← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ο Κριτής που Κρίθηκε, και η Μακροθυμία των Πτωχών: Ψαλμοί 9 και 10

Ψαλμοί 9-10Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα
Στην ελληνική και λατινική αρίθμηση οι Ψαλμοί 9 και 10 λογίζονται ως ένας ενιαίος Ψαλμός, και η Εκκλησία τους αναγινώσκει ως μία μακρά κίνηση: το θριαμβευτικό άσμα του Κυρίου ο οποίος κρίθηκε και τώρα κρίνει, και η κραυγή των πτωχών υπό τη μακρά σκιά του διώκτου. Ο Νήλ και ο Λίτλντεϊλ συγκεντρώνουν τους Πατέρες της Ανατολής και της Δύσεως επί αμφοτέρων, και οι Πατέρες ακούουν εν αυτοίς πρώτον την φωνήν του Χριστού — του Αιωνίου Υιού ο οποίος διετήρησε το δικαίωμά Του «να επαναλάβη εκείνην την ζωήν την οποίαν εκουσίως κατέθεσα» — και έπειτα την φωνήν της Εκκλησίας Του, πάσης πιστής ψυχής «εγερθείσης εκ των πυλών του θανάτου». Ο Ψαλμός 9 είναι πλήρης φωτός: τα έθνη ελεγχθέντα, το όνομα του εχθρού εξαλειφθέν εις τον αιώνα, ο Κύριος ενθρονισμένος «ίνα κρίνη την οικουμένην εν δικαιοσύνη». Ο Ψαλμός 10 στρέφεται προς το σκότος το οποίον παραμένει — «Διά τι απέστης μακρόθεν, Κύριε;» — την φαινομενικήν απουσίαν του Θεού ενώ οι ασεβείς μαίνονται, τον διωγμόν τον οποίον οι Πατέρες βλέπουν εκτεινόμενον έως του Αντιχρίστου. Αλλ' οι δύο Ψαλμοί λήγουν ως εις: «Κύριος βασιλεύει εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος», και «την επιθυμίαν των πτωχών εισήκουσας». Ο Κριτής δεν ελησμόνησε· η υπομονή των πραέων ου μη απολεσθή.
Διαβάστε
Διάβασε πρώτα τον Ψαλμό 9 ως άσμα νίκης. «Θα δώσω ευχαριστίας εις Σε, Κύριε, εξ όλης της καρδίας μου» — και αμέσως οι εχθροί οπισθοχωρούν: «θα πέσουν και θα αφανισθούν ενώπιον της παρουσίας Σου». Ο Κύριος «υπεστήριξε το δίκαιόν μου και την υπόθεσίν μου», «εκάθισε επί θρόνου κρίνων δικαίως»· Αυτός «επέπληξε τα έθνη, και απώλεσε τον ασεβή», και «εξήλειψε το όνομα αυτών εις τον αιώνα του αιώνος». Αυτός «θα διαμένει εις τον αιώνα», και «θα κρίνει την οικουμένην εν δικαιοσύνη». Είναι «καταφύγιον διά τον καταπιεζόμενον, ακόμη και καταφύγιον εν καιρώ ανάγκης»· «οι γινώσκοντες το όνομά Σου θα ελπίσουν επ’ Εσέ, διότι Συ, Κύριε, ουδέποτε εγκατέλειψας τους ζητούντας Σε». Ο Ψαλμός ανυψώνεται εις την προειδοποίησιν — «οι ασεβείς θα ριφθούν εις τον άδην, και πάντες οι λαοί οι λησμονήσαντες τον Θεόν» — και εις την παρηγορίαν: «ο πτωχός δεν θα λησμονηθή πάντοτε· η υπομονητική αναμονή των πραέων δεν θα αφανισθή εις τον αιώνα». Έπειτα ο Ψαλμός 10 ανοίγει την πληγήν: «Διατί ίστασαι τόσον μακράν, Κύριε, και κρύπτεις το πρόσωπόν Σου εν τω καιρώ της ανάγκης;» Ο ασεβής καυχάται, «Τούτο, ουδέποτε θα καταβληθώ»· «Ο Θεός ελησμόνησε· κρύπτει το πρόσωπόν Του». Και ο Ψαλμός αποκρίνεται με προσευχήν: «Ανάστα, Κύριε Θεέ, και ύψωσον την χείρα Σου· μη λησμονήσης τον πτωχόν… Συ είσαι ο βοηθός του αβοηθήτου». Κλείει εν ανακτηθείση θριάμβω: «Ο Κύριος είναι Βασιλεύς εις τον αιώνα του αιώνος… Κύριε, Συ ήκουσας την επιθυμίαν του πτωχού».
Μελετήστε
Ο Ψαλμός 9 υπόσχεται ότι ο Κύριος «ποτέ δεν απέτυχε εκείνους που σε αναζητούν». Αλλά πώς, ρωτούν οι Πατέρες, μπορεί να αναζητηθεί ο Κύριος που είναι παρών παντού; Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος απαντά ότι η δυσκολία δεν είναι στον Θεό αλλά σε εμάς: Αν και είναι παρών, οι κοσμικές σκέψεις μας τυφλώνουν τόσο πολύ ώστε να μην τον βρίσκουμε. Όπως οι άνδρες των Σοδόμων που ψηλάφησαν για την πόρτα του Λώτ και δεν μπορούσαν να την βρουν, η κοσμική καρδιά ψηλαφεί μάταια για την αληθινή Πόρτα — όχι επειδή ο Χριστός είναι μακριά, αλλά επειδή τα μάτια είναι σκοτισμένα. Και όταν ο ίδιος Ψαλμός ονομάζει «τις πύλες του θανάτου» από τις οποίες η ψυχή ανυψώνεται, ο Μακάριος Αυγουστίνος ερμηνεύει αυτές τις πύλες όχι ως τόπο αλλά ως τις επιθυμίες που οδηγούν εκεί. Λαμβανόμενες ως προσευχή των μελών παρά της Κεφαλής, οι πύλες του θανάτου είναι, λέει, Όλες οι διεφθαρμένες επιθυμίες, διότι μέσω αυτών είναι ο δρόμος προς τον θάνατο. Το να ανυψωθεί κανείς από τις πύλες του θανάτου, λοιπόν, είναι να αποσυρθεί από τις ίδιες τις ορέξεις που ανοίγουν τον δρόμο προς τα κάτω. Η Ανάσταση της Κεφαλής γίνεται η καθημερινή διάσωση των μελών από τα πάθη που θα τα κατέστρεφαν.
Σκεφτείτε
Ο Ψαλμός 10 αντιμετωπίζει το δυσκολότερο γεγονός της πνευματικής ζωής: ο διώκτης φαίνεται να ευημερεί, και ο Θεός φαίνεται να «στέκεται μακριά». Αλλά οι Πατέρες μετατρέπουν ακόμη και τη φωτιά του διωγμού προς το καλό. Όπου η Βουλγάτα διαβάζει, «Ενώ ο υπερήφανος είναι αλαζονικός, ο φτωχός φλέγεται», ο Άγιος Γρηγόριος ακούει τον καθαρισμό του χρυσού: καθώς ο χρυσός αυξάνεται σε τέλεια καθαρότητα μέσα στον κλίβανο, έτσι, συνεχίζει, έτσι οι ψυχές των δικαίων υποφέροντας τον κλίβανο της θλίψης γίνονται αγιότερες, η σκουριά τους καίγεται. Ο Τερτυλλιανός είχε διδάξει το ίδιο για τις επιθέσεις του διαβόλου: Αυτά είναι τα πύρινα βέλη του διαβόλου, μέσω των οποίων η πίστη μας καίει πιο καθαρά και λαμπρά. Τα βέλη που προορίζονταν να πληγώσουν γίνονται οι φυσερές που φωτίζουν τη φλόγα. Και η προσευχή του Ψαλμού, «Σύντριψε τη δύναμη του ασεβούς», διαβάζεται από τον Άγιο Κύριλλο όχι ως κραυγή για την καταστροφή του αμαρτωλού αλλά για την απελευθέρωσή του: είναι η *δύναμη* που συντρίβεται, όχι ο άνθρωπος, ώστε η δύναμή του αφαιρείται για να σωθεί ο ίδιος. Ακόμη και η προσευχή κατά του διώκτη είναι, στην καρδιά, μια προσευχή για τη σωτηρία του διώκτη.
Απαντήστε
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί απαντούν σε δύο ερωτήματα που θα κουβαλάς μέχρι το τέλος της ζωής σου. Το πρώτο: πού είναι ο Θεός όταν Τον ζητώ και δεν μπορώ να Τον βρω; Οι Πατέρες δεν σου επιτρέπουν να κατηγορείς την απουσία Του — Είναι πανταχού παρών· είναι οι «κοσμικές σκέψεις» που τυφλώνουν. Έτσι όταν η προσευχή φαίνεται κενή μην συμπεράνεις ότι ο Κύριος έχει αποσυρθεί· ρώτα αντίθετα τι έχει σκοτεινιάσει τα μάτια σου και αποστρέψου από τις διεφθαρμένες επιθυμίες που είναι οι ίδιες «ο δρόμος προς τον θάνατο». Το δεύτερο ερώτημα: γιατί ευημερούν οι πονηροί ενώ υποφέρουν οι πιστοί; Ο Ψαλμός 10 απορρίπτει τόσο την απόγνωση όσο και την πικρία. Ο κλίβανος που φαίνεται να σε καταναλώνει είναι η φωτιά που καθαρίζει τον χρυσό· τα πύρινα βέλη που προορίζονται να πληγώσουν κάνουν την πίστη σου «να καίει πιο καθαρά και πιο λαμπρά». Και όταν προσεύχεσαι εναντίον εκείνων που κάνουν το κακό μάθε από τον Άγιο Κύριλλο να προσεύχεσαι όπως προσεύχεται η Εκκλησία — να σπάσει η δύναμή τους ώστε αυτοί να σωθούν ποτέ να μην καταστραφούν. Κράτα γερά την υπόσχεση που κλείνει και τους δύο Ψαλμούς ως ένα: ο Κύριος είναι Βασιλιάς για πάντα άκουσε την επιθυμία του πτωχού και «η υπομονετική παραμονή των πραέων δεν θα χαθεί για πάντα».
Προσευχηθείτε
Κύριε ο Θεός ημών, Κριτά που κρίθηκες κάποτε επί του Σταυρού και τώρα ενθρονισμένος να κρίνεις τον κόσμο εν δικαιοσύνη· ουδέποτε απέτυχες εκείνους που σε ζητούν. Όταν οι οφθαλμοί μας τυφλώνονται από κοσμικές σκέψεις και ψηλαφούμε σε Σε όπως οι άνδρες των Σοδόμων ψηλάφων την θύραν, άνοιξον τους οφθαλμούς της καρδίας ημών, ίνα σε εύρωμεν τον πανταχού παρόντα. Ανύψωσον ημάς εκ των πυλών του θανάτου — εκ πασών των διεφθαρμένων επιθυμιών αι οποίαι είναι οδός προς θάνατον — και θέσον τους πόδας ημών εντός των πυλών της θυγατρός Σιών. Όταν φαίνησαι ιστάμενος μακράν και οι ασεβείς οργίζωνται, δίδαξον ημάς να μη απελπιζώμεθα· ποίησον τον κλίβανον της θλίψεως κάθαρσιν του χρυσίου ημών, και τα πύρινα βέλη του εχθρού τους φυσητήρας τους λαμπρύνοντας την πίστιν ημών. Σύντριψον την δύναμιν των ασεβών, ουχί προς αφανισμόν αυτών αλλά ίνα αυτοί σωθώσι· και μη επιλάθη των πτωχών, διότι Συ είσαι ο βοηθός των αβοηθήτων και η επιθυμία των ταπεινών ου μη απολεσθή. Σοι τω Βασιλεί εις τους αιώνας των αιώνων, συν τω Αναρχω Πατρί Σου και τω Παναγίω και Ζωοποιώ Πνεύματί Σου, δόξα, τιμή και προσκύνησις, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →