Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Έξοδος 13-14 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Το σχόλιο του Ιωάννη Καλβίνου στην Έξοδο 13-14 ανοίγει ένα παράθυρο στις ισχυρές πράξεις απελευθέρωσης του Θεού και στην πρόσκληση να τις θυμόμαστε πιστά. Καθώς οι Ισραηλίτες μετακινούνται από τη δουλεία προς τη γη της επαγγελίας, ο Καλβίνος ανιχνεύει τα νήματα της λύτρωσης, της καθοδήγησης και της υπακοής στη διαθήκη που διαμορφώνουν το ταξίδι τους. Οι στοχασμοί του μας προσκαλούν να εξετάσουμε πώς ο ίδιος Θεός οδηγεί τον λαό Του σήμερα μέσω ορατών σημείων και σταθερών υποσχέσεων. Σε αυτά τα κεφάλαια οι πρωτότοκοι αφιερώνονται, το Πάσχα ανανεώνεται και εμφανίζεται ο στύλος της νεφέλης και του πυρός. Η προσεκτική ερμηνεία του Καλβίνου μας βοηθά να δούμε την καρδιά της λατρείας και τους κινδύνους της λήθης. Ας μας οδηγήσουν τα λόγια του βαθύτερα στη ζωντανή μαρτυρία της Γραφής.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αφιερώστε χρόνο τώρα για να διαβάσετε τα κεφάλαια 13 και 14 της Εξόδου αργά και προσευχητικά. Προσέξτε τις οδηγίες σχετικά με τους πρωτότοκους, την εντολή να τηρείται η εορτή των αζύμων και την δραματική καθοδήγηση του στύλου της νεφέλης και του πυρός. Παρατηρήστε πώς ο Θεός οδηγεί τον λαό Του από απροσδόκητα μονοπάτια και πώς η καρδιά του Φαραώ σκληραίνει για άλλη μια φορά. Αφήστε την αφήγηση να αφυπνίσει ευγνωμοσύνη για την απελευθέρωση του Θεού και εμπιστοσύνη στην συνεχιζόμενη παρουσία Του με τον λαό Του.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά εξετάζοντας την εντολή να αγιάζονται οι πρωτότοκοι.
2. Αγίασε σε εμένα όλους τους πρωτότοκους. Αυτό αναφέρεται επίσης στην Πρώτη Εντολή, επειδή ο Θεός διεκδικεί το δικαίωμά Του στους πρωτότοκους, μήπως η ανάμνηση της λύτρωσής τους χαθεί ποτέ. Διότι έτσι προειδοποιήθηκαν οι Ισραηλίτες ότι πρέπει να τιμούν εκείνον τον Θεό με τη χάρη του οποίου διέφυγαν με ασφάλεια από την κοινή καταστροφή της Αιγύπτου, και επιπλέον ότι σώθηκαν με την ειδική ευλογία Του, ώστε να αφιερωθούν στον Θεό τον Λυτρωτή τους. Διότι η προσφορά που απαιτεί εδώ ήταν σημάδι διαχωρισμού μεταξύ αυτών και των εθνικών. [328] Ο πρωτότοκος ονομάζεται άνοιγμα της μήτρας, επειδή είναι η αρχή της γενιάς. Η έκφραση «μεταξύ των υιών Ισραήλ», όταν μιλάει για ζώα καθώς και για τους δικούς τους απογόνους και παιδιά, αποσκοπεί να διακρίνει τα άγρια ζώα από τα ήμερα και οικόσιτα. Αλλά μολονότι διατάζει μόνο τους πρωτότοκους της γενιάς του Αβραάμ να προσφερθούν σε Αυτόν, αυτό πρέπει αναμφίβολα να επεκταθεί στον αγιασμό ολόκληρου του λαού· διότι ενώ λέει ότι οι πρωτότοκοι ήταν δικοί Του, επειδή οφείλουν ιδιαίτερα τη διατήρησή τους στο έλεός Του, όμως για τον ίδιο λόγο σημαίνει ότι όλοι ήταν δικοί Του.Στη συνέχεια ο Καλβίνος στρέφεται στην προτροπή του Μωυσή προς τον λαό.
3. Και ο Μωυσής είπε προς τον λαό. Επαναλαμβάνει ό,τι είχε πει πιο αναλυτικά στο προηγούμενο κεφάλαιο, σχετικά με το άζυμο ψωμί, όχι τόσο για να διδάξει όσο για να προτρέψει· διότι είχε ήδη εκφράσει το θέμα με τόση σαφήνεια, ώστε δεν υπήρχε ανάγκη περαιτέρω εξήγησης· αλλά ήταν χρήσιμο να τους παρακινήσει, ώστε να αφιερωθούν με μεγαλύτερο ζήλο στο καθήκον τους, και ιδιαίτερα μήπως, μετά από μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ο ζήλος τους, όπως συνήθως, μειωθεί σταδιακά. Γι’ αυτό τους προτρέπει, αφού έρθουν στη γη, να τηρούν επιμελώς ό,τι είχε διατάξει προηγουμένως. Και από το πλαίσιο εδώ είναι φανερό ότι οι δύο εντολές σχετικά με τον αγιασμό των πρωτότοκων και τον εορτασμό του πάσχα είχαν τον ίδιο σκοπό, δηλαδή η απελευθέρωσή τους να διατηρήσει τον εκλεκτό λαό στην ειδική υπηρεσία του αληθινού Θεού.Σχετικά με την οδηγία να δείχνουν τις πράξεις του Θεού στην επόμενη γενιά, ο Καλβίνος γράφει:
8. Και θα δείξεις στον γιο σου εκείνη την ημέρα. Επαναλαμβάνει ό,τι έχουμε ήδη παρατηρήσει, δηλαδή μια εντολή προς τους γονείς να διδάσκουν τα παιδιά τους, ώστε να μεταδίδουν έτσι την υπηρεσία του Θεού στους απογόνους τους. Στο προηγούμενο κεφάλαιο ειπώθηκε «όταν τα παιδιά σας σας πουν», κ.λπ.· και τώρα διατάζει πιο σύντομα να διακηρύσσεται η αγαθότητα του Θεού, ακόμη κι αν κανείς δεν κάνει ερώτηση γι’ αυτήν· επειδή οι γονείς οφείλουν να είναι πρόθυμοι να εκπαιδεύουν τα παιδιά τους στον φόβο του Θεού. Επαναλαμβάνει επίσης, όπως είδαμε παραπάνω, ότι η μνήμη της απελευθέρωσής τους πρέπει να ανανεώνεται ετήσια, μήπως ποτέ ξεθωριάσει, αφού η θρησκεία παραμελείται εύκολα αν οι άνθρωποι δεν ασκούνται επιμελώς στη μελέτη της. Χρησιμοποιεί μια σύγκριση όταν λέει «θα είναι για σήμα σε σένα πάνω στο χέρι σου και για μνημόσυνο ανάμεσα στα μάτια σου»· σαν να είχε ειπωθεί ότι η λύτρωσή τους θα τεθεί μπροστά στα μάτια τους στο πάσχα, όπως το δαχτυλίδι που είναι στο δάχτυλο ή το κόσμημα που είναι δεμένο στο μέτωπο φαίνονται συνεχώς. Για τον ίδιο σκοπό είχε προηγουμένως ζητήσει να γραφτούν οι εντολές του Νόμου τόσο στο κεφάλι όσο και στα χέρια και στις φράντζες των ενδυμάτων τους. Το σύνολο είναι ότι στο πάσχα πρέπει να υπάρχει ένα μνημείο της χάριτος του Θεού, ώστε να μην πέσει ποτέ στη λήθη· όπως τα κοσμήματα που εμφανίζονται στο μέτωπο και στα δάχτυλα αφυπνίζουν την προσοχή με το ότι βλέπονται συνεχώς. Αλλά αν κάποιος νομίζει μάλλον ότι ο Μωυσής αναφέρεται σε εκείνους που, συνειδητοποιώντας τη δική τους λησμονιά, επινοούν μέσα για να βοηθήσουν τη μνήμη τους, [323] δεν τους αντιτίθεμαι· σαν να είχε πει ότι, επειδή είναι επιρρεπείς στη λήθη, πρέπει να χρησιμοποιήσουν αυτό το φάρμακο για να αφυπνιστούν στην ευγνωμοσύνη. Θα επαναλάβει σύντομα την ίδια εντολή, σε σχέση με την προσφορά των πρωτότοκων. Τα ακόλουθα λόγια «ώστε ο Νόμος του Κυρίου να είναι στο στόμα σου» επιβεβαιώνουν τη γνώμη ότι το πάσχα αναφέρεται στην Πρώτη Εντολή. Υπονοούν ότι δεν αρκεί να τελείται η εξωτερική τελετή, αν δεν συνδέεται με τον σωστό σκοπό της, δηλαδή να αφιερωθούν στον Θεό και στη διδασκαλία Του. Αναφέρει το στόμα, όχι επειδή το κύριο είναι να μιλούν ή να συζητούν για τον Νόμο, διότι αν η ευσέβεια βρισκόταν στη γλώσσα, οι υποκριτές θα ήταν οι καλύτεροι λατρευτές του Θεού· αλλά απαιτεί ρητά ότι, όταν ο καθένας θα έχει εφαρμόσει ιδιωτικά στη μελέτη του Νόμου, θα διδάσκουν και θα προτρέπουν επίσης ο ένας τον άλλον.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Καλβίνος εξηγεί στη συνέχεια γιατί ο Θεός οδήγησε τον λαό από μακρύτερο δρόμο.
17. Και έγινε όταν ο Φαραώ. Εδώ ο Μωυσής αποδίδει τον λόγο για τον οποίο ο Θεός δεν οδήγησε αμέσως τον λαό Του από τον πιο άμεσο δρόμο στη γη Χαναάν, που θα ήταν εξίσου εύκολο γι’ Αυτόν, αλλά προτίμησε να τους φέρει γύρω από την έρημο, με μακρύ και δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι· δηλαδή, μήπως, αν τυχόν συναντούσαν εχθρούς για να πολεμήσουν, ένας έτοιμος τρόπος επιστροφής θα τους ενθάρρυνε να γυρίσουν πίσω στην Αίγυπτο. Γνωρίζουμε πόσο μεγάλη ήταν η αδιαφορία και η δειλία αυτού του λαού, μόλις παρουσιαζόταν οποιαδήποτε δυσκολία· και πόσο γρήγορα ήταν έτοιμοι να επαναστατήσουν κατά της θείας διακυβέρνησης, όποτε τους επιβαλλόταν βαρύτερο φορτίο από ό,τι τους άρεσε. Γνωρίζουμε πόσο συχνά μετάνιωσαν που ακολούθησαν τον Θεό ως οδηγό τους, και έτσι ήταν προετοιμασμένοι να πετάξουν με την αχαριστία τους τη χάρη που τους προσφερόταν. Όταν, λοιπόν, ήταν ανίσχυροι στη χρήση όπλων και ήταν εντελώς άπειροι σε στρατιωτικές τακτικές, με τι θάρρος θα αντιμετώπιζαν έναν εχθρό, αν κάποιος προχωρούσε εναντίον τους μέσα σε λίγες ημέρες από την έξοδό τους; Ασφαλώς δεν θα άντεχαν ούτε μία επίθεση, αλλά θα προτιμούσαν μάλλον να υποταχθούν στους Αιγυπτίους, με ταπεινές ικεσίες για συγχώρεση. Για να μην κλέψει λοιπόν καμία επιθυμία επιστροφής τις καρδιές τους, ο Θεός ήταν πρόθυμος να στήσει ένα εμπόδιο πίσω τους στη δυσκολία του ταξιδιού. Επιπλέον, αν κατά την αναχώρησή τους από την Αίγυπτο είχαν συναντήσει αμέσως τους κατοίκους της γης Χαναάν σε πόλεμο, μεγαλύτερες δυσκολίες θα τους περίμεναν· διότι οι Αιγύπτιοι δεν θα τους άφηναν καθόλου ήσυχους, αλλά, βοηθούμενοι από τις ενισχύσεις και τις δυνάμεις τόσων πολλών λαών, θα προσπαθούσαν να εκδικηθούν, και, έχοντας συνάψει συμμαχίες από κάθε πλευρά, θα είχαν περικυκλώσει τους δυστυχείς Ισραηλίτες. Γι’ αυτό ο Θεός φρόντισε εξαιρετικά γι’ αυτούς, οδηγώντας τους από απροσπέλαστα μονοπάτια, και με την ίδια τους την κούραση κλείνοντας την πόρτα ενάντια στο να επιθυμούν ποτέ να επιστρέψουν στην Αίγυπτο· ενώ αργότερα αποκατέστησε σταδιακά την εμπιστοσύνη τους, πριν έρθουν να πολεμήσουν και να υποστούν τις επιθέσεις των εχθρών τους. Παραδέχομαι, βεβαίως, ότι ο Θεός θα μπορούσε διαφορετικά να αποτρέψει όλα αυτά τα κακά· αλλά επειδή συχνά συνηθίζει να αντιμετωπίζει τον λαό Του με ανθρώπινες αρχές, επέλεξε να υιοθετήσει τη μέθοδο που ήταν πιο κατάλληλη για την αδυναμία τους. Ο Μωυσής τώρα επαινεί αυτό το θαυμαστό σχέδιό Του, ώστε να γνωρίζουμε ότι τίποτα δεν παραλείφθηκε από Αυτόν που ήταν για την ασφάλεια και το όφελος του λαού Του. Διότι αυτό το «είπε ο Θεός», που αναφέρει, αναφέρεται στην πρόνοιά Του· σαν να λέει ότι το ευκολότερο και πιο συνηθισμένο πέρασμα δεν απορρίφθηκε χωρίς σχέδιο, αλλά επειδή ο Θεός γνώριζε ότι ήταν πιο συμφέρον, έτσι προέβλεψε σκόπιμα τον πειρασμό.Στη συνέχεια ο Καλβίνος περιγράφει την ορατή καθοδήγηση του Κυρίου από τον στύλο.
21. Και ο Κύριος προπορευόταν αυτών. Εδώ ο Μωυσής διακηρύττει άλλο ένα από τα ελέη του Θεού, ότι, αφού λύτρωσε τον λαό Του, ήταν ο αιώνιος οδηγός και καθοδηγητής τους· όπως ο Προφήτης στους Ψαλμούς αναφέρεται επίσης και στα δύο. (Ψαλμός 77:15· και 78:14.) Ήταν πράγματι μια θαυμαστή πράξη αγάπης που, προσαρμοζόμενος στην άγνοιά τους, παρουσιαζόταν οικεία μπροστά στα μάτια τους. Θα μπορούσε, βεβαίως, να τους προστατεύσει με κάποιον άλλο τρόπο από τη ζέστη του ήλιου και να τους καθοδηγήσει στο σκοτάδι της νύχτας· αλλά, για να γίνει πιο φανερή η δύναμή Του, επέλεξε να προσθέσει και την ορατή παρουσία Του, για να αφαιρέσει κάθε περιθώριο αμφιβολίας. Αλλά, μολονότι τα λόγια του Μωυσή φαίνεται να περιλαμβάνουν κάπως τον Κύριο στη νεφέλη, πρέπει να παρατηρήσουμε τον μυστηριακό τρόπο ομιλίας, στον οποίο ο Θεός μεταφέρει το όνομά Του σε ορατές μορφές· όχι για να προσκολλήσει σε αυτές την ουσία Του ή να περιορίσει την απειρότητά Του, αλλά μόνο για να δείξει ότι δεν εκθέτει απατηλά τα σημεία της παρουσίας Του στα μάτια των ανθρώπων, αλλά ότι η έκθεση του σημαινομένου συνδέεται αληθινά ταυτόχρονα με αυτά. Επομένως, μολονότι ο Μωυσής δηλώνει ότι ο Θεός ήταν στη νεφέλη και στον στύλο του πυρός, όμως δεν επιθυμεί να τον κατεβάσει από τον ουρανό, ούτε να υποτάξει την άπειρη δόξα Του σε ορατά σημεία, με τα οποία η αλήθεια Του μπορεί να συνυπάρχει χωρίς την τοπική παρουσία Του. [150] Αλλά είναι αποτρόπαιο το παράφρονο νόημα του Σερβέτου, ο οποίος προσποιήθηκε ότι αυτή η νεφέλη ήταν άκτιστη, σαν να ήταν η Θεότητα του Χριστού, διότι αντικατέστησε αυτό το Ένα Πρόσωπο για τα Τρία, σαν να υπήρχε τότε μια σωματική Θεότητα, την οποία ονομάζει «εικονικό Υιό», ο οποίος αργότερα έγινε σάρκα· όχι ότι πήρε σάρκα, αλλά επειδή εμφανίστηκε ως άνθρωπος, σύνθετος από τρία άκτιστα στοιχεία και από το σπέρμα του Δαβίδ. Αλλά, λίγο αργότερα, ο Μωυσής ονομάζει αυτό το ίδιο ον Άγγελο, στο οποίο τώρα αποδίδει το όνομα του αιώνιου Θεού. Και με καλό λόγο, επειδή ο ουράνιος Πατέρας μας τότε οδηγούσε τους Ισραηλίτες μόνο με το χέρι του μονογενούς Υιού Του. Τώρα, αφού είναι ο αιώνιος φύλακας της Εκκλησίας Του, ο Χριστός δεν είναι λιγότερο αληθινά παρών μαζί μας τώρα με τη δύναμή Του από ό,τι ήταν προηγουμένως φανερός στους πατέρες. Όταν, λοιπόν, ο Ησαΐας προφητεύει την έλευσή Του, απαριθμεί μεταξύ άλλων αυτή τη θεία ευλογία, ότι «ο Κύριος θα δημιουργήσει πάνω σε κάθε κατοικία του Όρους Σιών, και πάνω στις συνάξεις της, νεφέλη και καπνό την ημέρα, και τη λάμψη φλογερού πυρός τη νύχτα» — ώστε να υπάρχει
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς διαμορφώνει η ανάμνηση των παρελθουσών πράξεων απελευθέρωσης του Θεού την καθημερινή σας υπακοή; Με ποιους τρόπους μπορεί να πειραστείτε να επιλέξετε το συντομότερο ή ευκολότερο μονοπάτι αντί να εμπιστευτείτε την καθοδήγηση του Θεού; Ποιες πρακτικές σας βοηθούν να μεταδώσετε την ιστορία της πιστότητας του Θεού στην επόμενη γενιά;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Κύριε Παντοκράτορ, ὁ ἐξαγαγὼν τὸν Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου διὰ τῆς κραταιᾶς σου χειρὸς καὶ λυτρωσάμενος τὰ πρωτότοκα ὡς αἰώνιον σημεῖον τῆς χάριτος τῆς διαθήκης σου, ἁγίασον τὰς καρδίας ἡμῶν ἵνα ἐνθυμούμεθα τὰ ἔργα σου καὶ ἐμπιστευώμεθα εἰς τὴν κυρίαρχον ὁδηγίαν σου. Καθὼς προεπορεύου αὐτῶν ἐν νεφέλῃ καὶ πυρὶ καὶ διήρεσας τὴν θάλασσαν πρὸς σωτηρίαν αὐτῶν, οὕτω καὶ ἡμᾶς ὁδήγησον διὰ τοῦ Πνεύματός σου διὰ πάσης δοκιμασίας, ἵνα μὴ ἀποστρέψωμεν ἀλλὰ ἀναπαυθῶμεν ἐν τῇ πιστότητι τοῦ Λυτρωτοῦ ἡμῶν. Ἐνίσχυσον ἡμᾶς ἵνα διακηρύξωμεν ταῦτα εἰς τὰ τέκνα ἡμῶν, εἰς ἔπαινον τοῦ ἐνδόξου ὀνόματός σου. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →