Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Ψαλμοί 69-70 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Στη συντροφιά του Ιωάννη Καλβίνου στρεφόμαστε πάλι στους Ψαλμούς, επιτρέποντας στην σταθερή ερμηνεία του να καθοδηγήσει τον στοχασμό μας. Η προσεκτική προσοχή του Καλβίνου στη γλώσσα του θρήνου και της εμπιστοσύνης ανοίγει νέους δρόμους για προσευχή και επιμονή. Το σχόλιό του σε αυτά τα κεφάλαια αποκαλύπτει πώς οι αρχαίες κραυγές του Δαβίδ συνεχίζουν να διαμορφώνουν την πίστη της Εκκλησίας. Καθώς ακούμε, ανακαλύπτουμε ότι οι αγώνες που καταγράφονται εδώ δεν είναι μακρινοί αλλά ανήκουν σε κάθε γενιά που επικαλείται τον Κύριο. Η φωνή του Καλβίνου μας προσκαλεί να παραμείνουμε σε κάθε στίχο, αφήνοντας το Πνεύμα να εφαρμόσει τον Λόγο στην παρούσα ανάγκη μας. Ας ενισχύσει αυτή η μελέτη την ελπίδα μας και ας βαθύνει την κοινωνία μας με τον Θεό που ακούει.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Με ήσυχες καρδιές διαβάζουμε τώρα τους Ψαλμούς 69 και 70. Ας ξεπλύνουν τα λόγια του θρήνου και της ικεσίας. Προσέξτε τις ζωντανές εικόνες των βαθιών υδάτων και της λάσπης, την αίσθηση της άδικης κατηγορίας και τη σταθερή στροφή προς τον Θεό στην προσευχή. Διαβάστε αργά, επιτρέποντας στις κραυγές του ψαλμωδού να γίνουν δικές σας. Μετά την ανάγνωση, σταματήστε για να ομολογήσετε ενώπιον του Κυρίου τους τόπους όπου αυτοί οι ψαλμοί ονομάζουν τη δική σας εμπειρία.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά εξηγώντας τους εναρκτήριους στίχους.
1. Σῶσόν με, ὦ Θεέ! διότι τὰ ὕδατα, κ.λπ. Ὑπὸ τὸ σχῆμα τῶν ὑδάτων, ὁ Ψαλμῳδὸς παριστᾷ τὴν κατάστασίν του ὡς τόσον ἐξαιρετικῶς θλιβερὰν ὥστε νὰ τὸν φέρῃ ἀκόμη καὶ εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀπελπισίας· καὶ ὅμως γνωρίζομεν ὅτι, πολὺ μακρὰν τοῦ νὰ εἶναι μαλακὸς καὶ θηλυπρεπὴς ἄνθρωπος, ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀντιμετώπιζε καὶ ὑπερεκίνει φρικτὰς πειρασμοὺς μὲ ἐξαιρετικὸν θάρρος. Ἐκ τούτου δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν τὴν πικρότητα τῆς θλίψεως μὲ τὴν ὁποίαν ἦτο ἐκείνην τὴν στιγμὴν τεθλιμμένος. Τινὲς ἐκλαμβάνουν τὴν λέξιν ψυχὴν ὡς δηλοῦσαν τὴν ζωήν· [68] ἀλλὰ τοῦτο δίδει πολὺ ψυχρὰν καὶ ἀνεπαρκῆ σημασίαν. Μᾶλλον σημαίνει τὴν καρδίαν. Ὅταν ἄνθρωπος πίπτῃ εἰς ἄβυσσον ὑδάτων, δύναται νὰ προλάβῃ ἐπὶ τινα χρόνον τὸ ὕδωρ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ σῶμά του, σταματῶν τὸ στόμα καὶ τοὺς μυκτῆρας αὐτοῦ, ἀλλὰ τελικῶς, ἐκ τοῦ ἀδυνάτου νὰ ζήσῃ ἀνθρώπινον ὂν ἄνευ ἀναπνοῆς, ἡ ἀσφυξία θὰ τὸν ἀναγκάσῃ νὰ ἀφήσῃ τὰ ὕδατα νὰ εἰσέλθουν, καὶ ταῦτα θὰ διεισδύσουν ἀκόμη καὶ εἰς τὴν καρδίαν. Ὁ Δαβὶδ διὰ τῆς μεταφορᾶς ταύτης θὰ ὑπεδήλου, οὐ μόνον ὅτι τὰ ὕδατα τὸν εἶχον καλύψει καὶ κατακλύσει, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἠναγκάσθη νὰ τὰ ἑλκύσῃ εἰς τὸ σῶμά του.Ὁ Καλβίνος συνεχίζει μὲ τὴν ἑπομένην εἰκόνα τῆς θλίψεως.
2. Βυθίζομαι εἰς βαθὺν πηλόν, ὅπου δὲν ὑπάρχει τόπος σταθερὸς Ἐδῶ συγκρίνει τὰς θλίψεις αὐτοῦ μὲ βαθὺν βόθρον πηλοῦ, ὅπου ὑπάρχει ἀκόμη μεγαλυτέρα ἔκθεσις εἰς κίνδυνον· διότι ἐὰν ἄνθρωπος στηρίξῃ τοὺς πόδας ἐπὶ στερεοῦ πυθμένος, δύναται νὰ ὑψωθῇ, ὑπάρχοντα πολλὰ παραδείγματα ἐν οἷς πρόσωπα, τοποθετοῦντα τοὺς πόδας ἐπὶ τοῦ πυθμένος, διὰ αἰφνιδίου ἅλματος ἀνέκυψαν καὶ διέφυγον τὸν κίνδυνον τῶν ὑδάτων· ἀλλ᾽ ὅταν ἄνθρωπος εὕρῃ ἑαυτὸν ἅπαξ βυθισθέντα εἰς τινα βόρβορον ἢ λασπῶδες ποτάμιον, εἶναι ὅλα τετελεσμένα δι᾽ αὐτόν, δὲν ἔχει μέσον νὰ σωθῇ. [69] Ὁ Ψαλμῳδὸς προσάγει προσθέτους περιστάσεις πρὸς ἀπεικόνισιν τῆς τεθλιμμένης καταστάσεως αὐτοῦ. Δηλοῖ ὅτι κατεκλύσθη ὑπὸ τῆς ροῆς τῶν ὑδάτων· ἔκφρασις δηλοῦσα τὴν ἀταξίαν καὶ σύγχυσιν τὴν ὁποίαν αἱ θλίψεις καὶ αἱ διώξεις αὐτοῦ παρήγαγον.Εἰς τὸν ἑπόμενον στίχον ὁ Καλβίνος γράφει:
3 Ἐκοπίασα κράζων Ὁ Δαβίδ, ἐν τῷ ζητεῖν καὶ ἐπικαλεῖσθαι τὸν Θεόν, ὅταν αἱ ὑποθέσεις αὐτοῦ ἦσαν εἰς τοιαύτην συγκεχυμένην καὶ ἀπελπιστικὴν κατάστασιν, ἐπέδειξεν παράδειγμα σπανίας καὶ θαυμασίας ὑπομονῆς. Παραπονεῖται ὅτι συνέχισε κράζων ἕως ὅτου ἐξηντλήθη καὶ ἐβραγχίασε, καὶ ὅλα ἄνευ ἀποτελέσματος. Διὰ τῆς λέξεως ἐκοπίασα, δὲν ἐννοεῖ ὅτι παρητήθη τῆς προσευχῆς, ὡς ἐὰν εἶχε ῥίψει ἀπ᾽ αὐτοῦ πᾶσαν ἀγάπην πρὸς καὶ εὐαρέσκειαν εἰς τὴν ἄσκησιν ἐκείνην εὑρίσκων ὅτι ἀπεδείχθη ἄχρηστος ὡς μέσον ἀπελευθερώσεως. Μᾶλλον περιγράφει τὴν ἀκούραστον ἐπιμονὴν αὐτοῦ· καὶ ἡ αὐτὴ ἰδέα ἐκφράζεται διὰ τοῦ βραγχιασμένου λάρυγγος καὶ τῶν ἀποτυγχανόντων ὀφθαλμῶν αὐτοῦ. [70] Βεβαίως δὲν ἐφώναζε πρὸ ἀνθρώπων ἐκ μόνης προσποιήσεως, οὐδὲ ἡ βραγχίασις αὕτη συνεστάθη ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας. Ἀντιλαμβανόμεθα, λοιπόν, ὅτι μολονότι αἱ σωματικαὶ αἰσθήσεις αὐτοῦ ἀπέτυχον, ἡ δύναμις τῆς πίστεως αὐτοῦ καθόλου δὲν ἐσβέσθη. Ὅταν ἀναλογιζώμεθα ὅτι ὁ Δαβὶδ ὡμίλησε, ὡς ἐκ τοῦ στόματος τοῦ Χριστοῦ, καὶ, ὡς ἐκ τοῦ στόματος πάντων τῶν ἀληθῶν ἁγίων οἵτινες εἶναι τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ, δὲν πρέπει νὰ νομίζωμεν ὅτι συμβαίνει εἰς ἡμᾶς τι ξένον, ἐὰν ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ κατακλυζώμεθα ὑπὸ τοῦ θανάτου, ὥστε νὰ μὴ δυνώμεθα νὰ διακρίνωμεν τὴν ἐλαχίστην ἐλπίδα ζωῆς. Ναί, μᾶλλον ἂς μάθωμεν ἐγκαίρως, ἐνῷ ὁ Θεὸς φείδεται ἡμῶν, νὰ διαλογιζώμεθα ἐπὶ τῆς ἀληθείας ταύτης, καὶ νὰ ἀντλῶμεν τὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν εἶναι προωρισμένη νὰ παρέχῃ ὑπὸ συμφορὰν, ὅτι ἀκόμη καὶ εἰς τὰ βαθύτερα βάθη τῆς ἀντιξοότητος ἡ πίστις δύναται νὰ μᾶς στηρίζῃ, καὶ, ὅ,τι εἶναι περισσότερον, νὰ μᾶς ὑψώνῃ πρὸς τὸν Θεόν· οὐδεμία ὑπάρχουσα, ὡς ὁ Παῦλος μαρτυρεῖ, (Πρὸς Ῥωμαίους 8:39) ὕψος οὐδὲ βάθος δυνάμενον νὰ μᾶς χωρίσῃ ἀπὸ τῆς ἀπείρου ἀγάπης Ἐκείνου ὅστις καταπίνει πάντα τὰ βάθη, ναί, ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν κόλασιν.Ὁ Καλβίνος κατόπιν ἀσχολεῖται μὲ τὸ πλῆθος τῶν ἐχθρῶν.
4. Οἱ μισοῦντές με ἄνευ αἰτίας εἶναι πλείονες ἐν ἀριθμῷ τῶν τριχῶν τῆς κεφαλῆς μου Ὁ Ψαλμῳδὸς ἐκφράζει νῦν ἄνευ σχήματος ὅ,τι εἶχεν εἰπεῖ ὑπὸ τὰς μεταφορὰς τοῦ πηλοῦ καὶ τῆς ὁρμητικῆς ῥοῆς τῶν ὑδάτων. Διωκόμενος ὑπὸ τοσούτου πλήθους ἐχθρῶν, εἶχεν ὑπερβολικῶς καλὸν λόγον νὰ φοβῆται τὸν θάνατον κατ᾽ ἀναριθμήτους τρόπους. Οὐδὲ εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ γλῶσσά του, ὅταν παριστᾷ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὡς πλείονας ἐν ἀριθμῷ τῶν τριχῶν τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, ἐπειδὴ ἐμισεῖτο θανάσιμα καὶ ἀπεστρέφετο ὑπὸ ὁλοκλήρου τοῦ βασιλείου, πιστευομένου καθολικῶς ὅτι ἦτο ταπεινὸς καὶ πονηρὸς προδότης τῆς πατρίδος αὐτοῦ. Περαιτέρω, γνωρίζομεν ἐκ τῆς ἱερᾶς ἱστορίας πόσον πολυάριθμοι καὶ ἰσχυροὶ ἦσαν οἱ στρατοὶ τοὺς ὁποίους ὁ Σαοὺλ ἀπέστειλεν ἵνα τὸν καταδιώξουν. Ἐκφράζει τὸ θανάσιμον μῖσος τὸ ὁποῖον ἔτρεφον πρὸς αὐτόν, ὅταν μᾶς λέγῃ ὅτι ἦσαν ἐντόνως προσηλωμένοι εἰς τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ, ὄντες πρόθυμοι νὰ τὸν ἀποκόψουν διὰ βιαίου θανάτου· καὶ ὅμως ὁμολογεῖ ὅτι δὲν εἶχεν πράξει οὐδὲν πρὸς δικαιολόγησιν τοιαύτης ἀμείλικτου διώξεως. Ἡ ἑβραϊκὴ λέξις chnm, chinnam, τὴν ὁποίαν ἀπεδώκαμεν, ἄνευ αἰτίας, καὶ τὴν ὁποίαν τινὲς μεταφράζουν, δι᾽ οὐδέν, ὑποδηλοῖ ὅτι ὠθοῦντο ὑπὸ ἰσχυρᾶς ἐπιθυμίας νὰ βλάψουν αὐτόν, μολονότι δὲν τοὺς εἶχεν κάμει οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἀδικίαν, οὐδὲ τοὺς εἶχεν δώσει τὴν ἐλαχίστην πρόκλησιν δι᾽ οἱασδήποτε κακῆς χρήσεως. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐφαρμόζει εἰς τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ τὴν προσωνυμίαν sqr, sheker, τουτέστι ψεῦσται, διότι δὲν εἶχον δικαίαν βάσιν νὰ κάμουν πόλεμον ἐναντίον αὐτοῦ, μολονότι προσεποιοῦντο τὸ ἐναντίον. Ἂς μελετήσωμεν, λοιπόν, μετὰ τὸ παράδειγμα αὐτοῦ, ἐὰν ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ ὑποκείμεθα εἰς δίωξιν, νὰ ἔχωμεν τὴν ὑποστήριξιν τὴν προερχομένην ἐκ τῆς μαρτυρίας ἀγαθῆς συνειδήσεως, καὶ νὰ δυνώμεθα ἐλευθέρως νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ μῖσος τὸ ὁποῖον οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν τρέφουν κατ᾽ ἡμῶν εἶναι ὁλοτελῶς ἄνευ αἰτίας. Τοῦτο συνεπάγεται αὐτοκυριαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι πολὺ δύσκολον δι᾽ ἄνθρωπον νὰ συνηθίσῃ ἑαυτόν· ἀλλ᾽ ὅσον δυσκολώτερον εἶναι, τόσον ἐντονώτερον πρέπει νὰ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον αὐτοῦ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Εἶναι ἁπλῆ θηλυπρέπεια νὰ θεωρῆται ὡς ἀφόρητον κακὸν τὸ νὰ θλίβεται τις ἀδίκως· καὶ ἡ ἀφροσύνη τούτου ἐκτίθεται πολὺ εὐτυχῶς διὰ τῆς ἐκείνης γενναίας ἀπαντήσεως τοῦ Σωκράτους πρὸς τὴν σύζυγον αὐτοῦ, ἥτις, ἔχουσα μίαν ἡμέραν θρηνήσει, ἐν τῇ φυλακῇ, ὅτι κατεδικάσθη ἀδίκως, ἔλαβεν παρ᾽ αὐτοῦ τὴν ἀπάντησιν ταύτην, «Τί λοιπόν — θὰ προτιμᾷς νὰ εἶχον ὑποστῆ θάνατον διὰ τὰ ἀδικήματά μου;» Περαιτέρω, ὁ Δαβὶδ προσθέτει, ὅτι δὲν μόνον εἶχεν νὰ ὑποφέρῃ τὰς ἀδικίας τῆς βίας, ἀλλ᾽ εἶχεν ἐπίσης νὰ ὑποφέρῃ πολὺν χλευασμὸν καὶ ὕβριν, ὡς ἐὰν εἶχεν καταδικασθῇ διὰ πολλὰ ἐγκλήματα· δοκιμασία ἥτις, εἰς γενναῖον πνεῦμα, εἶναι πικροτέρα καὶ δυσκολωτέρα νὰ ὑποφέρῃ τις ἢ ἑκατὸν θάνατοι. Πολλοὶ εὑρίσκονται ἕτοιμοι νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν θάνατον, οἵτινες δὲν εἶναι καθόλου ἕτοιμοι νὰ ἐπιδείξουν ἴσην καρτερίαν εἰς τὴν ὑπομονὴν τῆς αἰσχύνης. Περαιτέρω, ὁ Δαβὶδ δὲν μόνον ἀπεγυμνώθη τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ ὑπὸ τῆς βίας τῶν λῃστῶν, ἀλλ᾽ εἶχεν ἐπίσης κατακοπῆ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, ὡς ἐὰν ἦτο κλέπτης καὶ λῃστής· Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβον διὰ λείας, τότε ἀποκατέστησα αὐτό. [71] Ὅταν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ οὕτως ἐλεηλάτουν καὶ κακομετεχειρίζοντο αὐτόν, ἀσφαλῶς ἐκαυχῶντο ὅτι ἐνήργουν ὡς οἱ κριταὶ διεστραμμένου καὶ πονηροῦ ἀνθρώπου· καὶ γνωρίζομεν ὅτι ἐθεωροῦντο ἐν ἐντίμῳ ἐκτιμήσει ὡς κριταί. Ἂς μάθωμεν λοιπὸν ἐκ τοῦ παραδείγματος τούτου νὰ ἑτοιμαζώμεθα οὐ μόνον νὰ ὑπομένωμεν ὑπομονητικῶς πάσας τὰς ἀπωλείας καὶ τὰς συμφοράς, ναί, ἀκόμη καὶ αὐτὸν τὸν θάνατον· ἀλλὰ καὶ αἰσχύνην καὶ ὀνειδισμόν, ἐὰν ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ φορτιζώμεθα μὲ ἀνιδρύτους κατηγορίας. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ἡ πηγὴ πάσης δικαιοσύνης καὶ ἁγιότητος, δὲν ἐξῃρέθη ἐκ βλασφήμου συκοφαντίας, διὰ τί λοιπὸν νὰ ταραττώμεθα ὅταν συναντῶμεν παρομοίαν δοκιμασίαν; Δύναται κάλλιστα νὰ ὀχυρώσῃ τὰς ψυχὰς ἡμῶν κατ᾽ αὐτῆς ὅταν ἀναλογιζώμεθα, ὅτι τὸ νὰ ἐπιμένωμεν σταθερῶς εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς δικαιοσύνης, μολονότι τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνταμοιβὴ τὴν ὁποίαν λαμβάνομεν ἐκ τοῦ κόσμου, εἶναι ἡ γνησία δοκιμασία τῆς ἀκεραιότητος ἡμῶν.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Καλβίνος αντλεί ευρύτερη εφαρμογή για τον λαό του Θεού.
6 Ω Ιεχωβά, Κύριε των Δυνάμεων! ας μη ντραπούν σε εμένα εκείνοι που σε περιμένουν. Ο Δαβίδ δηλώνει ότι προβάλλεται ως παράδειγμα από το οποίο όλος ο λαός του Θεού μπορεί να αντλήσει ύλη είτε ελπίδας είτε απελπισίας. Αν και μισούνταν και καταριόταν από το μεγάλο σώμα του λαού, υπήρχαν ακόμη λίγοι που ήταν έτοιμοι να δώσουν δίκαιη και αμερόληπτη μαρτυρία για την αθωότητά του· γνωρίζοντας καθώς γνώριζαν ότι θλιβόταν άδικα από τους διώκτες του, ότι στηριζόταν συνεχώς στη χάρη και την αγαθότητα του Θεού, και ότι κανένας πειρασμός δεν μπορούσε να τον αποθαρρύνει ή να τον εμποδίσει από το να παραμείνει σταθερός στην άσκηση της αληθινής ευσέβειας. Αλλά όταν παρατηρούσαν τις θλίψεις και τις συμφορές στις οποίες ωστόσο υποβαλλόταν, το μόνο συμπέρασμα στο οποίο μπορούσαν να καταλήξουν ήταν, ότι όλοι οι πόνοι και ο κόπος που είχε καταβάλει στην ευλαβή υπηρεσία του Θεού πετάχτηκαν εντελώς. Καθώς όλες οι περιπτώσεις στις οποίες ο Θεός επεκτείνει τη βοήθειά του στους υπηρέτες του είναι τόσες σφραγίδες, με τις οποίες επιβεβαιώνει και μας δίνει διαβεβαίωση της αγαθότητας και χάρης του προς εμάς, οι πιστοί πρέπει να είχαν αποθαρρυνθεί υπερβολικά αν ο Δαβίδ είχε εγκαταλειφθεί στην ακρότητα της θλίψης του. Ο κίνδυνος να αποθαρρυνθούν έτσι τον παρουσιάζει τώρα στον Θεό· όχι ότι ο Θεός έχει ποτέ ανάγκη να του υπενθυμιστεί οτιδήποτε, αλλά επειδή μας επιτρέπει να συναναστρεφόμαστε οικεία μαζί του στον θρόνο της χάρης. Η λέξη περιμένω εννοείται σωστά ως ελπίδα, και η έκφραση να ζητάς τον Θεό, ως προσευχή. Η σύνδεση των δύο μαζί μας διδάσκει το ωφέλιμο μάθημα, ότι η πίστη δεν είναι καθόλου αδρανής αρχή, αφού είναι το μέσο να μας διεγείρει να ζητάμε τον Θεό.
Απαντήστε
Απόκριση
Πού οι εικόνες της πλημμύρας και της λάσπης περιγράφουν εποχές στη δική σας ζωή; Πώς η έμφαση του Καλβίνου στην επιμένουσα προσευχή σας ενθαρρύνει να συνεχίσετε να επικαλείστε τον Θεό; Με ποιον τρόπο η έκκληση του ψαλμωδού στη γνώση του Θεού για την καρδιά του ενισχύει την εμπιστοσύνη σας σήμερα;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε Παντοκράτορ, ὁ μόνος λυτρούμενος τὸν λαόν Σου τῆς διαθήκης, ὅταν ἐγείρονται τὰ ὕδατα καὶ βαθαίνει ὁ βόρβορος, δώρησαι ἡμῖν χάριν τοῦ κράζειν πρὸς Σὲ ἀδιαλείπτως, ἵνα ζῆλος τοῦ οἴκου Σου καταναλίσκῃ ἡμᾶς καὶ τὸ Πνεῦμά Σου στηρίζῃ τὰς προσευχὰς ἡμῶν ἕως οὗ ἔλθῃ ἡ ἀπολύτρωσις. Κράτησον ἡμᾶς ἀκλονήτους ἐν τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ Χριστοῦ, πεποιθότας ὅτι οὐ μὴ καταφρονήσῃς τοὺς τεθλιμμένους τοὺς ἐμπιστευομένους εἰς τὴν πίστιν Σου. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →