← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Μακκαβαίων

Α΄ Μακκαβαίων 1-2 — αντλώντας από τον Ακουίνα (Σούμμα ΙΙ-ΙΙ ερώτ.158 ζήλος + ερώτ.123 ανδρεία + τυπολογία Φινεές)

Α' Μακκαβαίων 1-2Άγιος Θωμάς Ακινάτης — Summa Theologiae + Catena Aurea + Υπόμνημα επί των Sententiarum22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα εναρκτήρια κεφάλαια της Πρώτης Μακκαβαίων παρουσιάζουν την κρίση της πιστότητας υπό τον Αντίοχο, όπου ο Σελευκίδης άρχων επιβάλλει ειδωλολατρική λατρεία και ο λαός του Ισραήλ αντιμετωπίζει την επιλογή μεταξύ αποστασίας και αντίστασης. Ο Άγιος Θωμάς πραγματεύεται τον ζήλο στην Σούμμα ως έντονη κίνηση της βουλήσεως προς το αγαθό, ικανή για δίκαιη οργή όταν παραβιάζεται η θεία τιμή, ενώ η ανδρεία τελειοποιεί την οργίλη όρεξη για να υπομένει κινδύνους για χάρη του ιδίου αγαθού. Ο Ματταθίας, φονεύοντας τον αποστάτη στη Μωδεΐν, στέκεται στη γραμμή του Φινεές, του οποίου η πράξη η Γραφή επαινεί ως αποστρέφουσα την οργή από τον Ισραήλ. Ο Ακουίνας σημειώνει ότι ο τοιούτος ζήλος πρέπει να παραμένει τακτοποιημένος υπό του λόγου για να μη πέσει σε υπερβολή, όμως όταν ορθώς κατευθύνεται γίνεται πράξη ευσεβείας προς τον Θεό και τον πατροπαράδοτο νόμο. Η αφήγηση έτσι απεικονίζει πώς η ανδρεία στην υπεράσπιση της αποκαλυφθείσης αληθείας διαφέρει από απλή πολιτική επανάσταση, θεμελιώνοντας μεταγενέστερο στοχασμό περί νομίμου αντιστάσεως και της αρετής που την συντηρεί μέχρι θανάτου.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τα κεφάλαια 1 και 2 της Πρώτης Μακκαβαίων στην Έκδοση Ντουάι-Ράιμς ή στην Καθολική Έκδοση Δημοσίου Τομέα. Παρατηρήστε τη συστηματική βεβήλωση του Ναού και την επιβολή παγανιστικών τελετουργιών, τις ποικίλες αντιδράσεις μεταξύ του λαού, και την αποφασιστική παρέμβαση του Ματταθία μαζί με τους γιους του. Σημειώστε πώς το κείμενο παρουσιάζει την πράξη του ως σκόπιμη μίμηση του Φινεές και πώς η επακόλουθη φυγή στα βουνά πλαισιώνει την αρχή της ένοπλης αντίστασης. Προσέξτε τη γλώσσα της διαθήκης, του νόμου και του ζήλου που επανέρχεται στους λόγους και τις πράξεις.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θωμάς Ακινάτης ορίζει την ανδρεία στην II-II q.123 a.1 ως την αρετή που μετριάζει τον φόβο και την τόλμη ώστε να μπορεί κανείς να υπομένει τα κακά για χάρη ενός υψηλότερου αγαθού. Στο Μακκαβαϊκό πλαίσιο αυτή η αρετή εμφανίζεται όταν ο Ματταθίας αρνείται να προσφέρει την ειδωλολατρική θυσία και αντίθετα καταβάλλει τόσο τον βασιλικό αξιωματούχο όσο και τον συμμορφούμενο Ιουδαίο. Η πράξη δεν είναι ιδιωτική εκδίκηση αλλά δημόσια υπεράσπιση της θείας λατρείας ανάλογη με τον ζήλο που άσκησε ο Φινεές στους Αριθμούς. Ο Ακινάτης πραγματεύεται τον ζήλο αυτόν στην II-II q.158 a.1 ως είδος οργής που διεγείρεται από την αγάπη του αγαθού όταν αυτή η κίνηση παραμένει υποταγμένη στον λόγο αξίζει έπαινο παρά καταδίκη. Το ίδιο τμήμα προειδοποιεί ότι ο ανεξέλεγκτος ζήλος εύκολα γίνεται αμαρτωλός όμως η Μακκαβαϊκή αφήγηση δείχνει τον Ματταθία να ενεργεί υπό την καθοδήγηση της πατροπαράδοτης διαθήκης παρά από προσωπική οργή. Η II-II q.40 διευκρινίζει περαιτέρω ότι ο πόλεμος που αναλαμβάνεται για την υπεράσπιση του κοινού αγαθού και υπό νόμιμη εξουσία μπορεί να είναι δίκαιος αν και η αρχική εξέγερση στερείται βασιλιά η διατήρηση της αποκαλυφθείσας θρησκείας παρέχει το απαιτούμενο ηθικό έρεισμα. Η ευσέβεια που συζητείται στην II-II q.101 a.2 επεκτείνεται στη χώρα του και στις ιερές παραδόσεις της παρέχοντας ένα επιπλέον κίνητρο για αντίσταση. Τέλος η II-II q.124 παρουσιάζει το μαρτύριο ως την τέλεια πράξη ανδρείας στην οποία ο πιστός αποδέχεται τον θάνατο αντί να αρνηθεί την πίστη οι θάνατοι που αφηγούνται στο κεφάλαιο 1 προεικονίζουν τα μεταγενέστερα μαρτύρια που στεφανώνουν τον αγώνα της οικογένειας. Έτσι το κείμενο δείχνει μια οργανωμένη πρόοδο από τον ζηλωτικό υπερασπισμό της λατρείας μέσω της άσκησης της ανδρείας στη μάχη στην ετοιμότητα για την ύψιστη μαρτυρία.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Το Μακκαβαϊκό παράδειγμα προσκαλεί σε εξέταση του πώς ο ζήλος για τη θεία αλήθεια πρέπει να κυβερνάται από τη φρόνηση και να κατευθύνεται προς το κοινό αγαθό και όχι προς ιδιωτική ικανοποίηση. Ο Ακουίνας μας υπενθυμίζει ότι η ανδρεία δεν είναι απλή υπομονή αλλά ορθολογική επιλογή να υποφέρει κανείς για ό,τι είναι αληθινά εξαίρετο. Σε σύγχρονους όρους αυτό εγείρει το ερώτημα πότε η πιστότητα στην αποκάλυψη απαιτεί δημόσια αντίσταση σε νόμους που την αντιφάσκουν. Η τυπολογία του Φινεές υπογραμμίζει ότι τέτοιες πράξεις αντλούν τη νομιμότητά τους από την πιστότητα στη διαθήκη και όχι μόνο από εθνική ή πολιτική ταυτότητα. Ταυτόχρονα, η αρετή της ανδρείας προειδοποιεί τόσο κατά της δειλίας που εγκαταλείπει την πίστη όσο και κατά της προπέτειας που επιδιώκει σύγκρουση για χάρη της ίδιας. Η αφήγηση επομένως παρέχει ένα πρότυπο για να διακρίνει κανείς πότε ο πιστός πρέπει να αποδεχθεί το πάθος και πότε η ενεργός υπεράσπιση της ιερής τάξης είναι δικαιολογημένη.
Απαντήστε

Απόκριση

Σε ποια συγκεκριμένη περίσταση μπορεί η αρετή του τακτοποιημένου ζήλου να απαιτήσει από εσάς να μιλήσετε ή να ενεργήσετε ενάντια στην επικρατούσα πολιτισμική πίεση; Πώς η διάκριση μεταξύ ανδρείας και απλής οργής βοηθά στην αξιολόγηση των αντιδράσεων στη θρησκευτική δίωξη σήμερα;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Θεέ, ὁ ἐγείρας τὰς καρδίας τῶν Μακκαβαίων διὰ ἁγίου ζήλου ὑπὲρ τοῦ νόμου Σου καὶ τοῦ ναοῦ Σου, δώρησαι ἡμῖν μερίδα τοῦ αὐτοῦ τεταγμένου ζήλου καὶ τῆς ἀνδρείας. Διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, ἐνίσχυσον τὰς θελήσεις ἡμῶν ἵνα ὑπερασπιζώμεθα τὴν λατρείαν Σου μετὰ φρονήσεως καὶ σταθερότητος, μήτε ὑποχωροῦντες ἀπὸ τῆς μαρτυρίας μήτε ὑπερβαίνοντες τὰ ὅρια τῆς ἀγάπης. Ἕνωσον ἡμᾶς τῇ κοινωνίᾳ τῶν Ἁγίων, ἵνα ὑπομείνωμεν πάντα ἕνεκεν τῆς διαθήκης Σου καὶ τῆς δόξης Σου. Ἀμήν.

Άγιος Θωμάς Ακινάτης — Summa Theologiae + Catena Aurea + Υπόμνημα επί των Sententiarum · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →