← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Άσμα Ασμάτων

Κοιμάμαι, αλλά η Καρδιά μου Αγρυπνεί: Νηφάλια Μέθη και η Μία Τέλεια Περιστερά

Άσμα Ασμάτων 5-6Ομιλίαι επί του Εκκλησιαστού & επί του Άσματος Ασμάτων του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Καθώς το Άσμα ανεβαίνει προς το ύψος του, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης θαυμάζει τον Νυμφίο του οποίου τα δώρα πάντοτε υπερβαίνουν το αίτημα της Νύφης. Εκείνη είχε ζητήσει μόνο να αναπνέει ο κήπος της με αρώματα και να τον τρέφει με τον καρπό του· Αυτός κατέρχεται και μεταμορφώνει τον καρπό σε άρτο αναμεμειγμένο με μέλι και οίνο αναμεμειγμένο με γάλα, και προσκαλεί τους φίλους Του, «Φάγετε, ω γείτονές μου, και πίετε, και μεθύσατε». Αυτή η μέθη, διδάσκει ο Νύσσης, είναι η νηφάλια έκσταση των αγίων — του Δαβίδ που κραυγάζει «πας άνθρωπος ψεύστης», του Παύλου που είναι έξω εαυτού για τον Θεό, του Πέτρου στην ταράτσα που βλέπει το σεντόνι να κατεβαίνει από τον ουρανό — η έξοδος της ψυχής από τα χειρότερα προς τα καλύτερα. Έπειτα έρχεται ένα από τα πιο φωτεινά παράδοξα του Άσματος: «Κοιμάμαι, αλλά η καρδιά μου αγρυπνεί». Οι αισθήσεις τίθενται σε ύπνο, κάθε όραση και ήχος και αφή ησυχάζουν, ώστε ο καθαρός νους να αγρυπνεί και να δέχεται την φανέρωση του Θεού στο θείο σκότος. Ο Λόγος αγγίζει την πόρτα, το χέρι Του εισέρχεται από το μικρό άνοιγμα — η ενέργειά Του, με την οποία μόνο ο ακατάληπτος Θεός γίνεται γνωστός — και οι φύλακες της πόλεως βρίσκουν την Νύφη, την κτυπούν και αφαιρούν το πέπλο της, ένα κτύπημα που δεν είναι πόνος αλλά θεραπεία, μια αποκάλυψη που φανερώνει την ομορφιά της ψυχής της. Ο έκτος κύκλος, φθάνοντας στο Άσμα 6:9, δείχνει τον Αδελφό να έχει κατέλθει στον κήπο Του για να βοσκήσει ανάμεσα στους κρίνους, την Νύφη να γίνεται ζωντανός καθρέφτης του Χριστού, και το μεγάλο όραμα των τάξεων των σωζομένων — παρθένες, παλλακίδες, βασίλισσες — να συγκεντρώνονται τελικά στην μία τέλεια περιστερά, όταν η αγάπη έχει εκβάλει τον φόβο και ο Θεός είναι τα πάντα εν πάσι.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Άσματος Ασμάτων 5–6 — «Εισήλθον εις τον κήπον μου, αδελφή μου, νύμφη μου… φάγετε, ω φίλοι· πίετε, ναι, πίετε αφθόνως, ω αγαπητή. Κοιμάμαι, αλλά η καρδιά μου αγρυπνεί· είναι η φωνή του αγαπητού μου που κρούει, λέγων, Άνοιξόν μοι, αδελφή μου, αγάπη μου, περιστερά μου… Απέθηκα τον χιτώνα μου· πώς να τον ενδύσω; Ένιψα τους πόδας μου· πώς να τους μολύνω; Ο αγαπητός μου έβαλε την χείρα αυτού διά της οπής της θύρας, και τα σπλάγχνα μου εκινήθησαν δι’ αυτόν… Οι φύλακες οι περιερχόμενοι την πόλιν εύρον με, με εκτύπησαν, με ετραυμάτισαν· οι φύλακες των τειχών αφήρεσαν το πέπλον μου απ’ εμού.» Έπειτα το έκτο κεφάλαιο, μέχρι του στίχου εννέα: «Πού απήλθεν ο αγαπητός σου, ω καλλίστη των γυναικών;… Ο αγαπητός μου απήλθεν εις τον κήπον αυτού, εις τας κλισιάδας των αρωμάτων, να βοσκήση εν τοις κήποις, και να συλλέξη κρίνους. Εγώ είμαι του αγαπητού μου, και ο αγαπητός μου είναι εμού· αυτός βοσκή μεταξύ των κρίνων. Ωραία είσαι, αγάπη μου, ως Θερσά, ευπρεπής ως Ιερουσαλήμ, φοβερά ως στρατόπεδον με σημαίας… Εξήκοντα είναι βασίλισσαι, και ογδοήκοντα παλλακίδες, και παρθένοι άνευ αριθμού. Η περιστερά μου, η αμίαντός μου είναι μία.»
Μελετήστε

Μελέτη

Τι είναι αυτή η μέθη που προστάζει ο Λόγος; Όχι την απώλεια του νου, λέγει ο Νύσσης, αλλά την αρπαγή αυτού έξω από τον εαυτό του προς τον Θεό: εισέρχεται μετά της τροφής και του ποτού μεταβολή και έκστασις από χειροτέρων εις καλλίτερα. Και το παράδοξο του κοιμάσθαι ενώ η καρδιά αγρυπνεί το ερμηνεύει ως τις αισθήσεις ησυχασμένες ώστε ο νους να βλέπει τον Θεό: αποκοιμίσας πάσαν σωματικήν κίνησιν, γυμνώ και καθαρώ νω, διά της θείας αγρυπνίας, δέχεται την φανέρωσιν του Θεού. Αυτή η φανέρωσις έρχεται εν σκότει, κατά τον τρόπον του Μωυσέως, όπου πᾶν ορατόν αφήνεται έξω: μένει εις την θεωρίαν της ψυχής μόνον το αόρατον και ακατάληπτον, εν ω ο Θεός εστι. Και όταν το χέρι του Λόγου εισέρχεται διά της στενής οπής, διδάσκει ο Νύσσης ότι τούτο είναι η ενέργεια του Θεού, το μόνον όριον της γνώσεώς μας: ποιεί όριον της καταλήψεως του Θεού την ενέργειαν αυτού μόνην, η οποία κατέρχεται και εις ημάς. Ακόμη και το τραύμα των φυλάκων είναι θεραπεία, η αποκάλυψις της αληθινής ομορφιάς της ψυχής: καλόν εστι και το τραύμα δι’ ου το πέπλον αφηρέθη της νύμφης, ώστε η ομορφιά της ψυχής γυμνή γένηται αυτή.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο έκτος κύκλος δίδει το όραμα του Νύσση περί της τελειότητος. «Εγώ είμαι του αγαπητού μου, και ο αγαπητός μου είναι εμού» το ερμηνεύει ως την ψυχήν να γίνεται άψογος καθρέφτης, συμμορφωμένη ολοκληρωτικώς προς τον Χριστόν: η ψυχή, ετοιμάσασα εαυτήν καταλλήλως προς την χρείαν και αποβαλοῦσα πᾶσαν υλικήν κηλῖδα, ενετύπωσεν εν εαυτή το καθαρόν είδος της αφθάρτου ωραιότητος. Έπειτα έρχεται η μεγάλη κατάταξις των σωζομένων — παρθένοι, παλλακίδες, βασίλισσαι — εκάστη κατά την ανάβασίν της, και η διαφορά μεταξύ εκείνων που φεύγουν το κακόν εκ φόβου και εκείνων που προσκολλώνται εις τον Θεόν μόνον εκ της αγάπης: οι διά της τελειοτέρας διαθέσεως αναμιχθέντες τω πόθω της αφθαρσίας μετά της καθαρότητος του Θεού ονομάζονται βασίλισσαι ένεκεν της μετοχής αυτών εις την βασιλείαν. Αλλά πάσαι αύται αι τάξεις προορίζονται να συγκλίνουν. Όταν η αγάπη τελειοποιή τον φόβον και μεταμορφώση αυτόν, οι πολλοί γίνονται ένας, συγκεντρωθέντες εις την μίαν τέλειαν περιστεράν: εάν η αγάπη τελείως εκβάλη τον φόβον, κατά το γεγραμμένον, και ο φόβος, μεταβληθείς, γένηται αγάπη, τότε το σωζόμενον ευρίσκεται εν, εν φυσική ενώσει μετά του μόνου αγαθού. Τούτο είναι ο σκοπός προς τον οποίον όλον το Άσμα ανέβαινε, το τέλος που ονομάζει ο Νύσσης με την ιδίαν υπόσχεσιν του Ευαγγελίου — ότι πάντες να είναι εν, δεδεμένοι υπό της δόξης του Πνεύματος, έως ότου ο Θεός γένηται τα πάντα εν πάσι. Η ατελεύτητος έκτασις της ψυχής εις τον Θεόν λήγει ουχί εις εξάντλησιν αλλά εις αυτήν την ενότητα, όπου η τέλεια περιστερά αναπαύεται εν τη αγάπη του Λόγου.
Απαντήστε

Απόκριση

Μάθε την νηφάλια μέθη των αγίων. Μη φοβηθής να εξαχθής έξω του εαυτού σου προς τον Θεόν· η έκστασις την οποία προστάζει ο Λόγος δεν είναι μανία, αλλά η μεταβολή της ψυχής από χειροτέρων εις καλλίτερα, η αρπαγή του Δαβίδ και του Παύλου και του Πέτρου. Δια να γευθής αυτήν, θέσε τας αισθήσεις σου εις ύπνον — ησύχασε τον θόρυβον της όψεως και του ήχου και της αφής — ώστε με γυμνόν και καθαρόν νουν να αγρυπνής και να δέχεσαι την φανέρωσιν του Θεού εν τω σκότει, όπου πᾶν ορατόν αφήνεται έξω και μόνον το Αόρατον μένει. Και μη λυπηθής ότι δεν δύνασαι να καταλάβης Αυτόν· το χέρι του Λόγου εισερχόμενον διά της στενής θύρας είναι η ενέργειά Του, και δι’ αυτής μόνης γίνεται γνωστός εις ημάς ο ακατάληπτος Θεός. Ακόμη και όταν οι φύλακες σε κτυπούν — όταν η πειθαρχία του Θεού σε τραυματίζει και σε απογυμνώνει από ό,τι εθεώρεις κάλυμμά σου — δέξου το ως θεραπείαν, την αποκάλυψιν της αληθινής ομορφιάς της ψυχής σου. Έπειτα κάμε σεαυτόν καθαρόν καθρέπτην, αποβαλλών πάσαν υλικήν κηλῖδα, ώστε το καθαρόν είδος του Χριστού να εντυπωθή εν σοι, και να λέγης αληθώς, «Εγώ είμαι του αγαπητού μου, και ο αγαπητός μου είναι εμού». Και μη αρκήσαι να υπηρετής τον Θεόν μόνον εκ φόβου, ως η παλλακίς· άφες την αγάπην να τελειοποιήση τον φόβον σου και να μεταμορφώση αυτόν, ώστε να καταριθμηθής μετά των βασιλισσών, και τέλος μετά της μιας τελείας περιστεράς — συναχθείς μετά πάντων των σωζομένων εις μίαν ενότητα, όπου πάσα τάξις συγκεντρούται και ο Θεός γίνεται τα πάντα εν πάσι.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Χριστέ Νυμφίε μου, ου τα δώρα υπερβαίνουν πάντοτε το αίτημά μου, ο μετατρέπων τον πτωχόν καρπόν του κήπου μου εις άρτον μετά μέλιτος και οίνον μετά γάλακτος, και προστάζων με να φάγω και να πίω και να μεθύσω νηφαλία: έλκυσόν με έξω του εαυτού μου εις την έκστασιν των αγίων, την μεταβολήν από χειροτέρων εις καλλίτερα. Θέσον τας αισθήσεις μου εις ύπνον, ίνα η καρδία μου αγρυπνή· ησύχασον τον θόρυβον πάντων των ορωμένων, ίνα με γυμνόν και καθαρόν νουν δέξωμαι την φανέρωσίν Σου εν τω θείω σκότει, όπου το ορατόν αφήνεται έξω και μόνον Συ μένεις. Δεν δύναμαι να σε καταλάβω, ω Ακατάληπτε· ας αρκή το χέρι Σου, φθάνον εις εμέ διά της στενής θύρας — η ενέργεια δι’ ης μόνης γίνεσαι γνωστός. Όταν οι φύλακές Σου με κτυπήσουν και με αποκαλύψουν, ας μη θρηνήσω το πλήγμα, αλλά ας δοξάσω την θεραπείαν και την ομορφιάν της ψυχής φανερωθείσαν. Κάμε με καθαρόν καθρέπτην, νιφθέντα από πάσης κηλῖδος, ίνα το καθαρόν είδος Σου εντυπωθή εν εμοί και να λέγω αληθώς, Εγώ είμαι του αγαπητού μου, και ο αγαπητός μου είναι εμού. Και άφες την αγάπην να τελειοποιήση τον φόβον μου και να μεταμορφώση αυτόν εις αγάπην, ίνα καταριθμηθώ ουχί μετά των δούλων αλλά μετά των βασιλισσών, και συναχθώ τέλος εις την μίαν τέλειαν περιστεράν, όταν πάντες οι σωζόμενοι γένωνται εν και Συ, ω Θεέ, γίνης τα πάντα εν πάσι. Σοι, ω Χριστέ ο Θεός ημών, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ομιλίαι επί του Εκκλησιαστού & επί του Άσματος Ασμάτων του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →