Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Ας Πούν οι Λυτρωμένοι του Κυρίου: Η Κραυγή προς την Πατρίδα και η Έτοιμη Καρδιά — Ψαλμοί 107 και 108
Άνοιγμα
Ψαλμός 107 είναι το μέγα άσμα των συνηγμένων και των λελυτρωμένων· «Δότε δόξαν τω Κυρίω ότι αγαθός εστι… λεγέτωσαν οι λελυτρωμένοι υπό του Κυρίου ους ελυτρώσατο εκ χειρός εχθρού και συνήγαγεν αυτούς εκ των χωρών από ανατολών και δυσμών από βορρά και θαλάσσης». Είναι ο ψαλμός της επιστροφής εις την πατρίδα — των εξορίστων επαναχθέντων εκ παντός σημείου της γης και όπισθεν αυτών του παντός ανθρωπίνου γένους λελυτρωμένου διά του αίματος του Χριστού και συνηγμένου εις μίαν ποίμνην. Το σώμα αυτού είναι τετραπλούν· τέσσαρες εικόνες θλίψεως — του πλανωμένου απολωλότος εν τη ερήμω του δεσμίου δεδεμένου εν σιδήρω του ασθενούς απεχθανομένου πάσαν τροφήν του ναυτιλλομένου σαλευομένου εν τη θυέλλη — και τετράκις η αυτή κραυγή και η αυτή σωτηρία· «Και εκεκραξαν προς Κύριον εν τω θλίβεσθαι αυτούς και εκ των αναγκών αυτών ερρύσατο αυτούς». Ο ψαλμός 108 έπεται ως η απαντητική βοή καρδίας ητοιμασμένης· «Ετοίμη η καρδία μου ο Θεός ετοίμη η καρδία μου άσομαι και ψαλώ εν τη δόξη μου». Οι Πατέρες ακούουσιν εν αυτώ την φωνήν του αναστάντος Χριστού του Ηλίου της Δικαιοσύνης όστις «εξυπνίζει πρωί πρωί» διαιρών τα έθνη ως την κληρονομίαν αυτού. Η αλυσίς του Νήλ συναθροίζει Ανατολήν και Δύσιν επί αμφοτέρων· ενταύθα αι ελληνικαί φωναί — του Γρηγορίου Νύσσης υπέρ πάντας — δεικνύουσιν ολίγον τι απαιτούμενον προς σωτηρίαν· μίαν κραυγήν αναπεμφθείσαν εκ της καρδίας.
Διαβάστε
Διάβασε τον Ψαλμό 107 ως τέσσερις απελευθερώσεις. Πρώτον τους χαμένους: «Πλανήθηκαν στην έρημο έξω από τον δρόμο και δεν βρήκαν πόλη για να κατοικήσουν· πεινασμένοι και διψασμένοι η ψυχή τους λιποθύμησε μέσα τους. Έτσι φώναξαν προς τον Κύριο στην ταραχή τους και Αυτός τους ελευθέρωσε από τη στενοχώρια τους· τους οδήγησε έξω με τον ορθό δρόμο.» Δεύτερον τους δεμένους: «Όσοι κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου όντας σφιχτά δεμένοι σε αθλιότητα και σίδηρο… Αυτός τους έβγαλε από το σκοτάδι και από τη σκιά του θανάτου και έσπασε τα δεσμά τους σε κομμάτια. Διότι Αυτός έχει σπάσει τις πύλες του χαλκού και έχει συντρίψει τις ράβδους του σιδήρου σε κομμάτια.» Τρίτον τους ασθενείς: «Η ψυχή τους απεχθανόταν κάθε είδος τροφής και ήταν ακριβώς στην πόρτα του θανάτου… Αυτός έστειλε τον λόγο Του και τους θεράπευσε και σώθηκαν από την καταστροφή τους.» Τέταρτον τους ταραγμένους από την καταιγίδα: «Ταλαντεύονται πέρα δώθε και παραπατούν σαν μεθυσμένος και βρίσκονται στο τέλος της εξυπνάδας τους… Αυτός κάνει την καταιγίδα να παύσει ώστε τα κύματα της να ηρεμήσουν· τότε χαίρονται επειδή βρίσκονται σε ανάπαυση και έτσι τους φέρνει στο αγκυροβόλιο όπου θα ήθελαν να είναι.» Τέσσερις φορές το επωδικό υψώνεται: «Ω να επαίνουν οι άνθρωποι επομένως τον Κύριο για την αγαθότητά Του και να διακηρύττουν τα θαύματα που κάνει Αυτός για τα τέκνα των ανθρώπων!» Έπειτα διάβασε τον Ψαλμό 108 τον έτοιμο καρδιά: «Ω Θεέ η καρδιά μου είναι έτοιμη… Εγώ ο ίδιος θα ξυπνήσω πολύ νωρίς… διότι το έλεός Σου είναι μεγαλύτερο από τους ουρανούς και η αλήθεια Σου φθάνει μέχρι τα σύννεφα.»
Μελετήστε
Το θαύμα του Ψαλμού 107 είναι πόσο μικρό πράγμα απαιτεί ο Κύριος από τους απολλυμένους. Τέσσερις φορές οι άνθρωποι είναι χαμένοι, δεμένοι, άρρωστοι και ταραγμένοι από την καταιγίδα πέρα από κάθε ανθρώπινη βοήθεια — και τέσσερις φορές το ίδιο μικρό ρήμα τους σώζει: «έκραξαν». Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης μένει έκθαμβος σε αυτό, και θέτει το ερώτημα που ο ίδιος ο Ψαλμός προκαλεί:
από ποια συμβουλή λύθηκαν από τέτοιες δυσκολίες και στενοχώριες,από την πλάνη, από την έρημο, από εκείνη την οδυνηρή ξηρασία; Και απαντά με ένα μόνο χτύπημα θαυμασμού:
μία κραυγή που ανέβηκε προς τον Θεό από την καρδιά, άλλαξε τα πάντα προς το καλύτερο.Δεν κατασκεύασαν κανένα μηχάνημα απελευθέρωσης, δεν επιτέλεσαν κανένα αξιοθαύμαστο κατόρθωμα· απλώς κάλεσαν με όλη την καρδιά τους και εξέφρασαν τον κόπο τους καθαρά προς τον Θεό, και αμέσως οι δοκιμασίες τους εξαφανίστηκαν και η αναγκαία βοήθεια δόθηκε. Αυτό είναι το Ευαγγέλιο κρυμμένο στον Ψαλμό: οι λυτρωμένοι δεν είναι οι ισχυροί αλλά οι κράζοντες. Και η φυλακή από την οποία κράζουν — «δεμένοι σφιχτά σε αθλιότητα και σίδηρο» — ο Μακάριος Αυγουστίνος το γνωρίζει από μέσα, διότι είχε φορέσει ο ίδιος εκείνες τις αλυσίδες. Τα δεσμά που κρατούν τον αμαρτωλό, ομολογεί, σφυρηλατούνται όχι από τίποτα εξωτερικό αλλά από την ίδια την διεστραμμένη θέλησή του:
χωρίς εξωτερικό σίδηρο, αλλά από την δική μου σιδερένια θέληση.Κανένας τύραννος δεν κλειδώνει εκείνη την πόρτα· εμείς την κλειδώνουμε στον εαυτό μας. Και ο ίδιος ο Θεός που ακούει την μία κραυγή της καρδιάς οδηγεί την ελευθερωμένη ψυχή στο σπίτι — διότι Αυτός δεν είναι μακρινός δείκτης που δείχνει σε μακρινή πόλη, αλλά η ίδια η Οδός:
αλλά τους οδήγησε έξω, και ήταν ο ίδιος ο οδηγός και το υπόδειγμα του ταξιδιού τους,περπατώντας με τους λυτρωμένους κάθε βήμα προς το λιμάνι όπου θα ήθελαν να είναι.
Σκεφτείτε
Κάθε μία από τις τέσσερις διασώσεις τελειώνει με το ίδιο έκπληκτο επωδόν — «Ω να υμνούσαν οι άνθρωποι τον Κύριο για την αγαθότητά Του» — και «όποιος είναι σοφός θα μελετήσει αυτά τα πράγματα και θα κατανοήσουν την φιλανθρωπία του Κυρίου». Ο Ψαλμός δεν ζητά ευφυΐα αλλά την σοφία να θυμάται από ποιον ήρθε η διάσωση. Και τότε ο Ψαλμός 108 ανυψώνει την εξαγορασμένη ψυχή στην ίδια τη φωνή του αναστημένου Χριστού. «Ω Θεέ η καρδιά μου είναι έτοιμη η καρδιά μου είναι έτοιμη» — και τον διπλασιασμό λένε οι Πατέρες μόνο ο Κύριος Ιησούς μπορεί αληθινά να μιλήσει ο οποίος όντας ελεύθερος από κάθε αμαρτία είναι πάντα σε τέλεια συμφωνία με το θέλημα του Πατέρα Του. «Εγώ ο ίδιος θα ξυπνήσω πολύ νωρίς» Λέγει — και η Ανατολή ακούει εδώ την αυγή της Αναστάσεως και περισσότερο από την Ανάσταση διότι ο Χριστός ως Ήλιος της Δικαιοσύνης ανατέλλει στην χριστιανική ψυχή ώστε να μην υπάρχει ποτέ νύχτα εκεί αλλά πάντα ημέρα. «Το έλεός Σου είναι μεγαλύτερο από τους ουρανούς»: μεγαλύτερο από τους ίδιους τους ουρανούς σημειώνουν οι Πατέρες επειδή είναι με την συντηρητική χάρη Του που οι άγγελοι οι ίδιοι διατηρούνται στην αγιότητα. Από τις τέσσερις κραυγές των χαμένων στον Ψαλμό 107 στο έτοιμο καρδιά του Ψαλμού 108 η κίνηση είναι μία: η ψυχή που φώναξε από την καταιγίδα τώρα ψάλλει από την αυγή εξαγορασμένη ξύπνια και στο σπίτι.
Απαντήστε
Όπου κι αν βρεθείτε στον Ψαλμό 107 — χαμένοι σε κάποια έρημο χωρίς πόλη, δεμένοι σε μια συνήθεια που δεν μπορείτε να σπάσετε, άρρωστοι μέχρι θανάτου από τα πράγματα που κάποτε σας έτρεφαν, ή παραπαίοντας σε μια καταιγίδα πέρα από το τέλος της εξυπνάδας σας — ακούστε τι σας ζητά ο Ψαλμός. Όχι δύναμη. Όχι στρατηγική. Μόνο την κραυγή: «Όταν λοιπόν έκλαψαν προς τον Κύριο στην ταραχή τους, τους ελευθέρωσε.» Μία κραυγή που στάλθηκε από την καρδιά άλλαξε τα πάντα προς το καλύτερο· δεν χρειάζεται να κάνετε κάτι αξιοθαύμαστο πρώτα, μόνο να φωνάξετε με όλη σας την καρδιά και να πείτε την ταραχή σας καθαρά στον Θεό. Και αν η αλυσίδα που φοράτε φαίνεται σφυρηλατημένη από σίδηρο, θυμηθείτε την ομολογία του Αυγουστίνου: δεν είναι εξωτερικός σίδηρος, αλλά η δική σας σιδερένια θέληση — που σημαίνει ότι ο ίδιος Κύριος που ακούει την κραυγή σας μπορεί να σπάσει τον δεσμό που εσείς οι ίδιοι έχετε κάνει. Δεν θα σας δείξει απλώς προς το σπίτι από απόσταση· Θα είναι ο Δρόμος, ο οδηγός και το πρότυπο του ταξιδιού σας, περπατώντας σας προς το λιμάνι όπου θα θέλατε να είστε. Τότε αφήστε τον Ψαλμό 108 να ολοκληρώσει το έργο: όταν ελευθερωθείτε, μην ξαπλώσετε ξανά στη λήθη, αλλά ετοιμάστε την καρδιά σας. Ξυπνήστε νωρίς· ψάλλετε και δώστε αίνους· αφήστε τον Ήλιο της Δικαιοσύνης να ανατείλει μέσα σας ώστε να μην υπάρχει πια νύχτα, αλλά ημέρα. Πείτε το, εσείς οι λυτρωμένοι του Κυρίου — διακηρύξτε τα θαύματά Του στα παιδιά των ανθρώπων.
Προσευχηθείτε
Κύριε, ελεήμων και οικτίρμων, ο λυτρωσάμενος ημάς εκ χειρός εχθρού και συναγαγών ημάς εκ των χωρών, από ανατολών και δυσμών, από βορρά και νότου· ημείς απωλόμεθα εν τη ερήμω, και συ ωδήγησας ημάς εν οδώ ευθεία· ημείς εδεθήμεθα εν ταλαιπωρία και σιδήρω, και συ συνέτριψας τους δεσμούς ημών· ημείς ησθενήσαμεν εις θάνατον, και συ απέστειλας τον Λόγον σου και ιάσω ημάς· ημείς εταράχθημεν εν τω κλύδωνι και απωλέσαμεν την φρόνησιν, και συ κατέπαυσας τα κύματα και ηγαγες ημάς εις τον λιμένα ου ηθέλομεν. Δίδαξον ουν ημάς, ότι μία κραυγή της καρδίας αρκεί σοι, και ότι οι δεσμοί ους φορούμεν σφυρηλατούνται εκ του ιδίου ημών σιδηρού θελήματος, ον μόνος συ δύνασαι συντρίψαι. Μη γίνου ημίν σημείον μακράν, αλλά αυτός η Οδός, ο οδηγός και το υπόδειγμα της πορείας ημών προς οίκον. Και ελευθερώσας ημάς, ετοίμασον τας καρδίας ημών — ίνα εγειρώμεθα ορθρίως και ψάλλωμεν την αίνεσίν σου, του Ηλίου της Δικαιοσύνης ανατέλλοντος εφ' ημάς ώστε μηκέτι είναι νύξ, αλλά ημέρα αιώνιος. Ειπάτωσαν οι λελυτρωμένοι του Κυρίου, και κηρυξάτωσαν τα θαυμάσια αυτού ενώπιον των υιών των ανθρώπων. Σοι, Χριστέ ο Θεός ημών, τω Λόγω τω πεμφθέντι ίνα ιάση ημάς και σώση ημάς εκ της απωλείας, μετά του Πατρός, του Υψίστου, και του Αγίου Πνεύματος, του ηπίου ανέμου του καταπαύοντος την τρικυμίαν των ψυχών ημών, δόξα, τιμή και προσκύνησις, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →