Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Ο Θεός Ανέβη, και Μέγας Είναι ο Κύριος στην Πόλη Του: Ψαλμοί 47 και 48
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί είναι τα άσματα της Αναλήψεως και της Πόλεως του Θεού, και η Εκκλησία της Ανατολής ψάλλει τον τεσσαρακοστό έβδομο ακριβώς στην καρδιά της ημέρας της Αναλήψεως. 'Κροτήσατε χείρας πάντα τα έθνη… Ανέβη ο Θεός εν αλαλαγμώ, και Κύριος εν φωνή σάλπιγγος' — κατά τη συναίνεση όλης της Εκκλησίας, οι Πατέρες λένε ότι αυτό είναι η ανάβαση του Κυρίου από το Όρος των Ελαιών, η μεταφορά της ανθρώπινης φύσεώς μας στον θρόνο του Θεού. Ο Ψαλμός 48 περιγράφει τότε τον τόπο στον οποίο ανέβη και την Πόλη που ίδρυσε: 'Μέγας Κύριος και αινετός σφόδρα, εν πόλει του Θεού ημών, εν όρει αγίω αυτού… Όρος Σιών, τα πλάγια της οικουμένης, πόλις του βασιλέως του μεγάλου.' Είναι η Πόλη για την οποία οι Ανατολικοί Ομολογητές πέθαναν για να υπερασπιστούν στις ημέρες των ιερών εικόνων, η Πόλη της οποίας τα τείχη είναι οι μάρτυρες και της οποίας το φρούριο κρατιέται από εκείνους που έχουν δώσει τη ζωή τους στον Θεό. Μαζί οι δύο Ψαλμοί ιχνηλατούν μία ανάβαση: ο Κύριος ανεβαίνει, και σύρει την Πόλη Του — και εμάς μαζί της — κατόπιν Του, ώστε όπου είναι Εκείνος, εκεί να είναι και οι δούλοι Του.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωσε τον Ψαλμό 47 ως τον ύμνο της Αναλήψεως που είναι. 'Κροτήσατε χείρας πάντα τα έθνη, αλαλάξατε τω Θεώ εν φωνή αγαλλιάσεως. Ότι Κύριος ύψιστος, φοβερός, βασιλεύς μέγας επί πάσαν την γην.' Κέρδισε κληρονομιά για τους δικούς Του: 'Εξελέξατο ημίν την κληρονομίαν αυτού, την ωραιότητα Ιακώβ, ην ηγάπησε.' Έπειτα ο μεγάλος στίχος της αναβάσεως: 'Ανέβη ο Θεός εν αλαλαγμώ, Κύριος εν φωνή σάλπιγγος.' Ο αίνος διπλασιάζεται: 'Ψάλατε τω Θεώ ημών, ψάλατε, ψάλατε τω βασιλεί ημών, ψάλατε. Ότι βασιλεύς πάσης της γης ο Θεός, ψάλατε συνετώς. Εβασίλευσεν ο Θεός επί τα έθνη, ο Θεός εκάθισεν επί θρόνου αγίου αυτού.' Έπειτα στρέψου στον Ψαλμό 48, το άσμα της Πόλεως: 'Μέγας Κύριος και αινετός σφόδρα, εν πόλει του Θεού ημών, εν όρει αγίω αυτού. Όρος Σιών, τα πλάγια της οικουμένης, πόλις του βασιλέως του μεγάλου… Γνωστός ο Θεός εν ταις βάρρεσιν αυτής, όταν αντιλαμβάνηται αυτήν.' 'Καθώς ηκούσαμεν, ούτως είδομεν εν πόλει Κυρίου των δυνάμεων… ο Θεός εθεμελίωσεν αυτήν εις τον αιώνα.' Και τελειώνει με προσκύνημα: 'Κυκλώσατε Σιών και περιλάβετε αυτήν, διηγήσασθε εν τοις πύργοις αυτής… Ότι ο Θεός ούτος Θεός ημών εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος, αυτός ποιμανεί ημάς εις τους αιώνας.'
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Ψαλμός 48 αποκαλεί τη Σιών 'την χαράν πάσης της οικουμένης', και έπειτα προειδοποιεί, 'Αγαλλιάσθω το όρος Σιών… ένεκεν των κριμάτων σου.' Ωστόσο οι Πατέρες σημειώνουν πόσο φειδωλά προσφέρεται αυτή η χαρά. Ο Άγιος Θωμάς Ακουίνας παρατηρεί, με τη μετριοφροσύνη ενός βυθισμένου στην Γραφή, ότι
ποτέ πλην άπαξ, καθόσον ενθυμούμαι, εκλήθη η Σιώννα χαρή
κατά την επί γης διαμονήν του Κυρίου ημών— και αυτή η μοναδική χαρά ήταν η Κυριακή των Βαΐων, λίγο πριν η ίδια θυγατέρα της Σιών κραυγάση, 'Σταύρωσον αυτόν.' Τόσο δύσκολο, λέγει, είναι να χαρεί κανείς με ασφάλεια ακόμη και πνευματική χαρά. Ο Άγιος Φουλγέντιος μεταφέρει την ίδια προειδοποίηση σε κανόνα για την επαγρύπνηση της ψυχής, ότι η ώρα μετά τον θρίαμβο είναι η ώρα του μεγαλυτέρου κινδύνου:
μηδέποτε νομίσωμεν εαυτούς εγγύτερον κάποιας απεγνωσμένης ενέδρας του Σατανά, παρά όταν έχωμεν επιτύχει κάποια ένδοξη νίκη επ' αυτού. Και ο στίχος 'Καθώς ηκούσαμεν, ούτως είδομεν εν πόλει Κυρίου των δυνάμεων' ήταν, κατά τα καταγεγραμμένα του Νήλ, η μεγάλη παρηγοριά των Ανατολικών Ομολογητών κατά τον διωγμό των Εικονομάχων: διότι όσα οι προφήτες είχαν ομιλήσει και οι αποστολικοί οφθαλμοί είχαν ιδεί περί της Ενσαρκώσεως, εκείνοι ήσαν αποφασισμένοι να ομολογήσουν μέχρι θανάτου — διότι δεν ήταν η υπόθεση των εικόνων αλλά η πίστη στην ίδια την Ενσάρκωση που διακυβευόταν, και σε αυτήν την ομολογία το μαρτυρολόγιο της Ανατολικής Εκκλησίας οφείλει πλήρως το ένα τρίτο των ονομάτων του.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Γιατί ο Ψαλμός της Αναλήψεως δίδεται στους Υιούς του Κορέ — κατά την ερμηνεία, οι Πατέρες λέγουν, τους υιούς του Σταυρού; Διότι, όπως ο αγαπητός Κύριός τους, είναι διά του Σταυρού επί της γης που ελπίζουν να φθάσουν στον θρόνο του ουρανού· η ανάβαση του τεσσαρακοστού εβδόμου Ψαλμού είναι η απάντηση στην κάθοδο του Γολγοθά. Η Μοζαραβική Ακολουθία, την οποία ο Νήλ αποκαλεί πλουσιωτέραν όλων των ερμηνειών του 'Ανέβη ο Θεός', ψάλλει για τον Κύριο ο οποίος, μετά τον θρίαμβο του Πάθους Του και την κάθοδό Του στον άδη, 'επανέφερε τα λάφυρα, αρπασθέντα από τα σαγόνια του εχθρού, εις εκείνον τον θρόνον της μεγαλειότητός Σου, ίσον προς Εαυτόν και προς Σε' — και μετέτρεψε τον αιχμάλωτο του διαβόλου σε ίδιον φιλοξενούμενον του ουρανού. Έπειτα ο Ψαλμός 48 μας προστάζει να μετρήσουμε την Πόλη στην οποία μας έχει μεταφέρει: 'Κυκλώσατε Σιών και περιλάβετε αυτήν, διηγήσασθε εν τοις πύργοις αυτής.' Εδώ οι Έλληνες Πατέρες — ο Άγιος Χρυσόστομος και ο Άγιος Βασίλειος μεταξύ αυτών — αναγινώσκουν το εβραϊκό όχι ως 'περιλάβετε' αλλά ως 'εναγκαλισθήτε αυτήν': ώστε να κυκλώση κανείς την Πόλη ώστε να αγαπηθή με αυτήν, συλλαμβάνοντας όλες τις ωραιότητές της με ένα βλέμμα. Και ο Θεοδώρητος ακούει στις δύο φράσεις τις δύο καταστάσεις του χριστιανικού βίου — το να κυκλώση κανείς τη Σιών είναι ο βίος που ζει εν τω κόσμω· το να εναγκαλισθή αυτήν είναι ο μοναχικός κανών, η ψυχή που εναγκαλίζεται την Πόλη του Θεού και με τα δύο χέρια. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ομοίως αναγινώσκει το 'Μέγας Κύριος… εν πόλει του Θεού ημών' ως κλίμακα στηριγμένη επί της γης της οποίας η κορυφή φθάνει εις τον ουρανόν: ο Κύριος είναι μέγας, και ανερχόμεθα από τη φυσική θρησκεία, διά της πρωιμωτέρας Εκκλησίας Του, εις την στρατευομένην Εκκλησίαν ενταύθα, και τέλος εις το όρος το υπερυψωμένον υπέρ πάντα τα όρη όπου ο θρόνος του Αιωνίου Υιού είναι εδραιωμένος εις τον αιώνα.
Απαντήστε
Απόκριση
Ας διαμορφώση η Ανάληψη την ελπίδα σου. Ο Κύριος 'ανέβη εν αλαλαγμώ', και ανέβη μεταφέρων την φύση σου μαζί Του· ο θρόνος του Θεού δεν είναι πλέον κενός ανθρωπίνης φύσεως. Κρότησε λοιπόν χείρας — αλλά οι Πατέρες σου υπενθυμίζουν ότι η αληθινωτέρα φωνή αγαλλιάσεως προσφέρεται όχι με τη γλώσσα αλλά με τα χέρια, δηλαδή με έργα και όχι μόνον λόγια: όπως έγινε εν Εκείνω, ο οποίος 'ήρξατο ποιείν τε και διδάσκειν'. Έπειτα κυκλώσατε τη Σιών και μάθε την ισχύ της. Όταν ο κόσμος σου λέγη ότι η Πόλη του Θεού είναι κατακτητή, πήγαινε και διηγήσου τους πύργους της, σημείωσε τα προτειχίσματά της: έχει σταθή διά πάσης πολιορκίας και θα σταθή, διότι 'ούτος ο Θεός Θεός ημών εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος· αυτός ποιμανεί ημάς εις τους αιώνας'. Και πρόσεχε τον Άγιο Φουλγέντιο: φύλαττε σεαυτόν προσεκτικώτατα την ώρα μετά την ευκολωτέραν νίκην σου, διότι η θανασιμωτέρα ενέδρα του Σατανά περιμένει εκεί. Μη αφήσης την πνευματική χαρά να σε κάμη απρόσεκτον — η Σιών εκλήθη να χαρή μόνον άπαξ, και εστράφη εντός εβδομάδος να σταυρώση τον Βασιλέα της. Εναγκαλίσθητι λοιπόν την Πόλη όπως προστάζουν οι Έλληνες Πατέρες — αγάπησέ την, εναγκάλισέ την και με τα δύο χέρια — και ακολούθησε τον Αμνόν όπου και αν υπάγη, άνω διά του αυτού Σταυρού διά του οποίου ανέβη Αυτός, ώστε να είσαι μεταξύ 'των ερχομένων κατόπιν', οδηγούμενος τέλος εις τας ζώσας πηγάς των υδάτων.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε Ιησού Χριστέ, ο ανελθών εις ύψος εν αλαλαγμώ και φωνή σάλπιγγος, αιχμαλωσίαν αιχμαλωτεύσας και μεταφέρων την φύσιν ημών εις τον θρόνον της μεγαλειότητός Σου: δέξαι τον κρότον των χειρών ημών και τον αίνον των έργων ημών, και ας ψάλωμέν σοι συνετώς. Συ βασιλεύς μέγας επί πάσαν την γην, ανελθών από του Όρους των Ελαιών εις τα δεξιά του Πατρός, σύρον ημάς άνω κατόπιν Σου διά του αυτού Σταυρού διά του οποίου ανήλθες, ώστε όπου Συ εί, εκεί και οι δούλοι Σου να ώσι. Ποίησον ημάς πολίτας της αγίας Σου Πόλεως, του όρους Σιών, της χαράς πάσης της οικουμένης· δίδαξον ημάς να κυκλώσωμεν αυτήν και να εναγκαλισθώμεν αυτήν, να αγαπήσωμεν τους πύργους και τα προτειχίσματά της, και να ομολογήσωμεν, ως οι Ομολογηταί Σου οι πάλαι μέχρι θανάτου, την πίστιν της Ενσαρκώσεώς Σου την οποίαν ηκούσαμεν και είδομεν εν πόλει Κυρίου των δυνάμεων. Φύλαξον ημάς εν τη ώρα της νίκης από της ενέδρας του εχθρού, και διαφύλαξον ημάς από της ανασφαλούς χαράς η οποία στρέφεται τόσον ταχέως εις άρνησιν· γίνου Συ Θεός ημών εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος, και οδηγός ημών μέχρι θανάτου, και πέραν του θανάτου, διότι Συ Αυτός ανέστης και ζης εις τους αιώνας. Σοι, μετά του Πατρός Σου και του παναγίου και αγαθού και ζωοποιού Σου Πνεύματος, δόξα, τιμή και προσκύνησις, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →