Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Τιμόθεο
Τίμα Χήρες Πράγματι και τους Πρεσβυτέρους· Φύλαττε Σεαυτόν Καθαρόν
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Ο Παῦλος διδάσκει τώρα τον Τιμόθεο πώς να φροντίζει όλη την οικογένεια της Εκκλησίας — τους γέροντες και τους νέους, άνδρες και γυναίκες, και ιδιαίτερα τις χήρες και τους πρεσβυτέρους. Θέτει αυστηρό πρότυπο για την καθημερινή αγάπη του οίκου: «εἴ τις τῶν ἰδίων καὶ μάλιστα οἰκείων οὐ προνοεῖ, τὴν πίστιν ἠρνήται καὶ ἔστιν ἀπίστου χείρων». Διακρίνει τη «χήραν ὄντως» — έρημη, αφοσιωμένη στην προσευχή νύχτα και ημέρα — από τη χήρα που «σπαταλᾷ» και «ζῶσα τέθνηκεν». Προστάζει «οἱ καλῶς προεστῶτες πρεσβύτεροι διπλῆς τιμῆς ἀξιούσθωσαν, μάλιστα οἱ κοπιῶντες ἐν λόγῳ καὶ διδασκαλίᾳ». Και στον ίδιο τον Τιμόθεο δίνει εντολή που η Ορθόδοξη παράδοση πάντα ερμήνευσε ως σύνθημα του κλήρου: κατά την χειροτονία, «χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθει»· και στη δική του ζωή, «σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει». Ο Χρυσόστομος — ο μέγας κήρυκας της ελεημοσύνης — αναπτύσσει πώς η φροντίδα για τον πτωχό και τη χήρα είναι φροντίδα για τον ίδιο τον Χριστό, και πώς η τάξη της Εκκλησίας στηρίζεται στην ακεραιότητα εκείνων που υπηρετούν και υπηρετούνται εντός αυτής.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωσε την Α΄ Τιμόθεον 5 — παράκαλει τον πρεσβύτερον ως πατέρα, τον νεώτερον ως αδελφούς, τας πρεσβυτέρας ως μητέρας, τας νεωτέρας ως αδελφάς, «ἐν πάσῃ ἁγνείᾳ»· «χήρας τίμα τὰς ὄντως χήρας»· αἱ τέκνα ἀποδιδότωσαν τοῖς γονεῦσιν· «εἴ τις τῶν ἰδίων… οὐ προνοεῖ, τὴν πίστιν ἠρνήται καὶ ἔστιν ἀπίστου χείρων»· η χήρα όντως που «ἤλπικεν ἐπὶ τὸν Θεὸν καὶ προσμένει ταῖς δεήσεσιν καὶ ταῖς προσευχαῖς νυκτὸς καὶ ἡμέρας», σε αντίθεση προς εκείνη που «σπαταλᾷ» και «ζῶσα τέθνηκεν»· η συμβουλή να νυμφευθοῦν αἱ νεώτεραι χῆραι και να οἰκοδεσποτῶσιν· «οἱ καλῶς προεστῶτες πρεσβύτεροι διπλῆς τιμῆς ἀξιούσθωσαν, μάλιστα οἱ κοπιῶντες ἐν λόγῳ καὶ διδασκαλίᾳ»· «χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθει, μηδὲ κοινώνει ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις»· και «σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει».
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Παῦλος συνδέει τη φροντίδα της Εκκλησίας με τη φροντίδα του οίκου του καθενός, και ο Χρυσόστομος επιμένει πώς αυτή η καλοσύνη προς τον ξένο και τη χήρα γίνεται αληθινά προς τον Χριστό. Δεν αφήνει την φιλοξενία να γίνει ψυχρή συναλλαγή:
Ἂν δέχεσαι τὸν ξένον ὡς Χριστόν, μὴ αἰσχύνου, ἀλλὰ μᾶλλον δόξαζε· και αναστρέφει την ελεημοσύνη μας, δείχνοντας ότι οι πτωχοί δεν είναι βάρος μας αλλά θεραπευτές μας —
Αὐτοὶ εἰσιν οἱ ἰατροὶ τῶν τραυμάτων σου, αἱ χεῖρες αὐτῶν φάρμακόν σοι.Εναντίον των νεωτέρων χηρών που παρασύρονται σε άσκοπη περιπλάνηση, ο Παῦλος συνιστά χρήσιμη εργασία, και ο Χρυσόστομος ονομάζει τη ρίζα του κινδύνου:
Ἡ ἀργία γὰρ διδάσκαλός ἐστι πάσης ἁμαρτίας.Και τι σημαίνει να είναι πρεσβύτερος που «προΐσταται καλῶς», άξιος διπλής τιμής; Ο Χρυσόστομος το ορίζει με αυτοθυσία, απηχώντας τον Καλόν Ποιμένα που θυσιάζει τη ζωή Του:
Τὸ καλῶς προΐστασθαι τοῦτό ἐστι, διὰ τὴν περὶ αὐτῶν φροντίδα μηδέποτε φείδεσθαι ἑαυτοῦ.
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Δες πώς ο Παῦλος αρνείται να αφήσει την ευσέβεια να γίνει πρόφαση για παράλειψη απλών καθηκόντων. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι ευλαβής στην εκκλησία και όμως «ἀπίστου χείρων» αν εγκαταλείπει τους οικείους του· μια χήρα μπορεί να φέρει το τιμημένο όνομα και όμως να είναι «ζῶσα τέθνηκεν» αν ζει για ηδονή. Το Ευαγγέλιο δεν αιωρείται πάνω από τις καθημερινές υποχρεώσεις — τις αγιάζει. Και ο ίδιος ρεαλισμός διαμορφώνει τη φροντίδα της διακονίας. Οι πρεσβύτεροι που εργάζονται πιστά αξίζουν γενναιόδωρη υποστήριξη, «διπλῆς τιμῆς», γιατί ο κόπος τους είναι πραγματικός και εξαντλητικός. Αλλά ο Τιμόθεος πρέπει να είναι αργός και προσεκτικός στην επιθέσει χειρών, γιατί η βιαστική χειροτονία σημαίνει συμμετοχή στις μελλοντικές αμαρτίες του. Ο Χρυσόστομος δέχεται την προειδοποίηση με πλήρες βάρος —
Πρᾶγμα γάρ ἐστιν οὐ κοινοῦ κινδύνου.Και η πιο ήσυχη εντολή του κεφαλαίου είναι η πιο προσωπική: «Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει». Όλη η διάκριση για τους άλλους είναι κενή αν ο ποιμένας δεν φυλάττει την καρδιά του. Ο Χρυσόστομος το ερμηνεύει ακριβώς όπως το έγραψε ο Παῦλος:
Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει. Τοῦτο λέγει περὶ σωφροσύνης.
Απαντήστε
Απόκριση
Άρχισε από τον δικό σου οίκο. Είναι εύκολο να αισθάνεσαι πνευματικός ενώ υπηρετείς ξένους και παραμελείς σιωπηλά τους γονείς, τα παιδιά, τους συγγενείς που ο Θεός σου έδωσε πραγματικά να αγαπήσεις. Ο λόγος του Παύλου είναι αυστηρός: η αποτυχία εκεί σημαίνει «ἀρνεῖσθαι τὴν πίστιν». Έπειτα κοίταξε τους πτωχούς και τους ερημωμένους γύρω σου όχι ως βάρος αλλά ως δώρο — ο Χρυσόστομος λέει ότι τα χέρια τους είναι «φάρμακόν σοι», και το να τους δεχθείς είναι να δεχθείς τον Χριστό. Φυλάττου από την αργία, «τὴν διδάσκαλον πάσης ἁμαρτίας», και γέμισε τις ώρες σου με χρήσιμη, προς Θεόν έργο. Αν φέρεις οποιαδήποτε ευθύνη για άλλους — ως γονέας, πρεσβύτερος, διδάσκαλος — μάθε τι σημαίνει «προΐστασθαι καλῶς»: «μηδέποτε φείδεσθαι ἑαυτοῦ» για χάρη τους, κατά το υπόδειγμα του Καλού Ποιμένος. Και λάβε στην καρδιά σου την εντολή των δύο λέξεων που δίνει ο Παῦλος στον Τιμόθεο: «Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει». Ό,τι άλλο φυλάττεις, φύλαττε πρώτα την καρδιά σου — γιατί η διάκριση που οφείλεις στους άλλους δεν αξίζει τίποτε αν χαθεί η δική σου καθαρότης.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὁ Θεός, ὁ ὑπερασπιστὴς τῶν χηρῶν καὶ πατὴρ τῶν ὀρφανῶν, ὁ λογιζόμενος ὡς εἰς Σὲ γινόμενον ὅ,τι γίνεται εἰς τὸν ἐλάχιστον τούτων: δός μοι καρδίαν ἥτις προνοεῖ πιστῶς τῶν ἰδίων μου, καὶ δέχεται τὸν ξένον καὶ τὸν πτωχὸν ὡς ἂν ἐδέχετο τὸν Χριστόν. Ἄφες με ἰδεῖν τοὺς ἐνδεεῖς οὐχ ὡς βάρος ἀλλ’ ὡς ἰατροὺς τῶν τραυμάτων μου, ὧν αἱ χεῖρες φάρμακόν εἰσι τῇ ψυχῇ μου. Ῥῦσαί με ἀπὸ τῆς ἀργίας, τῆς διδασκάλου πάσης ἁμαρτίας, καὶ πλήρωσον τὰς ἡμέρας μου ἐργασίᾳ χρησίμῳ καὶ προσευχῇ. Ὅπου μοι δίδοται ἐπιμέλεια ἑτέρων, δίδαξόν με προΐστασθαι καλῶς, μηδέποτε φειδόμενον ἑαυτοῦ, κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τοῦ Καλού Ποιμένος τοῦ θέντος τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν προβάτων. Καὶ ὑπὲρ πάντα, Κύριε, τήρει με καθαρόν — φύλαττε τὴν καρδίαν μου ἐν σωφροσύνῃ καὶ ἁπλότητι πρὸς Σέ. Διὰ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, δόξα νῦν καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →