← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ψαλμοί 123-124 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Ψαλμοί 123-124Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Σε εποχές χλευασμού και αιφνίδιας επίθεσης, ο λαός του Θεού πάντοτε σήκωνε τα μάτια του πέρα από το χάος της γης. Οι στοχασμοί του Ιωάννη Καλβίνου στους Ψαλμούς 123 και 124 μας οδηγούν σε αυτή την ανοδική ματιά. Δείχνει πώς οι πιστοί, αφού στερήθηκαν κάθε επίγεια άμυνα, ανακαλύπτουν ότι η μόνη τους ασφάλεια βρίσκεται στην αμετάβλητη δύναμη Εκείνου που κατοικεί στους ουρανούς. Μέσα από αυτά τα αρχαία άσματα ο Καλβίνος μας προσκαλεί να θυμηθούμε ότι η απελευθέρωση δεν είναι ποτέ καρπός της δικής μας δύναμης αλλά δώρο του Κυρίου που έκανε τον ουρανό και τη γη. Σήμερα ακούμε ξανά ώστε οι δικές μας δοκιμασίες να μας οδηγήσουν στην ίδια εμπιστευτική εξάρτηση.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ηρέμησε την καρδιά σου και διάβασε τους Ψαλμούς 123 και 124 αργά. Πρόσεξε την επαναλαμβανόμενη κραυγή για έλεος και τις ζωντανές εικόνες των υπερχειλιζόντων υδάτων και των σπασμένων παγίδων. Άσε τα λόγια να σου θυμίσουν ότι η Εκκλησία πάντοτε αντιμετώπιζε περιφρόνηση και κίνδυνο, όμως πάντοτε διαφυλάχθηκε από τον Κύριο που είναι με το μέρος μας. Διάβασε προσδοκώντας το Πνεύμα να διεγείρει νέα εμπιστοσύνη στον Θεό του οποίου η βοήθεια δεν αποτυγχάνει ποτέ.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ξεκινά εξετάζοντας το πιθανό πλαίσιο και τον σκοπό του Ψαλμού 123. 1. Υψώνω τα μάτια μου προς εσένα που κατοικείς στους ουρανούς. Είναι αβέβαιο σε ποια εποχή ή ακόμη και από ποιον προφήτη συντέθηκε αυτός ο ψαλμός. Δεν θεωρώ πιθανό ότι ο Δαβίδ ήταν ο συγγραφέας του επειδή όταν θρηνεί τις διώξεις που υπέστη την εποχή του Σαούλ συνηθίζει να παρεμβάλλει κάποιες ιδιαίτερες αναφορές στον εαυτό του. Η γνώμη μου λοιπόν είναι μάλλον ότι αυτή η μορφή προσευχής συντέθηκε για όλους τους ευσεβείς από κάποιον προφήτη είτε όταν οι Ιουδαίοι ήταν αιχμάλωτοι στη Βαβυλώνα είτε όταν ο Αντίοχος Επιφανής ασκούσε εναντίον τους την πιο ανελέητη σκληρότητα. Όπως και αν έχει το πράγμα το Άγιο Πνεύμα με την έμπνευση του οποίου ο προφήτης το παρέδωσε στον λαό μας καλεί να καταφύγουμε στον Θεό όταν ποτέ ασεβείς άνθρωποι διώκουν άδικα και υπεροπτικά όχι μόνο έναν ή δύο από τους πιστούς αλλά ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας. Επιπλέον ο Θεός ονομάζεται εδώ ρητά ο Θεός που κατοικεί στους ουρανούς όχι απλώς για να διδάξει τον λαό του να εκτιμά τη θεία δύναμη όπως της αξίζει αλλά και γιατί όταν δεν απομένει καμία ελπίδα βοήθειας γι αυτούς στη γη ναι μάλλον όταν η κατάστασή τους είναι απελπιστική ακριβώς σαν να ήταν ξαπλωμένοι στον τάφο ή σαν να είχαν χαθεί σε λαβύρινθο τότε να θυμούνται ότι η δύναμη του Θεού παραμένει στον ουρανό σε αμείωτη και άπειρη τελειότητα. Έτσι αυτά τα λόγια φαίνεται να περιέχουν μια σιωπηρή αντίθεση ανάμεσα στην ταραγμένη και συγκεχυμένη κατάσταση αυτού του κόσμου και στη βασιλεία του Θεού στον ουρανό από όπου αυτός διαχειρίζεται και κυβερνά όλα τα πράγματα ώστε όποτε του αρέσει να ηρεμεί όλες τις ταραχές του κόσμου να έρχεται σε βοήθεια των απελπισμένων και απεγνωσμένων να αποκαθιστά το φως διαλύοντας το σκοτάδι και να εγείρει όσους είχαν ριχθεί κάτω και ήταν πεσμένοι στο έδαφος. Αυτό το επιβεβαιώνει ο προφήτης με το ρήμα υψώνω που υπονοεί ότι παρόλο που όλες οι επίγειες πηγές μας αποτυγχάνουν πρέπει να υψώνουμε τα μάτια μας προς τον ουρανό όπου ο Θεός παραμένει αμετάβλητα ο ίδιος παρά την τρελή ορμή των ανθρώπων που αναποδογυρίζουν όλα τα πράγματα εδώ κάτω. Εκείνος στη συνέχεια ξεδιπλώνει το νόημα των δούλων που κοιτάζουν το χέρι των κυρίων τους. 2. Ιδού όπως τα μάτια των δούλων κοιτάζουν το χέρι των κυρίων τους. Αυτή η παρομοίωση είναι πολύ κατάλληλη για την παρούσα περίπτωση. Υπονοεί ότι χωρίς την προστασία του Θεού οι αληθινοί πιστοί δεν έχουν καμία παρηγοριά είναι εντελώς αφοπλισμένοι και εκτεθειμένοι σε κάθε είδους αδικίες δεν έχουν ούτε δύναμη ούτε θάρρος να αντισταθούν με λίγα λόγια ότι η ασφάλειά τους εξαρτάται εξ ολοκλήρου από βοήθεια που προέρχεται από άλλον. Γνωρίζουμε πόσο ντροπιαστικά αντιμετωπίζονταν οι δούλοι στην αρχαιότητα και τι μομφές μπορούσαν να εκτοξευθούν εναντίον τους ενώ όμως δεν τολμούσαν να κουνήσουν ούτε δάχτυλο για να αποκρούσουν την προσβολή. Εφόσον λοιπόν στερούνταν κάθε μέσο άμυνας το μόνο που τους απέμενε να κάνουν ήταν αυτό που λέγεται εδώ να ζητούν την προστασία των κυρίων τους. Η ίδια εξήγηση ισχύει εξίσου και για την περίπτωση των δουλών. Η κατάστασή τους ήταν πράγματι ντροπιαστική και ταπεινωτική αλλά δεν υπάρχει λόγος να ντρεπόμαστε ή να προσβαλλόμαστε που συγκρινόμαστε με δούλους εφόσον ο Θεός είναι ο υπερασπιστής μας και θέτει τη ζωή μας υπό την προστασία του ο Θεός λέω που σκοπίμως μας αφοπλίζει και μας απογυμνώνει από κάθε επίγεια βοήθεια ώστε να μάθουμε να στηριζόμαστε στη χάρη του και να αρκούμαστε μόνο σε αυτήν. Εφόσον παλαιότερα ήταν κεφαλαιώδες έγκλημα για τους δούλους να φέρουν μαζί τους σπαθί ή οποιοδήποτε άλλο όπλο και αφού ήταν εκτεθειμένοι σε κάθε είδους βλάβες οι κύριοι συνήθιζαν να τους υπερασπίζονται με τόσο περισσότερο ζήλο όταν κάποιος τους ασκούσε βία χωρίς αιτία. Ούτε μπορεί να αμφισβητηθεί ότι ο Θεός όταν μας βλέπει να στηριζόμαστε αποκλειστικά στην προστασία του και να απαρνιόμαστε κάθε εμπιστοσύνη στις δικές μας πηγές θα μας συναντήσει ως υπερασπιστής μας και θα μας προφυλάξει από κάθε ενόχληση που θα μας προσφερθεί. Είναι όμως βέβαιο ότι έχουμε εδώ κατάλληλα την περιγραφή μιας περιόδου κατά την οποία ο λαός του Θεού είχε μειωθεί σε κατάσταση ακραίας ανάγκης και είχε φερθεί ακόμη και στο χείλος της απελπισίας. Όσον αφορά τη λέξη χέρι είναι πολύ γνωστό ότι τίθεται για βοήθεια. Προχωρώντας στον Ψαλμό 124 ο Καλβίνος τονίζει την επαναλαμβανόμενη διακήρυξη της παρουσίας του Κυρίου με τον λαό του. 2. Αλλά για τον Ιεχωβά που ήταν με το μέρος μας. Δεν είναι χωρίς λόγο που επαναλαμβάνει δύο φορές την ίδια πρόταση. Όσο βρισκόμαστε σε κίνδυνο ο φόβος μας είναι υπερβολικός αλλά μόλις σωθούμε μειώνουμε το μέγεθος της συμφοράς μας και ο Σατανάς εξαπατώντας μας με αυτό το τέχνασμα μας οδηγεί να σκοτίσουμε τη χάρη του Θεού. Αφού λοιπόν αφού διατηρηθήκαμε θαυμαστά από τον Κύριο τις περισσότερες φορές επινοούμε κάθε είδους φανταστικές περιστάσεις για να εξαλείψουμε από το νου μας την ανάμνηση της χάρης του ο Δαβίδ εισάγοντας τον λαό σαν να έχει μείνει έκπληκτος σκοπίμως εμμένει στην ενίσχυση του κινδύνου. Σε αυτά τα λόγια τίθεται ένα χαλινάρι σε εμάς για να μας κρατά να διαλογιζόμαστε τους κινδύνους μας μήπως η αίσθηση της χάρης του Θεού εξαφανιστεί από τον νου μας. Η κοινή μετάφραση Αν δεν ήταν ο Κύριος με το μέρος μας δεν εκφράζει επαρκώς το νόημα του Δαβίδ επειδή αυτός βεβαιώνει ότι η απελευθέρωση και η σωτηρία του λαού προήλθαν από τίποτε άλλο παρά από τη βοήθεια του Θεού και ταυτόχρονα δείχνει ότι αυτή η βοήθεια ήταν και βέβαιη και φανερή. Δύο πράγματα λοιπόν πρέπει να σημειωθούν εδώ διακριτά πρώτον ότι ο Κύριος ήταν παρών για να προσφέρει βοήθεια στους δούλους του και είχε πάρει το μέρος τους και δεύτερον ότι όντας ήδη σε απελπιστική κατάσταση δεν μπορούσαν με βοήθεια από κανένα άλλο μέρος ή με άλλο τρόπο να διαφύγουν τον κίνδυνο. Έτσι διδασκόμαστε ότι οι άνθρωποι τότε μόνο αποδίδουν τη δόξα της διατήρησής τους στον Θεό όταν πεισθούν ότι αυτός είναι τόσο ευνοϊκά διακείμενος προς αυτούς ώστε να τους υπερασπίζεται και να τους διατηρεί ασφαλείς. Στη δεύτερη πρόταση εξυμνείται με υψηλούς όρους η άπειρη δύναμη του Θεού για την οποία είχε δώσει άφθονη απόδειξη απελευθερώνοντας τον λαό για να μας διδάξει ότι ένας τέτοιος τρόπος διατήρησης δεν ανήκει στον άνθρωπο. Με το ουσιαστικό αδάμ που όταν είναι συλλογικό σημαίνει ανθρώπους γενικά ο Δαβίδ φαίνεται να δηλώνει έναν τεράστιο αριθμό εχθρών. Ο λαός του Θεού σαν να είχε πει δεν είχε να αντιπαρατεθεί μόνο εναντίον λίγων ανθρώπων ή εναντίον ενός έθνους αλλά δέχθηκε επίθεση από σχεδόν ολόκληρο τον κόσμο αφού είναι άφθονα φανερό ότι όλη η ανθρωπότητα ήταν εχθροί των Ιουδαίων.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Καλβίνος στη συνέχεια εφαρμόζει αυτούς τους ψαλμούς στη συνεχιζόμενη εμπειρία της Εκκλησίας από τον χλευασμό. 3. Ελέησέ μας, ω Ιεχωβά! κ.λπ. Ο Ψαλμωδός προχωρεί και επιβεβαιώνει την προηγούμενη διδασκαλία. Είχε πει ότι οι ευσεβείς, βρίσκοντας τον εαυτό τους εντελώς συντετριμμένους στο πνεύμα και καταβεβλημένους, κατεύθυναν εντατικά τα μάτια τους προς το χέρι του Θεού· τώρα προσθέτει ότι είναι γεμάτοι ονείδη. Από αυτό μαθαίνουμε ότι οι πονηροί δεν τους επιτέθηκαν μόνο με τέτοιους τρόπους βίας που τους υπέβαλλε ο νους τους, αλλά ότι με τη χλεύη τους σαν να ποδοπατούσαν τα παιδιά του Θεού. Η επανάληψη της προσευχής, Ελέησέ μας, που είναι σημείο έντονης και φλογερής επιθυμίας, δείχνει ότι είχαν μειωθεί στον τελευταίο βαθμό της δυστυχίας. Όταν ο χλευασμός προστίθεται στις αδικίες, δεν υπάρχει τίποτε που να προξενεί βαθύτερη πληγή σε καλά συγκροτημένες ψυχές. Ο Προφήτης λοιπόν παραπονιέται κυρίως γι' αυτό, σαν να ήταν η ολοκλήρωση όλων των συμφορών. Λέει ότι πλούσιοι και υπερήφανοι άνθρωποι μεταχειρίζονταν την Εκκλησία με υπεροπτικό θρίαμβο· διότι συνήθως συμβαίνει ότι όσοι είναι υψωμένοι στον κόσμο, κοιτάζουν με περιφρόνηση τον λαό του Θεού. Η λάμψη της τιμής και της δύναμής τους θαμπώνει τα μάτια τους, ώστε δεν κάνουν λογαριασμό για τη πνευματική βασιλεία του Θεού· ναι, όσο περισσότερο ευημερούν οι πονηροί και χαμογελούν από την τύχη, τόσο περισσότερο φουσκώνει η υπερηφάνειά τους, και τόσο πιο βίαια πετάει τον αφρό της. Αυτό το χωρίο μας διδάσκει ότι δεν είναι νέο πράγμα η Εκκλησία να περιφρονείται από τα παιδιά αυτού του κόσμου που αφθονούν σε πλούτη. Το επίθετο υπερήφανοι εφαρμόζεται δικαίως στα ίδια πρόσωπα που περιγράφονται ως πλούσιοι· διότι ο πλούτος γεννά υπερηφάνεια καρδιάς. Περαιτέρω, καθώς βλέπουμε ότι παλαιά η Εκκλησία του Θεού ήταν καλυμμένη με ονείδη και δεικνυόταν με το δάχτυλο του χλευασμού, δεν πρέπει να αποθαρρυνόμαστε αν ο κόσμος μας περιφρονεί, ούτε πρέπει να επιτρέπουμε στην πίστη μας να κλονίζεται από τους πονηρούς όταν μας επιτίθενται με τις χλεύες τους, ναι, ακόμη και όταν μας δυσφημούν με την επιβλαβή και υβριστική γλώσσα τους. Πρέπει πάντοτε να έχουμε κατά νου αυτό που καταγράφεται εδώ, ότι η καρδιά όχι μόνο ενός ανθρώπου, ή λίγων, αλλά ολόκληρης της Εκκλησίας, ήταν γεμάτη όχι μόνο με τη βία, τη σκληρότητα, την πανουργία και άλλες κακές πράξεις των πονηρών, αλλά και με ονείδη και χλευασμό. Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι όλη η υπεροχή και η υπερηφάνεια που υπάρχει στον κόσμο αντιπροσωπεύονται εδώ ως σε αντίθεση με την Εκκλησία, ώστε να λογίζεται ως τίποτε καλύτερο από «το σκύβαλο του κόσμου και το αποκάθαρμα όλων των πραγμάτων», όπως δηλώνει ο Απόστολος Παύλος στην Α' Κορινθίους 4:13. Όταν το ίδιο συμβαίνει σε εμάς σήμερα, ας αφήσουμε τους πονηρούς να φουσκώνουν με την υπερηφάνειά τους μέχρι να σπάσουν· και ας αρκεί σε εμάς να γνωρίζουμε ότι παρ' όλα αυτά είμαστε πολύτιμοι ενώπιον του Θεού. Με το ρήμα χορταίνω, ιδιαίτερα καθώς επαναλαμβάνεται εμφατικά, ο Προφήτης σκόπευε να εκφράσει μια μακροχρόνια καταπίεση, η οποία γέμιζε τις καρδιές των ευσεβών με κόπωση και λύπη. Πόσο αναγκαίο είναι το μάθημα που διδάσκεται σε αυτό το κείμενο στην εποχή μας, δεν απαιτεί μακρά συζήτηση για να αποδειχθεί. Βλέπουμε την Εκκλησία στερημένη από κάθε κοσμική προστασία, και να κείται κάτω από τα πόδια των εχθρών της, που αφθονούν σε πλούτη και είναι οπλισμένοι με τρομερή δύναμη. Βλέπουμε τους Παπικούς να υψώνονται με θάρρος και με όλη τους τη δύναμη να χύνουν τις χλεύες τους εναντίον μας και ολόκληρης της λατρείας του Θεού. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν αναμεμειγμένοι μεταξύ μας, και πετούν παντού, Επικούρειοι, που χλευάζουν την απλότητά μας. Υπάρχουν επίσης πολλοί γίγαντες, που μας κατακλύζουν με ονείδη· και αυτή η αισχρότητα διήρκεσε από την εποχή που το Ευαγγέλιο άρχισε να αναδύεται από τις διαφθορές του Παπισμού μέχρι σήμερα. Τι απομένει λοιπόν να γίνει, παρά, βρίσκοντας τον εαυτό μας περιτριγυρισμένο από σκοτάδι από όλες τις πλευρές, να ζητούμε το φως της ζωής στον ουρανό; και η ψυχή μας, μολονότι μπορεί να είναι γεμάτη μέχρι κορεσμού με κάθε είδος ονειδών, να αναπνέει προσευχές προς τον Θεό για απελευθέρωση με την επιμονή του πεινασμένου; Καταλήγει κατευθύνοντας τα μάτια μας στον Δημιουργό του οποίου το όνομα παραμένει η αδιάλειπτη βοήθειά μας. πρέπει να σημειωθεί ότι οι πιστοί, καθαρισμένοι από κάθε ψευδή εμπιστοσύνη, μπορούν να καταφύγουν αποκλειστικά στη βοήθειά του, και στηριζόμενοι σε αυτήν, μπορούν ατρόμητα να περιφρονούν ό,τι ο Σατανάς και ο κόσμος μπορεί να σχεδιάσουν εναντίον τους. Το όνομα του Θεού δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο ίδιος ο Θεός· όμως σιωπηρά μεταφέρει μια σημαντική ιδέα, υποδηλώνοντας ότι καθώς μας αποκάλυψε τη χάρη του με τον λόγο του, έχουμε έτοιμη πρόσβαση σε αυτόν, ώστε ζητώντας τον να μην χρειάζεται να πάμε μακριά, ή να ακολουθήσουμε μακρούς κυκλικούς δρόμους. Ούτε είναι χωρίς λόγο που ο Ψαλμωδός ξανά τιμά τον Θεό με τον τίτλο του Δημιουργού. Γνωρίζουμε με τι ανησυχία ταράζονται οι νόες μας μέχρι να υψώσουν τη δύναμη του Θεού στο κατάλληλο ύψος της, ώστε, ολόκληρος ο κόσμος να τεθεί υπό αυτήν, αυτή μόνο να είναι υπέρτατη· το οποίο δεν μπορεί να συμβεί εκτός αν πεισθούμε ότι όλα τα πράγματα υπόκεινται στο θέλημά του. Δεν έδειξε μία φορά και σε μια στιγμή τη δύναμή του στη δημιουργία του κόσμου και μετά την απέσυρε, αλλά την αποδεικνύει συνεχώς στη διακυβέρνηση του κόσμου. Επιπλέον, μολονότι όλοι οι άνθρωποι ελεύθερα και δυνατά ομολογούν ότι ο Θεός είναι ο Δημιουργός του ουρανού και της γης, ώστε ακόμη και οι πιο πονηροί να ντρέπονται να του αρνηθούν την τιμή αυτού του τίτλου, όμως μόλις παρουσιαστεί κάποιος τρόμος σε εμάς, τότε ελεγχόμαστε για απιστία, μόλις αποδίδοντας οποιαδήποτε αξία στη βοήθεια που έχει να προσφέρει.
Απαντήστε

Απόκριση

Σε ποιες από τις παρούσες περιστάσεις σου χρειάζεσαι περισσότερο να υψώσεις τα μάτια σου προς τον Θεό που κατοικεί στους ουρανούς; Πώς η ανάμνηση παλαιών απελευθερώσεων ενισχύει την ελπίδα σου όταν προκύπτουν νέοι κίνδυνοι; Με ποιους τρόπους μπορείς να ασκηθείς στο να εξαρτάσαι μόνο από το όνομα του Κυρίου και όχι από ορατές πηγές;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καθήμενος, πρὸς σὲ μόνῳ ἀναβλέπομεν καὶ ζητοῦμεν τὸ ἔλεός σου ἐν μέσῳ τοῦ ὀνειδισμοῦ τῶν ὑπερηφάνων. Διὰ τῆς κυριαρχικῆς σου χάριτος καὶ τῆς πιστότητος τῆς διαθήκης σου, σύντριψον πᾶσαν παγίδα ἡ ὁποία ἐμπλέκει τὸν λαόν σου καὶ κατάπαυσον τὰ ὑπερήφανα ὕδατα τὰ ὁποῖα ἐγείρονται ἐναντίον ἡμῶν. Ἡ βοήθειά μας εὑρίσκεται μόνον ἐν τῷ ὀνόματί σου, ὦ Ποιητὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὁ ὁποῖος διατηρεῖς ἡμᾶς κατὰ τὸν λόγον σου. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →