← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Σοφία Σειράχ

Θυμήσου το Τέλος: Ταπεινοφροσύνη, Έλεος και η Φυλαγμένη Καρδιά (Σειράχ 7-9)

Σοφία Σειράχ 7-9Εις τον Εκκλησιαστικόν (Commentaria in Ecclesiasticum) του Αγίου Ραβάνου Μαύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου λατινικού από την Eterniseed)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Η συμβουλή του Βεν Σιρά σε αυτά τα κεφάλαια διαβάζεται σχεδόν ως κανόνας ζωής: μη κάνεις κακό, μη ζητάς τιμή για τον εαυτό σου, θάψε τους νεκρούς, παρηγόρησε τον πενθούντα, επίσκεψε τον άρρωστο, φύλαξε τα μάτια σου και συναναστρέφου με τους σοφούς. Ο Άγιος Ράβανος Μαύρος - ηγούμενος της Φούλντα, διδάσκαλος των Γερμανών και πατέρας της μίας αδιαίρετης Εκκλησίας που τιμάται στην Ανατολή και τη Δύση - παίρνει κάθε λόγια και τα στρέφει προς τα μέσα, προς την καρδιά. Ακούει στον Σειράχ όχι απλώς καλή συμβουλή αλλά ολόκληρο το σχήμα της μετανοίας: υπερηφάνεια ταπεινωμένη, αγάπη που γίνεται συγκεκριμένη σε έργα ελέους και ψυχή που μένει άγρυπνη ενώπιον του προσώπου του Θεού που 'ταπεινώνει και υψώνει'. Το νήμα του είναι ο στίχος που στεφανώνει το έβδομο κεφάλαιο: σε όλα τα έργα σου, θυμήσου το τέλος σου. Ας τον ακολουθήσουμε μέσα από αυτά τα τρία κεφάλαια και ας μας διδάξει η ανάμνηση εκείνου του τέλους πώς να ζούμε σήμερα.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Διάβασε τη Σοφία Σειράχ 7 αργά, έπειτα συνέχισε την ανάγνωσή σου στα κεφάλαια 8 και 9. Πρόσεξε πώς ο σοφός μετακινείται από την εξωτερική εντολή - μη κάνεις κακό, μη σπείρεις αδικία, μη περιφρονείς τον θλιμμένο - προς την εσωτερική στάση που μόνο αυτή καθιστά πραγματική την υπακοή: ταπεινοφροσύνη πνεύματος. Παρατήρησε τα έργα ελέους που συγκεντρώνονται κοντά στο τέλος του κεφαλαίου: μη στερείς χάρη από τους νεκρούς, παρηγόρησε αυτούς που κλαίνε, μη βραδύνεις να επισκεφθείς τον άρρωστο και θυμήσου το τέλος σου. Έπειτα στα κεφάλαια 8 και 9 η συμβουλή γίνεται πειθαρχία φρονήσεως και αγρυπνίας - πάνω στη γλώσσα, τα μάτια, τις φιλίες και την παρέα που κρατά κανείς. Ας θέσει το κείμενο τα ερωτήματα πριν απαντήσει ο Ράβανος.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Ράβανος αρχίζει εκεί όπου αρχίζει ο Σειράχ, με την ταπεινοφροσύνη, και αρνείται να την αφήσει ως συναίσθημα. Όταν ο σοφός προειδοποιεί κατά της αναζήτησης τιμής από ανθρώπους, ο άγιος διαγιγνώσκει την ψυχή κάτω από τη φιλοδοξία: η φιλοδοξία της υπεροχής δεν διατηρεί σε καμία περίπτωση τον τόνο της αληθινής ταπεινοφροσύνης· γι' αυτό ούτε μπορεί να ασκήσει το έργο της δικαίας διακυβέρνησης, επειδή παρέλειψε να έχει το μέτρο της αληθινής ευσέβειας. Η αρπαγή θέσης, λέει, είναι ακριβώς αυτό που αποκλείει μια ψυχή από τη διακυβέρνηση. Εναντίον της θέτει την αρχιτεκτονική της πνευματικής ζωής, στην οποία η υπερηφάνεια και η σοφία στέκονται σε αντίθετες πύλες: Όπως η αρχή κάθε αμαρτίας είναι η υπερηφάνεια, έτσι η αρχή της σοφίας είναι η ταπεινοφροσύνη και ο φόβος του Θεού. Αυτό είναι το ανατολικό κλειδί για όλα όσα ακολουθούν - η άγρυπνη, φοβισμένη, ταπεινή καρδιά από την οποία γεννιέται κάθε αρετή. Και έτσι, αφού προειδοποίησε κατά του καυχήματος στα χαρίσματά μας, ο Ράβανος βγάζει το πρακτικό συμπέρασμα προς το οποίο κλίνει ολόκληρο το κεφάλαιο: πριν από όλα, ας διαφυλάξουμε την ταπεινοφροσύνη στην καρδιά μας, και μέσω της αγάπης ας είμαστε ομόψυχοι και συμπονετικοί με τους πλησίον μας.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Η ταπεινοφροσύνη, για τον Ράβανο, δεν είναι ποτέ αφηρημένη· σκύβει προς τον πλησίον που έχει ανάγκη. Διαβάζει την εντολή να τιμάς τους νεκρούς και να παρηγορείς τους πενθούντες ως σχολείο αγάπης που ανεβαίνει από το σώμα στην ζωντανή ψυχή: αν είναι ελεημοσύνη να θάβεις νεκρή σάρκα, πολύ μεγαλύτερη είναι να παρηγορείς ζωντανό άνθρωπο σε θλίψη και να έρχεσαι σε βοήθειά του με παρηγοριά. Και το έλεος δεν μετριέται με λόγια αλλά με έργα που γίνονται - στον στίχο 'μη βραδύνεις να επισκεφθείς τον άρρωστο' δηλώνει το μέτρο καθαρά: Η απόδειξη της αγάπης είναι η φανέρωση ενός έργου. Η ίδια αυτή πραότητα κυβερνά τον τρόπο που βλέπουμε αυτόν που σκόνταψε. Όπου ο Σειράχ λέει μη περιφρονείς τον άνθρωπο που στρέφεται από την αμαρτία, ο Ράβανος εξάγει έλεος ριζωμένο στη δική μας αβεβαιότητα ενώπιον του Θεού: Είναι πιο ταιριαστό για έναν χριστιανό να έχει συμπόνια για τον πλησίον του παρά να ονειδίζει τον πεσμένο, επειδή είναι αβέβαιο για τον καθένα σε ποιο τέλος μπορεί να φέρει τις πράξεις του. Κανείς μας δεν γνωρίζει το δικό του τέλος· επομένως κανείς μας δεν μπορεί να σταθεί πάνω από έναν αδελφό σε κρίση.
Απαντήστε

Απόκριση

Αν η καρδιά πρόκειται να είναι ελεήμων, πρέπει επίσης να είναι φυλαγμένη, και το ένατο κεφάλαιο στρέφεται στην πειθαρχία της αγρυπνίας. Ο Ράβανος διαβάζει τη συμβουλή να φυλάς τα μάτια όχι ως φόβο για την ομορφιά του κόσμου αλλά ως φροντίδα για την εσωτερική ειρήνη της ψυχής: Με την αμέλεια του βλέμματος η εσωτερική κίνηση της ψυχής συχνά διαταράσσεται. Γι' αυτό απαγορεύει να κοιτάμε παρθένο, επειδή θέλει ο νους μας να παραμένει αβλαβής από την επιθυμία. Η φυλαγμένη καρδιά δεν είναι μοναχική καρδιά· διατηρείται από καλή παρέα και ορθή συμβουλή. Έτσι ο Ράβανος συγκεντρώνει τη σοφία του κεφαλαίου σε έναν ενιαίο κανόνα της πνευματικής ζωής: είναι αναγκαίο να φυλαγόμαστε από τις παγίδες των δολίων, και με τους σοφούς και φρόνιμους, δηλαδή με τους ορθόδοξους Πατέρες και τους θεοφοβούμενους αδελφούς, να συζητούμε όλη μας τη συμβουλή, και να μην εγκαταλείπουμε τον δρόμο της δικαιοσύνης και της αλήθειας. Ποιον αφήνεις να συμβουλεύει την ψυχή σου; Κάνε ένα από αυτά τα έργα ελέους αυτή την εβδομάδα - μια επίσκεψη σε άρρωστο, ένα λόγο παρηγοριάς σε πενθούντα - και ας γίνει η απόδειξη της αγάπης σου. Τιμούμε επίσης τον λαό του Ισραήλ, τη ρίζα στην οποία είμαστε εγκεντρισμένοι (Ρωμαίους 11), από τον σοφό του οποίου αυτή η σοφία ήρθε πρώτα σε εμάς.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε που ταπεινώνεις και υψώνεις, που βλέπεις όλα τα πράγματα και γνωρίζεις τα μυστικά της καρδιάς: φύτεψε μέσα μας την αρχή της σοφίας, που είναι η ταπεινοφροσύνη και ο φόβος Σου. Δίδαξέ μας να θυμόμαστε το τέλος μας σε όλα τα έργα μας, ώστε να μην αμαρτάνουμε ποτέ κατά της αγάπης· κάνε μας πρόθυμους να παρηγορούμε τον πενθούντα, να επισκεπτόμαστε τον άρρωστο και να έχουμε συμπόνια για τον πεσμένο, γιατί εμείς οι ίδιοι δεν γνωρίζουμε σε ποιο τέλος μπορεί να έρθουν οι πράξεις μας. Φύλαξε τα μάτια και τις καρδιές μας, τοποθέτησέ μας ανάμεσα στους σοφούς και τους θεοφοβούμενους, και ας είναι όλη η συζήτησή μας στις εντολές Σου, ώστε με τους δικαίους να γεμίσουμε με αιώνιο χορτασμό. Διότι Εσύ είσαι ελεήμων και φιλάνθρωπος, και σε Σένα δίνουμε δόξα, με τον αιώνιο Πατέρα Σου και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό Πνεύμα Σου, νυν και αεί και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Εις τον Εκκλησιαστικόν (Commentaria in Ecclesiasticum) του Αγίου Ραβάνου Μαύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου λατινικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →