← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος

Ο Χρυσός Μόσχος και ο Μεσίτης στο Ρήγμα: «Άφησέ Με Μόνο»

Έξοδος 31-32Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Αυτά τα δύο κεφάλαια θέτουν τη σφραγίδα της διαθήκης δίπλα στην παράβασή της. Πρώτα ο Κύριος δίνει το Σάββατο ως «σημείο μεταξύ εμού και των υιών Ισραήλ σε όλες τις γενεές σας» — και ο Μακάριος Θεοδώρητος Κύρου, ο νηφάλιος Αντιοχειανός ερμηνευτής που ωστόσο αναγάγει τον Νόμο προς τον Χριστό, εξηγεί ότι το σημείο ήταν όπως η περιτομή που δόθηκε στον Αβραάμ: ένα σημάδι που διατηρούσε νωπή τη μνήμη του Νομοθέτη και ξεχώριζε αυτόν τον λαό από τα έθνη, όπως οι σφραγίδες διακρίνουν τα κοπάδια. Έπειτα έρχεται η καταστροφή στους πρόποδες του βουνού. Ενώ ο Μωυσής αργεί σαράντα ημέρες στην κορυφή, ο λαός οργίζεται να επιστρέψει στην Αίγυπτο και ζητά θεό που μπορεί να δει· ο Ααρών, πιεσμένος και υπερψηφισμένος, κατασκευάζει τον χρυσό μόσχο. Ο Θεοδώρητος δεν μας αφήνει να διαβάσουμε τον Ααρών ως απλό αποστάτη: ερευνά τον σκοπό αυτού που έγινε και τον βρίσκει «όχι εντελώς στερημένο συγγνώμης», άνθρωπο που προσπάθησε με λόγια, έπειτα με καθυστέρηση, να σβήσει την τρέλα του λαού πριν αναγκαστεί. Αλλά η καρδιά του κεφαλαίου είναι ο διάλογος στο βουνό, όπου ο Θεός λέει στον Μωυσή: «Άφησέ με μόνον… για να τους καταναλώσω· και θα κάνω από σένα μεγάλο έθνος». Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει αυτή την εκπληκτική λέξη όχι ως Θεό που νικήθηκε από πάθος αλλά ως τον απαθή και φιλάνθρωπο Θεό που διεγείρει τον δούλο Του σε μεσιτεία — και ακούει στο «θα κάνω από σένα μεγάλο έθνος» προφητεία για τους δικούς μας καιρούς, για ό,τι συνέβη μετά την εμφάνιση του Σωτήρα μας. Ο Μωυσής κατεβαίνει, σπάζει τις πλάκες της σπασμένης γαμήλιας σχέσης και στέκεται στο ρήγμα ως μεσίτης, ικετεύοντας τους όρκους που δόθηκαν στους πατριάρχες. Σε αυτόν η Εκκλησία βλέπει την προτύπωση του Χριστού, του μοναδικού Μεσίτη που αποστρέφει την οργή και προσεύχεται για τους παραβάτες.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσε Έξοδος 31–32 — ο Κύριος ολοκληρώνει τα λόγια πάνω στο βουνό, ονομάζοντας τον Βεσελεήλ και τον Αολιάβ γεμάτους από το Πνεύμα του Θεού για το έργο της σκηνής, και δίνει το Σάββατο ως αιώνιο σημείο και διαθήκη, γράφοντας τις δύο πλάκες της μαρτυρίας με το δάχτυλο του Θεού. Έπειτα, κάτω, «όταν ο λαός είδε ότι ο Μωυσής καθυστερούσε να κατέβει από το βουνό, ο λαός συγκεντρώθηκε στον Ααρών και του είπε: Σήκω, φτιάξε μας θεούς που θα προπορεύονται μπροστά μας». Ο Ααρών ζητά τα χρυσά σκουλαρίκια τους και κατασκευάζει έναν χυτό μόσχο, και φωνάζουν: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, που σε ανέβασαν από τη γη της Αιγύπτου». Ο Κύριος λέει στον Μωυσή: «Πήγαινε, κατέβα· γιατί ο λαός σου… διεφθάρη… Τώρα λοιπόν άφησέ με μόνον, ώστε η οργή μου να εξαφθεί εναντίον τους και να τους καταναλώσω· και θα κάνω από σένα μεγάλο έθνος». Ο Μωυσής ικέτευσε τον Κύριο, επικαλούμενος τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ισραήλ και τον όρκο που δόθηκε σε αυτούς· «και ο Κύριος μετενόησε για το κακό που σκέφτηκε να κάνει στον λαό Του». Κατεβαίνοντας με τις δύο πλάκες στο χέρι και βλέποντας τον μόσχο και τον χορό, «η οργή του Μωυσή εξάφθηκε και πέταξε τις πλάκες από τα χέρια του και τις έσπασε κάτω από το βουνό». Αλέθει τον μόσχο σε σκόνη, καλεί κοντά του τους υιούς του Λευί και ανεβαίνει πάλι για να ικετεύσει: «Και τώρα, αν συγχωρήσεις την αμαρτία τους…· και αν όχι, σβήσε με, παρακαλώ, από το βιβλίο Σου που έγραψες».
Μελετήστε

Μελέτη

Γιατί ο Ααρών έκανε τον μόσχο — και γιατί ο Θεός λέει τόσο παράξενο πράγμα όπως «άφησέ με μόνον»; Ο Θεοδώρητος αρνείται να διαβάσει τον Ααρών ως άνθρωπο πέρα από συγγνώμη. Ερευνώντας τον σκοπό της πράξης, τον βρίσκει δεν στερήθηκε εντελώς συγγνώμης: ο Ααρών πρώτα δοκίμασε λόγια, έπειτα προσπάθησε να κερδίσει χρόνο, ζητώντας τον χρυσό των γυναικών και αντιπαραθέτοντας πάθος με πάθος — την αγάπη για στολίδια και χρήματα ενάντια στην τρέλα της δεισιδαιμονίας· μόνο όταν ούτε αυτό κατόρθωσε να καταπραΰνει την οργή τους υπερνικήθηκε — Γι' αυτό αναγκάστηκε να κατασκευάσει τον μόσχο. Έπειτα ο Θεοδώρητος στρέφεται στη λέξη που ταράζει τον αναγνώστη: «Τώρα άφησέ με μόνον, ώστε η οργή μου να εξαφθεί… και θα κάνω από σένα μεγάλο έθνος». Δεν αποκαλύπτει Θεό κυριαρχημένο από οργή αλλά το ακριβώς αντίθετο, Η ρήση αποκαλύπτει και την απάθεια του Θεού και τη φιλανθρωπία Του. Διότι Αυτός που περιμένει δεν περιμένει για να οργιστεί αλλά για να ικετευθεί: κανείς δεν περιμένει μεσίτες για να οργιστεί, αλλά μάλλον για να εξευμενιστεί. Έτσι το «Άφησέ με μόνον» λέγεται στη θέση του «Παρεμπόδισέ με» — ο Θεός ο Ίδιος διεγείρει τον Μωυσή να σταθεί ανάμεσα στον λαό και την οργή. Και ο Μωυσής, γνωρίζοντας ότι δεν μπορούσε από μόνος του να σταματήσει την κρίση, δεν εμπιστεύτηκε την αξία του: πρόβαλε τα ονόματα των πατριαρχών αντί ικεσίας και Του υπενθύμισε τους όρκους που δόθηκαν σε αυτούς.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Δύο πράγματα σε αυτό το κεφάλαιο ανοίγουν ευθέως προς το Ευαγγέλιο. Πρώτον, η υπόσχεση «θα κάνω από σένα μεγάλο έθνος». Ο Θεοδώρητος ακούει σε αυτή κάτι περισσότερο από προσφορά στον Μωυσή· ακούει προφητεία που υπερπηδά την έρημο: Διότι ό,τι δεν συνέβη τότε έχει γίνει μετά την εμφάνιση του Σωτήρα μας — το μεγάλο έθνος που συγκεντρώθηκε από όλα τα έθνη, η κλήση των εθνών μετά τον Χριστό. Δεύτερον, το σπάσιμο των πλακών. Γιατί ο Μωυσής έσπασε τις ίδιες τις πέτρες γραμμένες από το δάχτυλο του Θεού; Ο Θεοδώρητος απαντά ότι έκρινε τον λαό ανάξιο της θείας νομοθεσίας· και δίνει στις πλάκες νυμφικό νόημα, διότι ήταν διαθήκη σαν γαμήλιο συμβόλαιο, και η νύφη είχε ήδη στραφεί στη μοιχεία — εφόσον οι πλάκες είχαν τη μορφή γαμήλιου συμβολαίου και η νύφη, πριν εισέλθει στον νυμφώνα, είχε στραφεί στη μοιχεία, πολύ εύστοχα έσκισε το γαμήλιο συμβόλαιο. Ωστόσο το σπασμένο συμβόλαιο δεν είναι το τέλος. Όταν ο Μωυσής, μαθαίνοντας ότι ο Θεός θα έθετε άγγελο πάνω από τον λαό αντί να κατοικήσει ο Ίδιος ανάμεσά τους, πόθησε περισσότερο — να δει τη θεία φύση — διδάχθηκε ότι η αόρατη ουσία δεν μπορεί να ιδωθεί, αλλά μόνο οι ενέργειες του Θεού, και αυτές μόνο από τους τέλειους, τοποθετημένους «εν τη πέτρα». Και η πέτρα, λέει ο Θεοδώρητος, κηρύττει την πίστη: Αυτή η πέτρα σημαίνει τη σταθερότητα και την ακλόνητη της πίστης. Έτσι το κεφάλαιο που σπάει μία διαθήκη δείχνει προς την Πέτρα που είναι ο Χριστός, πάνω στην οποία στέκεται η σταθερότερη διαθήκη — και προς τον Μωυσή τον μεσίτη, που ικετεύοντας για τους ενόχους και προσφέροντας να σβηστεί για χάρη τους προτυπώνει τον μοναδικό Μεσίτη που στάθηκε στο ρήγμα για όλο τον κόσμο.
Απαντήστε

Απόκριση

Πάρε πρώτα την παρηγοριά κρυμμένη σε ένα τρομακτικό κεφάλαιο. Όταν ο Θεός λέει «Άφησέ με μόνον», ο Θεοδώρητος διδάσκει ότι δεν αρνείται τη μεσιτεία αλλά την προσκαλεί — διότι δεν περιμένει για να οργιστεί, αλλά για να εξευμενιστεί. Έτσι όταν στέκεσαι κάτω από το βάρος της δικής σου αμαρτίας, ή προσεύχεσαι για άλλους κάτω από το βάρος της δικής τους, μην φαντάζεσαι τον Θεό οργισμένο κριτή που πρέπει να αποσπαστεί από τη θέλησή Του. Αυτός διεγείρει την ίδια την προσευχή που σκοπεύει να απαντήσει· λέει «Παρεμπόδισέ με» επειδή θέλει να παρεμποδιστεί. Προσευχήσου λοιπόν όπως προσευχήθηκε ο Μωυσής — όχι στη δική σου αξία, αλλά επικαλούμενος τις υποσχέσεις και τους όρκους του Θεού, πάνω απ' όλα τη νέα και καλύτερη διαθήκη στο αίμα του Χριστού. Και μάθε από την πτώση του Ααρών πώς η καρδιά υπερνικάται. Δεν ξεκίνησε να φτιάξει είδωλο· υπέκυψε σταδιακά, πρώτα αντιλέγοντας, έπειτα καθυστερώντας, έπειτα υποχωρώντας όταν η τρέλα του πλήθους πίεσε. Παρατήρησε τα στάδια στον εαυτό σου και μην παρασυρθείς εκεί όπου η ορμή των άλλων θα σε έφερνε. Πάνω απ' όλα, δες τον Μωυσή στο βουνό και στους πρόποδές του: οργισμένος για την αμαρτία, σπάζοντας τη σπασμένη διαθήκη, όμως επιστρέφοντας να ικετεύσει: «Αν συγχωρήσεις την αμαρτία τους· και αν όχι, σβήσε με από το βιβλίο Σου». Σε αυτόν βλέπεις τη σκιά του Μεσίτη σου, του Ιησού Χριστού, που έκανε περισσότερο από το να προσφερθεί να σβηστεί — που αριθμήθηκε με τους παραβάτες και απέσυρε την οργή, ώστε το μεγάλο έθνος που υποσχέθηκε στον Μωυσή να συγκεντρωθεί από κάθε λαό στη γη.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ απαθή και γεμάτε φιλανθρωπία, που είπες στον δούλο Σου, Άφησέ με μόνον, όχι για να αρνηθείς την προσευχή του αλλά για να τον διεγείρεις να σταθεί στο ρήγμα: Σε ευλογώ που δεν περιμένεις για να οργιστείς αλλά για να ικετευθείς, και ότι Εσύ ο Ίδιος ανάβεις τη μεσιτεία που σκοπεύεις να ακούσεις. Έπαιξα τον ρόλο του Ααρών, υπερνικημένος από την τρέλα γύρω μου και μέσα μου, και κατασκεύασα είδωλα δικά μου· υπήρξα η μοιχαλίδα νύφη που στράφηκε προτού καν εισέλθει στον νυμφώνα. Ωστόσο μη σπάσεις εμένα, αλλά τα είδωλά μου· και μη θυμηθείς την αναξιότητά μου προς τον νόμο Σου, αλλά τους όρκους που ορκίστηκες και τη διαθήκη που έκανες στο αίμα του Υιού Σου. Θέσε με πάνω στην Πέτρα, που σημαίνει τη σταθερότητα και την ακλόνητη της πίστης, ώστε να μην παρασυρθώ. Και Εσύ, ω Χριστέ, ο μοναδικός Μεσίτης, που στάθηκες στο ρήγμα για όλο τον κόσμο και αριθμήθηκες με τους παραβάτες, που έκανες τον λαό Σου μεγάλο έθνος συγκεντρωμένο από όλα τα έθνη μετά την εμφάνισή Σου: απόστρεψε την οργή, σβήσε την αμαρτία μου και γράψε το όνομά μου στο βιβλίο της ζωής Σου. Σε Εσένα, ω Χριστέ ο Θεός μας, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →