιστέψουν. Διότι τέτοια είναι η διαστροφή των ανθρώπων, ότι πάντοτε αναζητούν ευκαιρίες για να περιφρονήσουν ή να απορρίψουν τα έργα του Θεού· τέτοια επίσης είναι η αυθάδεια και η αλαζονεία τους ώστε αναισχύντως εφαρμόζουν όλη την οξύνοια που διαθέτουν για να αφαιρέσουν από τη δόξα του. Αν ο λόγος τους τους διαβεβαιώνει ότι αυτό που αφηγείται ως θαύμα είναι δυνατό, το αποδίδουν σε φυσικές αιτίες, -- έτσι ο Θεός ληστεύεται και στερείται τον έπαινο που του αξίζει η δύναμή του· αν είναι ακατανόητο σε αυτούς, το απορρίπτουν ως τέρας. [9] Αλλά αν δεν μπορούν να πεισθούν να αναγνωρίσουν την παρέμβαση του Θεού παρά μόνο σε ζητήματα από το μέγεθος των οποίων εντυπωσιάζονται με κατάπληξη, γιατί δεν πείθουν τους εαυτούς τους για την αλήθεια οποιουδήποτε η κοινή λογική απορρίπτει; Ρωτούν πώς μπορεί αυτό να είναι, σαν να ήταν λογικό το χέρι του Θεού να περιορίζεται τόσο ώστε να μην μπορεί να κάνει τίποτε που υπερβαίνει τα όρια της ανθρώπινης κατανόησης. Ενώ, επειδή είμαστε φυσικά τόσο αργοί να ωφεληθούμε από τις συνήθεις ενέργειές του, είναι μάλλον αναγκαίο να αφυπνισθούμε σε θαυμασμό από εξαιρετικές συναλλαγές. Ο Καλβίνος στη συνέχεια πραγματεύεται την άνοδο ενός νέου βασιλιά που ξέχασε τον Ιωσήφ. 8. Τώρα ανέστη ένας νέος βασιλιάς. Όταν είχαν περάσει ευτυχώς περισσότερα από εκατό έτη σε ελευθερία και ανάπαυση, η κατάσταση του εκλεκτού λαού άρχισε να αλλάζει. Ο Μωυσής αφηγείται ότι η αρχή των θλίψεών τους προήλθε από ζήλεια, και από τον αβάσιμο φόβο των Αιγυπτίων, επειδή συνέλαβαν ότι κίνδυνος μπορεί να προκύψει από αυτό το ξένο έθνος, εκτός αν έσπευδαν να το καταπιέσουν. Αλλά πριν φτάσει σε αυτό, προτάσσει ότι η ανάμνηση των ευεργεσιών που ελήφθησαν από τον Ιωσήφ είχε απομακρυνθεί, επειδή θα μπορούσε να μετριάσει κάπως τη σκληρότητά τους, αν ήταν ακόμη ακέραιη. Είναι πιθανό ότι αυτή η λήθη της οφειλόμενης ευγνωμοσύνης σε αυτόν προήλθε από τη μετριοπάθεια του Ιωσήφ· διότι αν είχε απαιτήσει μεγάλα προνόμια για τον λαό του, και απαλλαγή από φόρους και βάρη, η ανάμνηση της σωτηρίας της χώρας από έναν Ισραηλίτη θα ήταν διάσημη για πολλούς αιώνες· αλλά φαίνεται ότι ήταν ικανοποιημένος με τη φιλόξενη φιλοξενία που τους παρασχέθηκε, ώστε οι αδελφοί του να κατοικήσουν άνετα, και χωρίς ενόχληση στη γη Γεσέν, επειδή τους ήθελε να είναι πάροικοι εκεί μέχρι να φτάσει ο καιρός της απελευθέρωσης. Και με αυτόν τον τρόπο προνόησε καλύτερα για την ασφάλειά τους, μήπως έτσι παγιδευμένοι, να πέσουν στα δίκτυα της καταστροφής. Αλλά κατά το μέτρο που η μετριοπάθεια του αγίου ανθρώπου δεν τους εξέθεσε σε ζήλεια και παράπονο, έτσι ήταν η αχαριστία των Αιγυπτίων λιγότερο συγγνωστή στο να λησμονήσουν, μετά από λίγο περισσότερο από έναν αιώνα, εκείνη την αξιοσημείωτη ευεργεσία, η οποία θα έπρεπε να έχει διατηρηθεί παντού στα δημόσια μνημεία τους, μήπως το όνομα του Ιωσήφ χαθεί ποτέ. Η αχαριστία τους, λοιπόν, ήταν αφόρητη, αρνούμενοι ότι οι συγγενείς και οι απόγονοί του θα παρέμεναν μαζί τους, αφού όφειλαν να αποδώσουν την ασφάλεια των εαυτών τους και της χώρας τους, μετά τον Θεό, σε αυτόν, ή μάλλον υπό το χέρι και με την ευλογία του Θεού. Αλλά αυτή η ασθένεια ήταν πάντοτε έκδηλη στον κόσμο· και σίγουρα είναι καλό για εμάς ότι το κακό θα είναι πάντοτε η ανταμοιβή μας από τους ανθρώπους για τις καλοσύνες μας, ώστε να μάθουμε στην εκτέλεση του καθήκοντός μας να αποβλέπουμε μόνο στον Θεό, αφού διαφορετικά είμαστε υπερβολικά προσηλωμένοι στο να εξασφαλίσουμε εύνοια και έπαινο για τους εαυτούς μας, ή να επιδιώκουμε περισσότερα επίγεια πλεονεκτήματα. Παρ' όλα αυτά, ό,τι συμβαίνει, μολονότι δεν μας στερούνται μόνο κάθε ανταπόδοση, αλλά ακόμη και μολονότι πολλοί από τους οποίους έχουμε ευεργετηθεί συνωμοτούν για την καταστροφή μας, ας μη μετανοήσουμε ποτέ που κάναμε το ορθό· και, εν τω μεταξύ, ας μάθουμε ότι τίποτε δεν είναι πιο αποτελεσματικό για να συγκρατήσει την επιθυμία του να κάνουμε κακό, από εκείνους τους δεσμούς αμοιβαίας σύνδεσης, με τους οποίους ο Θεός μας έχει ενώσει μαζί. [12] Αλλά, μολονότι η ευεργεσία που παρασχέθηκε από τον Ιωσήφ είχε λησμονηθεί από όλους, η ντροπή και η αμαρτία της αχαριστίας προσκολλάται ιδιαίτερα στον βασιλιά· σε αυτόν ήταν περισσότερο από ταπεινωτικό να λησμονήσει από την εργατικότητα και τη φροντίδα του οποίου λάμβανε τόσο πλούσιο ετήσιο εισόδημα. Διότι ο άγιος Πατριάρχης, αγοράζοντας τη γη, είχε εξασφαλίσει το πέμπτο μέρος της παραγωγής ως ετήσιο φόρο για τον βασιλιά. Αλλά έτσι είναι συνηθισμένοι οι τύραννοι να καταπίνουν ό,τι τους πληρώνεται, χωρίς να εξετάζουν με ποιο δικαίωμα αποκτάται. Για την αύξηση παρά τη θλίψη, ο Καλβίνος γράφει: 12. Αλλά όσο περισσότερο. Ο Μωυσής αφηγείται τον αγώνα μεταξύ του ελέους του Θεού και της σκληρότητας του βασιλιά της Αιγύπτου. Όταν, λοιπόν, οι άθλιοι Ισραηλίτες τυραννούνταν σκληρά, λέει ότι ο Θεός ήρθε σε βοήθειά τους, και τόσο ισχυρά ώστε η παρέμβασή του ήταν επιτυχής. Έτσι εκείνος ο πονηρός και δόλιος σχεδιασμός ματαιώθηκε, τον οποίο οι Αιγύπτιοι είχαν ξεκινήσει για την καταστροφή της Εκκλησίας. Από εκεί μπορούμε, επίσης, να συλλάβουμε την ελπίδα, ότι ό,τι φαντάζονται οι πονηροί εναντίον μας θα γίνει τίποτε, επειδή το χέρι του Θεού είναι μεγαλύτερο, και θα υπερισχύσει. Αλλά πρέπει να υπομένουμε τις θλίψεις υπομονετικά, επειδή θα ήθελε εμάς να αγωνισθούμε εναντίον, και να υψωθούμε υπό το βάρος που επιβλήθηκε σε εμάς· [16] και επειδή γνωρίζουμε ότι είναι το ιδιαίτερο έργο του Θεού να αντιταχθεί σε άδικες βουλές, ώστε να μην επιτύχουν, ας μάθουμε να απέχουμε από κάθε δόλο και βία, μήπως προκαλέσουμε ασελγώς τον Θεό. Αλλά αυτό το χωρίο προορίζεται ιδιαίτερα να παρηγορήσει τον πιστό, ώστε να είναι προετοιμασμένος να σηκώσει τον σταυρό του πιο υπομονετικά· αφού ο Θεός είναι ικανός να παράσχει τη βοήθεια, στην οποία η οργή των πονηρών πρέπει τελικά να υποκύψει. Αυτό που λέγεται στο δεύτερο μέρος του εδαφίου, ότι οι Αιγύπτιοι [17] ελυπούντο, σημαίνει, ότι έγιναν πιο ανήσυχοι, καθώς έβλεπαν ότι δεν ωφελούσαν τίποτε, και ότι η απροσδόκητη αύξησή τους απειλούσε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο· διότι, αφού φοβούνταν τους Ισραηλίτες πριν τους θλίψουν, δεν είναι παράξενο που αισθάνονταν συναγερμό μήπως εκδικηθούν όταν προκληθούν. Και επομένως η ωφέλιμη διδασκαλία μπορεί να συλλεχθεί, ότι ενώ οι πονηροί προχωρούν σε φρικτά εγκλήματα για να εξασφαλίσουν την ασφάλειά τους, ο Παντοδύναμος τους επισκέπτεται με την πολύ δίκαιη ανταπόδοση, ότι έτσι η ανησυχία τους αυξάνεται. Κάποιοι το αποδίδουν, «οι Αιγύπτιοι μίσησαν τον λαό του Ισραήλ»· και έτσι η λέξη κουτς, μερικές φορές λαμβάνεται, αλλά η σύνταξη του εδαφίου απαιτεί την απόδοση που έχω δώσει.
Σκεφτείτε

Σκέψη

Ο Καλβίνος στοχάζεται τη θαυματουργική φύση της αύξησης του Ισραήλ. Ας συμπεράνουμε, λοιπόν, ότι αφού ο Μωυσής δεν μιλά εδώ για τη φυσική πορεία της ανθρώπινης αναπαραγωγής, αλλά εορτάζει ένα θαύμα ανήκουστο πριν, με το οποίο ο Θεός επικύρωσε την αλήθεια της υπόσχεσής του, πρέπει να το κρίνουμε διαστροφικά, και κακόβουλα, αν το μετρήσουμε με τον δικό μας αδύναμο λόγο, αντί να διαλογιζόμαστε με ευλάβεια πάνω σε αυτό που υπερβαίνει κατά πολύ όλες τις αισθήσεις μας. Ας θυμηθούμε μάλλον πώς ο Θεός ελέγχει τον άπιστο λαό του μέσω του Προφήτη Ησαΐα. (Ησαΐας 51:1) Διότι, για να αποδείξει ότι δεν θα ήταν δύσκολο για Αυτόν, παρά τον μικρό αριθμό στον οποίο είχαν μειωθεί οι Ισραηλίτες, να παράγει ένα μεγάλο πλήθος, τους προστάζει να κοιτάξουν «την τρύπα του λάκκου από όπου σκάφτηκαν», δηλαδή στον Αβραάμ, και τη Σάρρα που τους γέννησε, τους οποίους πολλαπλασίασε αν και μόνος, και άτεκνος. Ορισμένοι Ραβίνοι, κατά το έθιμό τους, φαντάζονται ότι τέσσερα βρέφη γεννήθηκαν σε μια γέννα, διότι όποτε συναντούν κάποιο σημείο που τους μπερδεύει, εφευρίσκουν δωρεάν ό,τι τους ταιριάζει, και στη συνέχεια προβάλλουν τις φαντασιώσεις τους ως αναμφισβήτητα γεγονότα, και προχωρούν ανόητα, και άκαιρα, να συζητήσουν ότι αυτό είναι φυσικά πιθανό. Υπάρχουν και Χριστιανοί, που με λίγη σκέψη, τους μιμήθηκαν εδώ, υποστηρίζοντας ότι αυτό που περιγράφει ο Μωυσής είναι σύμφωνο με την εμπειρία, επειδή η γονιμότητα ορισμένων εθνών ήταν σχεδόν εξίσου μεγάλη. Βλέπουμε πράγματι μερικές φορές επιβεβαιωμένο από αξιοσημείωτα παραδείγματα αυτό που λέει ο Ψαλμωδός, (Ψαλμός 107:36), ότι ο Θεός «κατοικίζει τον πεινασμένο» στην έρημο, «ώστε να προετοιμάσουν πόλη για κατοικία, και να σπείρουν τα χωράφια, και να φυτέψουν αμπέλια, που μπορεί να αποδώσουν καρπούς αύξησης, και τους ευλογεί επίσης, ώστε να πολλαπλασιάζονται πολύ», καθώς επίσης, ότι «Μετατρέπει μια γόνιμη γη σε στειρότητα», και την απογυμνώνει από κατοίκους, αλλά ο σκοπός του Μωυσή είναι να δείξει, ότι δεν υπήρξε ποτέ καμία γονιμότητα, που να μην ήταν κατώτερη από την αύξηση του λαού του Ισραήλ. Εξ ου και η σύγκριση μεταξύ των εβδομήντα ψυχών, και του πλήθους που προήλθε από αυτούς, ώστε αυτή η ειδική ευλογία του Θεού να διακρίνεται από τις συνηθισμένες περιπτώσεις, εξ ου και οι συσσωρευμένες εκφράσεις, που αναμφίβολα προορίζονται για ενίσχυση, ότι «ήταν γόνιμοι, και αυξήθηκαν άφθονα, και πολλαπλασιάστηκαν, και έγιναν υπερβολικά ισχυροί, και η γη γέμισε με αυτούς». Διότι η επανάληψη του επιρρήματος, Μεόντ, Μεόντ, σηματοδοτεί μια ασυνήθιστη αφθονία, Ούτε απορρίπτω την εικασία ορισμένων, ότι στη λέξη σρφ, σαράτζ, υπάρχει μια μεταφορά παρμένη από ψάρια, αλλά δεν ξέρω αν είναι πολύ σωστή, αφού η λέξη χρησιμοποιείται γενικά για κάθε πολλαπλασιασμό. Ο Καλβίνος συνδέει την αλλαγή μετά τη γενιά του Ιωσήφ με τον προνοιακό σχεδιασμό του Θεού. 6. Και ο Ιωσήφ πέθανε. Οι Ραβίνοι συμπεραίνουν αδαώς από αυτή την έκφραση ότι ο Ιωσήφ πέθανε πρώτος από τους αδελφούς του, ενώ είναι προφανές ότι οι άλλοι παραλείφθηκαν, και το όνομά του αναφέρθηκε ρητά για να τον τιμήσει, ως τον μόνο τότε στην εξουσία. Πόσο καιρό επέζησαν τον πατέρα τους, ο Μωυσής δεν λέει, αλλά μόνο σημειώνει την αρχή της αλλαγής, -- τόσο ώστε να πει, οι Ισραηλίτες αντιμετωπίστηκαν ανθρώπινα για αρκετό χρονικό διάστημα, έτσι ώστε η κατάσταση εκείνων που κατέβηκαν με τον Ιακώβ ήταν ανεκτή, αφού, απαλλαγμένοι από κάθε αδικία και τυραννία, απολάμβαναν ήρεμα τη φιλοξενία που τους παρασχέθηκε. Ταυτόχρονα, μας δίνει να καταλάβουμε ότι, όταν όλη αυτή η γενιά είχε φύγει, η επιθυμία και η μνήμη της γης Χαναάν, την οποία δεν είχαν δει ποτέ, μπορεί να είχε σβήσει από τα μυαλά των απογόνων τους, αν δεν είχαν ξυπνήσει βίαια να την αναζητήσουν. Και αναμφίβολα, αφού αυτός ο λαός ήταν λησμονιάρης και απρόσεκτος στο να διαλογίζεται τα ελέη του Θεού, ο Θεός δεν μπορούσε να φροντίσει καλύτερα για τη σωτηρία τους παρά επιτρέποντάς τους να δοκιμαστούν και να θλιβούν σκληρά, διαφορετικά, σαν η καταγωγή τους να ήταν στην Αίγυπτο, μπορεί να προτιμούσαν να παραμείνουν για πάντα στη φωλιά τους, και από αυτή την αδιαφορία η ελπίδα της υποσχεμένης κληρονομιάς θα είχε σβήσει από τις καρδιές τους.
Απαντήστε

Απόκριση

Πώς επηρεάζει η ανάμνηση των αρχαίων υποσχέσεων του Θεού την άποψή σας για τις παρούσες δυσκολίες; Με ποιους τρόπους μπορεί να πειραχθείτε να ξεχάσετε τις παρελθούσες ευσπλαχνίες όπως έκανε ο νέος βασιλιάς; Πού βλέπετε τη δύναμη του Θεού να εργάζεται ακόμη και όταν τα ανθρώπινα σχέδια επιδιώκουν να την αντιταχθούν;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Παντοκράτορ, ὁ μνημονεύσας τῆς διαθήκης σου πρὸς τὸ σπέρμα τοῦ Ἀβραὰμ ἐν μέσῳ τῆς πικρᾶς δουλείας τῆς Αἰγύπτου καὶ μετατρέψας τὰ σχέδια τοῦ Φαραὼ εἰς ὑπηρεσίαν τῶν σκοπῶν σου, στήριξον ἡμᾶς διὰ τῆς αὐτῆς πιστῆς χάριτος ὅταν τὸ σκότος πιέζῃ τὸν λαόν σου. Δώρησαι ἡμῖν καρδίας φοβουμένας σε ὑπὲρ πᾶσαν ἀνθρωπίνην δύναμιν καὶ βαδιζούσας ἐν ἡσύχῳ ὑπακοῇ εἰς τὸν λόγον σου. Πλήρωσον πάσας τὰς ἐπαγγελίας σου ἐν Χριστῷ, εἰς ἔπαινον τοῦ ἐνδόξου ὀνόματός σου. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →