← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Φιλιππησίους

Χαίρετε Πάντοτε εν Κυρίω: Η Ειρήνη που Υπερβαίνει την Κατανόηση

Φιλιππησίους 4Ομιλίαι του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Η προς Φιλιππησίους επιστολή τελειώνει όπως άρχισε — με χαρά, αλλά τώρα με χαρά που διατάσσεται δύο φορές: «Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε· και πάλιν ερώ, χαίρετε». Ο Παύλος γράφει από τη φυλακή σε μια ανήσυχη, δοκιμαζόμενη εκκλησία, και η συνταγή του για το άγχος τους είναι η προσευχή με ευχαριστία, και η υπόσχεση ότι «η ειρήνη του Θεού, η υπερέχουσα πάντα νουν, φρουρήσει τας καρδίας υμών και τα νοήματα υμών εν Χριστώ Ιησού». Έπειτα αποκαλύπτει το μυστικό που ο ίδιος έμαθε: την αυτάρκεια σε κάθε περίσταση, είτε χορτασμένος είτε πεινασμένος, είτε αφθονών είτε σε έλλειψη — διότι «πάντα ισχύω εν τω ενδυναμούντι με Χριστώ». Ο Χρυσόστομος δείχνει ότι αυτή η χαρά δεν είναι το κοσμικό γέλιο αλλά μια βαθιά ευφροσύνη συμβατή με δάκρυα για την αμαρτία· ότι αυτή η ειρήνη είναι μεγαλύτερη από ό,τι μπορεί να συλλάβει ο νους· και ότι αυτή η αυτάρκεια δεν είναι φυσική άνεση αλλά μια τέχνη που κερδίζεται με κόπο. Το τέταρτο κεφάλαιο της προς Φιλιππησίους συγκεντρώνει ολόκληρη την επιστολή σε μία φωτεινή πρόσκληση: χαίρετε, μη μεριμνάτε για τίποτε, και αναπαυθείτε στη δύναμη του Άλλου.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Φιλιππησίους 4 — την έκκληση του Παύλου προς την Ευοδία και τη Συντύχη να φρονούν το αυτό, και την πρόσκλησή του να «χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε»· ας γίνει γνωστή η επιείκειά σας προς πάντας, διότι ο Κύριος εγγύς· μη μεριμνάτε για τίποτε, αλλά εν παντί τη προσευχή και τη δεήσει μετά ευχαριστίας τα αιτήματα υμών γνωριζέσθω προς τον Θεόν, και η ειρήνη του Θεού η υπερέχουσα πάντα νουν φρουρήσει τας καρδίας υμών και τα νοήματα υμών· η εντολή να λογίζεστε όσα είναι αληθή, σεμνά, δίκαια, αγνά, προσφιλή και ευφήμα· η χαρά του για την ανανεωμένη φροντίδα τους προς αυτόν· η μεγάλη ομολογία αυταρκείας — «έμαθον εν οις είμι αυτάρκης είναι… πάντα ισχύω εν τω ενδυναμούντι με Χριστώ»· τις ευχαριστίες του για το δώρο τους, οσμήν ευωδίας, θυσίαν ευπρόσδεκτον τω Θεώ· και την υπόσχεση ότι ο Θεός θα πληρώσει πάσαν χρείαν αυτών κατά τον πλούτον αυτού εν δόξη.
Μελετήστε

Μελέτη

Πώς μπορεί ο Παύλος να διατάξει χαρά «πάντοτε», ακόμη και προς τους θλιμμένους; Διότι η χαρά που εννοεί δεν εξαρτάται καθόλου από τις περιστάσεις. Ο Χρυσόστομος χαρακτηρίζει τον άνθρωπο που την έχει: εκείνος που είναι εν Θεώ χαίρεται πάντοτε — ναι, ακόμη κι αν θλίβεται, ακόμη κι αν υποφέρει οτιδήποτε, ένας τέτοιος άνθρωπος πάντοτε χαίρεται. Το αντίδοτο στο άγχος, λοιπόν, είναι η προσευχή με ευχαριστία, και το αποτέλεσμα είναι μια φρουρά που τίθεται επί της καρδιάς από μια ειρήνη πέρα από κάθε κατανόηση. Διότι αν η συμφιλίωση που ο Θεός επέτυχε με τους εχθρούς Του ήδη υπερβαίνει την κατανόησή μας, πόσο μεγαλύτερος είναι ο Θεός που τη δίνει; πολύ περισσότερο ο ίδιος ο Θεός, ο διδούς την ειρήνη, υπερβαίνει πάντα νουν, όχι μόνο τον δικό μας αλλά και των αγγέλων και των ανωτέρων δυνάμεων. Αυτή δεν είναι εύθραυστη γαλήνη που το επόμενο κακό νέο μπορεί να συντρίψει· είναι η ίδια η ειρήνη του Θεού που στέκεται φρουρός επί ενός νου που παρέδωσε τις μέριμνές του σε Αυτόν.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Παύλος αποκαλύπτει έπειτα την πειθαρχία πίσω από τη γαλήνη του: την αυτάρκεια τόσο στην αφθονία όσο και στην έλλειψη. Μπορεί να υποθέσουμε ότι η αφθονία δεν χρειάζεται αρετή — αλλά ο Χρυσόστομος μας διορθώνει, διότι η ευημερία έχει καταστρέψει περισσότερες ψυχές από τη φτώχεια· επιμένει ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη αρετής στην αφθονία, όχι λιγότερο από ό,τι στην έλλειψη, αφού πολλοί που έρχονται σε αφθονία γίνονται αργοί ή υπερήφανοι. Ο Παύλος, χορτασμένος ή πεινασμένος, παρέμεινε ο ίδιος άνθρωπος, ούτε συντριμμένος από την έλλειψη ούτε φουσκωμένος από την αφθονία — μια ομοιομορφία που δεν είναι φυσική ιδιοσυγκρασία αλλά μαθεμένη μέσω μακράς άσκησης. Και η πηγή της ονομάζεται χωρίς αμφισημία στην ίδια τη διάσημη καύχηση του Παύλου. Μήπως το «πάντα ισχύω» ακούγεται σαν αυτοπεποίθηση, ο Χρυσόστομος αποδίδει την τιμή εκεί όπου ανήκει: Η επιτυχία δεν είναι δική μου, αλλά Εκείνου που μου έδωσε δύναμη. Η αυτάρκης ψυχή δεν είναι η ισχυρή ψυχή αλλά η ψυχή που έπαψε να εμπιστεύεται τη δική της δύναμη και έγειρε όλο το βάρος της στον Χριστό.
Απαντήστε

Απόκριση

Πού σας τρώει το άγχος αυτή τη στιγμή; Η θεραπεία του Παύλου δεν είναι να σφίξετε τα δόντια αλλά να προσευχηθείτε — «εν παντί τη προσευχή και τη δεήσει μετά ευχαριστίας» — και έπειτα να αφήσετε την ειρήνη του Θεού, που είναι μεγαλύτερη από ό,τι μπορεί να χωρέσει η κατανόησή σας, να σταθεί φρουρός επί της καρδιάς σας. Παραδώστε τη μέριμνα και αφήστε Αυτόν να αγρυπνεί. Και μην περιμένετε να βελτιωθούν οι περιστάσεις σας πριν υπακούσετε στην εντολή να χαίρεστε· ο Χρυσόστομος λέει ότι ο άνθρωπος που είναι εν Θεώ χαίρεται πάντοτε, ακόμη και εν θλίψει. Μάθετε την αυτάρκεια όπως την έμαθε ο Παύλος — ως τέχνη, με άσκηση — και προσέχετε ιδιαίτερα στην αφθονία, όπου ο κίνδυνος να λησμονήσετε τον Θεό είναι μεγαλύτερος, όχι μικρότερος. Πάνω απ’ όλα, αρνηθείτε την ψευδή ανάγνωση του «πάντα ισχύω». Δεν είναι καύχημα της δικής σας αντοχής αλλά ομολογία εξάρτησης: η επιτυχία δεν είναι δική σας, αλλά Εκείνου που δίνει τη δύναμη. Στηριχθείτε εκεί, και θα διαπιστώσετε ότι μπορείτε να υποφέρετε ό,τι κάποτε φαινόταν ανυπόφορο.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ της ειρήνης, που μας προστάζεις να χαίρουμε πάντοτε και να μη μεριμνούμε για τίποτε: δίδαξε την καρδιά μου εκείνη τη χαρά που δεν εξαρτάται από τις περιστάσεις μου αλλά από Εσένα, ώστε ακόμη και εν θλίψει να χαίρω εν Κυρίω. Δέξου τις μέριμνες που με ταράζουν καθώς τις φέρνω σε Εσένα με προσευχή και δέηση μετά ευχαριστίας, και θέσε την ειρήνη Σου, που υπερβαίνει κάθε κατανόηση, ως φρουρό επί της καρδιάς και του νου μου διά Ιησού Χριστού. Γύμνασέ με στο μυστικό που έμαθε ο Παύλος — να είμαι αυτάρκης είτε χορτασμένος είτε πεινασμένος, είτε αφθονών είτε εν ελλείψει — και κράτα με άγρυπνο στην αφθονία όχι λιγότερο από ό,τι στην έλλειψη. Ας μη εμπιστευθώ ποτέ τη δική μου δύναμη, αλλά ας ομολογήσω με τον απόστολό Σου ότι ό,τι μπορώ να κάνω δεν είναι δικό μου, αλλά Σού που με ενδυναμώνεις. Πλήρωσε πάσαν χρείαν μου κατά τον πλούτον Σου εν δόξη, ώστε να ζήσω προς δόξαν Σου· διά Χριστού του Κυρίου ημών, μετά του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ομιλίαι του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →