← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Τίτος

Το Λουτρό της Παλιγγενεσίας: Ήπιος προς Όλους, Πλούσιος σε Καλά Έργα

Τίτος 3Ομιλίαι του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου21 λεπ
Άνοιγμα
Ο Τίτος 3 ξεκινά με μια σαρωτική πραότητα: να υποτάσσεστε στους άρχοντες, να είστε έτοιμοι για κάθε καλό έργο, 'να μη βλασφημείτε κανέναν… αλλά να είστε πράοι, δείχνοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους'. Γιατί τόση υπομονή ακόμη και με τους δύσκολους και τους εχθρικούς; Διότι, λέει ο Παύλος, 'και εμείς οι ίδιοι ήμασταν κάποτε ανόητοι, απειθείς, πλανεμένοι' — μέχρι που 'εμφανίστηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Θεού του Σωτήρα μας… δια του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος'. Είμαστε πράοι προς όλους επειδή ήμασταν κάποτε αυτό που είναι αυτοί, και σωθήκαμε όχι με τα έργα μας αλλά με το έλεός Του. Από αυτό το έλεος ο Παύλος αντλεί μια ενιαία, επείγουσα εντολή: ότι όσοι έχουν πιστέψει 'να φροντίζουν να διατηρούν καλά έργα'. Και οριοθετεί τι αξίζει τον κόπο μας από ό,τι δεν αξίζει — διότι υπάρχουν 'ανόητες ερωτήσεις, και γενεαλογίες, και φιλονικίες' που καταναλώνουν την ενέργεια που ανήκει στην αγάπη. Η ομιλία του Χρυσοστόμου για αυτό το τελευταίο κεφάλαιο είναι μια διαρκής έκκληση να αφιερωθούμε στο έλεος και να αρνηθούμε τον άκαρπο καβγά.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Διαβάστε Τίτο 3 — να υποτάσσεστε σε αρχές και εξουσίες, έτοιμοι για κάθε καλό έργο, πράοι, 'δείχνοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους'· 'διότι και εμείς οι ίδιοι ήμασταν κάποτε ανόητοι, απειθείς, πλανεμένοι'· 'αλλά αφού φανερώθηκε η χρηστότητα και η φιλανθρωπία του Θεού του Σωτήρα μας, όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το έλεός Του μας έσωσε, δια του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος'· 'ώστε, αφού δικαιωθούμε με τη χάρη Του, να γίνουμε κληρονόμοι σύμφωνα με την ελπίδα της αιώνιας ζωής'· η εντολή ότι 'αυτοί που έχουν πιστέψει στον Θεό να φροντίζουν να διατηρούν καλά έργα'· 'αλλά να αποφεύγεις τις ανόητες ερωτήσεις, και τις γενεαλογίες, και τις φιλονικίες, και τις διαμάχες περί του νόμου· διότι είναι άχρηστες και μάταιες'· 'έναν αιρετικό άνθρωπο μετά την πρώτη και τη δεύτερη νουθεσία να τον απορρίπτεις'· και ο καταληκτικός λόγος του Παύλου ότι 'και οι δικοί μας να μάθουν να διατηρούν καλά έργα για τις αναγκαίες χρήσεις, ώστε να μη είναι άκαρποι'.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Παύλος διατάζει τον Τίτο να απορρίψει τον επίμονο αιρετικό 'μετά την πρώτη και τη δεύτερη νουθεσία' — μια εκπληκτική σημείωση σε ένα κεφάλαιο περί πραότητας. Ο Χρυσόστομος το συμφιλιώνει: πραότητα οφείλεται σε όλους, αλλά ατελείωτη διαφωνία δεν οφείλεται σε κανέναν. Όπου ένας άνθρωπος είναι εδραιωμένος στην πλάνη και δεν θα μετακινηθεί, η παράταση της διαμάχης δεν είναι ζήλος αλλά σπατάλη. Αλλά όταν είναι γνωστός και φανερός σε όλους, γιατί φιλονικείς μάταια; Γιατί χτυπάς τον αέρα; Η ενέργεια που χύνεται σε τέτοιους καβγάδες είναι ενέργεια κλεμμένη από την αγάπη. Ο Χρυσόστομος εντοπίζει τον φιλονικούντα χαρακτήρα στη ρίζα του — όχι ευσέβεια, αλλά πνευματική οκνηρία μεταμφιεσμένη σε εξυπνάδα: το κακό προέρχεται από την αδράνεια και μια μάταιη φιλοσοφία, το να ασχολείται κανείς μόνο με λόγια. Ο Παύλος δεν μας απαγορεύει να υπερασπιζόμαστε την αλήθεια όπου διακυβεύονται ψυχές· μας απαγορεύει να καίμε τη ζωή μας σε 'ανόητες ερωτήσεις' που 'καταλήγουν σε τίποτα'. Το Ευαγγέλιο που μας έσωσε 'δια του λουτρού της παλιγγενεσίας' δεν μας έσωσε για να μας κάνει συζητητές, αλλά για να μας κάνει πράττοντες του καλού.
Σκεφτείτε

Σκέψη

Αφού απομάκρυνε τον άκαρπο καβγά, ο Παύλος ονομάζει σε τι πρέπει να αφιερωθούμε αντ' αυτού: 'ότι αυτοί που έχουν πιστέψει στον Θεό να φροντίζουν να διατηρούν καλά έργα'. Ο Χρυσόστομος ακούει στο 'φροντίζουν' κάτι ενεργό και ερευνητικό — όχι να περιμένουν να τους ζητηθεί, αλλά να βγαίνουν να βρουν την ανάγκη. Τι σημαίνει, να φροντίζουν να διατηρούν καλά έργα; Ότι δεν περιμένουν αυτούς που έχουν ανάγκη να έρθουν σε αυτούς, αλλά ότι αναζητούν αυτούς που χρειάζονται τη βοήθειά τους. Και από όλα τα καλά έργα εξυψώνει την ελεημοσύνη ως τη βασίλισσα — μεγαλύτερη, λέει, από την παρθενία ή τη νηστεία ή το να κοιμάται κανείς στο έδαφος, επειδή αυτά ωφελούν μόνο αυτόν που τα ασκεί, ενώ το έλεος φτάνει σε όλους και 'αγκαλιάζει τα μέλη του Χριστού'. Είναι το φάρμακο των αμαρτιών μας, ο καθαρισμός της βρωμιάς των ψυχών μας, η σκάλα που είναι στερεωμένη στον ουρανό· συνδέει το σώμα του Χριστού. Αυτό είναι το ταιριαστό κλείσιμο ολόκληρης της επιστολής. Η χρηστότητα και η αγάπη του Θεού φανερώθηκαν και μας έσωσαν με έλεος· επομένως το έλεος είναι το σχήμα της σωθείσας ζωής. Εμείς που πλυθήκαμε στο λουτρό της παλιγγενεσίας βγαίνουμε, όχι για να κερδίσουμε διαφωνίες, αλλά για να αναζητήσουμε και να ευλογήσουμε αυτούς που έχουν ανάγκη.
Απαντήστε

Απάντηση

Δύο πειρασμοί σε συναντούν στον Τίτο 3. Ο πρώτος είναι ο άκαρπος καβγάς — οι 'ανόητες ερωτήσεις και φιλονικίες' που μοιάζουν με ζήλο αλλά είναι, όπως λέει ο Χρυσόστομος, 'αδράνεια και μάταιη φιλοσοφία'. Μάθε πότε να σταματάς. Με μια ψυχή που δεν θα μετακινηθεί, μην 'χτυπάς τον αέρα'· φύλαξε τη δύναμή σου για αυτούς που μπορούν να βοηθηθούν και για την αγάπη που έχει σημασία. Ο δεύτερος πειρασμός είναι η παθητικότητα στο έλεος — να κάνεις καλό μόνο όταν η ανάγκη χτυπά την πόρτα σου. Ο Παύλος ζητά περισσότερα: να 'αναζητάς αυτούς που χρειάζονται τη βοήθειά τους'. Πήγαινε και ψάξε τους. Και άσε την ελεημοσύνη να έχει τη θέση που της δίνει ο Χρυσόστομος, ως 'το φάρμακο των αμαρτιών μας' και 'η σκάλα που είναι στερεωμένη στον ουρανό'. Θυμήσου τη βάση όλων: δεν σώθηκες 'από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το έλεός Του… δια του λουτρού της παλιγγενεσίας'. Το έλεος σε έπλασε· άσε το έλεος τώρα να σε διαμορφώσει — πράο προς όλους, πλούσιο σε καλά έργα, καρποφόρο και όχι αδρανές, καθώς περιμένεις την ελπίδα της αιώνιας ζωής.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Σωτήρα του ανθρωπίνου γένους, του οποίου η χρηστότητα και η φιλανθρωπία προς τον άνθρωπο φανερώθηκαν όταν ήμασταν ανόητοι, απειθείς και πλανεμένοι, και ο οποίος μας έσωσε όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το έλεός Σου, δια του λουτρού της παλιγγενεσίας και της ανακαίνισης του Αγίου Πνεύματος: κάνε με πράο, δείχνοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους, θυμούμενος τι ήμουν κάποτε. Αφαίρεσε από μένα την αγάπη της μάταιης φιλονικίας, και ας μη χτυπώ τον αέρα για ανόητες ερωτήσεις, αλλά ας αφιερώνω τη δύναμή μου σε ό,τι είναι καλό και ωφέλιμο. Κάνε με προσεκτικό να διατηρώ καλά έργα — όχι περιμένοντας την ανάγκη να με βρει, αλλά αναζητώντας την — και πλούσιο σε εκείνο το έλεος που είναι το φάρμακο των αμαρτιών μας και η σκάλα που είναι στερεωμένη στον ουρανό. Αφού δικαιωθώ με τη χάρη Σου, κάνε με κληρονόμο σύμφωνα με την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Σε Σένα, τον Θεό και Σωτήρα μας, με τον άναρχο Πατέρα Σου και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό Πνεύμα Σου, ας είναι δόξα τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ομιλίαι του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →