← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ησαΐας

Το Άσμα του Αμπελώνα και το Όραμα του Θρόνου: Η Αληθινή Άμπελος, το Τρισάγιο και ο Άνθρακας που Καθαρίζει

Ησαΐας 5-6Υπόμνημα εις τον Ησαΐαν του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Δύο από τα πλέον φωτεινά χωρία του Ησαΐα συναντώνται σε αυτό το ζεύγος. Το πέμπτο κεφάλαιο ανοίγει με το Άσμα του Αμπελώνα: ο Αγαπημένος — τον οποίο ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ονομάζει αμέσως Χριστό — φυτεύει εκλεκτή άμπελο σε εύφορο τόπο, την περιφράσσει, οικοδομεί πύργο και λαξεύει ληνό, και περιμένει σταφύλια· όμως εκείνη φέρνει άγρια σταφύλια. Ο Κύριλλος ερμηνεύει το άσμα ως ολόκληρη την ιστορία του Ισραήλ, περιφραγμένου από τον νόμο σαν στηρίγματα που υψώνουν την άμπελο από τη γη, πλην όμως άκαρπου από τον καρπό της δικαιοσύνης — ώστε ο Κύριος φυτεύει νέο αμπελώνα, τον λαό που καλείται δια της πίστεως, εγκεντρισμένο στον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος είναι η αληθινή και ζωοποιός Άμπελος. Έπειτα το έκτο κεφάλαιο υψώνει το παραπέτασμα του ουρανού. Ο Ησαΐας βλέπει τον Κύριο ενθρονισμένο, υψηλό και υπερυψωμένο — και ο Κύριλλος, με το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, ομολογεί ότι ο προφήτης θεώρησε τον Υιό εν τη δόξη του Πατρός. Τα Σεραφείμ, οι «φλεγόμενοι», κράζουν «Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος Σαβαώθ» — το Τρισάγιο που η Εκκλησία ψάλλει στη Λειτουργία της — και ο Κύριλλος ακούει στην τριπλή κραυγή την ομολογία της Αγίας Τριάδος εν μιᾳ Θεότητι. Έπειτα το θαύμα στο κέντρο του κεφαλαίου: ένα Σεραφείμ λαμβάνει με λαβίδα αναμμένο άνθρακα από το θυσιαστήριο και αγγίζει τα ακάθαρτα χείλη του προφήτου, και η αμαρτία του εξαλείφεται. Ο Κύριλλος ερμηνεύει τον άνθρακα ως το ίδιο το σύμβολο του Χριστού, προσφερθέντος υπέρ ημών, του θείου πυρός που καθαρίζει — την ερμηνεία που οι Πατέρες μεταφέρουν στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Ησαΐας 5–6 — «Θα ψάλω τώρα στον αγαπητό μου άσμα του αγαπητού μου περί του αμπελώνος μου… τον περιέφραξα και τον έσκαψα και τον εφύτευσα με άμπελο Σωρήκ… και περίμενα να φέρει σταφύλια, και έφερε άγρια σταφύλια»· «ο αμπελών του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ»· οι ουαί εναντίον εκείνων που ενώνονται οίκον προς οίκον, που εγείρονται πρωί για να πίνουν σφοδρόν οίνον, που ονομάζουν το κακό καλό και το καλό κακό. Έπειτα το έκτο κεφάλαιο: «Είδον τον Κύριον Σαβαώθ καθήμενον επί θρόνου, υψηλόν και επηρμένον»· τα Σεραφείμ, έκαστον με έξι πτέρυγας, κράζοντα προς άλληλα, «Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος Σαβαώθ· πλήρης πάσα η γη της δόξης αυτού»· οι στύλοι εσείσθησαν και ο οίκος επλήσθη καπνού· «Ουαί εμοί… διότι άνθρωπος ακάθαρτα χείλη έχων είμαι… και είδον τοις οφθαλμοίς μου τον Βασιλέα, Κύριον Σαβαώθ». Έπειτα ο καθαρισμός: «Και απεστάλη προς εμέ εν των Σεραφείμ, και εν τη χειρί αυτού είχεν άνθρακα, ον έλαβεν εν τη λαβίδι από του θυσιαστηρίου· και ήψατο του στόματός μου, και είπεν· Ιδού, ούτος ήψατο των χειλέων σου, και αφελών τας ανομίας σου»· και η αποστολή: «Τίνα αποστελώ, και τις πορεύσεται τω λαώ τούτω; Και είπον· Ιδού εγώ· απόστειλόν με».
Μελετήστε

Μελέτη

Ποιος είναι ο Αγαπημένος του άσματος του αμπελώνος; Ο Κύριλλος τον ονομάζει αμέσως: το άσμα ψάλλεται προς τον Χριστό, τον οποίο ο Πατήρ εκάλεσε Αγαπητόν εν τω Ιορδάνη, και ο αμπελών που εθεραπεύθη και έπειτα εγκατελείφθη είναι ο Ισραήλ. Η παλαιά άμπελος έφερε άγρια σταφύλια· ούτω νέα άμπελος φυτεύεται — και εδώ ο Κύριλλος δίδει το ευαγγελικό κλειδί, διότι ο ίδιος ο Χριστός είναι η αληθινή Άμπελος εις την οποίαν οι πιστοί εγκεντρίζονται: Και αυτός είναι η πρώτη, παναγία και αληθινή άμπελος, και ημείς κρεμώμεθα επ' αυτού κατά τον τρόπον των κλημάτων, πληρούμενοι της ζωοποιού αυτού πιότητος. Χωρίς αυτόν δεν υπάρχει καρπός· εγκεντριζόμενοι εις αυτόν δια πίστεως, αγάπης και υπακοής, γινόμεθα καρποφόροι: Δεόν ουν, φημί, δια πίστεως, αγάπης και υπακοής εν πάσιν εγκεντρίζεσθαι τη αληθινή αμπέλω, τουτέστι τω Χριστώ. Έπειτα το έκτο κεφάλαιο ανοίγει, και ο Κύριλλος είναι σαφής περί του τι είδεν ο προφήτης. Ήτο ο Υιός εν τη δόξη του Πατρός, κατά την αυθεντίαν του Ιωάννου: Ότι ο προφήτης εθεάσατο τον Υιόν εν τη δόξη του Θεού και Πατρός, ουδείς αμφιβάλλοι, επεί Ιωάννης γράφει σαφώς περί αυτού· Ταύτα είπεν Ησαΐας, ότε είδεν την δόξαν αυτού, και ελάλησεν περί αυτού. Και τα ίδια τα Σεραφείμ διδάσκουν δόγμα εν τω ονόματί των, το οποίο ο Κύριλλος αναπτύσσει — είναι οι φλεγόμενοι, πλησίον του Θεού, χωρίς ουδέν ψυχρόν εν αυτοίς: Σεραφείμ δε ερμηνεύεται φλεγόμενοι ή θερμαίνοντες· ουδέν γαρ ψυχρόν εν ταις άνω δυνάμεσιν, αι ιδιαιτέρως πλησίον του Θεού.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Η τριπλή κραυγή των Σεραφείμ είναι, κατά τον Κύριλλον, η ομολογία της Εκκλησίας περί της Τριάδος. Αναγινώσκει το Τρισάγιο ως αυτό το δόγμα ενός Θεού εν τρισί Προσώποις: Και τρις λέγοντες Άγιος, κλείουσι την δοξολογίαν τω Κυρίω Σαβαώθ, τιθέντες την αγίαν Τριάδα εν μιᾳ φύσει Θεότητος. Αλλά η κορυφή του κεφαλαίου είναι ο άνθρακας. Σεραφείμ λαμβάνει αυτόν με λαβίδα από του θυσιαστηρίου και αγγίζει τα χείλη του προφήτου, και ο Κύριλλος ερμηνεύει αυτόν ως ουδέν έλαττον του συμβόλου του Χριστού, ο οποίος προσέφερεν εαυτόν υπέρ ημών ως πνευματικήν θυσίαν: Και τούτο σύμβολον του Χριστού, ος υπέρ ημών και υπέρ ημών προσήνεγκεν εαυτόν τω Θεώ και Πατρί θυσίαν πνευματικήν, καθαράν και αμώμητον και εις οσμήν ευωδίας. Ο άνθρακας είναι ξύλον πεπληρωμένον όλον πυρός — και ούτω, διδάσκει ο Κύριλλος, είναι ο Εμμανουήλ, αληθής άνθρωπος πλην πεπληρωμένος πάσης της πληρότητος της Θεότητος· διό τούτον τον άνθρακα δέον να παρεικάζεται προς αυτόν: Άνθρακι ουν καλώς εικάζεσθαι δέον τον Εμμανουήλ, ος, εάν εν τοις χείλεσιν ημών οπωσούν γένηται, πάντως και καθ' οντιναούν τρόπον αίρει αμαρτίας και καθαίρει ανομίας. Ο άνθρακας ο καθαρίσας τα χείλη του προφήτου είναι ο άνθρακας του ιδίου Σώματος του Χριστού — και ο Κύριλλος προστάζει ημάς να προσάγωμεν αυτόν εις τα ίδια ημών χείλη, ίνα καταφλέξη τα περιττώματα της αμαρτίας: Έστω ουν ο θείος άνθραξ εν τοις χείλεσιν ημών, καταφλέγων τα περιττώματα της αμαρτίας και τήκων τον ρύπον της ανομίας, και ποιών ημάς ζέοντας τω πνεύματι.
Απαντήστε

Απόκριση

Πρώτον, λάβε την θέσιν σου ως κλήμα. Ο Κύριλλος προειδοποιεί ότι ο παλαιός αμπελών, περιφραγμένος και θεραπευθείς, έτι έφερεν άγρια σταφύλια — και ότι ουδέν κλήμα φέρει καρπόν αφ' εαυτού, αλλά μόνον εφ' όσον μένει εν τη Αμπέλω. Ούτω μένε εν τω Χριστώ τη αληθινή Αμπέλω δια πίστεως, αγάπης και υπακοής, και άφες την ζωοποιόν αυτού πιότητα να ρέη εις σε· αποκοπείς απ' αυτού, ουδέν δύνασαι ποιείν. Έπειτα εισέλθε εις το όραμα του θρόνου μετά ευλαβείας. Ο προφήτης είδε τον Υιόν εν τη δόξη του Πατρός, και τα φλεγόμενα Σεραφείμ — άνευ ουδενός ψυχρού εν αυτοίς — καλύπτουσι τα πρόσωπα αυτών ψάλλοντα. Όταν ίστασαι εν τη Λειτουργία και η Εκκλησία αναλαμβάνει την κραυγήν αυτών, «Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος Σαβαώθ», γίνωσκε ότι συνάπτεσαι τη αγγελική λατρεία και ομολογείς, μετά του Κυρίλλου, την αγίαν Τριάδα εν μιᾳ Θεότητι. Και μη παρέλθης τον άνθρακα. Το Σεραφείμ ήψατο των ακαθάρτων χειλέων του προφήτου και η αμαρτία αυτού εκαθαρίσθη — και ο Κύριλλος λέγει σοι σαφώς ότι ο άνθραξ ούτος είναι ο Χριστός, ο προσενέγκας εαυτόν υπέρ σου, το θείον πυρ το αίρον αμαρτίας. Εκάστην φοράν που προσέρχεσαι να λάβης τα Άγια Μυστήρια, ο άνθρακας του ιδίου Σώματος του Χριστού άπτεται των χειλέων σου. Πρόσελθε ουν, ουκ αμελώς αλλά μετά τρόμου και πόθου, ίνα ο θείος άνθραξ καταφλέξη τα περιττώματα της αμαρτίας εν σοι και ποιήση σε ζέοντα τω Πνεύματι· και όταν, καθαρισθείς, ακούσης τον Κύριον ερωτώντα «Τίνα αποστελώ;», αποκρίθητι ως ο προφήτης: «Ιδού εγώ· απόστειλόν με».
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Χριστέ ο Θεός ημών, η πρώτη και παναγία και αληθινή Άμπελος, εις την οποίαν οι πιστοί σου εγκεντρίζονται ως κλήματα: άφες με να μένω εν σοι, πληρούμενος της ζωοποιού σου πιότητος, ίνα μη ώμαι άκαρπος άγριος άμπελος αλλά φέρω τον καρπόν της δικαιοσύνης· διότι άνευ σου ουδέν δύναμαι ποιείν. Συ τον οποίον ο προφήτης σου εθεάσατο ενθρονισμένον, υψηλόν και επηρμένον, εν τη δόξη του Πατρός, ενώπιον του οποίου τα φλεγόμενα Σεραφείμ καλύπτουσι τα πρόσωπα αυτών και κράζουσιν απαύστως, Άγιος, Άγιος, Άγιος: καταξίωσόν με να συνάπτωμαι τω άσματι αυτών, ομολογών μετά της Εκκλησίας την αγίαν Τριάδα εν μιᾳ φύσει Θεότητος. Και συ ο ων ο ζων άνθραξ λαμβανόμενος εκ του θυσιαστηρίου, το σύμβολον σεαυτού προσενεχθέντος υπέρ ημών ως καθαράς και πνευματικής θυσίας — άψαι των ακαθάρτων χειλέων μου, άφελε τας ανομίας μου, και κάθαρον την αμαρτίαν μου. Έστω ο θείος άνθραξ του Σώματος και του Αίματός σου επί των χειλέων μου, καταφλέγων τα περιττώματα της αμαρτίας και τήκων τον ρύπον της ανομίας, και ποιών με ζέοντα τω Πνεύματι. Και όταν ερωτάς τίνα αποστελείς, κάθαρόν με πρώτον, και τότε κατασκεύασόν με έτοιμον να αποκριθώ, Ιδού εγώ· απόστειλόν με. Σοι, ω Χριστέ ο Θεός ημών, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα εις τον Ησαΐαν του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →