← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ

Ο Άνθρωπος Γεννιέται για τον Μόχθο: Τα Βέλη του Παντοδύναμου

Ιώβ 5-6Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου21 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Ο Ελιφάζ συνεχίζει, και εν μέσω της εσφαλμένης συμβουλής του εκφέρει έναν λόγο αληθινότερο από ό,τι γνωρίζει: «ο άνθρωπος γεννιέται για τον μόχθο, καθώς οι σπίθες πετούν προς τα πάνω». Τότε ο Ιώβ αποκρίνεται, και η απάντησή του είναι βαρυφορτωμένη με θλίψη — «τα βέλη του Παντοδύναμου είναι μέσα μου, το δηλητήριο των οποίων πίνει το πνεύμα μου». Ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας συγκεντρώνει και τις δύο ομιλίες σε ένα μεγάλο θέμα: η παρούσα ζωή είναι μόχθος και προσκύνημα, και η ψυχή που αγαπά την αληθινή της πατρίδα αισθάνεται την εξορία οξύτατα. Ερμηνεύει τον πόθο του Ιώβ για ανακούφιση — την κραυγή του για «τους ζυγούς» για να ζυγίσει τη θλίψη του — ως τον βαθύ πόθο του πεσμένου ανθρώπου για τον Λυτρωτή, ο οποίος μόνος ήλθε «να ζυγίσει την αξία της ζωής μας», κρεμώντας τη δυστυχία μας σε μία πλάστιγγα και τις αμαρτίες μας στην άλλη, ώστε με τον θάνατό Του να φανεί βαρύς η τιμωρία και με το έλεός Του να γίνει ελαφριά η αμαρτία. Η θλίψη του Ιώβ δεν είναι γυμνή δυστυχία· είναι ο οικιακός στεναγμός μιας καρδιάς που γνωρίζει τι έχει χάσει.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Ιώβ 5–6 — ο Ελιφάζ ακόμη ομιλεί: «η θλίψη δεν προέρχεται από τη σκόνη, ούτε η ταραχή βλαστάνει από τη γη· όμως ο άνθρωπος γεννιέται για τον μόχθο, καθώς οι σπίθες πετούν προς τα πάνω»· η συμβουλή του να ζητήσει τον Θεό, ο οποίος «πληγώνει και δένει», και ο κατάλογος της ευλογίας του παιδευμένου ανθρώπου. Έπειτα η απάντηση του Ιώβ — «είθε η θλίψη μου να ζυγιζόταν πλήρως, και η συμφορά μου να τεθούσε στους ζυγούς μαζί! διότι τώρα θα ήταν βαρύτερη από την άμμο της θαλάσσης»· «τα βέλη του Παντοδύναμου είναι μέσα μου, το δηλητήριο των οποίων πίνει το πνεύμα μου· οι τρόμοι του Θεού παρατάσσονται εναντίον μου»· ο άγριος όνος που δεν βρυχάται πάνω από χορτάρι, ο βους που δεν μουγκρίζει σε γεμάτη φάτνη· και ο θρήνος του ότι ακόμη και οι φίλοι του έγιναν «ένα ρυάκι» που αποτυγχάνει στον διψασμένο ταξιδιώτη.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο αληθινός λόγος του Ελιφάζ — ότι ο άνθρωπος γεννιέται για τον μόχθο — ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας τον ερμηνεύει ως τον κλήρο κάθε λογικής ψυχής στην εξορία: είναι εντελώς αδύνατο γι’ αυτόν να διέλθει αυτή την περίοδο του προσκυνήματός του χωρίς θλίψη. Ωστόσο η θλίψη δεν είναι άσκοπη. Οι ίδιες οι θλίψεις που πέφτουν στο σώμα προορίζονται να υψώσουν τον νου: πρέπει να προσέχουμε με μεγάλη και επιμελή φροντίδα, ώστε, όταν στις εξωτερικές περιστάσεις θλιβόμαστε με βάρος θλίψης, να προχωρούμε με ελπίδα προς τα άνω. Τότε ο Ιώβ αποκρίνεται, και ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας βρίσκει στη θλίψη του μια παράξενη υγεία. Μόνο η ψυχή που γνωρίζει ότι είναι στην εξορία μπορεί να θρηνήσει ορθά: Εκείνος που αγαπά την παραμονή στο εξωτερικό αντί της ιδίας πατρίδας δεν γνωρίζει πώς να θρηνήσει ακόμη και εν μέσω θλίψεων. Αλλά τα δάκρυα του Ιώβ είναι γεμάτα σημασία: οι λόγοι του δικαίου ανθρώπου είναι γεμάτοι θλίψης, διότι ενώ ακόμη υπόκειται στα παρόντα κακά, στενάζει για κάτι άλλο στην ομιλία του — για την πατρίδα που δεν έχει φθάσει ακόμη.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Τα «βέλη του Παντοδύναμου» ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας τα ερμηνεύει ως τα πλήγματα της θείας επισκέψεως που έλκουν την ψυχή προς τα έσω και μακριά από την υπερηφάνεια. Πληγώνουν, αλλά η πληγή φέρνει υγεία, διότι το αίμα της εξομολογήσεως ρέει από αυτήν. Και όμως ο χριστιανός δεν πρέπει να κυβερνάται από τον φόβο της κρίσεως αλλά να υψώνεται στην ελευθερία της αγάπης: ο νους πρέπει να απελευθερωθεί από τον φόβο και τη λύπη, και να εξαχθεί σε πόθο μόνο για την αιώνια γη. Διότι υπάρχει δουλικός φόβος και υιική αγάπη, και το Ευαγγέλιο μας καλεί από το ένα στο άλλο: εάν αγαπούμε Εκείνον ως Πατέρα, τον οποίον με δουλική ψυχή τώρα φοβόμαστε ως Δεσπότη, δείχνουμε την ευγενή γέννηση της αναγεννήσεώς μας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας προσθέτει μια τρυφερή παρηγοριά από το ίδιο κεφάλαιο: η ταπεινή και αγράμματη ψυχή, τοποθετημένη «στο χωράφι της πίστεως», συχνά υπερβαίνει τον έξυπνο με την απλή ειλικρίνεια της αγάπης — ο απλός άνθρωπος, με την ειλικρίνεια της ορθής πράξεως, φθάνει εκεί όπου ο ικανός άνθρωπος δεν ανεβαίνει ποτέ. Τα βέλη πληγώνουν μόνο για να μας στρέψουν προς την πατρίδα.
Απαντήστε

Απόκριση

Μην εκπλαγείς ότι η οδός είναι σκληρή. Ο άνθρωπος γεννιέται για τον μόχθο, και δεν μπορείς να διέλθεις αυτό το προσκύνημα χωρίς θλίψη· η ταραχή που αναφύεται γύρω σου δεν είναι σημείο ότι ο Θεός έχει λησμονήσει, αλλά το ίδιο το μέσο με το οποίο σε προσκαλεί να προχωρήσεις με ελπίδα προς τα άνω. Όταν τα βέλη του Παντοδύναμου σε διαπερνούν, άφησε την πληγή να κάνει το έργο της — ας ρέει το αίμα της εξομολογήσεως, ας αποστραγγισθεί η υπερηφάνεια από το πνεύμα σου. Αλλά μην σταθείς στον φόβο. Ολόκληρος ο σκοπός της παιδείας είναι να απελευθερωθείς από τον τρόμο και να εξαχθείς στην αγάπη, ώστε να υπηρετείς ως υιός Εκείνον που κάποτε φοβόσουν ως δούλος τον δεσπότη. Και εάν είσαι μεταξύ των απλών και αγραμμάτων, πάρ’ θάρρος: η απλή ψυχή που ειλικρινά πράττει ό,τι λίγο γνωρίζει ανεβαίνει υψηλότερα από τον έξυπνο που περιφρονεί να υπακούει. Ας είναι η θλίψη σου, όπως του Ιώβ, γεμάτη σημασία — ο νοσταλγικός στεναγμός μιας καρδιάς που δεν έχει φθάσει ακόμη την πατρίδα της, αλλά ταξιδεύει πάντοτε προς αυτήν.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ πάσης παρηγορίας, που διέταξες την παρούσα ζωή να είναι μόχθος και προσκύνημα, και που πληγώνεις μόνο για να θεραπεύσεις: όταν τα βέλη της επισκέψεώς Σου με διαπερνούν, ας αποστραγγίσουν την υπερηφάνειά μου και ας με έλξουν προς τα έσω σε Σένα. Αφαίρεσε από την καρδιά μου τον φόβο του δούλου, και δώσε μου την αγάπη του υιού, ώστε να Σε υπηρετώ όχι με τρόμο αλλά με πόθο, προχωρώντας πάντοτε προς την αιώνια γη. Ας είναι η θλίψη μου ο νοσταλγικός στεναγμός εκείνου που γνωρίζει την αληθινή του πατρίδα, και ας ανεβώ σε Σένα, αν και απλός και αγράμματος, με την ειλικρίνεια της αγάπης που δεν περιφρονεί κανένα μικρό πράγμα που προστάζεις. Ζύγισε τις αμαρτίες μου στην πλάστιγγα του ελέους Σου, ω Χριστέ, που έκρεμασες τη δυστυχία μας και την ενοχή μας στον ζυγό του Σταυρού Σου· και φέρε με στην πατρίδα στο τέλος. Διότι Εσύ είσαι ο φιλάνθρωπος, και σε Σένα αναπέμπουμε δόξα, με τον Πατέρα Σου και το Άγιον Πνεύμα Σου, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →