Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιουδίθ
Ιουδίθ 15-16 — με το Καθολικό Σχόλιο του Χέιντοκ
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Καλώς ήρθατε σε αυτό το μάθημα που αντλείται από το Καθολικό Σχόλιο του Χέιντοκ στα τελευταία κεφάλαια της Ιουδίθ — την ήττα του ασσυριακού στρατού, τον ύμνο που η Ιουδίθ έψαλε ενώπιον όλου του Ισραήλ και τη μακρά χηρεία που ακολούθησε το μεγάλο της έργο. Ο Χέιντοκ διατηρεί την πατερική και καθολική παραδοσιακή ανάγνωση που από καιρό έχει δεχθεί τον ύμνο της Ιουδίθ ως μία από τις κύριες θεμελιώσεις της Παλαιάς Διαθήκης για τη Μεγαλυνάρια της Υπεραγίας Θεοτόκου και που έχει ερμηνεύσει τη μακρά πιστή χηρεία της Ιουδίθ ως το πρότυπο του θεωρητικού βίου που η Εκκλησία έχει καλλιεργήσει μέσω των μοναστικών και αφιερωμένων ταγμάτων της. Οι τελευταίοι στίχοι του βιβλίου — η απελευθέρωση της δούλης της από την Ιουδίθ, η διανομή της περιουσίας της στους συγγενείς της, ο θάνατός της στα εκατόν πέντε — λαμβάνουν την προσεκτική πατερική προσοχή του Χέιντοκ.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε τα κεφάλαια 15 και 16 της Ιουδίθ ως ενιαίο πέρας του βιβλίου. Στο κεφάλαιο δεκαπέντε, προσέξτε την ήττα των Ασσυρίων, τη λεηλασία του στρατοπέδου τους, την άφιξη του αρχιερέα Ιωακείμ από την Ιερουσαλήμ, την ευλογία του στην Ιουδίθ και τον χορό των γυναικών του Ισραήλ. Στο κεφάλαιο δεκαέξι, ακούστε προσεκτικά τον ύμνο της Ιουδίθ: την επίκληση του Θεού ως δημιουργού όλων των πραγμάτων, την αφήγηση της ασσυριακής απειλής, την αναγγελία ότι ο Κύριος τους συνέτριψε με το χέρι γυναίκας, τον στοχασμό πάνω στη μικρότητα κάθε ανθρώπινης αξίωσης και την τελική επιστροφή στη λειτουργία του ναού. Έπειτα προσέξτε το ήσυχο πέρας: τη μακρά χηρεία της Ιουδίθ, την απελευθέρωση της δούλης της, τον θάνατό της και τις επτά ημέρες πένθους που τηρήθηκαν από τον οίκο του Ισραήλ.
Μελετήστε
Μελέτη
Το σχόλιο του Χέιντοκ σε αυτά τα κεφάλαια κλεισίματος συγκεντρώνει την πατερική τυπολογική ανάγνωση του άσματος της Ιουδίθ ως θεμέλιο του Μαγνιφικάτ και την προσεκτική προσοχή του στη μακρά χηρεία της.
Αλλά. Ελληνικά, «Και έδωσαν στην Ιουδίθ τη σκηνή του Ολοφέρνου, και όλο το ασημένιο σερβίτσιο, και κρεβάτια και λεκάνες, και όλα τα έπιπλά του, τα οποία αυτή παίρνοντας, τα έθεσε επάνω στο μουλάρι της, και τα έβαλε στα άρματά της, και τα σώρευσε επάνω σε αυτά· και κάθε γυναίκα του Ισραήλ έτρεξε να τη δει, και την ευλόγησαν, και χόρεψαν προς τιμήν της. Τότε πήρε μερικούς θύρσους (Χέιντοκ· ή κλαδιά πλεγμένα με κισσό, κ.λπ.· Καλμέτ) στα χέρια της, και έδωσε σε εκείνες τις γυναίκες που τη συνόδευαν· και στεφάνωσαν με ελιά τόσο αυτήν όσο και την υπηρέτριά της· (υπηρέτρια, ή Αλεξανδρινή Εβδομήκοντα, «και στεφανώθηκε με ελιά, και το μουλάρι της·» Γκράμπε αντικαθιστά «συνοδούς γυναίκες»,) και προχώρησε μπροστά από όλο τον λαό, οδηγώντας τον χορό όλων των γυναικών· και κάθε άνδρας του Ισραήλ ακολούθησε ένοπλος, με στεφάνια, και με ύμνους στο στόμα τους. Τότε,» κ.λπ., κεφάλαιο ιστ΄. (Χέιντοκ) --- Η μεταφορά πράσινων κλαδιών, σε τέτοιες περιστάσεις, ήταν πολύ συνηθισμένη, Λευιτικόν κγ΄ 40., Β΄ Μακκαβαίων ι΄ 7., και Ματθαίος κα΄ 8. Εξαιτίας αυτού ο Τάκιτος (Ιστορ. ε΄) υπέθεσε ότι οι Ιουδαίοι λάτρευαν τον Βάκχο. Αλλά δεν υπήρχε εδώ τίποτε από την απρέπεια, που συνήθως συνόδευε τις ειδωλολατρικές εορτές. Βρίσκουμε μόνο αυτή την περίπτωση γυναικών που στεφανώνονται με ελιά. Αλλά αυτό το δέντρο ήταν πολύ κατάλληλο, καθώς χρησιμοποιούνταν σε χαρμόσυνες περιστάσεις· Ράμο φελίκις ολίβαε· (Βιργίλιος στ΄) για το οποίο ο Σέρβιος παρατηρεί, ολίβαε, αρμπόρις φέσταε. Σε ορισμένους αγώνες στην Ελλάδα, γυναίκες που κέρδιζαν τη νίκη, στεφανώνονταν έτσι· (Αλέξ. Γενιάλ ε΄ 8.) και χρησιμοποιούνταν από το ρωμαϊκό ιππικό στις ειδούς του Ιουλίου, και σε θριάμβους. (Πλίνιος, [Φυσική Ιστορία;] ιε΄ 4.) --- Οι πομπές της Εκκλησίας συχνά επιτρέπουν παρόμοια στολίδια προς τιμήν του Θεού, (Τιρίνους) και για την προαγωγή της ευσέβειας. (Χέιντοκ)
Έτη. Ελληνικά, «ημέρες.» Βλέπε τον πρόλογο. (Χέιντοκ) --- Η Ιουδίθ ήταν χήρα σχεδόν εβδομήντα χρόνια, δείχνοντας εξαίρετο παράδειγμα σε όλους σε αυτή την κατάσταση. Παρά τις πολλές προτροπές που μπορεί να είχε για να ξαναπαντρευτεί, επέλεξε να απέχει, για μεγαλύτερη τελειότητα, Ματθαίος ιθ΄, και Α΄ Κορινθίους ζ΄. (Γουόρθινγκτον) --- Από τον θάνατο του Ολοφέρνου (το έτος του κόσμου 3348) μέχρι εκείνο του Ιωσία, (το έτος 3394) μόνο σαράντα έξι χρόνια ειρήνης θα συνέβαιναν στην Ιουδαία. Εξαιτίας αυτού ο Αρντουέν θα υποθέσει ότι το κείμενο μιλά για το βασίλειο του Ισραήλ. Αλλά θα ήταν δύσκολο να αποδειχθεί ότι υπήρχε εκείνη την εποχή, αφού οι δέκα φυλές είχαν οδηγηθεί μακριά. (Το έτος 3283.) Καθώς η Γραφή δεν προσδιορίζει πόσο χρονών ήταν η Ιουδίθ όταν απευθύνθηκε στον Ολοφέρνη, (Καλμέτ) μπορεί να ήταν εξήντα πέντε. (Βιτρέ.) --- Επομένως, αν κάνουμε αυτή την ειρήνη να διαρκέσει μέχρι την έλευση του Ναβουχοδονόσορ, για να επιτεθεί στην Ιερουσαλήμ, περίπου σαράντα έξι χρόνια μπορεί να παρέλθουν πριν από την περίοδο που ορίζεται εδώ. (Καλμέτ) --- Είναι, ωστόσο, πολύ πιο πιθανό, (Χέιντοκ) ότι η ειρήνη διήρκεσε από το 11ο του Μανασσή μέχρι τον θάνατο του Ιωσία, 73 (Ελληνικά, 78) χρόνια· (Τιρίνους) και ότι δεν ήταν πάνω από σαράντα όταν εκτέλεσε το κατόρθωμά της· καθώς τότε αποκαλούνταν όμορφη κοπέλα, (κεφάλαιο ιβ΄ 12.) και πολλοί επιθυμούσαν να την παντρευτούν. (Χέιντοκ) --- Κανένα παράδειγμα δεν μπορεί να παραχθεί, των Ιουδαίων που συνάπτουν τέτοια συμβόλαια με εκείνους που ήταν πέρα από την ηλικία τεκνοποίησης. Ο Φρερέ, που φαίνεται να φοβάται να επιτρέψει σε αυτό το βιβλίο την ίδια αυθεντία με τις προσθήκες στον Δανιήλ, αν και και τα δύο απορρίπτονται εξίσου από τους Προτεστάντες, υποθέτει ότι η Βαιθουλία πολιορκήθηκε στο 11ο ή 12ο έτος του Ιωσία· και, φυσικά, ότι η Ιουδίθ θα ήταν τότε περίπου ογδόντα τεσσάρων ετών! (Χουμπιγκάντ)
Αλλά. Αυτό λαμβάνεται από τα Χαλδαϊκά του Αγίου Ιερωνύμου, αν και παραλείπεται στην παλαιά Βουλγάτα, καθώς και στα Ελληνικά και Συριακά. Δεν βρίσκουμε ρητή μνεία αυτής της εορτής στο Ημερολόγιο των Ιουδαίων, (Καλμέτ) αν και κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλλει ότι κάποτε τηρούνταν. (Ντυ Αμέλ) --- Πιθανότατα έπαυσε κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας· καθώς εκείνη, στη μνήμη της νίκης επί του Νικάνορος, (που τηρούνταν στις ημέρες του Ιωσήπου, [Αρχαιότητες;] ιβ΄ 16.) έχει από καιρό καταργηθεί, (Καλμέτ) μαζί με πολλές άλλες. (Ντυ Αμέλ) --- Πολλοί υποθέτουν (Καλμέτ) ότι η εορτή της Ιουδίθ συνέπιπτε με εκείνη του νέου πυρός, όταν ο ναός ανανεώθηκε υπό τον Ιούδα τον Μακκαβαίο, στις 25 του Κασλεύ, (Σαλιέν, κ.λπ.) τον Δεκέμβριο, αν και η νίκη της Ιουδίθ επιτεύχθηκε περίπου τον Αύγουστο. Το ζήτημα δεν αποφασίζεται εύκολα. Καθώς η εορτή ήταν ανθρώπινης θεσμοθέτησης, μπορούσε να καταργηθεί από την ίδια αρχή. (Καλμέτ) --- Στην Ιουδίθ βλέπουμε μια χήρα πράγματι, όπως την επαινεί ο απόστολος, Α΄ Τιμόθεον ε΄ 3. (Άγιος Ιερώνυμος προς Φουρίαν.) --- Μπορούμε επίσης να υψώσουμε το νου μας ακόμη υψηλότερα, και να συλλογιστούμε σε αυτήν μια ένδοξη εικόνα της Χριστιανικής Εκκλησίας, η οποία είναι άσπιλη· και με την άσκηση όλων των αρετών, νικά τη δύναμη των διωκτών, δίνοντας όλη τη δόξα στον Θεό. Μετά τη νίκη, συνεχίζει σιωπηλά να ασκεί τις προηγούμενες αυστηρότητές της, που την καθιστούν ασφαλή στην ειρήνη και τρομερή στον πόλεμο. (Καλμέτ)Ο Χέιντοκ επιστρέφει στην αρχή του κεφαλαίου δεκαπέντε όπου οι ιερείς της Ιερουσαλήμ κατέρχονται πρώτα για να τιμήσουν την Ιουδίθ.
Ήλθαν. Τα Ελληνικά προσθέτουν, «και η γερουσία του Ισραήλ, που κατοικούσε στην Ιερουσαλήμ, ήλθε.» Αυτό αναφέρεται στο συνέδριο. (Γκρότιος) --- Αλλά, φαίνεται, η ίδρυσή του ήταν μεταγενέστερη της αιχμαλωσίας, και μπορούμε να εννοήσουμε τους κυριότερους άνδρες της πόλης, ή των ιερέων. (Καλμέτ) --- Να δουν. Τα Ελληνικά προσθέτουν, «τα αγαθά (Κομπλουτένσια· για να επιβεβαιώσουν ή να θέσουν θεμέλιο για, τα αγαθά) που ο Θεός είχε κάνει στον Ισραήλ, και να δουν την Ιουδίθ, και να μιλήσουν ειρήνη μαζί της.» Προτεστάντες, «για να την χαιρετήσουν.» (Χέιντοκ) --- Ο Ιωακείμ είναι ο ίδιος με τον Ελιακείμ· το Ελ προστίθεται μόνο. (Τιρίνους) --- Είναι ο Σαδώκ Β΄ ή Οδέας του Ιωσήπου· (Ράινεκ.) και διαδέχθηκε τον Σόβνα τόσο στην πνευματική όσο και στην κοσμική εξουσία, Ησαΐας κβ΄. (Μπελλαρμίνος)
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Η διατήρηση από τον Χέιντοκ της τυπολογικής ανάγνωσης με την οποία ο ύμνος της Ιουδίθ γίνεται το θεμέλιο της Μεγαλυνάριας ανοίγει στον σύγχρονο αναγνώστη την καθολική πειθαρχία της λειτουργικής αίνεσης. Κάθε φορά που η Μεγαλυνάρια ψάλλεται στο εσπερινό αξίωμα κάθε καθολικής μονής και καθεδρικού, ο ύμνος της Ιουδίθ ολοκληρώνεται στον ύμνο της Μαρίας. Η Εκκλησία είναι η ζωντανή συνέχεια των ύμνων των θυγατέρων της· συμμετέχετε σε αυτή τη συνέχεια κάθε φορά που ενώνεστε στην εσπερινή προσευχή. Πού στη δική σας ζωή η πειθαρχία της έμμετρης αίνεσης μετά τη ληφθείσα χάρη έγινε ουσιαστική; Στοχαστείτε επίσης τη μακρά χηρεία της Ιουδίθ. Μετά το μεγάλο έργο, η Ιουδίθ επιστρέφει στη Βαιθύλ και ζει για πολλές δεκαετίες στον συνηθισμένο ρυθμό νηστείας, προσευχής και ελεημοσύνης. Η καθολική παράδοση έχει από καιρό δεχθεί αυτό το πέρας ως σχολείο της βαθύτερης αγιότητας που ακολουθεί τη δραματική στιγμή — την αγιότητα της μακράς πιστής ζωής. Έχετε γίνει ανυπόμονοι με τα συνηθισμένα χρόνια που ακολουθούν μια στιγμή χάριτος;
Απαντήστε
Απόκριση
Ψάλτε τη Μεγαλυνάρια δυνατά απόψε από καρδιάς, αργά, κρατώντας ενώπιον του Θεού μία συγκεκριμένη απελευθέρωση που λάβατε τον περασμένο χρόνο. Έπειτα ονομάστε δυνατά μία μικρή συνηθισμένη πιστότητα που θα αναλάβετε την ερχόμενη εβδομάδα για να διπλώσετε την απελευθέρωση πίσω στον καθημερινό ρυθμό της ζωής σας, κατά τον τρόπο της Ιουδίθ που επιστρέφει στη Βαιθύλ.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Θεὲ τῶν δυνάμεων, ὁ διὰ χειρὸς Ἰουδίθ ἐλευθερώσας τὸν λαόν σου ἀπὸ τοῦ ὑπερηφάνου καταπιεστοῦ καὶ ἐπιθεὶς ἐπὶ τὰ χείλη αὐτῆς τὸν ὕμνον τῆς εὐχαριστίας, δέχου τὸν ἔπαινον ὃν νῦν προσφέρομεν καὶ συμμόρφωσον τὰς καρδίας ἡμῶν εἰς τὴν αὐτὴν ταπεινὴν ἐμπιστοσύνην. Ὥσπερ ἡ Παναγία Παρθένος Μαρία ἐμεγάλυνε τὸ ὄνομά σου ἐν τῷ Magnificat αὐτῆς, οὕτω καὶ ἡ μνήμη τῆς νίκης ταύτης ἑλκυσάτω ἡμᾶς εἰς τὴν ἀτελεύτητον λειτουργίαν τῶν ἁγίων σου. Διὰ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →