← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Λευιτικόν

Λευιτικόν 17-18 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Λευιτικόν 17-18Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Στο σημερινό μάθημα στρεφόμαστε στην προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου στα κεφάλαια 17 και 18 του Λευιτικού. Ο Καλβίνος δείχνει πώς ο Θεός φυλάττει την καθαρότητα της λατρείας και την ιερότητα των ανθρώπινων σχέσεων δεσμεύοντας τον λαό Του σε σαφή διατάγματα. Το σχόλιό του αποκαλύπτει τόσο το ιστορικό πλαίσιο της αρχαίας Ισραήλ όσο και τις βαθύτερες αρχές που συνεχίζουν να διδάσκουν την Εκκλησία. Καθώς ακούμε τα λόγια του, καλούμαστε να σκεφτούμε πώς η ευλάβεια προς τις εντολές του Θεού διαμορφώνει κάθε τομέα της ζωής. Είθε αυτή η μελέτη να ενισχύσει την επιθυμία μας να πορευόμαστε εν αγιότητι ενώπιον του Κυρίου.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Σας προσκαλούμε τώρα να διαβάσετε τα κεφάλαια 17 και 18 του Λευιτικού στη δική σας Βίβλο. Ακούστε τις οδηγίες του Κυρίου σχετικά με τις θυσίες, την ιερότητα του αίματος και τα όρια που προστατεύουν την οικογενειακή ζωή. Αφήστε το κείμενο να μιλήσει πρώτο, προετοιμάζοντας την καρδιά σας για τις γνώσεις που αργότερα θα ξεδιπλώσει ο Ιωάννης Καλβίνος.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ξεκινά εξηγώντας τον διορισμένο ρόλο των ιερέων στην προσφορά θυσιών. 1. Και ο Κύριος ελάλησε προς τον Μωυσή. Σε αυτό και σε παρόμοια χωρία, ο Θεός διορίζει τους ιερείς να προσφέρουν τις θυσίες· διότι αν και ήταν κοινές σε όλο τον λαό, εντούτοις ήθελε να προσφέρονται σ' Αυτόν από το χέρι ενός προσώπου και σε συγκεκριμένο τόπο: πρώτον, επειδή αν τους επιτρεπόταν να οικοδομούν θυσιαστήρια παντού, η καθαρή και γνήσια λατρεία Του θα είχε διαφθαρεί από αυτή την ποικιλία· και δεύτερον, για να κατευθύνει τον λαό προς τον Μεσίτη, επειδή αυτή η αρχή έπρεπε πάντα να κρατιέται σταθερά από τους πιστούς, ότι καμία προσφορά δεν μπορούσε να είναι νόμιμη παρά μόνο με τη χάρη Του. Η ίδια διδασκαλία θα εμφανιστεί συχνά στο εξής, όπου γίνεται λόγος για τις θυσίες· αλλά, αφού εδώ συζητούμε το αξίωμα των ιερέων, ας αρκεί να έχουμε πει άπαξ διά παντός ότι δεν ήταν νόμιμο για ιδιώτες να προσφέρουν οτιδήποτε στον Θεό, παρά μόνο από τα χέρια του ιερέα, στον οποίο είχε ανατεθεί αυτό το καθήκον. Αλλά, επειδή σε αυτό το σημείο η μάταιη δόξα επηρεάζει θαυμαστά τα μυαλά των ανθρώπων, απειλεί την αυστηρή εκδίκησή Του εναντίον οποιουδήποτε θα το είχε επιχειρήσει. Έχει ήδη εξηγηθεί γιατί ο Θεός επέλεξε ένα μόνο αγιαστήριο. Τώρα δηλώνει ότι, εκτός αν τα θύματα φερθούν εκεί, αυτή η βεβήλωση θα ισοδυναμεί με τον φόνο ενός ανθρώπου. Διατάζει λοιπόν να φερθούν όλα τα θύματα ενώπιον του θυσιαστηρίου, ακόμη και αν εκείνοι που τα προσφέρουν βρίσκονται μακριά· διότι 'η επιφάνεια του αγρού' [204] σημαίνει μακρινό τόπο, μήπως κάποιος δικαιολογηθεί με την ταλαιπωρία του ταξιδιού. Ονομάζει ρητά τις ειρηνικές προσφορές, επειδή αυτός ήταν ο τύπος θυσίας με τον οποίο οι ιδιώτες συνήθιζαν να μαρτυρούν την ευσέβειά τους. Ο Θεός δηλώνει λοιπόν ότι η υπηρεσία τους θα ήταν ευπρόσδεκτη σ' Αυτόν, αν ο ιερέας παρεμβαλλόταν για να κάνει την προσφορά δικαιωματικά με την επιφορτισμένη σε αυτόν φροντίδα. Τέλος, αυτός ο νόμος επικυρώνεται σε όλες τις γενεές, ώστε η κατάργησή του να μην επιχειρείται ποτέ. Ο λόγος γι' αυτό δηλώνεται, ο οποίος έχει εξηγηθεί αλλού πιο πλήρως, δηλαδή ότι ένας μόνο τόπος είχε διαταχθεί στον οποίο έπρεπε να συναθροίζονται· και πάλι, ότι διορίστηκε ιερέας ο οποίος θα τηρούσε τις τελετές που διατάχθηκαν από τον Νόμο, ώστε να λατρεύουν τον Θεό με καθαρότητα· και να μην μολύνουν ούτε να νοθεύουν τις θυσίες Του με ξένες δεισιδαιμονίες. Διότι έχουμε δηλώσει ότι ο αρχαίος λαός ήταν δεμένος στο αγιαστήριο, μήπως η θρησκεία στρεβλωθεί και αλλοιωθεί σύμφωνα με τις φαντασιώσεις των ανθρώπων, και μήπως εισχωρήσουν εφευρέσεις με τις οποίες θα μπορούσαν εύκολα να εκτραπούν στην ειδωλολατρία. Η εντολή που έδωσε, λοιπόν, ότι μόνο ο ιερέας θα πρόσφερε τα θύματα, συνιστάται λόγω της μεγάλης χρησιμότητάς της· δηλαδή, επειδή θα συγκρατούσε τον λαό από το να πορνεύεται στους δαίμονες. Εξ αυτού συλλέγεται μια ωφέλιμη διδασκαλία, ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να συγκρατηθούν από το να στρέφονται προς την ειδωλολατρία, παρά μόνο ζητώντας από το στόμα του Θεού τον ένα απλό κανόνα της ευσέβειας. Σχετικά με την απαγόρευση της βρώσης αίματος, ο Καλβίνος γράφει: 10. Και οτιδήποτε υπάρχει από τον οίκο του Ισραήλ. Ο Θεός εδώ όχι μόνο καταδικάζει σε θάνατο οποιονδήποτε θα έχει μολυνθεί τρώγοντας αίμα, αλλά δηλώνει ότι ο Ίδιος θα πάρει εκδίκηση εναντίον τους, αν και μπορεί να διαφύγουν από τα χέρια των κριτών· διότι όχι μόνο ορίζει στους κριτές τι είναι σωστό να κάνουν, αλλά διεκδικεί για τον Εαυτό Του το αξίωμα της επιβολής της τιμωρίας. Διότι, αν εξετάσουμε την πρόθεση του Νόμου, υπάρχει κάτι που μας εκπλήσσει σε αυτό· διότι αν και δεν είναι συνεπές το αίμα ενός κτήνους να αποζημιώνεται με τον θάνατο ενός ανθρώπου, πρέπει ακόμη να θυμόμαστε ότι αυτός ο τρόπος διδασκαλίας [22] ήταν αναγκαίος για έναν ακατέργαστο λαό, μήπως σύντομα εκπέσουν στην βαρβαρότητα. Αλλά, μήπως παραπονεθούν ότι δεν απέμεινε καμία χρήση για το αίμα, τους υπενθυμίζει ότι αφού δόθηκε για εξιλέωση, θα ήταν πολύ αχάριστοι αν δεν ήταν ικανοποιημένοι με τόσο μεγάλη ευλογία· και σίγουρα, αφού ήταν η τιμή που έπρεπε να πληρώσουν για να εξιλεώσουν τον Θεό, αυτή ήταν μια χρήση του πολύ προτιμότερη από την τροφή. Αν, λοιπόν, επιθυμούσαν να ανταλλάξουν σε συνηθισμένη τροφή το αίμα, που προοριζόταν για το θυσιαστήριο προς τη συμφιλίωση του Θεού, ο Μωυσής έμμεσα ελέγχει την αχαριστία τους· διότι όταν ο Θεός αφαίρεσε το δικαίωμα να το τρώνε, τους άφησε κάτι καλύτερο, που θα έπρεπε να τους ικανοποιήσει άφθονα. Αλλά έχουμε αλλού [23] δει με ποιον τρόπο το αίμα εξιλεώνει ψυχές, δηλαδή με μυστηριακό τρόπο, επί του οποίου πρέπει να παρατηρηθεί ότι αυτό που ανήκει κυρίως στον Χριστό μεταφέρεται έτσι με μετωνυμία σε τύπους και σύμβολα, όμως με τέτοιον τρόπο ώστε η ομοιότητα να μην είναι ούτε κενή ούτε ανενεργή· διότι στο μέτρο που οι πατέρες αντιλαμβάνονταν τον Χριστό στις εξωτερικές θυσίες, η εξιλέωση αληθινά επιδεικνυόταν σ' αυτές. Σε αυτό το χωρίο επίσης, δεν εννοώ 'τους ξένους' ως όλους τους επισκέπτες που μπορεί να έχουν ταξιδέψει ανάμεσά τους για υποθέσεις, αλλά εκείνους που είχαν αφιερωθεί στη λατρεία του Θεού· διότι πολλοί ξένοι, εγκαταλείποντας τις δεισιδαιμονίες τους, περιετέμνοντο, και έπρεπε αυτοί να δεσμευτούν ρητά με τους δεσμούς του Νόμου, μήπως, αν δεν αναφερόταν σ' αυτούς, αποσυρθούν από την υπακοή σ' αυτόν. Αυτό το σημείο πρέπει, επομένως, να θιγεί σύντομα, μήπως υποθέσουμε ότι οι εθνικοί παρεπίδημοι απαγορεύονταν από την βρώση αίματος, ενώ τους επιτρεπόταν να αγοράζουν για τροφή [24] ακόμη και σάρκα που είχε σχιστεί από θηρία. Στρεφόμενος στα διατάγματα που διακρίνουν τον Ισραήλ από την Αίγυπτο και τη Χαναάν, ο Καλβίνος εξηγεί: 1. Και ο Κύριος ελάλησε προς τον Μωυσή. Δεν έχω εισαγάγει αυτή τη δήλωση ανάμεσα σε άλλες παρόμοιες, που είχαν ως σκοπό την προετοιμασία των μυαλών τους για την ευλαβή υποδοχή του Νόμου, επειδή, όποια και αν είναι η συμφωνία στα ίδια τα λόγια, στην ουσία υπάρχει μεγάλη διαφορά· διότι ήταν γενικές, ενώ αυτή περιορίζεται ειδικά σε ένα μόνο σημείο. Διότι δεν ήταν η πρόθεση του Θεού εδώ απλώς να προτρέψει τον λαό στη μελέτη του Νόμου, αλλά η ομιλία σχετικά με την τήρηση των διαταγμάτων Του κατευθύνεται στην παρούσα αιτία, αφού δεν αναφέρεται αδιάφορα σε όλα τα διατάγματα του Εαυτού Του και των εθνών, αλλά περιορίζεται στο θέμα, όπως λέγεται· και έτσι, με τα διατάγματα των εθνών, εννοεί εκείνες τις διαφθορές με τις οποίες είχαν διαστρέψει τον καθαρό θεσμό Του σχετικά με τον ιερό γάμο. Πρώτον, όμως, τους απαγορεύει να ακολουθούν τα έθιμα των Αιγυπτίων, και έπειτα περιλαμβάνει όλα τα Χαναναϊκά έθνη. Διότι, αφού όλοι οι Ανατολίτες είναι ασελγείς, δεν είχαν ποτέ κανένα δισταγμό να μολύνονται με αιμομικτικούς γάμους· ενώ αποδεικνύεται άφθονα από την ιστορία, πόσο μεγάλες ήταν οι υπερβολές των Αιγυπτίων [86] σε αυτό το θέμα. Ένας αδελφός δεν απεχθανόταν να παντρευτεί την ομομήτρια αδελφή του, ούτε ένας πατρικός ή μητρικός θείος την ανιψιά του· με μια λέξη, ήταν τόσο νεκροί στην ντροπή ώστε παρασύρονταν από τις επιθυμίες τους να καταπατήσουν όλους τους νόμους της φύσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Θεός εδώ απαριθμεί τα είδη αιμομιξίας των οποίων η μνεία αλλιώς θα ήταν περιττή.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Καλβίνος συνδέει αυτές τις εντολές με τη διαρκή μαρτυρία του φυσικού νόμου. Πρέπει να θυμόμαστε, όπως έχω ήδη υπαινιχθεί, ότι όχι μόνο καταδικάζονται οι αιμομικτικές σχέσεις εκτός γάμου, αλλά ότι υποδεικνύονται οι βαθμοί συγγενείας εντός των οποίων οι γάμοι είναι παράνομοι. Είναι αλήθεια βεβαίως ότι αυτό αποτελούσε μέρος του πολιτικού συντάγματος που ο Θεός θέσπισε για τον αρχαίο λαό Του· ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ό,τι ορίζεται εδώ προέρχεται από την πηγή της ορθότητας αυτής καθαυτής και από τα φυσικά αισθήματα που Εκείνος εμφύτευσε μέσα μας. Παράλογη είναι η ευφυΐα που κάποιοι λίγο εξοικειωμένοι με τη Γραφή προσποιούνται, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι ο Νόμος καταργηθείς, οι υποχρεώσεις υπό τις οποίες ο Μωυσής έθεσε τους συμπατριώτες του έχουν πλέον λυθεί· διότι πρέπει να συναχθεί από τον πρόλογο που εξηγήθηκε ανωτέρω ότι η διδασκαλία που δίνεται εδώ δεν είναι, ούτε πρέπει να θεωρείται, απλώς πολιτική. Διότι, αφού οι επιθυμίες τους είχαν παραπλανήσει όλα τα γειτονικά έθνη στην αιμομιξία, ο Θεός, για να εμφυσήσει την αγνότητα μεταξύ του λαού Του, λέγει· «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σας, γι’ αυτό φυλάξτε τα διατάγματά μου· μη πορεύεστε κατά τα έργα της γης της Αιγύπτου και της Χαναάν»· και έπειτα προσθέτει ποιοι είναι οι βαθμοί συγγενείας και συγγενείας εξ αγχιστείας εντός των οποίων απαγορεύεται ο γάμος ανδρών και γυναικών. Εάν κάποιοι πάλι αντιτείνουν ότι ό,τι έχει παραβιαστεί σε πολλές χώρες δεν πρέπει να θεωρείται νόμος των εθνών, η απάντηση είναι εύκολη, δηλαδή ότι η βαρβαρότητα που επικρατούσε στην Ανατολή δεν ακυρώνει εκείνη την αγνότητα που αντιτίθεται στις βδελυγμίες των εθνών· αφού ό,τι είναι φυσικό δεν μπορεί να καταργηθεί από καμία συναίνεση ή έθιμο. Εν συντομία, η απαγόρευση των αιμομιξιών που εκτίθεται εδώ δεν ανήκει καθόλου στον αριθμό εκείνων των νόμων που συνήθως καταργούνται ανάλογα με τις περιστάσεις χρόνου και τόπου, αφού ρέει από την πηγή της ίδιας της φύσης και θεμελιώνεται στην γενική αρχή όλων των νόμων, η οποία είναι αιώνια και απαραβίαστη. Βεβαίως ο Θεός δηλώνει ότι το έθιμο που επικρατούσε μεταξύ των εθνών Του ήταν δυσάρεστο· και γιατί είναι αυτό, παρά επειδή η ίδια η φύση αποκηρύσσει και απεχθάνεται τη ρυπαρότητα, μολονότι εγκρίνεται από τη συναίνεση των ανθρώπων; Γι’ αυτό, όταν ο Θεός θα ήθελε με αυτή τη διάκριση να χωρίσει τον εκλεκτό λαό Του από τα εθνικά έθνη, μπορούμε με βεβαιότητα να συμπεράνουμε ότι οι αιμομιξίες που τους προστάζει να αποφεύγουν είναι απόλυτες μιασμοί. Ο Παύλος, σε ένα πολύ ασήμαντο σημείο, θέτει ενώπιον των οφθαλμών μας τον νόμο της φύσης· διότι, όταν διδάσκει ότι είναι αισχρό και απρεπές για τις γυναίκες να εμφανίζονται δημόσια χωρίς καλύμματα, τις προτρέπει να σκεφτούν αν θα ήταν ευπρεπές να παρουσιαστούν δημόσια με τα κεφάλια τους κουρεμένα· και τέλος προσθέτει ότι η ίδια η φύση δεν το επιτρέπει. (Α΄ Κορινθίους 11:14.) Γι’ αυτό δεν βλέπω ότι, υπό το πρόσχημα ότι είναι πολιτικός νόμος, η καθαρότητα της φύσης πρέπει να καταργηθεί, από την οποία προκύπτει η διάκριση μεταξύ των διαταγμάτων του Θεού και των καταχρήσεων των εθνών. Εάν αυτή η πειθαρχία θεμελιωνόταν στη χρησιμότητα ενός μόνο λαού, ή στο έθιμο μιας συγκεκριμένης εποχής, ή στην παρούσα ανάγκη, ή σε οποιεσδήποτε άλλες περιστάσεις, οι νόμοι που προέρχονται από αυτήν θα μπορούσαν να καταργηθούν για νέους λόγους, ή η τήρησή τους θα μπορούσε να απαλλαγεί σε σχέση με συγκεκριμένα πρόσωπα, με ειδικό προνόμιο· αλλά αφού, κατά τη θέσπισή τους, θεωρήθηκε μόνο η αιώνια ευπρέπεια της φύσης, ούτε καν μια απαλλαγή τους δεν θα ήταν επιτρεπτή. Μπορεί βεβαίως να διαταχθεί ότι θα πρέπει να είναι νόμιμο και ατιμώρητο, αφού είναι στη δύναμη των ηγεμόνων να απαλλάσσουν ποινές· όμως κανένας νομοθέτης δεν μπορεί να επιτύχει ώστε ένα πράγμα που η φύση κηρύσσει ως κακό, να μην είναι κακό· και, εάν η τυραννική αλαζονεία τολμήσει να το επιχειρήσει, το φως της φύσης θα λάμψει αμέσως και θα επικρατήσει. Όταν, παλαιότερα, ο αυτοκράτορας Κλαύδιος είχε νυμφευθεί την ανεψιά του Αγριππίνα, για να αποτρέψει την ντροπή, προμήθευσε ένα Συγκλητικό διάταγμα, το οποίο επέτρεπε τέτοιους γάμους· όμως κανείς δεν βρέθηκε να μιμηθεί το παράδειγμά του, εκτός από έναν απελεύθερο. Γι’ αυτό, δίκαιοι και λογικοί άνθρωποι θα αναγνωρίσουν ότι, ακόμη και μεταξύ των εθνικών εθνών, αυτός ο Νόμος θεωρούνταν αδιάλυτος, σαν να ήταν εμφυτευμένος και χαραγμένος στις καρδιές των ανθρώπων. Για αυτόν τον λόγο ο Παύλος, για να ελέγξει πιο αυστηρά την αιμομιξία ενός θετού γιου με τη σύζυγο του πατέρα του, λέγει ότι ένα τέτοιο συμβάν «ούτε καν ονομάζεται μεταξύ των εθνών». (Α΄ Κορινθίους 5:1.)
Απαντήστε

Ανταπόκριση

Πώς η έμφαση του Καλβίνου στα διορισμένα μέσα λατρείας αμφισβητεί τη δική μας προσέγγιση στην προσέγγιση του Θεού; Με ποιους τρόπους η κλήση να τιμούμε τα φυσικά όρια στις σχέσεις μπορεί ακόμη να καθοδηγεί τη χριστιανική συμπεριφορά σήμερα; Πού αισθάνεστε ότι το Πνεύμα σας προσκαλεί σε μεγαλύτερη συμμόρφωση με τα άγια διατάγματα του Θεού;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Παντοκράτορ, ὁ μόνος ὁρίσας τὸ αἷμα τοῦ ἐξιλασμοῦ καὶ ἀπαγορεύσας τὰς ὁδοὺς τῶν ἐθνῶν, δὸς ἡμῖν νὰ πλησιάζωμεν μόνον διὰ τοῦ ἑνὸς Μεσίτου καὶ νὰ τηρῶμεν τὰ προστάγματά Σου ἐν τῇ λατρείᾳ καὶ ἐν τῇ οἰκογενειακῇ ζωῇ. Διὰ τῆς χάριτος τῆς διαθήκης Σου, χώρισον ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀκαθαρσίας καὶ κίνησον ἡμᾶς πρὸς ἁγιότητα διὰ τῆς ζωῆς τῆς ἐν τῷ αἵματι, διότι Σὺ εἶ ὁ Κύριος ὁ ἁγιάζων τὸν λαόν Σου. Διὰ Χριστοῦ καὶ διὰ τοῦ Πνεύματος, διατήρησον ἡμᾶς ἐν πιστότητι πρὸς τὸν ἀμετάβλητον Λόγον Σου. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →