Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Λευιτικόν
Λευιτικόν 23-24 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Στο σημερινό μάθημα στρεφόμαστε στην προσεκτική έκθεση του Ιωάννη Καλβίνου για τις καθορισμένες εορτές και τις ιερές συναθροίσεις στο Λευιτικόν 23–24. Ο Καλβίνος δείχνει πώς αυτές οι αρχαίες διατάξεις κατεύθυναν συνεχώς την προσοχή του Ισραήλ στην καλοσύνη και την αγιότητα του Θεού. Το σχόλιό του μας προσκαλεί να δούμε πέρα από την απλή τελετουργία στην βαθύτερη κλήση για ευγνώμονα λατρεία και ταπεινή εξάρτηση. Καθώς ακούμε τα λόγια του, ας διεγερθούν οι καρδιές μας να θυμηθούμε τις λυτρωτικές πράξεις του Θεού και να ζούμε ενώπιόν Του με ευλάβεια και χαρά. Ας προετοιμαστούμε να λάβουμε διδασκαλία που ακόμα θρέφει την εκκλησία σήμερα.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Σας προσκαλούμε να διαβάσετε τα κεφάλαια 23 και 24 του Λευιτικού αργά και προσευχητικά. Ακούστε τον ρυθμό του ιερού χρόνου, την κλήση σε ανάπαυση, τις προσφορές των πρωτογεννημάτων και τις επίσημες προειδοποιήσεις κατά της βεβήλωσης του ονόματος ή του Σαββάτου του Θεού. Αφήστε το κείμενο να αφυπνίσει ευγνωμοσύνη για τον Κύριο που ξεχωρίζει τον λαό Του και φροντίζει για την διαρκή κοινωνία τους μαζί Του.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά εξηγώντας τη σχέση των εορτών με το Σάββατο και το Πάσχα.
4. Αυτές είναι οι εορτές του Κυρίου. Οι άλλες εορτές που απαριθμεί εδώ ο Μωυσής έχουν συγγένεια με το Σάββατο. Πρώτα τίθεται το Πάσχα, το μυστήριο του οποίου έχω προσαρτήσει, όχι χωρίς λόγο, στην Πρώτη Εντολή, γιατί η θεσμοθέτησή του εξηγήθηκε εκεί, εφόσον ενεργούσε ως περιορισμός στον λαό από το να αποστατήσει σε ξένους θεούς. Σε εκείνη την τελετή μυήθηκαν στην υπηρεσία του Θεού, ώστε να εγκαταλείψουν όλες τις δεισιδαιμονίες των Εθνών, και να αναπαυθούν στην καθαρή διδασκαλία του Νόμου. Το Πάσχα, επομένως, από μόνο του ήταν συμπλήρωμα της Πρώτης Εντολής· όμως η ημέρα που επαναλαμβάνεται από έτος σε έτος απαριθμείται εύστοχα ανάμεσα στις άλλες εορτές. Και σίγουρα είναι σαφές ότι η Τέταρτη Εντολή δεν είχε άλλο στόχο ή χρήση παρά να ασκεί τον λαό στην υπηρεσία του Θεού· αλλά αφού η θυσία του αρνιού αντιπροσώπευε τη χάρη της υιοθεσίας με την οποία ο Θεός τους είχε δεσμεύσει στον Εαυτό Του, ήταν απαραίτητο να προσαρτηθεί στην Πρώτη Εντολή. Ας είναι λοιπόν οι αναγνώστες μου τώρα ικανοποιημένοι με το άλλο μέρος, δηλαδή ότι ο ετήσιος εορτασμός του ήταν βοήθεια για την αιώνια ανάμνηση από τους Ισραηλίτες της λύτρωσής τους.Ο Καλβίνος στρέφεται έπειτα στην προσφορά των πρωτογεννημάτων κατά την είσοδο στη γη.
10. Όταν έλθετε στη γη. Ο Μωυσής θέτει τώρα κανόνες για τη δεύτερη ημέρα της εορτής, η οποία ήταν αφιερωμένη στην προσφορά των πρωτογεννημάτων. Η τελετή περιγράφεται ώστε να παραδώσουν μια χούφτα στο χέρι του ιερέα· μολονότι μερικοί νομίζουν ότι σημαίνεται το μέτρο που ήταν το δέκατο μέρος ενός Εφά. Η λέξη Όμερ σημαίνει και τα δύο. Αλλά σε αυτό το χωρίο η έκφραση «χούφτα» είναι καταλληλότερη, αφού αντιπροσώπευε με ζωντανό τρόπο την αρχή του θερισμού· εφόσον δεν ήταν νόμιμο να γευθούν ούτε από ψημένο σιτάρι πριν από την προσφορά των πρωτογεννημάτων. Ο ιερέας το ανύψωσε ενώπιον του θυσιαστηρίου, αλλά με κίνηση ανέμου· διότι έτσι διακρίνουν οι Εβραίοι μεταξύ των δύο τρόπων, θερουμά, που ανυψωνόταν, και θενουφά, που αναφέρεται εδώ, και που κουνιόταν προς τις τέσσερις διευθύνσεις της πυξίδας, και έπειτα γινόταν θυσία και σπονδή. Γνωρίζουμε ότι τα έθνη επινόησαν έτσι θεούς και θεές που προΐστανται των καρπών, ώστε η γη να είναι η μεγάλη και κοινή μητέρα θεών και ανθρώπων. Σε αυτό το σφάλμα θα έπεφταν αμέσως οι Ιουδαίοι, ή θα χόρταιναν χωρίς να σκέπτονται τον Θεό, αν δεν τους υπενθύμιζε αυτή η τελετή ότι ο Πατέρας της συντήρησής τους ήταν στον ουρανό, του οποίου υπηρέτης ήταν η γη για την παροχή της τροφής τους. Διότι αφού ολόκληρος ο θερισμός καθαγιαζόταν σε μία μόνο χούφτα, ήταν σαν να έδειχναν ότι ό,τι παράγει η γη ανήκει ολότελα στον Θεό. Αλλά έτσι η θαυμαστή αγαθότητα του Θεού ήταν εμφανής, όταν, διεκδικώντας ό,τι ήταν δικό Του, δεν μείωνε καθόλου την τροφή του λαού· έπειτα λάμβαναν, σαν από το χέρι Του, ό,τι καθένας είχε αποθηκεύσει στο σπίτι, ακριβώς σαν να είχε βγει από το αγιαστήριό Του. Η δήλωση του Παύλου είναι γνωστή, «Διότι αν το πρωτογέννημα είναι άγιο, είναι άγιο και το φύραμα», (Προς Ρωμαίους 11:16,) όπου αναφέρεται σε αυτή την αρχαία τελετή του Νόμου. Η λέξη που μεταφράζουν «προς την αποδοχή σας», είναι η ίδια που οι ερμηνευτές αλλού αποδίδουν «ευαρέσκεια», και αναφέρονται στον λαό, σαν να λεγόταν, «κατά τη δική σας θέληση», ή «ad libitum», όπως λέγεται βάρβαρα. Αλλά έχω δείξει προηγουμένως ότι πρέπει να νοηθεί για την εύνοια και την καλοσύνη του Θεού, μολονότι μεταφέρεται σε παθητική έννοια στον λαό, όπως στον Ψαλμό 106:4, ρατσόν, ή η εύνοια του εκλεκτού λαού, σημαίνει την άδολη αγάπη με την οποία ο Θεός θεωρεί την Εκκλησία Του. Αλλά ο Μωυσής σημαίνει ότι οι καρποί της γης δεν μπορούν αλλιώς να τρώγονται με καθαρή συνείδηση, επειδή δεν θα αισθάνονταν ότι ο Θεός τους αποδέχεται, και τους βλέπει με πατρική στοργή. Η τελετή, τώρα καταργημένη, παραμένει σε πλήρη ισχύ ανάμεσά μας όσον αφορά την ουσία της, γιατί τίποτε άλλο εκτός από την αναγνώριση της αγαθότητας του Θεού, που πηγάζει από την πίστη και την ευχαριστία, αγιάζει ό,τι λαμβάνουμε από το χέρι Του.Την δέκατη ημέρα του εβδόμου μηνός, ο Καλβίνος πραγματεύεται την ημέρα του εξιλασμού.
27. Επίσης την δέκατη ημέρα αυτού του εβδόμου μηνός. Η λέξη καφάρ, καφάρ, από την οποία το ουσιαστικό καφουρίμ, κεφουρίμ, σημαίνει τόσο να εξιλεώνει όσο και να εξαλείφει την ενοχή και την κατηγορία μέσω εξιλασμού· κεφουρίμ, επομένως, είναι εξιλασμοί (λιβάτιονες) για τον εξευμενισμό του Θεού· και η λέξη χρησιμοποιείται στον πληθυντικό αριθμό, επειδή δεν ήταν υπό την καταλογισμό ενός μόνο είδους ενοχής, αλλά είχαν ανάγκη από πολλαπλές συμφιλιώσεις εξαιτίας των πολλών και ποικίλων παραβάσεών τους. Αυτό γινόταν πράγματι τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά καθ’ όλη την υπόλοιπη χρονιά, γιατί όλα τα θύματα που πρόσφεραν ήταν τόσες πολλές ικανοποιήσεις για να λάβουν συγχώρεση και να συμφιλιώσουν τον Θεό. Ακόμη σε αυτές τις καθημερινές ασκήσεις προστέθηκε επίσης μια ετήσια εορταστική ημέρα ως ειδικό μνημόσυνο, και ως οξύτερο κέντρισμα για μετάνοια: διότι ήταν κατάλληλο να διεγερθούν σε ευσεβή λύπη με επίσημη νηστεία και θυσίες, εφόσον είχαν προκαλέσει την οργή του Θεού εναντίον τους καθ’ όλη τη χρονιά. Επομένως αυτή την εορταστική ημέρα παραπέμπονταν ενώπιον του δικαστηρίου Του, ώστε, τοποθετώντας τους εαυτούς τους εκεί, να ομολογήσουν ότι άξιζαν αυτή την κρίση, και όμως να προσεύχονταν να αποφύγουν την τιμωρία· και αυτός ήταν ο σκοπός της νηστείας. Εν τω μεταξύ έμαθαν από τις θυσίες ότι αποκαταστάθηκαν στην εύνοιά Του, αφού η απλή ομολογία θα ήταν μόνο λόγος για απελπισία. Έτσι, λοιπόν, ο Θεός απαιτούσε από αυτούς λύπη και άλλες ενδείξεις μετανοίας, ώστε από την πλευρά Του να μαρτυρήσει ότι ήταν δεόντως εξευμενισμένος ώστε να είναι ευμενής προς αυτούς. Η έκφραση, «θα θλίψετε τις ψυχές σας», εδώ αναφέρεται στη νηστεία, η οποία απαιτούνταν ως εξωτερική ομολογία μετανοίας. Και σίγουρα δεν υπήρχε βάρος στην ίδια τη νηστεία, αφού ο Θεός δείχνει σαφώς μέσω του Ησαΐα ότι δεν υπολογίζει καθόλου τους υποκριτές, που εμπιστεύονται ότι τον εξευμενίζουν με νηστεία, (Ησαΐας 58:3·) αλλά αποσυρόμενοι από απλή πολυτελή τροφή και όλες τις λιχουδιές, τους υπενθυμιζόταν η δυστυχία τους, ώστε, καταβλημένοι από λύπη και ταπεινωμένοι, να αναζητούν πιο έντονα και ζηλωτικά το φάρμακο. Διότι συγχώρεση αμαρτιών υπόσχεται σε κανέναν άλλον εκτός από εκείνους που, επηρεασμένοι από σοβαρή λύπη, αισθάνονται ότι είναι χαμένοι και άθλιοι, και ομολογούν και εξομολογούνται τι τους άξιζε. Με αυτόν τον τρόπο ανοίγεται πόρτα για την ικεσία του ελέους του Θεού. Ακόμη δεν πρέπει να υποτεθεί ότι εκείνοι που είναι έτσι δυσαρεστημένοι με τον εαυτό τους αξίζουν συγχώρεση με την προετοιμασία τους γι’ αυτή. Αλλά επειδή θα ήταν αντίθετο προς τη φύση του Θεού να αγκαλιάζει ανθρώπους με την εύνοιά Του που είναι βυθισμένοι στις ανομίες τους και πεισματάρηδες στην αμαρτία· και πάλι, επειδή θα ήταν πιο παράλογο να δίνεται με την επιείκειά Του άδεια για αμαρτία υπό το πρόσχημα της ατιμωρησίας, είναι ανάγκη η μετάνοια να προηγείται της συμφιλίωσής μας με τον Θεό. Όθεν επίσης φαίνεται ότι συγχωρεί τους αμαρτωλούς έτσι ώστε ακόμη να μισεί τις αμαρτίες τους, αφού απολύει μόνο εκείνους που καταδικάζουν οικειοθελώς τον εαυτό τους, ούτε δέχεται κανέναν στην εύνοιά Του εκτός από εκείνους που εγκαταλείπουν τις αμαρτίες τους· όχι ότι κάποιος αποτάσσεται τέλεια τον εαυτό του ή τις αμαρτίες του, αλλά μέσω επιείκειας ότι η μετάνοια είναι αποδεκτή στον Θεό, η οποία θα μπορούσε δικαίως να απορριφθεί λόγω των ελλείψεών της. Με αυτό επίσης επιβεβαιώνεται αυτό που μόλις είπα, ότι δεν είναι εξαιτίας της αξίας της μετάνοιάς μας που ο Θεός μας απαλλάσσει από τις αμαρτίες μας· σαν να εξαγοράζαμε οι ίδιοι από την ενοχή και την τιμωρία με κλάματα, λύπη και ομολογία, ενώ στους καλύτερους από εμάς όλους η μετάνοια θα βρεθεί πάντα αδύναμη και ατελής. Όθεν η αιτία και η τιμή της συγχώρεσής μας πρέπει να αποδοθεί μόνο στην άδολη αγαθότητα του Θεού. Γι’ αυτό είπα ότι στη νηστεία τους οι Ισραηλίτες ομολογούσαν την ενοχή και την καταδίκη τους, ενώ εξιλεώνονταν από τη θυσία, αφού δεν υπάρχει άλλο μέσο ικανοποίησης.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Καλβίνος συνδέει την Εορτή των Σκηνών με τη διαρκή ανάμνηση της απελευθέρωσης του Θεού.
34. Την δέκατη πέμπτη ημέρα αυτού του εβδόμου μηνός. Δείχνεται στο τέλος του κεφαλαίου γιατί ο Θεός θέσπισε την Εορτή των Σκηνών, δηλαδή ώστε τα παιδιά του Ισραήλ να θυμούνται ότι κατοικούσαν σε σκηνές στην έρημο, όταν δεν είχαν βέβαιο τόπο κατοικίας, αλλά, σαν να λέγαμε, περνούσαν μια περιπλανώμενη ζωή. Το Πάσχα έδειχνε πώς διασώθηκαν θαυμαστά από άμεσο θάνατο από το χέρι του Θεού· αλλά με αυτή την άλλη ημέρα ο Θεός μεγάλυνε τη συνεχή και καθημερινή ροή της χάρης Του· διότι δεν θα ήταν αρκετό να αναγνωρίσουν τη δύναμή Του στην πραγματική αναχώρησή τους, και να Τον ευχαριστήσουν για την στιγμιαία απελευθέρωσή τους, αν δεν αντανακλούσαν συνολικά στην πρόοδο της τέλειας απελευθέρωσής τους, την οποία είχαν βιώσει κατά τη διάρκεια σαράντα ετών. Σε αναφορά σε αυτό ο Προφήτης Ζαχαρίας, όταν μιλάει για τη δεύτερη λύτρωση, προστάζει όλα τα έθνη που θα στρέφονταν στη λατρεία του Θεού, να ανεβαίνουν κάθε χρόνο για να εορτάσουν αυτή την ημέρα. (Ζαχαρίας 14:16.) Και γιατί αυτή μάλλον παρά τις άλλες εορτές; επειδή η επιστροφή τους από τη Βαβυλώνα με ένα μακρύ και δύσκολο ταξίδι, σε κίνδυνο από τις βίαιες επιθέσεις εχθρών, θα ήταν εξίσου αξιομνημόνευτη με τη διέλευση του λαού από την Αίγυπτο στη Γη της Επαγγελίας. Από εδώ συμπεραίνουμε ότι, αν και η τελετή είναι τώρα καταργημένη, η χρήση της υπάρχει ακόμα στο πνεύμα και στην αλήθεια, ώστε η ασύγκριτη δύναμη και έλεος του Θεού να διατηρείται συνεχώς ενώπιον των οφθαλμών μας, όταν μας έχει ελευθερώσει από το σκοτάδι και από την βαθιά άβυσσο του θανάτου, και μας έχει μεταφέρει στην ουράνια ζωή. Αλλά ήταν αναγκαίο ο αρχαίος λαός στην άγνοιά του να ασκείται έτσι, ώστε όλοι από τη νεότητα μέχρι τα γηρατειά, εξερχόμενοι από τα σπίτια τους, να φέρονται, σαν να λέγαμε, στις πραγματικές συνθήκες, και σε εκείνο το θέαμα να αντιλαμβάνονται αυτό που αλλιώς δεν θα είχε ποτέ διεισδύσει επαρκώς στους νόες τους· ενώ ταυτόχρονα διδάσκονταν για τον μέλλοντα χρόνο, ότι ακόμα και στη γη Χαναάν έπρεπε να είναι πάροικοι, αφού αυτή είναι η συνθήκη που ορίζεται σε όλους τους ευσεβείς, και παιδιά του Θεού, ότι πρέπει να είναι ξένοι στη γη, αν επιθυμούν να είναι κληρονόμοι του ουρανού. Ιδιαίτερα, όμως, ο Θεός θα τους διήγειρε σε ευγνωμοσύνη, ώστε να εκτιμούν περισσότερο την ήσυχη κατοχή της Γης της Επαγγελίας, και την παρηγοριά των σπιτιών τους, όταν θυμούνταν ότι οδηγήθηκαν εδώ από το χέρι Του από την έρημο, και από την πιο άθλια έλλειψη όλων των πραγμάτων.
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς η ανάμνηση των καθορισμένων καιρών του Θεού αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνετε τις δικές σας ημέρες; Με ποιους τρόπους μπορεί η κλήση να φέρουμε πρωτογεννήματα να μιλήσει ακόμα για την προσφορά και την ευγνωμοσύνη σας; Πού αισθάνεστε ότι το Πνεύμα σας προσκαλεί σε βαθύτερη μετάνοια και ανανεωμένη εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἐν κυρίαρχῳ χάριτι ὁρίσας ἁγίας συνάξεις καὶ καιροὺς μνήμης διὰ τὸν λαόν σου τῆς διαθήκης, δώρησαι ἡμῖν καρδίας ὥστε τηρεῖν τὰς ἑορτάς σου μετὰ εὐλαβείας, προσφέροντες τὰ πρῶτα καὶ τὰ ἄριστα πάντων ὧν ἔδωκας. Στήριξον τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡμῶν ἐπὶ τὸν Χριστόν, τὸν ἀληθινὸν Ἀμνὸν τοῦ Πάσχα, ἵνα ἀναπαυώμεθα ἐν τῇ σωτηρίᾳ ἣν ἐτελέσας καὶ μηδέποτε βεβηλώσωμεν ὅ τι ἡγίασας. Διὰ τοῦ Πνεύματός σου ἕλκυσον ἡμᾶς καθ' ἡμέραν εἰς τὴν χαρὰν τῆς παρουσίας σου, στηριζομένους ὑπὸ τῆς ἀμεταβλήτου σου πιστότητος. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →