Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Έξοδος 19-20 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Σήμερα στρεφόμαστε στο σχόλιο του Ιωάννη Καλβίνου για τα κεφάλαια 19 και 20 της Εξόδου, όπου ο μεγάλος Μεταρρυθμιστής μας καθοδηγεί μέσα από τα σεμνά γεγονότα στη Σιναϊ. Ο Καλβίνος μας βοηθά να δούμε πώς ο Θεός προετοίμασε τον λαό Του για να λάβει τον Νόμο με ευλάβεια και δέος. Οι γνώσεις του φωτίζουν τη σχέση της διαθήκης και την κλήση στην αγιότητα που ακόμη αντηχεί για τους πιστούς σήμερα. Καθώς ακούμε την προσεκτική έκθεση του Καλβίνου, καλούμαστε να προσεγγίσουμε αυτά τα αρχαία λόγια με φρέσκια προσοχή και ταπεινότητα. Ας μας οδηγήσουν τα λόγια του βαθύτερα στο θαύμα της αυτοαποκάλυψης του Θεού.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αφιερώστε χρόνο τώρα για να διαβάσετε τα κεφάλαια 19 και 20 της Εξόδου αργά και προσευχητικά. Προσέξτε την βροντή, το σύννεφο και τη φωνή που συγκλόνισε το βουνό. Ακούστε την κλήση του Θεού στην πιστότητα της διαθήκης και την παράδοση των Δέκα Εντολών. Αφήστε το δράμα της σκηνής να αφυπνίσει τη δική σας αίσθηση της μεγαλειότητας και της εγγύτητας του Θεού.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά θέτοντας το πλαίσιο για την παράδοση του Νόμου.
1. Τον τρίτο μήνα. Αυτό το κεφάλαιο μας πληροφορεί με ποια μέσα ο Θεός κατέστησε τον λαό προσεκτικό και διδακτό όταν θα διακήρυττε τους νόμους Του. Πράγματι, είχε ήδη παραδώσει τον κανόνα μιας δίκαιης και ευσεβούς ζωής, αλλά γράφοντας τον Νόμο σε πλάκες και προσθέτοντας έπειτα την έκθεσή του, όχι μόνο περιέλαβε την τέλεια διδασκαλία της ευσέβειας και της δικαιοσύνης, αλλά την επικύρωσε με μια επίσημη τελετή, ώστε η αναγνώρισή της να παραμείνει και να ανθίσει στους μελλοντικούς χρόνους. Και αυτό είναι το κύριο και βασικό πράγμα που οι προφήτες εορτάζουν στη λύτρωση του λαού· και σε αυτό, σαν σε καθρέφτη, προτείνουν για εξέταση την εικόνα της ανανεωμένης Εκκλησίας, ότι ο Θεός έκανε γνωστές τις μαρτυρίες Του στους λυτρωμένους Του και δέσμευσε τον λαό, τον οποίο είχε αγοράσει, στον εαυτό Του με μια νέα διαθήκη. Πράγματι, είχε κάνει με τον Αβραάμ μια αιώνια και απαραβίαστη διαθήκη· αλλά επειδή είχε περιπέσει σε αμέλεια από την πάροδο του χρόνου και την αμέλεια της ανθρωπότητας, έγινε αναγκαίο να ανανεωθεί ξανά. Για αυτόν τον σκοπό, λοιπόν, χαράχθηκε στις πλάκες της πέτρας και γράφτηκε σε βιβλίο, ώστε η θαυμαστή χάρη που ο Θεός είχε αποδώσει στη γενιά του Αβραάμ να μην βυθιστεί ποτέ στη λήθη. Αλλά πρώτα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι, αν και ο Νόμος είναι μαρτυρία της δωρεάν υιοθεσίας του Θεού και διδάσκει ότι η σωτηρία βασίζεται στο έλεός Του και καλεί τους ανθρώπους να επικαλούνται τον Θεό με βέβαιη εμπιστοσύνη, ωστόσο έχει αυτή την ιδιαίτερη ιδιότητα, ότι συνάπτει διαθήκες υπό όρους. Επομένως, αξίζει να διακρίνουμε μεταξύ της γενικής διδασκαλίας, που παραδόθηκε από τον Μωυσή, και της ειδικής εντολής που έλαβε. Ο Μωυσής παντού προτρέπει τους ανθρώπους, προβάλλοντας την ελπίδα της συγχώρεσης, να συμφιλιωθούν με τον Θεό· και όποτε ορίζει εξιλαστήριες τελετές, αναμφίβολα ενθαρρύνει τους ταλαίπωρους αμαρτωλούς να έχουν καλή ελπίδα και μαρτυρεί ότι ο Θεός θα είναι ελεήμων σε αυτούς. Εν τω μεταξύ, αυτό το καθήκον του επιβλήθηκε ξεχωριστά, να απαιτεί τέλεια δικαιοσύνη από τον λαό και να τους υπόσχεται ανταμοιβή, σαν με συμφωνία, υπό τον όρο μόνο ότι θα εκπλήρωναν ό,τι τους διατασσόταν, αλλά να απειλεί και να καταγγέλλει εκδίκηση εναντίον τους αν ποτέ απομακρύνονταν από τον δρόμο. Είναι βέβαιο ότι η ίδια διαθήκη, της οποίας ο Αβραάμ ήταν ο υπηρέτης και φύλακας, επαναλήφθηκε στους απογόνους του μέσω του Μωυσή· και όμως ο Παύλος δηλώνει ότι ο Νόμος «προστέθηκε εξαιτίας των παραβάσεων» (Προς Γαλάτας 3:19) και τον αντιπαραθέτει στην υπόσχεση που δόθηκε στον Αβραάμ· επειδή, καθώς πραγματεύεται το ιδιαίτερο καθήκον, τη δύναμη και τον σκοπό του Νόμου, τον διαχωρίζει από τις υποσχέσεις της χάριτος. Με την ίδια έννοια, αλλού τον αποκαλεί «διακονία θανάτου» και «γράμμα που θανατώνει» (Προς Κορινθίους Β΄ 3:6, 7). Πάλι, σε άλλο σημείο, δηλώνει ότι «εργάζεται οργή» (Προς Ρωμαίους 4:15)· σαν με την κατηγορία του να επέφερε θανάσιμο τραύμα στο ανθρώπινο γένος και να μην άφηνε καμία ελπίδα σωτηρίας. Σε αυτή την προετοιμασία, λοιπόν, με την οποία ο Θεός δίδαξε τον λαό στην ευλάβεια και τον φόβο, μπορεί να γίνει αντιληπτός ένας διπλός σκοπός· διότι, αφού οι νόες των ανθρώπων είναι εν μέρει διογκωμένοι από υπερηφάνεια και αλαζονεία και εν μέρει μουδιασμένοι από αδιαφορία, πρέπει να ταπεινωθούν ή να αφυπνιστούν, για να δεχτούν τη θεία διδασκαλία με την προσοχή που της αρμόζει· ούτε μπορεί κανείς να προετοιμαστεί να υπακούσει στον Θεό, εκτός αν έχει υποταχθεί και δαμαστεί από τον φόβο. Επιπλέον, αρχίζουν τότε να φοβούνται όταν η μεγαλειότητα του Θεού αποκαλύπτεται για να τους εμπνεύσει τρόμο. Έτσι, λοιπόν, ας μας διδάξει το γεγονός ότι η αυθεντία του Νόμου επικυρώθηκε από πολλά σημεία και θαύματα, ότι αυτή είναι η αρχή της ευσέβειας και της πίστης στα παιδιά του Θεού. Για αυτόν τον σκοπό επίσης ο Θεός συγκλόνισε τη γη, για να αφυπνίσει τις καρδιές των ανθρώπων από τον λήθαργό τους ή να τις διορθώσει δαμάζοντας την υπερηφάνειά τους. Αυτός ο σκοπός είναι κοινός στον Νόμο, τους Προφήτες και το Ευαγγέλιο και σε όλο το σύνολο της θείας διδασκαλίας, στην οποία ποτέ δεν αποδίδεται η οφειλόμενη τιμή, εκτός αν πρώτα λάμψει η μεγαλειότητα του Θεού, με την οποία ρίχνει κάτω όλη την αλαζονεία του κόσμου. Αλλά δεν πρέπει να παραλείψουμε αυτό που πρόσφατα ισχυρίστηκα ότι είναι ιδιαίτερο στον Νόμο, δηλαδή να γεμίσει τους νόες των ανθρώπων με φόβο και, παρουσιάζοντας την τρομερή κατάρα του, να κόψει την ελπίδα της σωτηρίας· διότι, ενώ αποτελείται από τρία μέρη, το καθένα τείνει στον ίδιο σκοπό, ότι όλοι να αναγνωρίσουν ότι αξίζουν την κρίση του αιώνιου θανάτου, επειδή σε αυτόν ο Θεός δεν υποδύεται άλλο χαρακτήρα από αυτόν του Κριτή, ο οποίος, αφού απαιτήσει αυστηρά ό,τι του οφείλεται, υπόσχεται μόνο μια δίκαιη ανταμοιβή και απειλεί τους παραβάτες με εκδίκηση. Αλλά ποιος θα βρεθεί να είναι τέλειος φύλακας του Νόμου; Πράγματι, είναι βέβαιο ότι όλοι, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο, είναι ένοχοι παράβασης, γι' αυτό η οργή του Θεού τους απειλεί όλους. Αυτό εννοεί ο Παύλος, όταν γράφει ότι οι πιστοίΣτο εδάφιο 5, ο Καλβίνος γράφει:
5. Τώρα, λοιπόν. Ο Θεός δηλώνει ότι θα είναι πάντα ο ίδιος και θα επιμένει σταθερά (στην ευλογία τους), υπό τον όρο ότι οι Ισραηλίτες δεν θα εκφυλιστούν, αλλά θα παραμείνουν αφοσιωμένοι στον Λυτρωτή τους· ταυτόχρονα, τους υπενθυμίζει επίσης γιατί υπήρξε τόσο γενναιόδωρος προς αυτούς, δηλαδή ώστε να επιδιώκουν συνεχώς τον σκοπό της κλήσης τους· διότι δεν είχε θελήσει να εκτελέσει προς αυτούς μια μόνο πράξη γενναιοδωρίας, αλλά να τους αγοράσει ως ιδιαίτερο λαό Του. Αυτό το προνόμιο το θέτει ενώπιόν τους με τη λέξη σγλα, σεγκουλά, που σημαίνει όλα τα πιο πολύτιμα πράγματα, ό,τι στην πραγματικότητα αποθηκεύεται σε θησαυροφυλάκιο· αν και η λέξη «πεκούλιουμ», ιδιαίτερη κτήση, με την οποία ο παλαιός ερμηνευτής την απέδωσε, δεν είναι ακατάλληλη για το απόσπασμα· επειδή είναι σαφές από το άμεσο πλαίσιο, ότι δηλώνει τον διαχωρισμό αυτού του λαού από όλους τους άλλους· αφού αυτά τα λόγια ακολουθούν απευθείας: «διότι», ή, αν και «όλη η γη είναι δική μου»· το μόριο κι, κι, λαμβανόμενο συχνά αντιθετικά, και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Θεός θα εξύψωνε περισσότερο τη χάρη Του, συγκρίνοντας αυτό το ένα έθνος με όλο τον κόσμο, όπως λέγεται στο άσμα του Μωυσή,Στο εδάφιο 6, ο Καλβίνος γράφει:
6. Και εσείς θα είστε για εμένα. Δείχνει πιο καθαρά και πιο εκτενώς πώς οι Ισραηλίτες θα είναι πολύτιμοι στον Θεό· δηλαδή, επειδή θα είναι «βασίλειο ιερέων και άγιο έθνος». Με αυτά τα λόγια, υπονοεί ότι θα είναι προικισμένοι με ιερατικά καθώς και βασιλικά τιμήματα· σαν να έλεγε, ότι δεν θα ήταν μόνο ελεύθεροι, αλλά και σαν βασιλείς, αν επέμεναν στην πίστη και την υπακοή, αφού κανένα βασίλειο δεν είναι πιο επιθυμητό ή πιο ευτυχισμένο από το να είναι υπήκοοι του Θεού. Επιπλέον, αποκαλεί αυτό «άγιο βασίλειο», επειδή όλα τα βασίλεια του κόσμου ήταν τότε στην ειδωλολατρία· διότι η γενική, σύμφωνα με το συνήθες ιδίωμα της γλώσσας, τίθεται αντί επιθέτου, σαν να έλεγε ότι θα απολάμβαναν όχι μόνο μια επίγεια και παροδική κυριαρχία, αλλά και μια ιερή και ουράνια. Άλλοι το κατανοούν παθητικά, ότι ο Θεός θα ήταν βασιλιάς τους· ενώ θνητοί, και ως επί το πλείστον σκληροί τύραννοι, θα κυβερνούσαν άλλα έθνη. Αν και δεν απορρίπτω εντελώς αυτή την έννοια, ωστόσο προτιμώ μάλλον την άλλη, στην οποία μας οδηγεί και ο Άγιος Πέτρος· διότι όταν οι Ιουδαίοι, που με την άρνηση του Χριστού είχαν απομακρυνθεί από τη διαθήκη, ακόμη ακατάλληλα καυχώνταν σε αυτόν τον τίτλο, διεκδικεί αυτή την τιμή μόνο για τα μέλη του Χριστού, λέγοντας, «Εσείς είστε εκλεκτό γένος, βασιλική ιερωσύνη» κ.λπ. (Α΄ Πέτρου 2:9). Αλλά η παθητική έννοια δεν θα συμφωνούσε με αυτά τα λόγια, δηλαδή ότι οι πιστοί υπόκεινται στην ιερωσύνη του Θεού, διότι ο Απόστολος εφαρμόζει με χάρη τα λόγια για να αφαιρέσει την απαράδεκτη καινοτομία· σαν να έλεγε, ο Θεός παλαιότερα υποσχέθηκε στους πατέρες μας ότι θα ήταν για Αυτόν βασιλική ιερωσύνη. Αυτό το προνόμιο όλοι, που αποχωρίζονται από τον Χριστό την Κεφαλή, διεκδικούν ψευδώς, αφού Αυτός μόνο μας κάνει βασιλική ιερωσύνη. Εν τω μεταξύ διδάσκει, με αυτή την φαινομενική προσαρμογή των λόγων, ότι ό,τι ειπώθηκε από τον Μωυσή εκπληρώνεται πραγματικά. Και, στην πραγματικότητα, ο Χριστός εμφανίστηκε επενδεδυμένος με το βασίλειο και την ιερωσύνη, ώστε να αποδώσει και τα δύο από αυτά τα προνόμια στα μέλη Του· από όπου έπεται ότι όποιος αποχωρίζεται από Αυτόν, είναι ανάξιος και των δύο τιμών και στερείται δικαίως από αυτές. Το έθνος εδώ αποκαλείται άγιο, όχι σε σχέση με την ευσέβεια ή την προσωπική αγιότητά τους, αλλά ως ξεχωρισμένο από άλλους από τον Θεό με ειδικό προνόμιο. Ωστόσο, σε αυτό το είδος αγιασμού εξαρτάται το άλλο, δηλαδή ότι αυτοί που εξυψώνονται από την εύνοια του Θεού να καλλιεργούν αγιότητα και έτσι από την πλευρά τους να αγιάζουν τον Θεό.
Σκεφτείτε
Σκέψη
Ο Καλβίνος στη συνέχεια κάνει μια αντίθεση με το Ευαγγέλιο.
Η αντίθεση εδώ αποδεικνύει ότι ό,τι εμπιστεύτηκε στον Μωυσή είναι ξεχωριστό και διακριτό από το Ευαγγέλιο· επειδή ο Θεός, που εμφανίστηκε στον Νόμο ως εκδικητής, τώρα με πατρική καλοσύνη μας προσκαλεί ευγενικά στη σωτηρία και καταπραΰνει τους ταραγμένους νόες μας προσφέροντάς μας τη συγχώρεση των αμαρτιών μας. Τώρα, ο Παύλος μας δείχνει ότι δεν υπάρχει αντίφαση σε αυτή την ποικιλομορφία, επειδή ο λαός διδάχθηκε από τον Νόμο να μην αναζητά σωτηρία πουθενά αλλού παρά στη χάρη του Χριστού, και πεπεισμένος για την τρομερή καταδίκη υπό την οποία βρισκόταν, οδηγήθηκε από τον φόβο να ικετεύσει το έλεος του Θεού· διότι, καθώς οι άνθρωποι είναι επιρρεπείς να επιτρέπουν στον εαυτό τους την αμαρτία, «η αμαρτία (όπως λέει ο Παύλος, Προς Ρωμαίους 5:13) δεν λογίζεται, όπου δεν υπάρχει νόμος»· αλλά εκείνοι που ευχαριστιούνται στο σκοτάδι, με τη διδασκαλία του Νόμου οδηγούνται ενώπιον του θρόνου του Θεού, ώστε να αντιληφθούν πλήρως τη ρυπαρότητά τους και να ντραπούν. Έτσι εκπληρώνεται η ρήση του Παύλου, ότι η ζωή του Νόμου είναι ο θάνατος του ανθρώπου. (Προς Ρωμαίους 7:9.) Τώρα κατανοούμε γιατί η διακήρυξη του Νόμου επικυρώθηκε από τόσα πολλά θαύματα· δηλαδή, επειδή, γενικά, η αυθεντία της θείας διδασκαλίας έπρεπε να εδραιωθεί μεταξύ των αδιάφορων και απρόσεκτων, ή των υπερήφανων και επαναστατημένων· και, δεύτερον, επειδή ο Νόμος προτάθηκε σε ανθρώπους, που αναζητούσαν τα μέσα να κολακεύουν τον εαυτό τους, ως τον καθρέφτη της κατάρας, ώστε, χαμένοι στον εαυτό τους, να καταφύγουν στο καταφύγιο της συγχώρεσης. Σκέφτηκα ότι είναι σκόπιμο να πω τόσα πολλά ως πρόλογο, για τον σκοπό να κατευθύνω τους αναγνώστες μου στον κατάλληλο στόχο της ιστορίας, που αφηγείται εδώ. Αλλά ο Μωυσής αφηγείται πρώτα ότι ο λαός ήρθε, με μια μόνο πορεία, από τη Ρεφιδίμ στην περιοχή της Σιναϊ· διότι έτσι το ερμηνεύω, ότι δεν υπήρχε ενδιάμεσος σταθμός· διότι η ερμηνεία τους είναι βεβιασμένη και αφύσικη, που παίρνουν «την ίδια ημέρα» για την αρχή του μήνα.
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς διαμορφώνει την καθημερινή σας πορεία η κλήση να είστε βασίλειο ιερέων; Με ποιους τρόπους μπορείτε να καλλιεργήσετε μεγαλύτερη ευλάβεια όταν προσεγγίζετε τον Λόγο του Θεού; Πού αισθάνεστε ότι ο Θεός σας προσκαλεί σήμερα σε ανανεωμένη πιστότητα στη διαθήκη;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Κύριε Παντοκράτορ, ὁ καταβὰς ἐν πυρὶ καὶ δόξῃ ἐπὶ τοῦ Σινᾶ ἵνα συνάψῃς τὴν διαθήκην Σου μετὰ λαοῦ κεχωρισμένου ὡς βασιλείας ἱερέων, χάρισαι ἡμῖν χάριν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ προσεγγίζειν Σοι μετὰ ἁγίου φόβου καὶ προθύμου ὑπακοῆς. Διὰ τοῦ Πνεύματός Σου, ταπείνωσον τὰς καρδίας ἡμῶν ἔμπροσθεν τῆς μεγαλειότητος τῆς παρουσίας Σου, ἵνα θησαυρίζωμεν τὸν Λόγον Σου καὶ περιπατῶμεν πιστῶς ἐν τῇ διαθήκῃ ἣν ἐξησφαλίσω. Ἐνίσχυσον ἡμᾶς τοῦ ζῆν ὡς τὸ ἔθνος Σου τὸ ἅγιον, ἀντανακλῶντες τὴν ἀμετάβλητον ἀγάπην καὶ δικαιοσύνην τοῦ Λυτρωτοῦ ἡμῶν. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →