← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ

Ιδού, Είμαι Ευτελής: Το Χέρι επί του Στόματος

Ιώβ 39-40Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Οι ερωτήσεις του Κυρίου δεν παύουν· βαθαίνουν. Μέσα από όλη την έκταση της δημιουργίας ο Θεός οδηγεί τον Ιώβ — την άγρια αίγα και την έλαφο, τον αδάμαστο άγριο βουβάλι, τη στρουθοκάμηλο που δεν πετά, τον πολεμικό ίππο που γελά με τον φόβο, τον αετό που υψώνεται με πρόσταγμα — και σε κάθε στροφή το νόημα είναι το ίδιο: 'Μπορείς; Γνωρίζεις; Ήσουν εκεί;' Αυτά είναι πλάσματα που κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να δαμάσει ή να κατανοήσει· πώς λοιπόν θα αντιπαρατεθεί ο άνθρωπος με τον Δημιουργό τους; Και έτσι ο λόγος φτάνει στον άξονά του: 'Ιδού, είμαι ευτελής· τι θα σου αποκριθώ; Θα θέσω το χέρι μου στο στόμα μου.' Ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας ερμηνεύει αυτό ως τον ίδιο τον σκοπό του ανεμοστρόβιλου που εκπληρώθηκε. Ο Ιώβ ήταν δίκαιος πριν από τις μαστίγες του και πιο δίκαιος μετά· αυτό που του έλειπε δεν ήταν η αρετή αλλά η θέα της δικής του μικρότητας ενώπιον του Θεού. Όσο πιο κοντά έρχεται μια ψυχή στο αληθινό Φως, διδάσκει ο Διάλογος, τόσο πιο καθαρά βλέπει τη δική της παραμόρφωση — και αυτή η καθαρή, ταπεινωτική θέα είναι το ίδιο το δώρο που ο Θεός έδινε από την αρχή.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Ιώβ 39–40 — ο κατάλογος του Κυρίου για τα άγρια πλάσματα που μόνο Εκείνος φροντίζει και προστάζει: τις αίγες του βράχου, τον άγριο όνο απελευθερωμένο από τα δεσμά, τον μονόκερω που δεν θα υπηρετήσει τον άνθρωπο, τη στρουθοκάμηλο αφημένη στη γη, τον ίππο ντυμένο με βροντή που χλευάζει τον φόβο, το γεράκι και τον αετό που πετούν και φωλιάζουν κατά τη Σοφία Του. Έπειτα ο Θεός πιέζει την κατηγορία Του: 'Θα διδάξει αυτός που αντιπαρατίθεται με τον Παντοδύναμο; Αυτός που ελέγχει τον Θεό, ας αποκριθεί.' Και ο Ιώβ, που τόσο ποθούσε να μιλήσει, μπορεί μόνο να παραδοθεί: 'Ιδού, είμαι ευτελής· τι θα σου αποκριθώ; Θα θέσω το χέρι μου στο στόμα μου. Άπαξ ελάλησα· αλλά δεν θα αποκριθώ: ναι, δις· αλλά δεν θα προχωρήσω περαιτέρω.' Ο άνθρωπος που νίκησε τους φίλους του στον λόγο νικιέται, τελικά, από τα λόγια του Θεού.
Μελετήστε

Μελέτη

Γιατί πρέπει ένας τόσο δίκαιος άνθρωπος να ταπεινωθεί τόσο; Ο Άγιος Γρηγόριος βρίσκει σε αυτό έναν νόμο της πνευματικής ζωής: η εγγύτητα προς τον Θεό γεννά, όχι αυταρέσκεια, αλλά οξύτερη θέα της δικής του αμαρτίας. Όσο πιο ψηλά προχωρούν οι άγιοι άνδρες με τον Θεό, στην αξιοπρέπεια των αρετών, τόσο πιο ακριβώς ανακαλύπτουν ότι είναι ανάξιοι· διότι ενώ πλησιάζουν το φως, βρίσκουν ό,τι διέφυγε της προσοχής τους στον εαυτό τους. Το αληθινό Φως επιτελεί διπλό έργο στην ψυχή: Διότι καθένας γίνεται γνωστός στον εαυτό του, όταν φωτίζεται με την επαφή του αληθινού φωτός, και με τα ίδια μέσα καθώς μαθαίνει τι είναι δικαιοσύνη, διδάσκεται επίσης να βλέπει τι είναι αμαρτία. Αυτή είναι ακριβώς η περίπτωση του Ιώβ. Είχε νικήσει ανθρώπους με επιχειρήματα, αλλά ενώπιον της εσωτερικής Φωνής έμεινε σιωπηλός — όταν διδάχθηκε υψηλότερα, από τον Θεό που του μιλούσε, για τη γνώση του εαυτού του, έμεινε σιωπηλός. Ο ανεμοστρόβιλος έκανε αυτό που καμία απώλεια δεν μπορούσε: έδειξε σε έναν άμεμπτο άνθρωπο το ένα πράγμα που δεν είχε ακόμη δει — τον εαυτό του, στο φως του Θεού.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

'Θα θέσω το χέρι μου στο στόμα μου.' Ο Άγιος Γρηγόριος ακούει στο τεθειμένο χέρι όχι απλή σιωπή αλλά ολόκληρη πειθαρχία ζωής: Να θέσει λοιπόν το χέρι στο στόμα, είναι με την αρετή της καλής ζωής να κρύψει τα σφάλματα του απρόσεκτου λόγου. Το χέρι είναι έργο, το στόμα είναι λόγος· ο άγιος καλύπτει τα ολισθήματα της γλώσσας του κάτω από το βάρος των πράξεών του. Και τα άγρια πλάσματα του κεφαλαίου 39 φέρουν το δικό τους ήσυχο Ευαγγέλιο. Τα αδάμαστα θηρία που κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να υποτάξει είναι οι υπερήφανες δυνάμεις αυτού του κόσμου — και ο Άγιος Γρηγόριος θαυμάζει ότι ο Θεός που δεν μπορούσε να αντισταθεί από αυτά τα έσκυψε τελικά, όχι με δύναμη επιχειρήματος αλλά με το θαύμα της ταπείνωσής Του εν σαρκί. Και αυτό που ήταν αδύνατο για τους ανθρώπους, δεν ήταν δύσκολο για τον Θεό, ο οποίος συνέτριψε τις πεισματικές δυνάμεις αυτού του κόσμου, όχι με λόγια, αλλά με θαύματα. Ο ίδιος Θεός που δαμάζει τον Λεβιάθαν και τον άγριο βουβάλι δαμάζει την υπερήφανη καρδιά — και δάμασε του Ιώβ, ευγενικά, απλώς αφήνοντάς τον να δει την αλήθεια.
Απαντήστε

Απόκριση

Μέτρησε την πνευματική σου πρόοδο όχι από το πόσο δίκαιος αισθάνεσαι, αλλά από το πόσο καθαρά βλέπεις τη δική σου πτωχεία ενώπιον του Θεού. Η δοκιμασία του Αγίου Γρηγορίου είναι ακριβής: όσο πιο άγια είναι η ψυχή, 'τόσο πιο ακριβώς ανακαλύπτουν ότι είναι ανάξιοι', διότι όσο πιο κοντά στο Φως, τόσο πιο φανερές οι σκιές. Αν η προσέγγιση προς τον Θεό σε αφήνει πιο εντυπωσιασμένο με τον εαυτό σου, δεν έχεις ακόμη πλησιάσει. Τότε θέσε το χέρι σου στο στόμα — και άσε τον Άγιο Γρηγόριο να ορίσει τη χειρονομία για σένα: κάλυψε 'τα σφάλματα του απρόσεκτου λόγου' με 'την αρετή της καλής ζωής', ώστε οι πράξεις σου να αποκριθούν για τα λόγια σου. Και πάρε θάρρος από τα άγρια πλάσματα: οι υπερήφανες δυνάμεις που καμία ανθρώπινη δύναμη δεν μπορούσε να σπάσει, ο Θεός τις έσκυψε με τη δική Του ταπείνωση — 'όχι με λόγια, αλλά με θαύματα.' Αν μπορεί να δαμάσει τον Λεβιάθαν, μπορεί να δαμάσει και την πείσμωσή σου. Παύσε να αντιπαρατίθεσαι. Σιώπα ενώπιόν Του, και άσε το ίδιο ευγενικό Φως που ταπείνωσε τον Ιώβ να σε κάνει, τελικά, να γνωρίσεις αληθινά τον εαυτό σου.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε που με ερωτάς από την καταιγίδα, ενώπιον του οποίου τα άγρια πλάσματα είναι αδάμαστα και οι υπερήφανες δυνάμεις της γης είναι σκυμμένες: σύρε με τόσο κοντά στο Φως Σου ώστε να δω επιτέλους τον εαυτό μου όπως είμαι, και με τον μακάριο Ιώβ να ομολογήσω, 'Ιδού, είμαι ευτελής.' Αφαίρεσε από εμένα κάθε συνείδηση της δικής μου αρετής· ας με διδάξει η εγγύτητα της αγιότητάς Σου και τι είναι δίκαιο και τι σε εμένα είναι αμαρτία. Θέσε το χέρι Σου στο στόμα μου, ώστε να καλύψω τα σφάλματα των βιαστικών λόγων μου κάτω από μια ζωή καλών έργων, και να σιωπήσω ενώπιόν Σου όπου υπήρξα πρόθυμος να μιλήσω. Εσύ που συντρίβεις τις πεισματικές δυνάμεις αυτού του κόσμου όχι με λόγια αλλά με θαύματα, σύντριψε την υπερηφάνεια στην καρδιά μου, και δάμασέ με ευγενικά προς Εσένα. Σε Εσένα, τον Παντοδύναμο και Πανελεήμονα, με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →