Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις
Εσείς Σκοπεύατε Κακό, ο Θεός Σκόπευε Καλό: Γένεση 45 και 46
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Ο μακρύς πόνος της ιστορίας του Ιωσήφ διασπάται επιτέλους σε χαρά. Οι αδελφοί που τον πούλησαν στέκονται τρέμοντας μπροστά στον άρχοντα της Αιγύπτου, και ο άρχοντας κλαίει και φωνάζει: «Εγώ είμαι ο Ιωσήφ ο αδελφός σας, τον οποίο πουλήσατε στην Αίγυπτο». Εκείνοι είχαν σκοπεύσει κακό· τον είχαν γδύσει, τον είχαν ρίξει σε λάκκο, τον είχαν πουλήσει σε ξένους και είχαν φέρει πίσω στον πατέρα τους ένα αιματοβαμμένο χιτώνα. Και τώρα ο ίδιος ο αδελφός που πρόδωσαν τους συγχωρεί — όχι με δυσκολία, αλλά με τρυφερότητα, συγκεντρώνοντάς τους κοντά του και παραγγέλλοντάς τους να μην λυπούνται, «διότι ο Θεός με έστειλε μπροστά σας για να διατηρήσω ζωή». Ο οδηγός μας προς το τέλος του βιβλίου είναι ο Μακάριος Αυγουστίνος Ιππώνος (354–430), ο μεγάλος Πατέρας της Δύσεως τον οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ως Μακάριο Αυγουστίνο — διαβάζεται εδώ επειδή τα σχόλια των Ελλήνων και Συριακών Πατέρων για τον Ιωσήφ σώζονται μόνο σε προστατευμένες σύγχρονες μεταφράσεις, ενώ ο Αυγουστίνος μας οδηγεί μέσα από αυτά τα κεφάλαια στη δημόσια γλώσσα της αδιαίρετης Εκκλησίας. Η Εκκλησία, Ανατολή και Δύση, πάντοτε έβλεπε σε αυτή τη σκηνή το πρόσωπο του ίδιου του Χριστού, ο οποίος από τον Σταυρό συγχώρησε εκείνους που τον λόγχισαν και ο οποίος μετέτρεψε το χειρότερο που μπορούσαν να κάνουν οι άνθρωποι σε σωτηρία του κόσμου. Ο Αυγουστίνος, ακολουθώντας τη γραμμή των αγίων πατριαρχών μέσα από τα βασίλεια των εθνών, σημειώνει αυτή τη στιγμή: ο εξόριστος γιος, υψωμένος σε ξένη γη, κατεβάζει όλη την οικογένειά του σε ασφάλεια, και ο πατέρας για τον οποίο είχε κλάψει έρχεται να τον βρει ζωντανό.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε Γένεση 45–46 — Ο Ιωσήφ, μη μπορώντας πλέον να συγκρατηθεί, απομακρύνει κάθε ξένο από το δωμάτιο και αποκαλύπτεται στους αδελφούς του, κλαίγοντας δυνατά ώστε να το ακούσουν οι Αιγύπτιοι. Δεν τους κατηγορεί, αλλά τους παρηγορεί: «δεν ήσασταν εσείς που με στείλατε εδώ, αλλά ο Θεός»· ο Θεός τον έστειλε μπροστά για να διατηρήσει ένα υπόλοιπο και να σώσει πολλές ζωές στη μεγάλη πείνα. Τους στέλνει πίσω στο σπίτι για να φέρουν τον πατέρα τους με την υπόσχεση της γης Γεσέν. Τότε ο Ισραήλ ξεκινά με όλα όσα έχει, και στη Βηρσαβεέ ο Θεός του μιλά σε οράματα της νύχτας — «μη φοβάσαι να κατέβεις στην Αίγυπτο… θα κατέβω μαζί σου, και θα σε φέρω πάλι πάνω με βεβαιότητα». Και ο Ιακώβ έρχεται στην Αίγυπτο, και ο Ιωσήφ ανεβαίνει να τον συναντήσει, και πέφτει στον λαιμό του και κλαίει για πολλή ώρα.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Μακάριος Αυγουστίνος διαβάζει τους πατριάρχες όχι ως ιδιώτες άνδρες αλλά ως φορείς της επαγγελίας — την πόλη του Θεού που κάνει την προσκυνηματική της πορεία μέσα από την άνοδο και την πτώση των επίγειων βασιλείων. Για τον Ιακώβ και τους δώδεκα γιους του γράφει ότι
ο Ιακώβ, ο νεότερος από αυτούς, ανήκε στην πόλη του Θεού για την οποία γράφουμε— και έτσι ολόκληρο το νοικοκυριό που τώρα κατεβαίνει στην Αίγυπτο δεν είναι μια συνηθισμένη οικογένεια, αλλά ο σπόρος μέσω του οποίου όλα τα έθνη πρόκειται να ευλογηθούν. Αυτή είναι η κρυμμένη σημασία της επανένωσης: ο Θεός διατηρεί έναν λαό, όχι απλώς έναν άνθρωπο. Ο Αυγουστίνος καθορίζει τη στιγμή της καθόδου καθ’ εαυτήν, όταν ο ηλικιωμένος πατέρας έρχεται επιτέλους στον γιο που είχε θρηνήσει ως νεκρό.
Κατά το δεύτερο από τα επτά χρόνια της πείνας ο Ιακώβ κατέβηκε στην Αίγυπτο προς τον γιο του με όλα όσα είχε, όντας εκατόν τριάντα ετών. Η πείνα που θα έπρεπε να τους καταστρέψει έγινε, στο χέρι του Θεού, ο ίδιος ο δρόμος που τους έφερε σε ασφάλεια και ο ένας στον άλλον.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Σταθείτε μέσα στα εκπληκτικά λόγια του Ιωσήφ: «εσείς σκεφτήκατε κακό εναντίον μου· αλλά ο Θεός το σκόπευε για καλό». Δύο θελήσεις εργάζονται στην ίδια πράξη — η κακία των αδελφών και το έλεος του Θεού — και η δεύτερη δεν απλώς επιβιώνει της πρώτης αλλά την κατακτά, μετατρέποντας την προδοσία σε διάσωση. Αυτή είναι η βαθιά γραμματική της Πρόνοιας που διατρέχει ολόκληρη τη Γένεση και βρίσκει την πληρότητά της στον Γολγοθά: οι άνθρωποι σκόπευαν τον Σταυρό για κακό, και ο Θεός τον σκόπευε για τη ζωή του κόσμου. Ο Ιωσήφ δεν προσποιείται ότι το κακό δεν υπήρξε· το ονομάζει καθαρά, «τον οποίο πουλήσατε στην Αίγυπτο», και έπειτα το συγχωρεί ολοκληρωτικά, αρνούμενος να αφήσει τους αδελφούς του να συνθλιβούν από την ενοχή τους. Η Χριστιανική Ανατολή ακούει σε αυτό τη φωνή του Νέου Ιωσήφ, ο οποίος είπε για τους δημίους Του: «Πάτερ, συγχώρησέ τους· διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Η συγχώρηση εδώ δεν είναι αδυναμία ή λήθη — είναι η δύναμη ενός ανθρώπου που έχει δει το χέρι του Θεού τόσο καθαρά πίσω από τα παθήματά του ώστε δεν μπορεί πλέον να μισεί τα όργανά του. Και η επανένωση του κλαίοντος πατέρα και του χαμένου γιου γίνεται παραβολή κάθε ψυχής που ο Θεός αποκαθιστά στον Εαυτό Του, ζωντανή αφού είχε λογιστεί νεκρή.
Απαντήστε
Απόκριση
Υπάρχει κάποιο κακό που σας έγινε και το οποίο ακόμη κρατάτε ως παράπονο; Ο Ιωσήφ σας δείχνει έναν άλλο δρόμο — όχι να αρνηθείτε το κακό, αλλά να κοιτάξετε πέρα από το ανθρώπινο χέρι που το έκανε προς το θείο χέρι που μπορεί να το λυτρώσει. «Εσείς σκοπεύατε κακό εναντίον μου· ο Θεός το σκόπευε για καλό». Αυτό δεν είναι άρνηση της βλάβης· είναι ομολογία πίστεως ότι ο Θεός είναι μεγαλύτερος από τη βλάβη και ικανός να βγάλει από αυτήν ένα καλό που δεν θα μπορούσατε να κατασκευάσετε. Ρωτήστε αν μπορείτε να αρχίσετε να συγχωρείτε όπως συγχώρησε ο Ιωσήφ — συγκεντρώνοντας εκείνους ακριβώς που σας αδίκησαν και παραγγέλλοντάς τους να μην λυπούνται. Και παρηγορηθείτε για τις δικές σας απώλειες από τα οράματα στη Βηρσαβεέ, όπου ο Θεός είπε στον φοβισμένο γέροντα: «μη φοβάσαι… θα κατέβω μαζί σου». Όπου κι αν οδηγεί ο δρόμος σας, ακόμη και σε μια ξένη Αίγυπτο, δεν πηγαίνετε μόνοι. Ο Θεός του Ιακώβ κατεβαίνει μαζί σας και υπόσχεται να σας φέρει πάλι πάνω.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Θεέ του Ιακώβ, που κατέβηκες με τον δούλο Σου στην Αίγυπτο και τον έφερες με ασφάλεια στον γιο που είχε θρηνήσει: δίδαξέ με να διαβάζω τις δικές μου θλίψεις όπως τις διαβάζεις Εσύ, και να εμπιστεύομαι ότι ό,τι οι άνθρωποι σκοπεύουν για κακό Εσύ είσαι ικανός να το σκοπεύεις για καλό. Δώσε μου την καρδιά του Ιωσήφ, ο οποίος έκλαψε πάνω στους λαιμούς των αδελφών που τον είχαν προδώσει και τους συγχώρησε όλους. Όπου αδικήθηκα, ελευθέρωσέ με από την πικρία· όπου αδίκησα άλλους, κάνε με τολμηρό να συμφιλιωθώ. Διατήρησέ με, όπως διατήρησες τον προσκυνητή λαό Σου, μέσα από κάθε πείνα αυτής της ζωής, και κατέβα μαζί μου σε κάθε ξένη γη, ώστε να με φέρεις με βεβαιότητα πάλι πάνω στο τέλος. Διά του Χριστού του Κυρίου μας, του αληθινού και συγχωρητικού Ιωσήφ, με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →