← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ο Κύριος είναι Βασιλιάς, και η Γη ας χαίρεται: Ψαλμοί 97 και 98

Ψαλμοί 97-98Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί ανήκουν στο μεγάλο σύμπλεγμα των βασιλικών ύμνων — Ψαλμοί 93 έως 100 — που διακηρύττουν, ξανά και ξανά, ότι ο Κύριος είναι Βασιλεύς. Η Χριστιανική Ανατολή δεν τους έχει διαβάσει ποτέ ως απλές αναμνήσεις μιας αρχαίας θεοκρατίας που αποκαταστάθηκε μετά την Αιχμαλωσία. Ο Εὐσέβιος Καισαρείας ονομάζει τον ενενηκοστό έβδομο ύμνο της Βασιλείας του Χριστού, αναφερόμενος ακόμη και στη Δευτέρα Παρουσία Του· ο Άγιος Αθανάσιος τον ονομάζει Ψαλμό παραινέσεως και δοξολογίας εν Κυρίῳ. Έτσι οι Πατέρες ακούν, κάτω από τα λόγια «Ο Κύριος βασιλεύει, ας αγαλλιάται η γη», την ενθρόνιση του αναστάντος Χριστού, του οποίου η βασιλεία σπάζει «τον ζυγό του εχθρού των ψυχών» από τον τράχηλο της ανθρωπότητας, και του οποίου η δόξα καλείται να ιδεί ολόκληρο το πρόσωπο του κόσμου — όχι μόνο η Ιουδαία. Ο Ψαλμός 98 είναι το Άσατε, το μεγάλο «νέο άσμα»: νέο, λέγουν οι Πατέρες, εξαιτίας της ασυνήθιστης φύσεως των θαυμασίων πραγμάτων που ο Θεός έχει επιτελέσει, όχι πλέον πνίγοντας έναν ανθρώπινο στρατό στην Ερυθρά Θάλασσα αλλά νικώντας τον Άρχοντα των δυνάμεων του αέρος και ανασταίνοντας τον Εαυτό Του εκ νεκρών με την ίδια Του την εγγενή δύναμη. Δύο Ψαλμοί, μία διακήρυξη: ο Βασιλεύς είναι ενθρονισμένος, και η γη προσκαλείται να αγαλλιάσει.
Διαβάστε
Διάβασε πρώτα τον Ψαλμό 97, αργά. «Ο Κύριος είναι Βασιλιάς, η γη μπορεί να χαίρεται γι' αυτό: ναι, το πλήθος των νησιών μπορεί να χαίρεται γι' αυτό. Σύννεφα και σκότος είναι γύρω Του: η δικαιοσύνη και η κρίση είναι η κατοικία του θρόνου Του.» Φωτιά προπορεύεται ενώπιον Του· οι αστραπές Του δίνουν φως στον κόσμο· «οι λόφοι έλιωσαν σαν κερί ενώπιον του Κυρίου.» Τότε οι ουρανοί διακηρύττουν τη δικαιοσύνη Του και όλος ο λαός βλέπει τη δόξα Του, ώστε «να ντροπιαστούν όλοι όσοι λατρεύουν σκαλιστά είδωλα» — διότι «λατρεύστε Αυτόν, όλοι εσείς οι θεοί.» Η Σιών ακούει και χαίρεται· ο Κύριος είναι «υψηλότερος από όλους όσοι είναι στη γη.» Τελειώνει με μια εντολή και μια υπόσχεση: «Ω εσείς που αγαπάτε τον Κύριο, προσέξτε να μισείτε το πράγμα που είναι κακό… Έχει ανατείλει φως για τους δικαίους, και χαρούμενη ευφροσύνη για όσους είναι αληθινοί στην καρδιά.» Έπειτα στρέψου στον Ψαλμό 98, το Καντάτε: «Ω ψάλλετε προς τον Κύριο ένα νέο άσμα: διότι Αυτός έχει κάνει θαυμαστά πράγματα. Με τη δική Του δεξιά χείρα, και με τον άγιο βραχίονά Του, έχει αποκτήσει ο Ίδιος τη νίκη.» Ο Κύριος έχει διακηρύξει τη σωτηρία Του ενώπιον των εθνών, και «όλα τα πέρατα του κόσμου έχουν δει τη σωτηρία του Θεού μας.» Ας κάνει θόρυβο η θάλασσα, ας χειροκροτήσουν τα ποτάμια τα χέρια τους, ας χαρούν μαζί οι λόφοι — «διότι Αυτός ήλθε να κρίνει την γη. Με δικαιοσύνη θα κρίνει τον κόσμο, και τον λαό με ευθύτητα.»
Μελετήστε
Όταν ο Ψαλμός 97 φωνάζει «Ας ντροπιαστούν όλοι όσοι λατρεύουν σκαλιστά είδωλα», οι Πατέρες βλέπουν εκπληρωμένη μπροστά στα ίδια τους τα μάτια την κατάρρευση της αρχαίας ειδωλολατρίας. Ο Μακάριος Αυγουστίνος, γράφοντας όταν αυτή η κατάρρευση ήταν φρέσκια στη ζωντανή μνήμη, μετατρέπει τον στίχο σε ερώτηση της οποίας η απάντηση είναι η δόξα του αναστημένου Χριστού: γιατί ντροπιάζονται όλοι όσοι λατρεύουν σκαλιστά είδωλα; επειδή όλος ο λαός είδε τη δόξα του. Και αντιπαραθέτει το νεκρό είδωλο με τον ζωντανό Κύριο: εκείνες οι πέτρες ήταν νεκρές, αλλά εμείς βρήκαμε την ζωντανή πέτρα. Αυτό δεν είναι θριαμβολογία εναντίον ενός λαού, αλλά η απλή ομολογία όλου του κόσμου που στρέφεται από την σκαλιστή πέτρα στην Πέτρα που είναι ζωντανή: τώρα όλος ο λαός ομολογεί τη δόξα του χριστού, και όσοι λατρεύουν πέτρες ντρέπονται. Έτσι ο εγκαταλελειμμένος ναός και η πολυσύχναστη εκκλησία είναι, για τον Αυγουστίνο, η ίδια η απόδειξη του Ψαλμού 97. Η Ανατολή διαβάζει την ίδια ενθρόνιση στον ενενηκοστό όγδοο: το «νέο άσμα» γιορτάζει πάνω απ' όλα, όπως σημειώνουν οι Έλληνες Πατέρες, τον Κύριο που ανασταίνει τον Εαυτό Του από τους νεκρούς με τη δύναμη εκείνης της Θεότητας που είχε ενώσει με την ανθρωπότητα — Αυτός που είπε, «Έχω εξουσία να καταθέσω τη ζωή Μου, και έχω εξουσία να την λάβω πάλι». Το θαύμα του Ψαλμού 98 είναι η Ανάσταση, που επιτελέστηκε όχι από ανθρώπινο ή αγγελικό χέρι αλλά από τη Δεξιά του Θεού, τον Μονογενή Υιό.
Σκεφτείτε
Και οι δύο Ψαλμοί ολοκληρώνονται στρέφοντας την έλευση του Βασιλέως προς ημάς — και οι Πατέρες δεν θα επιτρέψουν να ακουστεί η κρίσις ως απόγνωσις. Ο Ψαλμός 98 τελειώνει, «Ήλθε να κρίνη την γην… Με δικαιοσύνην θέλει κρίνει τον κόσμον.» Ο Μακάριος Αυγουστίνος ακούει εν τούτω λόγον ελπίδος όσον και φόβου, και το τονίζει μετά εκπληκτικής τρυφερότητος: ο Κύριος καθυστερεί την έλευσίν Του επίτηδες, ίνα μη χρειασθή να καταδικάση ημάς. «Η έλευσίς Του,» λέγει ο Αυγουστίνος, δεν είναι η αυτή εις πάσαν καρδίαν — η έλευσίς αυτού είναι σκληρά προς τους σκληρούς, είναι γλυκεία προς τους αγαπώντας. Και ούτω ο Χριστιανός ο προσευχόμενος «Ελθέτω η βασιλεία Σου» οφείλει να προσέχη ώστε να γίνη το είδος της καρδίας προς την οποίαν η έλευσις εκείνη είναι γλυκεία: διόρθωσον, ίνα η προσευχή σου μη ή εναντίον σου. Υπάρχει ολόκληρος η βουλή τούτων των βασιλικών Ψαλμών εν μόνῃ γραμμή. Οι λόφοι λιώνουν ως κηρός ενώπιον της παρουσίας Του — και ο κηρός, μας υπενθυμίζει Πατήρ τις, δύναται να λιώση είτε προς καταστροφήν είτε προς το να γίνη μαλακός και εύπλαστος, προς το δέξασθαι το αποτύπωμα της εικόνος Του. Ποία τήξις θέλει είναι αύτη δίδεται εν μεγάλω μέτρω εις τας ιδίας ημών χείρας. Ο Βασιλεύς είναι ενθρονισμένος· το μόνον ερώτημα το οποίον αφήνει εις ημάς ο Ψαλμός είναι εάν η έλευσίς Του ευρίσκη ημάς σκληρούς ή αγαπώντας.
Απαντήστε
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί σας ζητούν να χαίρετε — και να διορθωθείτε. Ανοίγουν με χαρά: «Ο Κύριος είναι Βασιλεύς, η γη ας χαίρεται δι’ αυτόν.» Εάν ο Κύριος αληθώς βασιλεύει, τότε καμία συμφορά που απειλείται από οποιαδήποτε επίγεια δύναμη δεν μπορεί να κλονίσει τον θρόνο που βαστάζεται από τα χερουβίμ, και η ψυχή που εμπιστεύεται σε Βασιλέα ισχυρότερο από όλες τις θλίψεις της μπορεί να χαίρεται ακόμη και εν μέσω ταραγμένης θαλάσσης, καθώς νησί κόπτει την ορμή των κυμάτων που προσκρούουν επάνω του. Ας σας σταθεροποιήσει λοιπόν η διακήρυξη: οτιδήποτε και αν μαίνεται γύρω από τη ζωή σας, ο Κύριος είναι Βασιλεύς. Αλλά ο Ψαλμός 97 δεν θα αφήσει τη χαρά μόνη· προσθέτει δοκιμασία αγάπης — «Σεις που αγαπάτε τον Κύριον, βλέπετε να μισείτε το πράγμα το οποίον είναι πονηρόν.» Η αληθινή αγάπη προς τον Θεόν δεν είναι μόνον η αποφυγή του κακού αλλά το μίσος αυτού, η στροφή της αγίας οργής εναντίον των ιδίων αμαρτιών και εναντίον οποιουδήποτε ατιμάζει τον Θεόν. Και ο Ψαλμός 98 θέτει ενώπιόν σας την έλευσιν του Βασιλέως: Αναβάλλει αυτήν εν ελέει, ώστε να διορθωθείτε. Μην προσεύχεσθε λοιπόν «Ελθέτω η βασιλεία σου» εναντίον του εαυτού σας. Μαλακώσατε υπό την χάριν Του όπως το κηρίον υπό την σφραγίδα· γίνετε η αγαπώσα καρδία προς την οποίαν η έλευσίς Του είναι γλυκεία· και ψάλλετε το νέον άσμα — διότι εποίησε θαυμάσια πράγματα, και η σωτηρία του Θεού ημών έφθασεν ακόμη και εις εσάς, ένα από τα πέρατα του κόσμου.
Προσευχηθείτε
Ω Χριστέ ο Θεός ημών, Βασιλεύς ενθρονισμένος υπεράνω των Χερουβίμ, ενώπιον του οποίου οι λόφοι τήκονται ως κηρός και οι ουρανοί κηρύττουν την δικαιοσύνην Σου· Συ εποίησας θαυμάσια πράγματα, διότι με την ιδίαν δεξιάν Σου και τον άγιον βραχίονά Σου ηγόρασας εις Σεαυτόν την νίκην, αναστάς εκ νεκρών δια της δυνάμεως της Θεότητος εκείνης την οποίαν ήνωσας προς την σάρκα ημών. Ημείς οι ποτέ προσκυνούντες το έργον των ιδίων χειρών ημών είδομεν την δόξαν Σου και ευρήκαμεν εν Σοι τον λίθον τον ζώντα· μη εγκαταλείπης ημάς, αλλά συνάγαγε ημάς εις την αγίαν Σου Εκκλησίαν. Δίδαξον ημάς να αγαπώμεν Σε αληθώς, μισούντες το πράγμα το πονηρόν, στρέφοντες την οργήν ημών κατά των ιδίων αμαρτιών ημών και ουδέποτε κατά του αδελφού ημών. Τήξον την σκληρότητα των καρδιών ημών εν τη θερμότητι της χάριτός Σου, ίνα δεχθώμεν τον τύπον της εικόνος Σου και ώμεν μεταξύ των αληθινών καρδιών δι' ους φως ανέτειλεν. Και όταν έλθης να κρίνης την γην εν δικαιοσύνη, εύρης ημάς αγαπώντας και ουχί σκληρούς, ίνα η παρουσία Σου ήναι πράος εις ημάς, και ίνα η προσευχή ημών «Ελθέτω η βασιλεία Σου» μη ήναι προσευχή καθ' ημών αυτών. Διότι Συ είσαι η σωτηρία του Θεού η φανερωθείσα εις πάντα τα πέρατα του κόσμου· και εις Σε αναπέμπομεν δόξαν, μετά του ανάρχου Πατρός Σου και του παναγίου και ζωοποιού Πνεύματός Σου, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →