← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος

Έξοδος 15-16 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Έξοδος 15-16Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Σε αυτό το καθημερινό μάθημα ταξιδεύουμε με τον Ιωάννη Καλβίνο μέσα από τα άσματα και τις δοκιμασίες της ερήμου στην Έξοδο 15 και 16. Η προσεκτική ερμηνεία του Καλβίνου αποκαλύπτει πώς ο λυτρωμένος λαός του Ισραήλ έμαθε να αναπαύεται μόνο στη δύναμη του Θεού μετά τη διάσωσή του στη θάλασσα. Το σχόλιό του μας οδηγεί να δούμε τόσο το μεγαλείο της θείας διάσωσης όσο και την επίμονη απιστία που ακολουθεί γρήγορα. Καθώς ακούμε, καλούμαστε να εξετάσουμε τις δικές μας καρδιές όταν ο ύμνος δίνει τη θέση του στο παράπονο. Οι γνώσεις του Καλβίνου μας βοηθούν να ιχνηλατήσουμε την υπομονετική ευσπλαχνία του Θεού ακόμη και όταν ο λαός Του αμφιβάλλει για τη φροντίδα Του. Ας ενισχύσουν αυτά τα αρχαία λόγια την εμπιστοσύνη μας σε Εκείνον που οδηγεί την Εκκλησία Του μέσα από κάθε έρημο.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Προετοίμασε την καρδιά σου να ακούσει τα κεφάλαια 15 και 16 της Εξόδου. Αυτοί οι στίχοι περιέχουν τον θριαμβευτικό ύμνο του Μωυσή μετά τη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας, ακολουθούμενο από τα πρώτα πικρά παράπονα του λαού στην έρημο. Διάβασε αργά, παρατηρώντας την ταχεία μετάβαση από τον ύμνο στη διαμαρτυρία. Άφησε την αφήγηση να αφυπνίσει τόσο την ευγνωμοσύνη για τις ισχυρές πράξεις του Θεού όσο και την ειλικρινή επίγνωση της δικής μας τάσης να λησμονούμε την πιστότητά Του. Το απόσπασμα προετοιμάζει το έδαφος για τα μαθήματα που θα ξεδιπλώσει ο Καλβίνος.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ξεκινά περιγράφοντας τον σκοπό του Μωυσή να οδηγήσει τον ύμνο της δοξολογίας. 1. Τότε έψαλε ο Μωυσής. Ο Μωυσής εισήγαγε αυτόν τον ύμνο όχι μόνο ως μαρτυρία της ευγνωμοσύνης του, αλλά και για την επιβεβαίωση της ιστορίας· διότι ο ύμνος που υπαγόρευσε στους Ισραηλίτες δεν αφορούσε άγνωστο γεγονός, αλλά τους προέβαλε ως αυτόπτες μάρτυρες, ώστε όλες οι γενεές να γνωρίζουν ότι τίποτε μέχρι τώρα δεν είχε γραφεί που να μην είχε δηλωθεί ανοιχτά από εξακόσιες χιλιάδες άνδρες, εκτός από τις γυναίκες και τα παιδιά τους. Ο Μωυσής λοιπόν έδωσε το παράδειγμα σύμφωνα με το αξίωμά του, ενώ ο λαός, ψάλλοντας μαζί του, μαρτύρησε την έγκρισή του με τρόπο που δεν επιδέχεται αντίρρηση. Διότι σε ποιον θα μπορούσαν να ψεύδονται, αφού ήταν μάρτυρες ο ένας του άλλου και ο ύμνος ακούστηκε από κανέναν ξένο; Ο Μωυσής φαίνεται να σημειώνει την εμπιστοσύνη τους με την επανάληψη στα εβραϊκά, «μίλησαν λέγοντας». Για αυτόν τον λόγο επίσης η ομολογία τους, που εκφωνήθηκε από όλα τα στόματά τους, αξίζει περισσότερη πίστη, επειδή το μεγαλύτερο μέρος τους σύντομα μετά υποχώρησε στην αχαριστία· από όπου συμπεραίνουμε ότι μόνο με εξαναγκασμό έδωσαν δόξα στον Θεό. Αλλά, μολονότι ο Μωυσής ήταν ο συνθέτης του ύμνου, δεν λέει «θα ψάλω» στο δικό του πρόσωπο, αλλά ορίζει σε όλους τι οφείλει να κάνει ο καθένας με όλη του την καρδιά. Ο Καλβίνος στη συνέχεια ερμηνεύει την ομολογία ότι ο Κύριος είναι η δύναμη και η σωτηρία τους. 2. Ο Κύριος είναι η δύναμή μου. Με αυτήν την έκφραση ομολογούν ότι έχουν επαρκή υπεράσπιση στον Θεό· και έπειτα προσθέτουν ότι η χάρη Του τους παρέχει δίκαιο λόγο για δοξολογία. Το σύνολο είναι ότι ήταν ισχυροί στον Θεό και δεν νίκησαν τους εχθρούς τους με τη δική τους ανδρεία· και ότι επομένως δεν είναι νόμιμο να καυχώνται παρά μόνο στον Θεό μόνο. Αλλά πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η βοήθεια του Θεού συνδέεται με την δοξολογία Του, επειδή αυτός είναι ο σκοπός όλων των ευεργεσιών Του, ώστε να θεωρούμε τη σωτηρία μας ως ληφθείσα από Αυτόν, η οποία αναφέρεται εδώ στην τρίτη θέση, διότι το να πει ότι ο Θεός «έγινε η σωτηρία τους» ήταν σαν να έλεγε ότι ο λαός σώθηκε από τη χάρη Του. Στη δεύτερη πρόταση υπάρχει αντίθεση μεταξύ του αληθινού Θεού και όλων των ψευδών· διότι υπάρχει μεγάλη έμφαση στη δήλωση «Αυτός είναι ο Θεός μου», καθώς με αυτήν ο Μωυσής αποκλείει όλο το πλήθος των θεών που τότε λατρεύονταν παντού στον κόσμο. Για τον ίδιο σκοπό προσθέτει «ο Θεός του πατέρα μου», διακρίνοντας έτσι την πίστη του Αβραάμ από όλες τις δεισιδαιμονίες των εθνών. Οι πιστοί λοιπόν δηλώνουν ότι είναι ασφαλές για αυτούς να αναπαύονται σε αυτόν τον Ένα Θεό και ότι οι δοξολογίες Του είναι άξιες εορτασμού. Ο Ησαΐας μιμείται αυτήν την έκφραση. Ησαΐας 25:9, Ο Καλβίνος ολοκληρώνει τον στοχασμό του ύμνου ρωτώντας ποιος είναι όμοιος με τον Κύριο. 11. Ποιος είναι όμοιος με Εσένα; Ο Μωυσής ολοκληρώνει αυτόν τον ύμνο δοξολογίας με μια έκφραση θαυμασμού, επειδή το μεγαλείο του θέματος υπερβαίνει τη δύναμη των λόγων. Η ερώτηση εκφράζει περισσότερα από το αν απλώς είχε ισχυριστεί ότι κανείς δεν μπορεί να συγκριθεί με τον Θεό· επειδή σημειώνει τόσο τον θαυμασμό όσο και τη βεβαιωμένη εμπιστοσύνη στην αλήθεια αυτού που λέει· διότι αναφωνεί, σαν να κατακλύζεται από έκπληξη, «Ποιος είναι όμοιος με Εσένα, Κύριε;» Η άποψη μερικών ότι με τη λέξη «θεοί» εννοεί τους αγγέλους είναι πιο κατάλληλη για άλλα αποσπάσματα· για παράδειγμα, (Ψαλμός 89:6), «Ποιος στον ουρανό μπορεί να συγκριθεί με τον Κύριο· ποιος ανάμεσα στους γιους [162] των ισχυρών μπορεί να εξομοιωθεί με τον Κύριο;» διότι αμέσως ακολουθεί, «Ο Θεός είναι πολύ φοβερός στη σύναξη των αγίων και σεβαστός από όλους όσους είναι γύρω Του.» (Εδ. 7, κ.λπ.) Το νόημα λοιπόν είναι, [163] ότι, μολονότι υπάρχει εξοχότητα στους αγγέλους, ο Θεός υψώνεται πολύ πάνω από όλους· αλλά εδώ μπορεί να αναφέρεται πιο κατάλληλα στα είδωλα, διότι ο Μωυσής (όπως έχει ειπωθεί) αντιπαραβάλλει σκόπιμα τον ένα αληθινό Θεό, του οποίου η θρησκεία και η λατρεία υπήρχε μεταξύ των παιδιών του Αβραάμ, με τις πλάνες των εθνών. Η λέξη «αγιότητα» εκφράζει εκείνη τη δόξα που χωρίζει τον Θεό από όλα τα πλάσματά Του· και επομένως, κατά κάποιον τρόπο, υποβιβάζει όλες τις άλλες θεότητες που ο κόσμος επινόησε για τον εαυτό του· αφού η μεγαλειότητα του μόνου αληθινού Θεού είναι έτσι εξέχουσα και έντιμη. Προσθέτει, «φοβερός εν ύμνοις·» επειδή δεν μπορεί να δοξολογηθεί δεόντως χωρίς να μας αρπάξει με έκπληξη. Ο Μωυσής στη συνέχεια εξηγεί τον εαυτό του, λέγοντας ότι τα έργα του Θεού είναι θαυμαστά. Κατά τη γνώμη μου, η εξήγησή τους είναι φτωχή, όσοι νομίζουν ότι λέγεται «φοβερός εν ύμνοις» επειδή πρέπει να δοξολογείται με φόβο· και είναι μακρινή, όσοι λένε ότι είναι τρομερός, ακόμη και όταν δοξολογείται.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Καλβίνος αναφέρεται στην κραυγή προς τον Κύριο όταν τα νερά της Μερρά ήταν πικρά. 25. Και ανεβόησε. Από εδώ συμπεραίνουμε ότι μόνο ο Μωυσής προσευχήθηκε δεόντως όταν ο λαός εξεγέρθηκε θορυβωδώς εναντίον του, και ότι σε εκείνους που δεν ήταν άξιοι ούτε του κοινού αέρα δόθηκε άφθονο γλυκό νερό. Εδώ έλαμψε η ανεκτίμητη ευσπλαχνία του Θεού, ο οποίος καταδέχθηκε να αλλάξει τη φύση του νερού για να εφοδιάσει τέτοιους πονηρούς, επαναστατημένους και αχάριστους ανθρώπους. Θα μπορούσε να τους δώσει γλυκό νερό να πιουν από την αρχή, αλλά θέλησε με το πικρό να κάνει εμφανή την πικρία που κρυβόταν στις καρδιές τους. Θα μπορούσε επίσης να διορθώσει με μόνη τη θέλησή Του το κακό στα νερά, ώστε να γίνουν γλυκά από μόνα τους. Δεν είναι βέβαιο γιατί προτίμησε να εφαρμόσει το δέντρο, παρά για να ελέγξει την ανόητη ασέβειά τους δείχνοντας ότι έχει πολλές θεραπείες στη δύναμή Του για κάθε κακό. Ανακύπτει επίσης ερώτηση για το δέντρο, αν κατείχε εγγενώς την ιδιότητα που άσκησε εκεί. Αλλά μολονότι μπορεί να προταθούν πιθανά επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές, μάλλον κλίνω προς την άποψη ότι υπήρχε πράγματι φυσική δύναμη κρυμμένη στο δέντρο, και όμως η γεύση του νερού διορθώθηκε θαυματουργικά· επειδή θα ήταν δύσκολο να συλλεχθεί τόσο γρήγορα επαρκής ποσότητα του δέντρου για τον καθαρισμό ενός ποταμού· διότι εξακόσιες χιλιάδες άνδρες, μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά και τα ζώα τους, δεν θα αρκούνταν σε ένα μικρό ρυάκι. Αλλά με οδηγεί κανένας ασήμαντος λόγος να νομίζω ότι αυτή η ιδιότητα υπήρχε προηγουμένως στο δέντρο· επειδή είναι φανερό ότι ένα συγκεκριμένο είδος υποδείχθηκε στον Μωυσή, όμως αυτό δεν εμποδίζει να πιστεύουμε ότι δόθηκε σε αυτό μεγαλύτερη από τη συνήθη αποτελεσματικότητα, ώστε τα νερά να γλυκαθούν αμέσως με την τοποθέτησή του σε αυτά. Αυτό που ακολουθεί στο δεύτερο μέρος του στίχου επιδέχεται διπλή σημασία, δηλαδή ότι, ενώ ο Θεός είχε ορίσει εκεί ένα διάταγμα, όμως πειράχθηκε από τον λαό· ή, επειδή ο Θεός πειράχθηκε από τον λαό, γι' αυτό όρισε το διάταγμα. Αν προτιμηθεί η πρώτη έννοια, το έγκλημά τους θα αυξηθεί με τη σύγκριση· διότι η ασέβεια του λαού ήταν ακόμη χειρότερη επειδή, ενώ διδάχθηκαν από τη φωνή του Θεού, όμως στον ίδιο ακριβώς τόπο άφησαν τα ηνία στο επαναστατικό τους πνεύμα. Αλλά μάλλον ασπάζομαι την τελευταία έννοια, δηλαδή ότι ο Θεός τιμώρησε την αμαρτία του λαού από τον οποίο πειράχθηκε. Ήταν στην πραγματικότητα ένα είδος πειρασμού του Θεού, επειδή όχι μόνο ρωτούσαν με αμφιβολία ποιος θα τους δώσει νερό, αλλά με αυτά τα λόγια φανέρωναν την απελπισία τους. Αλλά επειδή στο ίδιο πλαίσιο λέγεται, «εκεί θέσπισε γι' αυτούς διάταγμα, και εκεί τους πείρασε (ή τους δοκίμασε)», το όνομα του Θεού φαίνεται να είναι το υποκείμενο και στις δύο προτάσεις, και αποδίδεται στον λαό ότι έλαβε το διάταγμα και δοκιμάστηκε. Έτσι το νόημα θα είναι ότι, αφού ο Θεός δοκίμασε τον λαό Του με την έλλειψη νερού, ταυτόχρονα τον νουθέτησε με τον λόγο Του, ώστε στο εξής να υποταχθεί πιο διδακτικά και υπάκουα στις εντολές Του.
Απαντήστε

Απόκριση

Πού στη ζωή σου ο ύμνος μετατράπηκε γρήγορα σε παράπονο μετά από σαφή διάσωση; Πώς η ανάμνηση των παρελθουσών ευσπλαχνιών του Θεού σε βοηθά να Τον εμπιστευθείς στην παρούσα ανάγκη; Πώς θα ήταν σήμερα να αφήσεις τον Κύριο μόνο να είναι η δύναμη και ο ύμνος σου;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Πατέρα, ὑψοῦμεν τὴν διαθηκικὴν πίστιν Σου καὶ τὴν κραταιὰν ἀπελευθέρωσιν, καθὼς διήγαγες τὸν λαόν Σου διὰ τῆς θαλάσσης καὶ τοὺς ἐχορήγησας ἐν τῇ ἐρήμῳ διὰ τοῦ Λόγου Σου μόνου. Δὸς ἡμῖν χάριν νὰ ψάλλωμεν τοὺς ἐπαίνους Σου μὲ ἀδιαιρέτους καρδίας καὶ νὰ ἐμπιστευώμεθα τὴν κυρίαρχον πρόνοιά Σου ἀνεὺ γογγυσμοῦ, ἵνα Σὲ εὕρωμεν ὡς τὸν ἰατρόν μας καὶ περιπατῶμεν ἐν τοῖς διατάγμασί Σου. Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ, διὰ τοῦ Πνεύματος, Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →