Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Έξοδος 3-4 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Σε αυτό το μάθημα στρεφόμαστε στην προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου για τα κεφάλαια 3 και 4 της Εξόδου, όπου ο Κύριος συναντά τον Μωυσή στον καιόμενο βάτο και τον αποστέλλει για την απελευθέρωση του Ισραήλ. Η ερμηνεία του Καλβίνου μας οδηγεί μέσα στο μυστήριο της αυτοαποκάλυψης του Θεού, στην κλήση για ταπεινή ευλάβεια και στις υποσχέσεις που ενισχύουν έναν διστακτικό υπηρέτη. Καθώς ακούμε τα λόγια του, καλούμαστε να σκεφτούμε πώς ο ίδιος Θεός εξακολουθεί να μιλά στον λαό του σήμερα. Ας μας οδηγήσουν οι γνώσεις του Καλβίνου βαθύτερα στο θαύμα της θείας παρουσίας και της πιστής υπακοής.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Προετοίμασε την καρδιά σου να ακούσει το ιερό κείμενο. Διάβασε αργά τα κεφάλαια 3 και 4 της Εξόδου, παρατηρώντας την εμφάνιση του Κυρίου στον βάτο, την τρυφερή ανάμνηση της διαθήκης του και τον διάλογο στον οποίο ο Μωυσής λαμβάνει και υπόσχεση και εντολή. Άφησε την αφήγηση να αφυπνίσει δέος για την αγιότητα του Θεού και τη συμπόνια του για τον λαό του.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά εξετάζοντας την εμφάνιση του Αγγέλου του Κυρίου στον καιόμενο βάτο.
2. Και ο Άγγελος του Κυρίου εμφανίστηκε σε αυτόν. Ήταν απαραίτητο να λάβει ορατή μορφή ώστε να γίνει ορατός από τον Μωυσή όχι όπως ήταν στην ουσία του αλλά όπως μπορούσε να τον αντιληφθεί η αδυναμία του ανθρώπινου νου. Διότι έτσι πρέπει να πιστεύουμε ότι ο Θεός όποτε εμφανιζόταν παλαιότερα στους αγίους πατριάρχες κατέβαινε κατά κάποιον τρόπο από τη μεγαλειότητά του ώστε να αποκαλύπτεται όσο ήταν χρήσιμο και όσο επέτρεπε η αντίληψή τους. Το ίδιο ισχύει και για τους αγγέλους οι οποίοι αν και είναι αόρατα πνεύματα όταν φαινόταν καλό στον Παντοδύναμο λάμβαναν κάποια μορφή στην οποία μπορούσαν να γίνουν ορατοί. Ας ερευνήσουμε όμως ποιος ήταν αυτός ο Άγγελος αφού λίγο αργότερα όχι μόνο αυτοαποκαλείται Ιεχωβά αλλά διεκδικεί τη δόξα του αιώνιου και μόνου Θεού. Αν και αυτός είναι επιτρεπτός τρόπος ομιλίας επειδή οι άγγελοι μεταφέρουν στον εαυτό τους το πρόσωπο και τους τίτλους του Θεού όταν εκτελούν τις αποστολές που τους έχουν ανατεθεί από αυτόν και αν και είναι σαφές από πολλά εδάφια και ιδιαίτερα από το πρώτο κεφάλαιο του Ζαχαρία ότι υπάρχει ένας αρχηγός και κύριος των αγγέλων που διατάζει τους άλλους οι αρχαίοι διδάσκαλοι της Εκκλησίας έχουν ορθώς κατανοήσει ότι ο Αιώνιος Υιός του Θεού ονομάζεται έτσι σε σχέση με το αξίωμά του ως Μεσίτη το οποίο έφερε συμβολικά από την αρχή αν και το ανέλαβε πραγματικά μόνο κατά την Ενσάρκωσή του. Και ο Παύλος εξηγεί επαρκώς αυτό το μυστήριο σε εμάς όταν δηλώνει σαφώς ότι ο Χριστός ήταν ο ηγέτης του λαού του στην έρημο. (Α΄ Κορινθίους 10:4.) Επομένως αν και εκείνη την εποχή κυριολεκτικά δεν ήταν ακόμη ο αγγελιαφόρος του Πατέρα του η προορισμένη αποστολή του στο αξίωμα είχε ήδη αυτό το αποτέλεσμα ώστε να φανερώνεται στους πατριάρχες και να γίνεται γνωστός με αυτόν τον χαρακτήρα. Ούτε άλλωστε είχαν ποτέ οι άγιοι καμία επικοινωνία με τον Θεό παρά μόνο μέσω του υποσχεμένου Μεσίτη. Δεν είναι λοιπόν παράξενο αν ο Αιώνιος Λόγος του Θεού ομοούσιος και ομοούσιος με τον Πατέρα ανέλαβε το όνομα του Αγγέλου με βάση τη μελλοντική του αποστολή. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία απόψεων σχετικά με το όραμα. Είναι υπερβολικά βεβιασμένη αλληγορία να κάνουμε όπως κάποιοι το σώμα του Χριστού από τον βάτο επειδή η ουράνια μεγαλειότητά του δεν το κατανάλωσε όταν επέλεξε να κατοικήσει σε αυτό. Επίσης ερμηνεύεται ακατάλληλα από εκείνους που το αναφέρουν στο πεισματάρικο πνεύμα του έθνους επειδή οι Ισραηλίτες ήταν σαν αγκάθια που δεν υποκύπτουν στις φλόγες. Αλλά όταν εκτεθεί η φυσική έννοια δεν θα χρειαστεί να αντικρούσουμε εκείνες που είναι απίθανες. Αυτό το όραμα μοιάζει πολύ με εκείνο το προηγούμενο που είδε ο Αβραάμ. (Γένεση 15:17.) Είδε μια καιόμενη λάμπα στη μέση ενός καπνίζοντος κλιβάνου και ο λόγος που δίνεται είναι ότι ο Θεός δεν θα επιτρέψει στον λαό του να σβήσει στο σκοτάδι. Η ίδια ομοιότητα απαντά στον βάτο που διατηρεί την ακεραιότητά του μέσα στη φλόγα. Ο βάτος παρομοιάζεται με τον ταπεινό και περιφρονημένο λαό η τυραννική καταπίεσή τους δεν μοιάζει με τη φωτιά που θα τους είχε καταναλώσει αν ο Θεός δεν είχε παρέμβει θαυματουργικά. Έτσι με την παρουσία του Θεού ο βάτος διέφυγε με ασφάλεια από τη φωτιά όπως λέγεται στον Ψαλμό 46:1 ότι αν και τα κύματα της θλίψης χτυπούν την Εκκλησία και απειλούν την καταστροφή της όμως δεν θα μετακινηθεί γιατί ο Θεός είναι στο μέσο της. Έτσι απεικονίστηκε κατάλληλα ο σκληρά θλιμμένος λαός ο οποίος αν και περιβαλλόταν από φλόγες και ένιωθε τη θερμότητά τους παρέμεινε άκαυτος επειδή φυλαγόταν από την παρούσα βοήθεια του Θεού.Σχετικά με τη θεία κλήση από το μέσο του βάτου ο Καλβίνος γράφει:
4. Ο Θεός τον κάλεσε από το μέσο του βάτου. Καταρχάς οι αναγνώστες μου θα παρατηρήσουν ότι όπως συμβαίνει σε όλα σχεδόν τα οράματα δεν ήταν ένα άφωνο θέαμα για να τρομάξει τον άγιο άνθρωπο αλλά ότι η διδασκαλία το συνόδευε ώστε ο νους του να λάβει ενθάρρυνση. Διότι δεν θα υπήρχε χρήση των οραμάτων αν οι αισθήσεις εκείνων που τα βλέπουν κρατούνταν σε τρόμο. Αλλά αν και ο Θεός δεν ήθελε να τρομάξει τον υπηρέτη του εντούτοις με δύο τρόπους διεκδικεί εξουσία και σεβασμό για την προορισμένη ομιλία του πρώτον καλώντας τον Μωυσή δύο φορές με το όνομά του εισχωρεί στα βάθη της καρδιάς του ώστε σαν να κληθεί ενώπιον του δικαστηρίου του Θεού να είναι πιο προσεκτικός στην ακρόαση και πάλι διατάζοντάς τον να βγάλει τα παπούτσια του τον προετοιμάζει στην ταπείνωση με θαυμασμό και φόβο. Υπάρχει πολλή συζήτηση σχετικά με το τελευταίο αυτό εδάφιο ανάμεσα σε πολλούς που απολαμβάνουν την αλληγορία. Δεν θα απαριθμήσω τις διάφορες γνώμες τους επειδή μια απλή έκθεση της αληθινής έννοιας θα διαθέσει όλες τις λεπτές ανοησίες τους. Ο Μωυσής διατάσσεται να βγάλει τα παπούτσια του ώστε με την ίδια την γύμνια των ποδιών του ο νους του να διατεθεί σε σεβάσμια συναισθήματα και για αυτόν τον λόγο επίσης του υπενθυμίζεται η αγιότητα του εδάφους επειδή στις προσευχές μας η κάμψη των γονάτων και η αποκάλυψη του κεφαλιού είναι βοηθήματα και ερεθίσματα για τη λατρεία του Θεού. Και αυτό νομίζω καθίσταται αρκετά σαφές από τον λόγο που προστίθεται αμέσως ότι ο τόπος στον οποίο στεκόταν ο Μωυσής ήταν άγιο έδαφος και επομένως δεν έπρεπε να πατηθεί απερίσκεπτα ή με βέβηλο τρόπο. Από αυτό συμπεραίνουμε ότι διδάχθηκε από το εξωτερικό σημείο της προσκύνησης να εισέλθει στην παρουσία του Θεού ως τρέμων ικέτης. Είχε πράγματι πει Εδώ είμαι το οποίο ήταν μαρτυρία ότι ο νους του ήταν διδακτικός και προετοιμασμένος να υπακούσει όμως ήταν καλό να διεγερθεί πιο ενεργά ώστε να έρθει ενώπιον του Θεού με μεγαλύτερο φόβο. Αλλά αν αυτός ο πιο ευγενής Προφήτης του Θεού είχε ανάγκη από τέτοια προετοιμασία δεν είναι παράξενο που ο Θεός διεγείρει τις απρόθυμες καρδιές μας με πολλά βοηθήματα ώστε να τον λατρεύουμε εν αληθεία. Και αν και η ίδια εντολή δεν δίνεται σε όλους που δόθηκε στον Μωυσή ας μάθουμε ότι αυτός είναι ο σκοπός όλων των τελετών ώστε η μεγαλειότητα του Θεού που γίνεται δεόντως και σοβαρά αντιληπτή στους νόες μας να λαμβάνει την ορθή τιμή της και να θεωρείται σύμφωνα με την αξιοπρέπειά του. Αν κάποιος προτιμά την βαθύτερη έννοια αναγωγή ότι ο Θεός δεν μπορεί να ακουστεί μέχρι να βγάλουμε τις επίγειες σκέψεις μας δεν αντιλέγω μόνο ας σταθεί πρώτα η φυσική έννοια ότι ο Μωυσής διατάχθηκε να βγάλει τα παπούτσια του ως προετοιμασία για να ακούσει με μεγαλύτερο σεβασμό τον Θεό. Αν τεθεί τώρα το ερώτημα σχετικά με την αγιότητα του τόπου η απάντηση είναι εύκολη ότι έλαβε αυτόν τον τιμητικό τίτλο εξαιτίας του οράματος. Το όρος Σινά δεν διέθετε επομένως φυσικά καμία ιδιαίτερη αγιότητα αλλά επειδή ο Θεός που αγιάζει όλα τα πράγματα καταδέχθηκε να δώσει εκεί το σημείο της παρουσίας του. Έτσι η Βαιθήλ δοξάστηκε από τον Ιακώβ με υψηλούς και τιμητικούς τίτλους. (Γένεση 28:17.)Ο Καλβίνος στη συνέχεια πραγματεύεται την αυτοταύτιση του Θεού ως Θεού του πατέρα του Μωυσή.
6. Εγώ είμαι ο Θεός του πατέρα σου. Δεν διακηρύττει απλώς τον εαυτό του ως κάποια ουράνια δύναμη ούτε διεκδικεί για τον εαυτό του μόνο το γενικό όνομα του Θεού αλλά ανακαλώντας στη μνήμη τη διαθήκη που είχε γίνει παλαιότερα με τους πατριάρχες καταρρίπτει όλα τα είδωλα και τους ψεύτικους θεούς και επιβεβαιώνει τον Μωυσή στην αληθινή πίστη. Διότι από αυτό γνώρισε σίγουρα ότι δεν είχε θέσει τις ελπίδες του μάταια στον Θεό τον οποίο είχαν λατρέψει ο Αβραάμ και οι άλλοι πατριάρχες και ο οποίος με το προνόμιο της υιοθεσίας είχε διαχωρίσει τη φυλή τους από όλα τα άλλα έθνη. Και μήπως μέσω της μακράς παρέλευσης του χρόνου ο Μωυσής νομίσει ότι όσα είχαν παραδοθεί σχετικά με τον Αβραάμ είναι παρωχημένα διαβεβαιώνει ρητά ότι η πιστότητά του εξακολουθεί να ισχύει αποκαλώντας τον εαυτό του τον Θεό του πατέρα του. Αλλά επειδή κατά την έκθεση της ελπίδας της λύτρωσης ανανεώνει τη μνήμη της διαθήκης του συμπεραίνουμε ότι δεν είχε σβηστεί από την καρδιά του Μωυσή επειδή θα ήταν παράλογο να μιλήσει έτσι για κάτι άγνωστο ούτε θα ήταν χρήσιμο να αναφερθεί σε υποσχέσεις των οποίων δεν υπήρχε καμία ανάμνηση στην καρδιά του Μωυσή. Εφόσον λοιπόν η ελπίδα της λύτρωσης του εκλεκτού λαού εξαρτιόταν από τη διαθήκη που ο Θεός είχε κάνει παλαιότερα με τους πατριάρχες δείχνει ότι δεν είχε εμπιστευθεί μάταια επειδή η δέσμευσή του δεν θα ήταν ανώφελη. Δεν ήταν τόσο σημείο σεβασμού όσο τρόμου που ο Μωυσής κάλυψε το πρόσωπό του όμως πρέπει να λάβουμε υπόψη και τα δύο συναισθήματα ότι ένιωσε ξαφνικό τρόμο στη θέα του Θεού και προσκύνησε οικειοθελώς τη μεγαλειότητά του. Ήταν απαραίτητο ο νους του να επηρεαστεί και να εντυπωθεί με σεβάσμια συναισθήματα ώστε να είναι πιο πρόθυμος να υπακούσει. Διαβάζουμε στον Ησαΐα (Ησαΐας 6:2) ότι ακόμη και οι άγγελοι καλύπτουν τα πρόσωπά τους επειδή δεν μπορούν να αντέξουν την άπειρη δόξα του Θεού δεν είναι λοιπόν παράξενο που ένας θνητός άνθρωπος δεν τόλμησε να τον κοιτάξει. Το όνομα του Θεού αποδίδεται στην ορατή εμφάνιση στην οποία κρυβόταν η μεγαλειότητά του.
Σκεφτείτε
Σκέψη
Ο Καλβίνος συνδέει την κλήση με τη βεβαιότητα της αδιάλειπτης παρουσίας του Θεού με τον υπηρέτη του.
12. Και είπε, Βεβαίως θα είμαι μαζί σου. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Θεός θέτει τη πρόθυμη βοήθειά του μόνη ενάντια σε όλα για να υπερνικήσει κάθε φόβο, και να αφαιρέσει κάθε δισταγμό· σαν να λέει, Δεν έχει σημασία ποιος είναι ο Μωυσής, ή ποια μπορεί να είναι η δύναμή του, αρκεί ο Θεός να είναι ο ηγέτης του. Με αυτά τα λόγια διδασκόμαστε ότι ποτέ δεν τον θεωρούμε με την οφειλόμενη τιμή, εκτός αν, αρκούμενοι μόνο στη βοήθειά του, δεν ζητούμε κανένα έδαφος εμπιστοσύνης εκτός από αυτόν· και, αν και η δική μας αδυναμία μπορεί να μας τρομάζει, θεωρούμε αρκετό ότι είναι με το μέρος μας. Εξ ου και αυτές οι περίφημες ομολογίες των αγίων του:
Απαντήστε
Απόκριση
Πού στη ζωή σου σε καλεί ο Θεός να στραφείς και να προσέξεις την παρουσία του; Πώς διαμορφώνει η κλήση στην ευλάβεια τον τρόπο που προσεγγίζεις τον Λόγο του Θεού; Σε ποιο τομέα ζητάς από τον Θεό να επιβεβαιώσει την υπόσχεσή του ότι θα είναι μαζί σου;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἀποκαλύψας Σεαυτὸν τῷ Μωυσῇ ἐκ τῆς φλεγομένης βάτου ὡς ὁ μέγας Ἐγώ Εἰμι, χάρισαι ἡμῖν χάριν τοῦ προσεγγίζειν μετὰ ἁγίας εὐλαβείας καὶ τοῦ ἀπορρίπτειν πᾶν ἐμπόδιον εἰς τὸν Λόγον Σου. Διὰ τῆς κυριάρχου διαθηκικῆς Σου πιστότητος, ἐνίσχυσον ἡμᾶς διὰ τῆς ὑποσχέσεως τῆς παρουσίας Σου καθὼς ἐκπέμπεις ἡμᾶς, ἵνα ἐμπιστευώμεθα τὴν δικαιοσύνην Σου καὶ τὸ ἔλεός Σου τοῦ ἐπιτελέσαι σωτηρίαν διὰ τὸν λαόν Σου. Διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, συντήρησον ἡμᾶς διὰ τοῦ Πνεύματος ἕως οὗ ἴδωμεν τὸ πλήρωμα τοῦ λυτρωτικοῦ Σου ἔργου. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →