Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Λευιτικόν
Λευιτικόν 1-2 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Η προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου στο Λευιτικόν μας προσκαλεί να δούμε πέρα από την αρχαία τελετουργία στις διαχρονικές αρχές της αποδεκτής λατρείας. Στα κεφάλαια 1 και 2 εξετάζει τα ολοκαυτώματα και τις προσφορές σιτηρών, δείχνοντας πώς ο Θεός όρισε ακριβείς μορφές που κατεύθυναν τον Ισραήλ προς την αγιότητα και την εξιλέωση. Το σχόλιο του Καλβίνου απομακρύνει την περιττή εικασία ενώ τονίζει ό,τι παραμένει ωφέλιμο για τους πιστούς σήμερα. Η πραγματεία του μας υπενθυμίζει ότι κάθε λεπτομέρεια της θυσίας προοριζόταν να κατευθύνει την πίστη προς τον ερχόμενο Χριστό. Καθώς ακούμε τα λόγια του, οδηγούμαστε σε βαθύτερη ευλάβεια για τον Θεό που ακόμη καλεί τον λαό Του σε ειλικρινή και πνευματοφόρα αφοσίωση.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αφιερώστε χρόνο τώρα για να διαβάσετε τα κεφάλαια 1 και 2 του Λευιτικού αργά και προσευχητικά. Προσέξτε τις προσεκτικές οδηγίες που δίνονται για τα ολοκαυτώματα από το κοπάδι, το ποίμνιο και τα πτηνά, καθώς και τις προσφορές σιτηρών καρυκευμένες με λάδι, λιβάνι και αλάτι. Αφήστε την επαναλαμβανόμενη έμφαση σε ό,τι είναι άψογο και προσφέρεται εκούσια να σας διαπεράσει. Ζητήστε από το Πνεύμα να προετοιμάσει την καρδιά σας για να δεχθεί τις γνώσεις που αντλεί ο Καλβίνος από αυτά τα κεφάλαια.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά συνοψίζοντας τον σκοπό των νομικών θυσιών.
1. Και ο Κύριος κάλεσε τον Μωυσή. Σε αυτά τα επτά κεφάλαια ο Μωυσής θα πραγματευθεί γενικά τις θυσίες. Αλλά επειδή διαβάζουμε εδώ πολλά πράγματα των οποίων η χρήση έχει παρέλθει και άλλα των οποίων τους λόγους δεν κατανοώ σκοπεύω να αρκεσθώ σε μια σύντομη περίληψη από την οποία όμως ο αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί πλήρως ότι όσα έχουν απομείνει σε εμάς σχετικά με τις νομικές θυσίες είναι ακόμη και τώρα ωφέλιμα εφόσον δεν είμαστε υπερβολικά περίεργοι. Ας λάβουν όσοι επιλέγουν να κυνηγούν αλληγορίες τον έπαινο που επιθυμούν ο στόχος μου είναι μόνο να ωφελήσω τους αναγνώστες μου και θα αρκέσει να συνοψίσω σύντομα όσα νομίζω χρήσιμα να γίνουν γνωστά. Αν και σε αυτό το κεφάλαιο πραγματεύονται μόνο οι ολοκαυτώσεις εντούτοις ο κανόνας που τίθεται σχετικά με αυτές έχει ευρύτερη εφαρμογή αφού ο Μωυσής διδάσκει ποια ζώα θα ήθελε ο Θεός να προσφερθούν σε Αυτόν ώστε να είναι αποδεκτά και επίσης από ποιους και με ποιες τελετές πρέπει να προσφέρονται. Απαριθμεί τρία είδη από την αγέλη από τα ποίμνια και από τα πτηνά διότι η περίπτωση της κόκκινης δάμαλης από την οποία γίνονταν οι στάχτες του εξιλασμού ήταν διαφορετική και ιδιόμορφη και εδώ το ζήτημα αφορά τις συνήθεις θυσίες με τις οποίες οι ιδιώτες συνήθιζαν είτε να εξιλεώνουν τις αμαρτίες τους είτε να μαρτυρούν την ευσέβειά τους. Διατάσσει λοιπόν τα βοοειδή καθώς και τα αρνιά και τα ερίφια να είναι αρσενικά και επίσης τέλεια και απαλλαγμένα από κάθε ελάττωμα. Βλέπουμε λοιπόν ότι μόνο καθαρά ζώα επιλέγονταν για τις θυσίες και πάλι ότι όλα τα καθαρά ζώα δεν ευαρεστούσαν τον Θεό αλλά μόνο τα οικόσιτα όπως αυτά που επιτρέπουν να κατευθύνονται από το χέρι και τη θέληση των ανθρώπων. Διότι αν και τα ελάφια και οι ζαρκάδες εξημερώνονται μερικές φορές εντούτοις ο Θεός δεν τα δέχθηκε στο θυσιαστήριό Του. Αυτό λοιπόν ήταν ο πρώτος κανόνας υπακοής ότι οι άνθρωποι δεν έπρεπε να προσφέρουν αδιακρίτως αυτό ή εκείνο το θύμα αλλά ταύρους ή μοσχάρια από τις αγέλες τους και αρσενικά αρνιά ή ερίφια από τα ποίμνιά τους. Η απαλλαγή από ελάττωμα απαιτείται για δύο λόγους διότι αφού οι θυσίες ήταν τύποι του Χριστού έπρεπε σε όλες αυτές να αντιπροσωπεύεται εκείνη η πλήρης τελειότητα Του με την οποία ο επουράνιος Πατέρας Του επρόκειτο να εξιλεωθεί και δεύτερον οι Ισραηλίτες υπενθυμίζονταν ότι κάθε ακαθαρσία απορριπτόταν από τον Θεό μήπως η υπηρεσία Του μολυνθεί από την ακαθαρσία τους. Αλλά ενώ ο Θεός τους προέτρεπε να μελετούν την αληθινή ειλικρίνεια έτσι τους δίδασκε άφθονα ότι εκτός αν κατεύθυναν την πίστη τους στον Χριστό οτιδήποτε προερχόταν από αυτούς θα απορριπτόταν διότι ούτε η καθαρότητα ενός κτήνους θα Τον ικανοποιούσε αν δεν αντιπροσώπευε κάτι καλύτερο. Δεύτερον ορίζεται ότι όποιος προσέφερε ολοκαύτωμα έπρεπε να θέσει το χέρι του στο κεφάλι του αφού πλησίαζε στην πόρτα της σκηνής. Αυτή η τελετή δεν ήταν μόνο σημείο αφιέρωσης αλλά και εξιλασμού αφού αντικαθίστατο για τον άνθρωπο όπως εκφράζεται στα λόγια του Μωυσή Και θα γίνει αποδεκτό για αυτόν για να κάνει εξιλασμό για αυτόν. (Εδ. 4.) Δεν υπάρχει λοιπόν η παραμικρή αμφιβολία ότι μετέφεραν την ενοχή τους και όποιες ποινές άξιζαν στα θύματα ώστε να συμφιλιωθούν με τον Θεό. Τώρα αφού αυτή η υπόσχεση δεν μπορούσε καθόλου να είναι απατηλή πρέπει να συναχθεί ότι στις αρχαίες θυσίες υπήρχε τιμή ικανοποίησης που θα τους απάλλασσε από ενοχή και μομφή στην κρίση του Θεού όμως ακόμη όχι σαν να επαρκούσαν αυτά τα κτήνη από μόνα τους για εξιλασμό παρά μόνο στο μέτρο που ήταν μαρτυρίες της χάριτος που επρόκειτο να φανερωθεί από τον Χριστό. Έτσι οι αρχαίοι συμφιλιώνονταν με τον Θεό με μυστηριακό τρόπο μέσω των θυμάτων όπως ακριβώς καθαριζόμαστε τώρα μέσω του βαπτίσματος. Εξ αυτού έπεται ότι αυτά τα σύμβολα ήταν χρήσιμα μόνο ως ασκήσεις προς πίστη και μετάνοια ώστε ο αμαρτωλός να μάθει να φοβάται την οργή του Θεού και να ζητά συγχώρεση στον Χριστό.Στο εδάφιο 5 ο Καλβίνος γράφει:
5. Και αυτός θα σφάξει τον μόσχο. Η τελετή της σφαγής προστίθεται δηλαδή ότι ο ιερέας έπρεπε να ετοιμάσει το ίδιο το θύμα και να χύσει το αίμα του στο θυσιαστήριο διότι δεν επιτρεπόταν σε ιδιώτη να σφάξει το θύμα με τα ίδια του τα χέρια αλλά όσα έκανε ο ιερέας στο όνομά τους μεταφερόταν σε αυτούς. [250] Αλλά αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι αν και έφερναν το ενέχυρο της συμφιλίωσης από το σπίτι τους εντούτοις οι λειτουργοί του εξιλασμού έπρεπε να αναζητηθούν αλλού αφού κανείς δεν ήταν ικανός για τόσο ένδοξο αξίωμα παρά μόνο αυτός που είχε τιμηθεί με το άγιο χρίσμα του Θεού. Επομένως φανερωνόταν σαφώς ότι όλοι οι θνητοί είναι ανάξιοι να πλησιάσουν τον Θεό για να Τον εξιλεώσουν και ότι τα χέρια όλων είναι κατά κάποιον τρόπο μολυσμένα ή βέβηλα εκτός από εκείνα που ο ίδιος ο Θεός έχει καθαρίσει. Διότι η τιμή της θυσίας προερχόταν από πουθενά αλλού παρά από τη χάρη του Πνεύματος της οποίας το εξωτερικό χρίσμα ήταν ενέχυρο. Τώρα κατανοούμε πώς ήταν ότι οι ιδιώτες πρόσφεραν θυσίες στον Θεό και όμως μόνο ο ιερέας εκτελούσε αυτό το λειτούργημα. Το θυσιαστήριο ραντιζόταν με το αίμα ώστε ο λαός να γνωρίζει ότι το αίμα που χυνόταν από το θύμα δεν έπεφτε στο έδαφος αλλά ήταν αφιερωμένο στον Θεό και ανέπνεε σαν να λέγαμε γλυκιά ευωδία όπως ακριβώς τώρα το αίμα του Χριστού εμφανίζεται ενώπιον του προσώπου Του. Παραλείπω τα υπόλοιπα αφού δεν φαίνεται άξιο να επεκταθούμε στο τρίτο είδος προσφοράς δηλαδή των πτηνών. Εντούτοις πρέπει να θυμόμαστε ότι μέχρι εδώ ο Μωυσής μιλά μόνο για τα ολοκαυτώματα των οποίων η σάρκα καιγόταν διότι αυτό δεν ίσχυε για όλα όπως θα δούμε αργότερα. Αν και λοιπόν λέγεται δύο φορές ότι οι ιερείς θα θέσουν τα μέρη το κεφάλι και το λίπος κ.λπ. δεν πρέπει να το κατανοήσουμε σαν να διέταζε μόνο το λίπος και το κεφάλι να καούν αλλά ότι τίποτα δεν έμενε εκτός από το δέρμα. Μερικοί νομίζουν ότι το φδρ φεδέρ [251] είναι αποσπασμένο κεφάλι ούτε απορρίπτω τη γνώμη τους εφόσον δεν αποκλείουμε το λίπος. Ότι ήταν ακάθαρτο στο θύμα ο Θεός θα ήθελε να πλυθεί ώστε να μην το μολύνει. Τώρα τίθεται το ερώτημα γιατί καιγόταν είτε ολόκληρο είτε μερικώς. Η δική μου γνώμη είναι ότι με τη φωτιά αντιπροσωπεύεται η δύναμη του Πνεύματος από την οποία εξαρτάται όλο το όφελος των θυσιών διότι εκτός αν ο Χριστός είχε υποφέρει εν Πνεύματι δεν θα ήταν θυσία εξιλασμού. Η φωτιά λοιπόν ήταν σαν το καρύκευμα που έδινε την αληθινή ευωδία στις θυσίες επειδή το αίμα του Χριστού επρόκειτο να αγιασθεί από το Πνεύμα ώστε να μας καθαρίσει από όλους τους λεκέδες των αμαρτιών μας. Αυτό ο Θεός θα το είχε αντιπροσωπεύσει πληρέστερα στα ολοκαυτώματα όμως κανένα θύμα δεν προσφερόταν από το οποίο κάποιο μέρος δεν καταναλωνόταν από τη φωτιά.Στρεφόμενος στις προσφορές σιτηρών στο κεφάλαιο 2 ο Καλβίνος γράφει:
1. Και όταν κάποιος θελήσει να προσφέρει. Σε αυτό το κεφάλαιο ο Μωυσής ορίζει τους κανόνες για εκείνες τις προσφορές στις οποίες δίνεται ιδιαιτέρως το όνομα μινχά. Δεν ήταν αιματηρές θυσίες ούτε προσφορές ζώων αλλά μόνο από πίτες και λάδι. Αν κάποιος ήθελε να προσφέρει απλό αλεύρι διατάσσεται να το καρυκεύσει με λιβάνι και λάδι και επίσης να επιλέξει ψιλό αλεύρι ώστε η προσφορά να μην μολυνθεί από το πίτουρο. Έτσι εδώ όπως σε όλη την υπηρεσία του Θεού τίθεται ο κανόνας ότι τίποτα εκτός από καθαρό δεν πρέπει να προσφέρεται εκτός αυτού με το λάδι βελτιώνεται η γεύση του και με το λιβάνι προσδίδεται σε αυτό ευωδιαστή οσμή. Γνωρίζουμε ότι ο Θεός δεν έλκεται ούτε από γλυκύτητα γεύσης ούτε από ευχάριστες οσμές αλλά ήταν χρήσιμο να διδάσκεται ένας ακαλλιέργητος λαός με αυτά τα σύμβολα μήπως διαφθείρουν την υπηρεσία του Θεού με τις δικές τους ανόητες εφευρέσεις. Ο Μωυσής στη συνέχεια διατάσσει ότι όποιο είναι αφιερωμένο στον Θεό πρέπει να παραδίδεται στο χέρι του ιερέα όπως έχουμε δει προηγουμένως ότι οι ιδιώτες αποκλείονταν από αυτή την τιμή ώστε η ιδιαίτερη αξιοπρέπεια του Χριστού να παραμείνει σε Αυτόν δηλαδή ότι μόνο μέσω Αυτού έπρεπε να ζητείται πρόσβαση στον Θεό και ότι όλοι οι άνθρωποι να γνωρίζουν ότι καμία λατρεία δεν ευαρεστεί τον Θεό εκτός από αυτή που Αυτός αγιάζει. Η ουσία αυτού του τύπου φανερώνεται από τα λόγια του Αποστόλου όταν λέει ότι με Αυτόν προσφέρουμε τώρα τη θυσία αίνου στον Θεό συνεχώς δηλαδή τον καρπό των χειλιών μας που δίνει ευχαριστία στο όνομά Του. (Εβραίους 13:15.) Αλλά όταν ο ιερέας είχε κάψει μια χούφτα από το αλεύρι με το λάδι και το λιβάνι ό,τι απέμενε αφήνονταν για δική του χρήση διότι όπως έχουμε δει αλλού τα άγια των αγίων των ολοκαυτωμάτων δίνονταν στους ιερείς. Άλλα είδη αναφέρονται στη συνέχεια δηλαδή πίτες ψημένες στον φούρνο έπειτα τέτοιες που τηγανίζονταν σε τηγάνι και τρίτον σε σχάρα διότι ο Θεός θα ήθελε η μινχά να προσφέρεται σε Αυτόν από κάθε είδος πίτας ώστε οι Ισραηλίτες να μάθουν να προσβλέπουν σε Αυτόν σε όλη την τροφή τους αφού τίποτα δεν είναι καθαρό σε εμάς εκτός από ό,τι Αυτός αγιάζει με την ευλογία Του. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Μωυσής διακρίνει με ακρίβεια μεταξύ των πιτών που ψήνονταν είτε στον φούρνο είτε στο τηγάνι είτε στη σχάρα.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Καλβίνος στη συνέχεια εφαρμόζει την απαγόρευση του προζυμιού στην καθαρότητα της λατρείας.
11. Καμία προσφορά σιτηρών, την οποία θα φέρετε. Ο Θεός εδώ απαγορεύει να Του προσφέρονται προζυμωμένες πίτες, με την οποία τελετουργία οι αρχαίοι διδάσκονταν ότι η υπηρεσία του Θεού διαφθείρεται αν αναμιχθεί σε αυτήν οποιαδήποτε ξένη εφεύρεση. Ούτε μπορεί να αμφισβητηθεί ότι ο Χριστός αναφερόταν σε αυτό όταν προειδοποίησε τους μαθητές Του να «προσέχουν το προζύμι των Φαρισαίων,» (Ματθαίος 16:11·) εννοώντας με αυτή τη λέξη τις μυθοπλασίες με τις οποίες είχαν διαφθείρει τη θρησκεία. Η κατανάλωση προζυμιού απαγορευόταν στο Πάσχα για άλλο λόγο, δηλαδή για να θυμούνται την ξαφνική αναχώρησή τους, ή μάλλον φυγή, στην οποία δεν υπήρχε χρόνος να ετοιμάσουν προμήθειες για το ταξίδι τους. Αν και ο Παύλος το επεκτείνει ακόμη περισσότερο, δηλαδή ότι οι πιστοί πρέπει να απέχουν από κάθε «προζύμι κακίας και πονηρίας.» (Α' Κορινθίους 5:8.) Είναι σαφές, ωστόσο, ότι σε αυτόν τον γενικό κανόνα καταδικάζονται όλες οι πρόσθετες διαφθορές, με τις οποίες η καθαρή θρησκεία μολύνεται, σαν να λέγεται ότι καμία προσφορά δεν θα εγκρινόταν από τον Θεό εκτός από εκείνες που ήταν γνήσιες και απαλλαγμένες από κάθε ξένη γεύση. Σχετικά με το μέλι, ο λόγος της χρήσης του είναι πιο ασαφής, διότι δεν γνωρίζω αν υπάρχει μεγάλη εξάρτηση από τις λεπτές αναλύσεις ορισμένων σχετικά με τη φύση του. [252] Αλλά αν και μόλις τολμώ να κάνω οποιαδήποτε δήλωση σχετικά με αυτό, παρ' όλα αυτά παραλείπω τις φαντασιώσεις και προβάλλω ό,τι μου φαίνεται πιο πιθανό. Το μαγειρεμένο μέλι γίνεται αμέσως ξινό και προκαλεί το ψωμί με το οποίο αναμιγνύεται να ζυμωθεί· αυτά τα δύο πράγματα, λοιπόν, φαίνεται να συνδυάζονται, ότι ούτε μέλι ούτε προζύμι πρέπει να προσφέρονται στη φωτιά. Όσον αφορά ό,τι προσθέτει ο Μωυσής αμέσως μετά, «Θα τα προσφέρετε μεταξύ των πρωτογεννημάτων,» δεν γνωρίζω αν εφαρμόζεται στο προζύμι, όπως νομίζουν μερικοί· ασφαλώς η εξαίρεση φαίνεται πιο απλή, ότι τα πρωτογεννήματα του μελιού θα ήταν πράγματι ευπρόσδεκτα στον Θεό, υπό την προϋπόθεση ότι δεν διέφθειραν τις προσφορές του βωμού. Αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι αρχαίοι κατανοούσαν το νόημα αυτής της εντολής, αλλιώς θα ήταν άχρηστη, και έτσι γνώριζαν ότι τίποτα δεν ήταν νόμιμο στις θυσίες εκτός από ό,τι όριζε ο Θεός. Αλλά ας μάθουμε, αφού η χρήση της τελετουργίας έχει καταργηθεί, να μην εισάγουμε τις δικές μας φαντασιώσεις ή εφευρέσεις στην υπηρεσία του Θεού, αλλά να ακολουθούμε υπάκουα τον κανόνα που Αυτός ορίζει.
Απαντήστε
Απόκριση
1. Πώς η έμφαση του Καλβίνου στην πίστη που κατευθύνεται προς τον Χριστό αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε τις θυσίες της Παλαιάς Διαθήκης;
2. Σε ποιους τομείς της δικής σας λατρείας μπορεί να πειρασθείτε να προσθέσετε «προζύμι» ανθρώπινης εφεύρεσης;
3. Ποιο πρακτικό βήμα μπορείτε να κάνετε αυτή την εβδομάδα για να προσφέρετε τη ζωή σας ως θυσία καρυκευμένη με το αλάτι της διαθήκης του Θεού;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Δέσποτα Κύριε, ὁ διατάξας τὴν ὁλοκαύτωσιν τὴν ἄμωμον ὡς σκιὰν τῆς τελείας ἐξιλεώσεως τῆς συντελεσθείσης ὑπὸ τοῦ Υἱοῦ σου, κατάναλον διὰ τοῦ Πνεύματός σου πᾶν ἀκάθαρτον ἐν ἡμῖν, ἵνα αἱ ζωαὶ ἡμῶν ἀναβῶσιν ὡς ὀσμὴ εὐωδίας εὐάρεστος ἐνώπιόν σου. Στήριξον ἡμᾶς ἐν τῇ πιστότητι τῆς διαθήκης σου, ὥστε νὰ προσεγγίζωμέν σε ἄνευ προσθηκῶν ἡμετέρων, ἀναπαυόμενοι ὁλοψύχως ἐπὶ τῇ ἐπαρκείᾳ τῆς ἅπαξ γενομένης θυσίας τοῦ Χριστοῦ. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →