Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Έξοδος 21-22 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Η προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου για την Έξοδο 21-22 μας εισάγει στην καρδιά του νόμου της διαθήκης του Θεού για την αρχαία Ισραήλ. Με ποιμαντική ακρίβεια ο Καλβίνος παρακολουθεί πώς αυτά τα πολιτικά διατάγματα αποκαλύπτουν τόσο τη θεία δικαιοσύνη όσο και την υπομονετική συγκατάβαση στη σκληρότητα του ανθρώπου. Το σχόλιό του δείχνει ότι κάθε κανονισμός, είτε αφορά υπηρέτες είτε τραυματισμούς, δείχνει τελικά την ιερότητα της ζωής και την πρόσκληση να αντανακλούμε τον χαρακτήρα του Θεού. Καθώς ακούμε τον Καλβίνο σήμερα, ανακαλύπτουμε όχι απλώς αρχαίους κανόνες αλλά ζωντανές αρχές που ακόμη διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο ο λαός του Θεού επιδιώκει τη δικαιοσύνη στην κοινότητα. Ας μας οδηγήσουν τα λόγια του βαθύτερα στη σοφία της Γραφής.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Στραφείτε τώρα στα κεφάλαια 21 και 22 της Εξόδου. Διαβάστε αργά αυτά τα κεφάλαια, παρατηρώντας τις προσεκτικές διακρίσεις που κάνει ο Θεός ανάμεσα σε σκόπιμη βλάβη και τυχαίο τραυματισμό, ανάμεσα σε ελευθερία και δουλεία, ανάμεσα σε δικαιοσύνη και έλεος. Αφήστε το κείμενο να μιλήσει πρώτα με τους δικούς του όρους πριν στραφούμε στην καθοδήγηση του Καλβίνου. Αφιερώστε χρόνο για να σημειώσετε οποιουσδήποτε στίχους που προκαλούν ερωτήματα ή θαυμασμό.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις σχετικά με τη δουλεία των Εβραίων.
1. Τώρα αυτές είναι οι κρίσεις. Και τα δύο χωρία περιέχουν τον ίδιο διορισμό, δηλαδή ότι για τους Εβραίους η δουλεία πρέπει να λήγει στο έβδομο έτος· διότι ο Θεός ήθελε τα παιδιά του Αβραάμ, αν και υποχρεωμένα να πουληθούν, να διαφέρουν από τους ειδωλολάτρες και τους συνήθεις δούλους. Η απελευθέρωσή τους διατάσσεται λοιπόν, αλλά με μια εξαίρεση, την οποία ο Μωυσής εκφράζει στο πρώτο χωρίο αλλά παραλείπει στο δεύτερο, δηλαδή ότι αν ο δούλος είχε παντρευτεί μια δούλη και είχε γεννήσει παιδιά, αυτά θα παρέμεναν με τον κύριο, και μόνο αυτός θα ήταν ελεύθερος. Από αυτό φαίνεται πόσο σκληρή ήταν η κατάσταση των δούλων, αφού δεν μπορούσε να μετριαστεί χωρίς μια αφύσικη εξαίρεση· διότι τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο αντίθετο στη φύση από το να εγκαταλείπει ένας σύζυγος τη σύζυγο και τα παιδιά του και να μετακινείται αλλού. Αλλά ο δεσμός της δουλείας μπορούσε να λυθεί μόνο με διαζύγιο, δηλαδή με αυτή την ασεβή παραβίαση του γάμου. Υπήρχε τότε χονδροειδής βαρβαρότητα σε αυτή την αποκοπή, με την οποία ένας άνθρωπος αποσυνδεόταν από το μισό του εαυτού του και από τα σπλάχνα του. Ωστόσο δεν υπήρχε θεραπεία γι' αυτό· διότι αν η σύζυγος και τα παιδιά είχαν απελευθερωθεί, θα ήταν λεηλασία του νόμιμου κυρίου τους να τα πάρει μαζί του, όχι μόνο επειδή η γυναίκα ήταν δούλη του, αλλά επειδή είχε υποστεί έξοδα για την ανατροφή των μικρών παιδιών. Η ιερότητα του γάμου λοιπόν υποχώρησε σε αυτή την περίπτωση στο ιδιωτικό δίκαιο· και αυτό το ελάττωμα πρέπει να λογιστεί ανάμεσα στα άλλα που ο Θεός ανέχθηκε λόγω της σκληρότητας της καρδιάς του λαού, επειδή δύσκολα μπορούσε να θεραπευτεί· ωστόσο, αν κάποιος συγκρατούνταν από αγνή στοργή και δεν ήθελε να εγκαταλείψει τη σύζυγο και τους απογόνους του, παρουσιάζεται μια εναλλακτική, δηλαδή ότι θα παραδιδόταν και αυτός σε αιώνια δουλεία. Η μορφή αυτής είναι πιο καθαρά δείχνεται στην Έξοδο παρά στο Δευτερονόμιο· διότι, στο τελευταίο, λέγεται μόνο ότι ο κύριος, για να διεκδικήσει το αιώνιο δικαίωμά του στον δούλο, θα τρυπούσε το αυτί του· ενώ στην Έξοδο προστίθεται η περίσταση ότι θα έπρεπε πρώτα να γίνει δημόσια διαδικασία· διότι, αν κάθε ιδιώτης ήταν δικός του κριτής σε αυτό το θέμα, τα σπίτια των πλουσίων θα ήταν σαν σφαγεία για να βασανίζουν τους άθλιους δούλους τους. [148] Διαβάζουμε στον Ιερεμία (34:11) ότι αυτός ο νόμος έπεσε σε περιφρόνηση, και ότι οι Ιουδαίοι, αντίθετα προς κάθε νόμο και δικαιοσύνη, διατήρησαν αιώνια κυριαρχία στους δούλους τους· μάλιστα, όταν επιπλήχθηκαν αυστηρά επί βασιλιά Σεδεκία και η ελευθερία κηρύχθηκε εκ νέου, οι άθλιοι άνθρωποι σύρθηκαν αμέσως πίσω στον ζυγό της τυραννίας, σαν να είχαν απελευθερωθεί χλευαστικά. Έπρεπε λοιπόν να ληφθεί μέριμνα μήπως, με μυστικά βασανιστήρια, εξαναγκάσουν τους απρόθυμους να παραμείνουν ως δούλοι τους· και η πρόνοια εναντίον αυτού του κακού ήταν μια ανοιχτή ομολογία της επιθυμίας τους ενώπιον των κριτών· ενώ το τρύπημα του αυτιού ήταν ένα είδος στίγματος επάνω τους. Διότι οι Ανατολίτες συνήθιζαν να στιγματίζουν δούλους, ή φυγάδες, ή εγκληματίες, ή όσους ήταν με οποιονδήποτε τρόπο ύποπτοι· και παρόλο που ο Θεός δεν επέλεξε να έχει αυτό το σημάδι ατιμίας τυπωμένο στα μέτωπα του λαού του, ωστόσο, αν κάποιος συμφωνούσε οικειοθελώς να υπομείνει αιώνια δουλεία, θέλησε να φέρει αυτό το σύμβολο της δουλείας του στο αυτί του. Ακόμη πρέπει να θυμόμαστε ότι ακόμη και αυτή η δουλεία, αν και λέγεται ότι διαρκεί για πάντα, έληγε στο ιωβηλαίο, επειδή τότε η κατάσταση της γης και του λαού ανανεωνόταν εντελώς.Σχετικά με την περίπτωση της δούλης, ο Καλβίνος γράφει:
Από αυτό το χωρίο, καθώς και από άλλα παρόμοια, φαίνεται καθαρά πόσες κακίες ήταν αναγκαστικά ανεκτές σε αυτόν τον λαό. Ήταν εντελώς μια πράξη βαρβαρότητας το ότι οι πατέρες πουλούσαν τα παιδιά τους για την ανακούφιση της φτώχειας τους, ωστόσο δεν μπορούσε να διορθωθεί όπως θα μπορούσε να ελπίζεται. Πάλι, η ιερότητα του γαμήλιου όρκου θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη από το να επιτρέπεται σε έναν κύριο να αποκηρύξει τη δούλη του, αφού την είχε αρραβωνιάσει ως σύζυγό του· ή, όταν την είχε αρραβωνιάσει στον γιο του, να ακυρώσει εκείνη την απαραβίαστη συμφωνία· διότι εκείνη η αρχή πρέπει πάντα να ισχύει -- 'Εκείνους που ο Θεός έχει ενώσει, ας μην τους χωρίζει άνθρωπος.' (Ματθαίος 19:6· Μάρκος 10:9.) Ωστόσο δόθηκε ελευθερία στον αρχαίο λαό σε όλα αυτά τα σημεία· μόνο εδώ προβλέπεται ότι τα φτωχά κορίτσια δεν θα υποφέρουν ατιμία και βλάβη από την αποκήρυξή τους. Αλλά, αν και ο Θεός είναι ελεήμων στο να απαλλάσσει την τιμωρία, ακόμη δείχνει ότι η αγνότητα είναι ευάρεστη σε Αυτόν, όσο το επέτρεπε η σκληρότητα της καρδιάς του λαού. Πρώτα απ' όλα, δεν επιτρέπει σε έναν κύριο να αποπλανήσει την αγορασμένη υπηρέτριά του, αλλά αν θέλει να απολαύσει τις αγκαλιές της, πρέπει να γίνει γάμος· διότι αν και δεν το εκθέτει με ρητούς όρους, ακόμη μπορούμε να συμπεράνουμε από ό,τι καταδικάζει, ότι το αντίθετο είναι αυτό που εγκρίνει. Από εκεί επίσης ανασκευάζεται η ιδέα εκείνων που υποθέτουν ότι η πορνεία ήταν νόμιμη υπό τον Νόμο. Αλλά οι λέξεις πρέπει να εξεταστούν πιο προσεκτικά λόγω της αμφισημίας τους.Ο Καλβίνος στρέφεται στη συνέχεια στη διάκριση ανάμεσα σε τυχαίο και εκούσιο φόνο.
12. Εκείνος που χτυπά έναν άνθρωπο, ώστε να πεθάνει. Αυτό το χωρίο, όπως είπα, εξηγεί πιο καθαρά τις λεπτομέρειες, και πρώτα κάνει μια διάκριση ανάμεσα σε εκούσιο και τυχαίο φόνο· διότι, αν μια πέτρα ή ένα τσεκούρι (Δευτερονόμιο 19:5.) μπορεί να έχει γλιστρήσει από έναν άνθρωπο ακούσια, και να χτύπησε κάποιον, δεν θα το θεωρούσε κεφαλικό έγκλημα. Και για αυτόν τον σκοπό δόθηκαν οι πόλεις καταφυγίου, για τις οποίες γίνεται σύντομη μνεία εδώ, και των οποίων τα δικαιώματα θα μιληθούν πιο πλήρως αργότερα, και όπου επίσης θα τεθεί ο τρόπος διάκρισης ανάμεσα σε πρόθεση και άγνοια. Αλλά πρέπει να σημειωθεί ότι ο Μωυσής δηλώνει ότι ο τυχαίος φόνος, όπως συνήθως λέγεται, δεν συμβαίνει τυχαία ή από ατύχημα, αλλά σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, σαν να οδηγούσε ο ίδιος έξω το πρόσωπο που σκοτώνεται στον θάνατο. Με οποιονδήποτε είδος θανάτου, επομένως, οι άνθρωποι αφαιρούνται, είναι βέβαιο ότι ζούμε ή πεθαίνουμε μόνο κατά την ευαρέσκειά Του· και σίγουρα, αν ούτε ένα σπουργίτι δεν μπορεί να πέσει στο έδαφος εκτός από το θέλημά Του, (Ματθαίος 10:29,) θα ήταν πολύ παράλογο οι άνθρωποι που δημιουργήθηκαν κατ' εικόνα Του να εγκαταλείπονται στις τυφλές παρορμήσεις της τύχης. Γι' αυτό πρέπει να συμπεράνουμε, όπως διδάσκει η Γραφή αλλού, ότι ο όρος της ζωής κάθε ανθρώπου είναι ορισμένος, [29] με τον οποίο αντιστοιχεί ένα άλλο χωρίο,
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Καλβίνος τότε αναστοχάζεται για την προστασία της αγέννητης ζωής.
22. Εάν άνδρες παλέψουν και τραυματίσουν γυναίκα. Αυτό το χωρίο με την πρώτη ματιά είναι αμφίσημο, διότι εάν η λέξη θάνατος [39] εφαρμόζεται μόνο στην έγκυο γυναίκα, δεν θα ήταν κεφαλικό έγκλημα να τερματιστεί το έμβρυο, το οποίο θα ήταν μεγάλη ανοησία· διότι το έμβρυο, αν και κλεισμένο στη μήτρα της μητέρας του, είναι ήδη ανθρώπινο ον, (άνθρωπος,) και είναι σχεδόν τερατώδες έγκλημα να του αφαιρεθεί η ζωή που δεν έχει ακόμη αρχίσει να απολαμβάνει. Εάν φαίνεται πιο φρικτό να σκοτώσει κανείς άνθρωπο στο ίδιο του το σπίτι παρά σε χωράφι, επειδή το σπίτι του ανθρώπου είναι ο τόπος του πιο ασφαλούς καταφυγίου, σίγουρα πρέπει να θεωρηθεί πιο αποτρόπαιο να καταστραφεί ένα έμβρυο στη μήτρα πριν έρθει στο φως. Για αυτούς τους λόγους οδηγούμαι να συμπεράνω, χωρίς δισταγμό, ότι οι λέξεις, 'εάν ακολουθήσει θάνατος,' πρέπει να εφαρμοστούν στο έμβρυο καθώς και στη μητέρα. Επιπλέον, δεν θα ήταν καθόλου λογικό ένας πατέρας να πουλήσει για καθορισμένο ποσό τη ζωή του γιου ή της κόρης του. Γι' αυτό αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι το νόημα του νόμου, ότι θα ήταν έγκλημα τιμωρούμενο με θάνατο, όχι μόνο όταν η μητέρα πέθαινε από τις συνέπειες της άμβλωσης, αλλά και εάν το βρέφος σκοτωνόταν· είτε πέθαινε από την πληγή αποβολικά, είτε λίγο μετά τη γέννησή του. Αλλά, αφού δεν μπορούσε παρά να αποδυναμώσει πρόωρος τοκετός τόσο τη μητέρα όσο και το βρέφος της, επιτρέπεται στον σύζυγο να απαιτήσει ενώπιον των δικαστών χρηματική πληρωμή, κατά την κρίση τους, ως αποζημίωση για την απώλειά του· διότι αν και η εντολή του Θεού είναι μόνο ότι τα χρήματα πρέπει να πληρωθούν ενώπιον των δικαστών, [40] ακόμη τους διορίζει έτσι να καθορίσουν το ποσό ως διαιτητές, εάν ο σύζυγος τύχαινε να είναι υπερβολικά απαιτητικός. Αντιλαμβανόμαστε σαφώς, με την επανάληψη του νόμου της ανταπόδοσης, ότι πρέπει να τηρείται δίκαιη αναλογία, και ότι το μέγεθος της τιμωρίας πρέπει να ρυθμίζεται ισότιμα, είτε για δόντι, είτε για μάτι, είτε για την ίδια τη ζωή, ώστε η αποζημίωση να αντιστοιχεί στην προκληθείσα βλάβη· και επομένως (ό,τι λέγεται πρώτα για τη ζωή [41]) εφαρμόζεται σωστά και στα διάφορα μέρη, ώστε αυτός που έχει βγάλει το μάτι του αδελφού του, ή έχει κόψει το χέρι του, ή έχει σπάσει το πόδι του, να χάσει το δικό του μάτι, ή χέρι, ή πόδι. Εν τέλει, για τον σκοπό της πρόληψης κάθε βίας, πρέπει να πληρώνεται αποζημίωση ανάλογη με τη βλάβη. Αλλά αν και ο Θεός διατάζει να επιβληθεί τιμωρία στον ένοχο, ακόμη, εάν τραυματιστεί άνθρωπος, δεν πρέπει να επιδιώκει εκδίκηση· διότι ο Θεός δεν αντιφάσκει με τον εαυτό του, ο οποίος τόσο συχνά προτρέπει τα παιδιά του όχι μόνο να υπομένουν τις βλάβες υπομονετικά, αλλά ακόμη και να υπερνικούν το κακό με το καλό. Ο φονιάς πρέπει να τιμωρηθεί, ή αυτός που έχει ακρωτηριάσει μέλος του αδελφού του· αλλά δεν είναι επομένως νόμιμο, εάν έχετε υποστεί άδικα βία, να επιδοθείτε σε οργή ή μίσος, ώστε να ανταποδώσετε κακό με κακό. Αφού αυτό το σφάλμα ήταν διαδεδομένο μεταξύ των Ιουδαίων, ο Κύριός μας το αναιρεί, και διδάσκει ότι η τιμωρία, η οποία απονέμεται δημόσια στον αδικοπραγούντα, δεν υπηρετεί το ιδιωτικό πάθος κάθε ανθρώπου, ώστε αυτός που προσβλήθηκε να σπεύσει να ανταποδώσει. (Ματθαίον 5:38.) Ούτε πράγματι απευθύνονται αυτές οι λέξεις σε αυτούς για να ανάψουν ή να διεγείρουν την επιθυμία εκδίκησης, αλλά κάθε βία συγκρατείται από τον φόβο της τιμωρίας.
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς η μεταχείριση αυτών των νόμων από τον Καλβίνο βαθαίνει τον σεβασμό σας για την ανθρώπινη ζωή; Με ποιους τρόπους μπορεί η υπομονή του Θεού με τη σκληρότητα της καρδιάς του Ισραήλ να μιλήσει σε τομείς όπου χρειάζεστε μεγαλύτερη υπακοή σήμερα; Πού αισθάνεστε ότι το Πνεύμα σας προσκαλεί να επεκτείνετε δικαιοσύνη και έλεος στις δικές σας σχέσεις;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Κύριε Παντοκράτορ, ὅστις ἐν πίστει διαθήκης παρέδωκας τὸν ἅγιόν σου νόμον, ἵνα φυλάσσῃ τὴν ἁγιότητα τῆς ζωῆς καὶ διατηρῇ τὴν δικαιοσύνην ἐν τῷ λαῷ σου, γράψον τὰ παραγγέλματα ταῦτα ἐπὶ τὰς καρδίας ἡμῶν διὰ τοῦ Πνεύματός σου. Μαλάκυνον τὴν σκληρότητα ἡμῶν, συμμόρφωσον ἡμᾶς πρὸς τὸν Χριστόν, ὅστις ἐπλήρωσε πᾶσαν δικαίαν ἀπαίτησιν, καὶ δώρησαι ἡμῖν χάριν τοῦ περιπατεῖν δικαίως, ἀγαπᾶν ἔλεος, καὶ ζῆν ταπεινῶς ἐνώπιον τοῦ θρόνου σου. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →